GIẢI PHÁP HỮU ÍCH - TIN HỌC

Ngoài kiến thức chuyên môn, để thực hiện được GAĐT, giáo viên cần phải trang bị được cho mình những kiến thức căn bản về Tin học, sử dụng thành thạo phần mềm PowerPoint, biết khai thác t[r]

MỤC LỤC

1 Họ và tên tác giả đề tài 1

2 Chức vụ 1

3 Đơn vị công tác 1

4 Lý do chọn đề tài 1

5 Nội dung giải pháp hữu ích 3

5.1 Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của giải pháp hữu ích 3

5.1.1 Thuận lợi của giải pháp 3

5.1.2 Khó khăn của giải pháp 3

5.1.3 Sự cần thiết của giải pháp hữu ích 5

5.2 Phạm vi áp dụng của giải pháp hữu ích 5

5.3 Thời gian áp dụng 6

5.4 Giải pháp thực hiện 6

5.4.1 Nội dung chuaån bò 6

5.4.2 Phương pháp tiến hành 6

5.4.3 Tính mới của giải pháp 27

5.4.4 Hiệu quả áp dụng 27

5.4.5 Khả năng nhân rộng việc áp dụng của giải pháp 27

5.4.6 Kết quả thực hiện 28

6 Bài học kinh nghiệm, đề xuất và kiến nghị 28

6.1 Bài học kinh nghiệm 28

6.2 Đề xuất, kiến nghị 29

7 Kết luận 30

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Giải pháp hữu ích SOẠN GIẢNG GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ VỚI SỰ KẾT HỢP

ưu thế của lĩnh vực CNTT, phải biết tận dụng nó, biến nó thành công cụ hiệuquả phục vụ cho sự nghiệp giáo dục Việc đưa CNTT vào giảng dạy những nămgần đây đã chứng minh công nghệ tin học đem lại hiệu quả rất lớn trong quátrình dạy học, làm thay đổi nội dung, phương pháp dạy học CNTT là phươngtiện để tiến tới “xã hội học tập” Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quantrọng thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lựccho CNTT Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu “đẩy mạnh ứng dụng CNTTtrong giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng dẫnhọc CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp dạyhọc ở các môn”

Sử dụng phần mềm trong hoạt động dạy học cũng là một yêu cầu trong đổimới phương pháp dạy học nhằm tích cực hoá các hoạt động của học sinh với sựtrợ giúp của các phương tiện dạy học hiện đại

Ở nhà trường THCS công nghệ thông tin đã được sử dụng vào hầu hết các

bộ môn với sự hỗ trợ của các phần mềm: PowerPoint, Violet, thanh tương tácMimio, VCD Cutter, Tuy nhiên, trong quá trình ứng dụng CNTT - nhất là đối

với việc thiết kế giáo án điện tử - vẫn còn gặp không ít những khó khăn như:Việc thiết kế bài giảng một cách công phu bằng các dẫn chứng sống động trêncác trang trình chiếu là một điều không phải dễ dàng với nhiều giáo viên Để cómột bài giảng như thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị trong khi chưaphải giáo viên nào cũng thành thạo vi tính Số tiết thực dạy của mỗi giáo viêntrong tuần là khá lớn, trang thiết bị còn thiếu nên giáo viên còn ngại áp dụngCNTT vào công tác chuyên môn nghiệp vụ Mặt khác một số giáo viên bướcđầu làm quen với việc soạn giảng bằng giáo án điện tử nên chưa có những kinhnghiệm xử lí sao cho bài giảng tốt nhất, tốn ít thời gian mà hiệu quả cao Vìnhững khó khăn trên mà việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học còn hạn chế.Chính vì thế, trong đề tài này tôi xin trình bày một số giải pháp nhỏ nhằm thiết

kế một giáo án điện tử có hiệu quả mà đỡ tốn thời gian bằng việc kết hợp phầnmềm PowerPoint và Violet hỗ trợ trong thiết kế một giáo án điện tử Đây là mộtcông việc dễ dàng và mang lại nhiều tiện ích vừa tiết kiệm thời gian, vừa tiếtkiệm công sức cho giáo viên

Trong các năm học vừa qua, tôi đã sử dụng phần mềm Violet, PowerPointcùng một số phần mềm hỗ trợ để thiết kế giáo án điện tử và đã đạt được kết quảnhất định Microsoft PowerPoint là một phần mềm trình diễn giúp cho các giáoviên có thể tự xây dựng được các giáo án điện tử theo ý tưởng của mình mộtcách nhanh chóng, dễ dàng vì hầu hết các thao tác tương tự như phần mềm soạnthảo văn bản Microsoft Word rất quen thuộc với hầu hết giáo viên Với phầnmềm này cho phép các giáo viên tạo ra các bài giảng và thể hiện các bài giảngmột cách linh hoạt, nhịp nhàng Đặc biệt điểm mạnh của phần mềm này là chophép liên kết với tất cả các chương trình được tạo ra từ các công cụ tạo bài giảngkhác Đồng thời phần mềm cho phép tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh,chuyển động và tương tác với các hiệu ứng hết sức phong phú Nhờ vậy thôngqua phần mềm bài giảng này giáo viên hoàn toàn có thể tạo ra được các giáo ántheo phương pháp giảng bài của mình

