a) Giống nhau: Ảnh tạo bởi ba loại gương đều là ảnh ảo. Khác nhau: Ảnh tạo bởi gương phẳng lớn bằng vật. Ảnh tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn vật. Ảnh tạo bởi gương cầu lõm lớn hơn[r]
Trang 1ÔN TẬP HỌC KỲ I – NĂM HỌC 2014 - 2015
Môn Vật Lý 7 PHẦN QUANG HỌC
1) a) Khi nào ta nhận biết được ánh sáng? Khi nào ta nhìn thấy một vật?
b) Nguồn sáng là gì? Vật sáng là gì? Nêu ví dụ
Gương phẳng hướng ánh nắng chiếu qua cửa sổ làm sáng trong phòng Gương đó có phải là nguồn sáng không? Tại sao?
c) Hãy phát biểu Định luật truyền thẳng của ánh sáng
a) Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta
b) Nguồn sáng là vật tự phát ra ánh sáng
Vật sáng gồm nguồn sáng và vật hắt lại ánh sáng chiếu đến nó
Gương phẳng không phải là nguồn sáng vì nó không tự phát ra ánh sáng
c) Định luật truyền thẳng của ánh sáng: Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường thẳng
2) a) Trong hình bên dưới, vật nào là vật cản ánh sáng?
b) Khi ta đứng tại vị trí điểm A trên Trái Đất, ta sẽ quan sát thấy hiện tượng gì?
a) Trái Đất là vật cản ánh sáng
b) Khi ta đứng tại vị trí điểm A trên Trái Đất, ta sẽ quan sát thấy hiện tượng nguyệt thực một phần
3) Em hãy tìm hiểu thêm về hiện tượng sau:
Nhật thực giống hệt nhau cứ 18 năm 11 ngày (6.585,32 ngày) sẽ xảy ra một lần (gọi là chu kỳ Saros)
Bởi vì chu kỳ Saros không chẵn ngày (dư ra 8 giờ), khiến điều hạn chế lớn nhất của nó đó là những lần nhật thực tiếp sau sẽ xuất hiện ở những nơi khác nhau trên toàn cầu Lượng dư 1/3 ngày có nghĩa là Trái Đất phải quay thêm ~8 giờ hoặc thêm một góc ~120º đối với mỗi chu kỳ Do đó, sau 3 chu kỳ Saros, nhật thực mới lặp lại tại cùng phạm vi địa lý trên Trái Đất (54 năm và 34 ngày) Dựa trên chu kỳ Saros, nếu đã biết được hiện tượng thiên thực xảy ra từ trước thì sẽ tiên đoán khá chính xác hiện tượng này sẽ xảy ra trong tương lai gần ở vị trí địa lý nào.
a) Em hãy cho biết hiện tượng nhật thực là gì?
b) Khi hiện tượng nhật thực toàn phần xảy ra người quan sát đang đứng ở đâu trên trái đất? Lúc này vị trí của mặt trời, mặt trăng, trái đất như thế nào với nhau?
c) Cho biết vào ngày 24/10/1995 tại Việt Nam ta quan sát được hiện tượng nhật thực toàn phần
Em hãy dựa vào chu kỳ Saros xác định xem nhật thực toàn phần ở Việt Nam lần tiếp theo sẽ xuất hiện vào ngày nào?
a) Nhật thực là hiện tượng Mặt Trời ban ngày bị Mặt Trăng che khuất
b) Khi hiện tượng nhật thực toàn phần xảy ra người quan sát đang đứng ở vùng bóng tối của Mặt Trăng trên trái đất
Lúc này vị trí của mặt trời, mặt trăng, trái đất thẳng hàng nhau
c) Nhật thực toàn phần ở Việt Nam lần tiếp theo sẽ xuất hiện vào ngày 27/11/2049
A
Trang 24) a) Phát biểu định luật phản xạ ánh sáng ? Vẽ hình minh họa
b) Một tia sáng tới hợp với gương một góc 60 0 Góc phản xạ i' có giá trị là bao nhiêu? Giải thích
và không cần vẽ hình
a) Định luật phản xạ ánh sáng: Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và pháp tuyến của gương
tại điểm tới Góc phản xạ bằng góc tới
b) Một tia sáng tới hợp với gương một góc 600 Góc phản xạ i' có giá trị là 300
5) a) Khi đặt một vật gần sát mặt gương, hãy so sánh ảnh của vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu
lồi, gương cầu lõm có những tính chất gì giống nhau, khác nhau?