Ngoài ra để có một bài giảng điện tử hoàn thiện thì ta cần phải có thêm một

số phần mềm hỗ trợ khác như Violet, Math Type, Crocodile …

Violet là phần mềm công cụ giúp cho giáo viên có thể tự xây dựng được cácbài giảng trên máy tính một cách nhanh chóng và hiệu quả Violet rất chú trọngtrong việc tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh, chuyển động và tươngtác phù hợp với mọi đối tượng học sinh

Mỗi phần mềm đều có những ưu điểm của mình, nếu kết hợp được các phầnmềm đó với nhau thì rất có hiệu quả Từ suy nghĩ trên với việc được tham giatập huấn các lớp bồi dưỡng tin học tôi đã sử dụng thành thạo và kết hợp một sốphần mềm tiện ích trong việc thiết kế giáo án điện tử phục vụ cho công tác

chuyên môn của mình Cách làm đó còn có tác dụng thực sự cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập ở nhà trường THCS

5 Nội dung giải pháp hữu ích

5.1 Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của giải pháp hữu ích

5.1.1 Thuận lợi của giải pháp

5.1.1.1 Đối với giáo viên:

- Phòng Giáo dục luôn quan tâm chỉ đạo công tác ứng dụng CNTT tronghoạt động dạy và học

- Cơ sở vật chất nhà trường được trang bị tương đối đầy đủ với 04 phòngmáy chiếu; 01 phòng máy tính học sinh với 20 máy tính

- Giáo viên giảng dạy được đào tạo theo đúng chuyên ngành

5.1.1.2 Đối với học sinh:

- Phần lớn các em học sinh có ý thức tự học cao, luôn tìm tòi học hỏi nhữngkiến thức mới trong học tập

- Các em học sinh đã được làm quen với môn Tin học từ năm lớp 6 và rấthứng thú với môn Tin học

5.1.2 Khó khăn của giải pháp

5.1.2.1 Đối với giáo viên:

Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng GAĐT vì cho rằng mất nhiều thời gian

để chuẩn bị một bài giảng Việc thực hiện bài giảng một cách công phu bằng cácdẫn chứng sống động trên màn chiếu (slide) là một điều không phải dễ dàng vớinhiều giáo viên Để có một bài giảng như thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian

chuẩn bị trong khi số tiết của mỗi giáo viên trong tuần là khá lớn, trang thiết bịcòn thiếu nên giáo viên ít khi nghĩ đến điều này Giáo viên còn ngại sử dụngGAĐT thì nhà quản lí giáo dục cũng chưa mặn mà lắm với việc đầu tư nhữngtrang bị đắt tiền trên cho dạy học.

Ngoài kiến thức chuyên môn, để thực hiện được GAĐT, giáo viên cần phảitrang bị được cho mình những kiến thức căn bản về Tin học, sử dụng thành thạophần mềm PowerPoint, biết khai thác tài liệu phục vụ giảng dạy từ nhiều nguồnkhác nhau như sưu tầm trên Internet, từ các đĩa phim tài liệu… Công việc nàyđòi hỏi giáo viên phải có niềm đam mê thật sự với công việc, sự sáng tạo, sựnhạy bén, tính thẩm mỹ để săn tìm tư liệu từ nhiều nguồn Trong khi trình độ sửdụng máy vi tính, sử dụng các phần mềm tiện ích và khai thác thông tin từ mạngInternet của đa số giáo viên còn hạn chế thì đây cũng là một trở ngại không nhỏđến việc dạy học bằng GAĐT

Một số giáo viên bước đầu làm quen với việc soạn giảng bằng GAĐT nênchưa có những kinh nghiệm xử lí sao cho bài giảng tốt nhất Nhiều bài dạy đangcòn quá rườm rà, xa rời nội dung hoặc làm gián đoạn bài học do sử dụng quánhiều hiệu ứng hoặc hình ảnh, phim minh họa cho nên giờ dạy lại thiên về việctrình diễn những kỹ xảo Tin học Ngược lại, nhiều bài giảng lại quá đơn điệu, sơsài do đó không nâng cao được chất lượng giờ dạy

Chính vì những khó khăn trên mà việc sử dụng GAĐT trong dạy học trênđịa bàn nói chung và trong trường nói riêng còn rất hạn chế Với số lượng máychiếu đa năng trong trường còn ít ỏi như hiện nay thì việc đa số giáo viên sửdụng thành thạo GAĐT để dạy học là một mục tiêu mà cần phải một thời giannữa mới có thể đạt được

5.1.2.2 Đối với học sinh:

- Vẫn còn một số em học sinh tiếp thu kiến thức còn chậm, đặc biệt là kĩnăng thực hành trên máy của học sinh còn yếu, thậm chí một số học sinh còn rấtngại khi sử dụng máy tính để rèn luyện các kĩ năng vì sợ mình gõ chậm và sai

- Số lượng học sinh trong một lớp học còn quá đông so với số lượng máyhiện có Thiết bị chiếu sáng thường bị hư hao, không khí trong phòng máy

không thoáng làm cho học sinh không tập trung vào bài giảng ảnh hưởng rấtlớn trong quá trình giảng dạy và học tập.