b) Nêu ứng dụng của gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu lõm và cho biết nhờ vào đặc điểm nào mà gương đó lại được ứng dụng trong trường hợp đó
a) Giống nhau: Ảnh tạo bởi ba loại gương đều là ảnh ảo
Khác nhau: Ảnh tạo bởi gương phẳng lớn bằng vật
Ảnh tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn vật
Ảnh tạo bởi gương cầu lõm lớn hơn vật
b) - Ứng dụng của gương phẳng: dùng làm gương soi vì ảnh tạo bởi gương phẳng lớn bằng vật
- Ứng dụng của gương cầu lồi: dùng làm gương chiếu hậu xe vì vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng cùng kích thước
- Ứng dụng của gương cầu lõm: dùng làm pha đèn vì một chùm tia phân kì thích hợp tới gương cầu lõm cho chùm tia phản xạ song song
6) Cho ảnh A’B’ như hình vẽ
a) Hãy vẽ vật AB của ảnh A’B’ ở trước gương
b/ Vẽ một tia sáng từ A tới gương sao cho tia phản xạ qua B
7) Cho một điểm sáng S đặt trước một gương phẳng:
a) Hãy vẽ ảnh S’ của S tạo bởi gương phẳng
b) Vẽ một tia tới xuất phát từ S đến gương với góc tới là 30 0 và tia phản xạ tương ứng
8) Cho tia phản xạ như hình vẽ Hãy vẽ vị trí đặt gương sao cho gương hứng tia tới có phương thẳng đứng và chiều từ trên xuống
Trang 39) a) Nêu đặc điểm phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm
b) Từ đó hãy giải thích hiện tượng sau: Trong đèn pin, chóa đèn lắp quanh bóng đèn thường là gương cầu lõm Nhờ chóa đèn này mà đèn có thể chiếu ánh sáng đi xa mà vẫn sáng rõ
a) Đặc điểm phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm:
Một chùm tia song song tời gương cầu lõm cho chùm tia phản xạ hội tụ
Một chùm tia phân kì thích hợp tới gương cầu lõm cho chùm tia phản xạ song song
b) Khi bóng đèn được đặt ở vị trí thích hợp thì chùm sáng phân kì thích hợp từ đèn chiếu tới gương cầu lõm sẽ cho chùm phản xạ song song nên ánh sáng truyền được đi xa mà vẫn sáng rõ
10) Một cột đèn cao 5,2m ở sát bờ hồ Bờ cao hơn mặt nước trong hồ là 0,5m
Hỏi ảnh của cái đèn treo trên đỉnh cột đèn cách mặt nước bao nhiêu ?
Mặt nước coi như một gương phẳng
Cái đèn Đ cách mặt nước một đoạn h là: h = 5,2m + 0,5m = 5,7m
Do tính chất ảnh và vật đối xứng nhau qua gương phẳng nên ảnh Đ’ của cái
đèn Đ sẽ cách mặt nước một đoạn h’ = 5,7m
PHẦN ÂM HỌC
11) Vật phát ra âm còn gọi là gì? Hãy nêu đặc điểm chung của các vật phát ra âm
Vật phát ra âm còn gọi là nguồn âm
Đặc điểm chung của các vật phát ra âm: Các vật phát ra âm đều dao động
12) a) Thế nào là tần số dao động? Đơn vị tần số là gì?
b) Một vật có tần số 200 Hz điều đó có ý nghĩa vật lý gì?
c) Một dây đàn thực hiện 550 dao dộng trong thời gian 5 giây Tính tần số dao động của dây đàn
d) Một dây đàn khác có tần số dao động là 150Hz Hỏi dây đàn nào phát ra âm trầm hơn? Vì sao?
a) Tần số dao động là số dao động trong một giây Đơn vị tần số là Hz
b) Một vật có tần số 200 Hz điều đó có ý nghĩa là: số dao động trong 1 giây của vật là 200 dao động c) Tần số dao động của dây đàn là 550 : 5 = 110Hz
d) Dây có tần số dao động là 110Hz phát ra âm trầm hơn vì tần số dao động càng nhỏ thì âm càng trầm
13) Vật A và B cùng dao động và phát ra âm trong thời gian 0,2s
Số lần dao động của 2 vật được mô tả như hình bên Hãy cho
biết vật nào dao động chậm hơn? Vì sao?
Trong 2 vật trên, ta nghe được âm do vật nào phát ra? Vì sao?
Tần số của vật A là 9 : 0,2 = 45Hz
Tần số của vật B là 3 : 0,2 = 15Hz
Vậy, vật B dao động chậm hơn vì dao động càng chậm thì tần số càng nhỏ
Ta nghe được âm do vật A phát ra vì tai người chỉ nghe được âm có tần số từ 20Hz đến 20.000Hz
14) a) Độ to của âm phụ thuộc vào đại lượng nào? Hãy nêu khái niệm đại lượng đó Để đo độ to của
âm, ta dùng đơn vị gì?
b) Muốn tiếng sáo phát ra âm to hơn, ta phải làm sao? Giải thích cách làm
a) Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ dao động
Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật dao động so với VTCB của nó
Để đo độ to của âm, ta dùng đơn vị Deciben (dB)
Đ
Nước
Trang 4b) Muốn tiếng sáo phát ra âm to hơn, ta phải thổi vào ống sáo mạnh hơn, vì khi đó biên độ dao động của không khí trong sáo sẽ lớn hơn nên âm sẽ to hơn
15) a) Môi trường nào có thể truyền được âm, môi trường nào không thể truyền được âm?
b) Kinh nghiệm của những người câu cá cho biết, khi câu cá cần phải giữ im lặng, nếu gây tiếng
ồn thì cá sẽ trốn ngay Giải thích tại sao có hiện tượng này?
c) Từ xưa, để xác định xem có tiếng chân người hoặc tiếng vó ngựa ở xa hay gần, người ta
thường áp tai vào mặt đất Hãy giải thích tại sao?
d) Khi ở ngoài khoảng không ( chân không), các nhà du hành vũ trụ có thể nói chuyện với nhau một cách bình thường như khi họ ở trên mặt đất được không? Tại sao?
a) Chất rắn, lỏng, khí có thể truyền được âm, chân không không thể truyền được âm
b) Âm thanh truyền qua chất rắn (mặt đất) và chất lỏng (nước) đến cá nên cá sẽ trốn ngay
c) Để xác định xem có tiếng chân người hoặc tiếng vó ngựa ở xa hay gần, người ta thường áp tai vào mặt đất vì âm truyền trong chất rắn (mặt đất) nhanh và tốt hơn trong chất khí (không khí)
d) Khi ở ngoài khoảng không ( chân không), các nhà du hành vũ trụ không thể nói chuyện với nhau
một cách bình thường như khi họ ở trên mặt đất được, vì chân không không truyền được âm
16) a) Âm phản xạ là gì? Vật như thế nào thì phản xạ âm tốt?
b) Tại sao trong các rạp chiếu bóng, phòng hòa nhạc người ta thường tô tường sần sùi và treo rèm nhung?
c) Khi nào ta nghe có tiếng vang?
d) Khi nói to trong phòng rất lớn thì nghe được tiếng vang, nhưng nói to như vậy trong phòng nhỏ thì không nghe được tiếng vang Trong phòng nào có âm phản xạ?
a) Âm phản xạ là âm dội lại khi gặp mặt chắn
Vật cứng, bề mặt nhẵn thì phản xạ âm tốt
b) Trong các rạp chiếu bóng, phòng hòa nhạc người ta thường tô tường sần sùi và treo rèm nhung vì vật mềm, xốp, bề mặt gồ ghề thì phản xạ âm kém nên sẽ không gây ra hiện tượng tiếng vang
c) Ta nghe có tiếng vang khi âm phản xạ đến tai ta chậm hơn âm truyền trực tiếp đến tai ta một
khoảng thời gian ít nhất là 1/15 giây
d) Cả 2 phòng đều có âm phản xạ
17) Một người nghe tiếng sấm sau khi nhìn thấy tia chớp 10 giây Hỏi người đó đứng cách nơi xảy ra tiếng sét bao xa? Biết vận tốc âm thanh trong không khí là 340m/s
Khoảng cách từ tia sét đến ta: s = v t = 340 10 = 3400 (m)
18) Một người đứng cách nơi xảy ra sét 1,7 km thì sau bao lâu người đó sẽ nghe được tiếng sấm kể từ khi nhìn thấy tia chớp? Coi ánh sáng truyền đi tức thời và vận tốc truyền âm trong không khí là 340m/s
Đổi: 1,7km = 1700m
Thời gian để người đó nghe được tiếng sấm kể từ khi nhìn thấy tia chớp: t = s / v = 1700 / 340 = 5(s)
19) Một tàu phát ra siêu âm và thu được âm phản xạ của nó từ đáy biển sau 2 giây Tính gần đúng độ sâu của đáy biển, biết vận tốc truyền siêu âm trong nước là 1500 m/s
Quãng đường âm truyền đi: s = v t = 1500 2 = 3000 (m)
Độ sâu của đáy biển: h = s / 2 = 3000 / 2 = 1500 (m)
20) Một người nói to xuống một cái giếng sâu (ko có nước) thì sau 0,8s lại nghe được tiếng vang của mình Tính độ sâu của giếng, biết vận tốc truyền âm trong không khí là 340m/s
Quãng đường âm truyền đi: s = v t = 340 0,8 = 272 (m)
Độ sâu của đáy biển: h = s / 2 = 272 / 2 = 136 (m)