- Học sinh trên địa bàn chủ yếu là con em người đồng bào dân tộc thiểu số,

sự quan tâm của phụ huynh đến việc học tập của con em còn nhiều hạn chế,không có điều kiện để các em có máy vi tính ở nhà, hầu hết các em chỉ được tiếpxúc, làm quen với máy tính trong giờ học dẫn đến việc sử dụng máy của họcsinh còn lúng túng, chất lượng giờ thực hành chưa cao Một bộ phận học sinhchưa coi trọng môn học, xem đây là một môn phụ nên chưa có sự đầu tư thờigian cho việc học

5.1.3 Sự cần thiết của giải pháp hữu ích

Sử dụng phần mềm trong hoạt động dạy học cũng là một yêu cầu trong đổimới phương pháp dạy học nhằm tích cực hoá các hoạt động của học sinh với sựtrợ giúpcủa các phương tiện dạy học hiện đại

Ở trường THCS công nghệ thông tin được sử dụng trong giảng dạy vào hầuhết các môn học với nhiều phần mềm khác nhau Khi giảng dạy, một số tranhảnh minh họa trong sách giáo khoa không có nhiều, khó quan sát Vì vậy đểkhắc phục tình trạng trên giáo viên phải chuẩn bị, sưu tầm tranh ảnh, đồ dùngdạy học minh họa rấtvất vả mà hiệu quả chưa được cao

Qua thực tế giảng dạy bộ môn Tin học, tôi không khỏi băn khoăn suy nghĩ:

“Làm thế nào để xây dựng được một giờ dạy tốt nhất vừa đáp ứng yêu cầu củamôn học, vừa phù hợp với học sinh của mình để các em có hứng thú khi họcmôn này, yêu Tin học và tìm thấy say mê đối với bộ môn?”

Sau khi tìm hiểu, áp dụng thử, tôi nhận thấy cần thiết kế và giảng dạy bộmôn Tin học với sự hỗ trợ của các phần mềm trong đó kết hợp phần mềmPowerpoint và Violet, cùng với việc sử dụng máy vi tính, máy chiếu Projector

để làm cho giờ học hấp dẫn và mới mẻ hơn, đồng thời tiết kiệm thời gian vàcông sức cho giáo viên hơn Cách làm này còn có tác dụng thực sự cho việcnâng cao chất lượng dạy học ở trường THCS

5.2 Phạm vi áp dụng của giải pháp hữu ích

Đối tượng nghiên cứu: Đối với học sinh trường THCS Tân Nghĩa

Nội dung nghiên cứu: sử dụng phần mềm Violet kết hợp Powerpoint trongmột số tiết dạy nhằm gây hứng thú cho học sinh.

5.3 Thời gian áp dụng

- Thời gian áp dụng: năm học 2016 - 2017.

5.4 Giải pháp thực hiện

5.4.1 Nội dung chuaån bò

5.4.1.1 Đối với giáo viên:

Chuẩn bị một hệ thống câu hỏi cụ thể, rõ ràng, lôgíc với nội dung bài học,chuẩn bị các bài tập yêu cầu học sinh thực hiện ở nhà phần cuối bài học để họcsinh nghiên cứu và rèn luyện thêm

Cần chú ý tùy theo đối tượng học sinh theo từng đối tượng học sinh mà cógiáo viên những chuẩn bị với các yêu cầu cụ thể cho từng mức độ kĩ năng cầnđạt thể hiện trong giáo án Chuẩn bị các phương pháp cụ thể, thời gian hợp lí, vàyêu cầu rèn kĩ năng hợp lí cho tiết dạy đó

5.4.1.2 Đối với học sinh:

Cần phải chuẩn bị trước bài học ở nhà

5.4.2 Phương pháp tiến hành

5.4.2.1 Ngoài kiến thức chuyên môn cần phải trang bị những kiến thức Tin học cơ bản nhất:

Mặc dù GAĐT đã được các trường học đón nhận rộng rãi, thực sự phổ biến

và bước đầu nó đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác hẳn cách học

và cách giảng dạy truyền thống Phải chăng việc dạy bằng GAĐT sẽ giúp ngườithầy đỡ vất vả bởi vì chỉ cần “click” chuột? Thực ra, muốn “click” chuột để tiếtdạy thực sự hiệu quả thì người dạy cũng phải bỏ công tìm hiểu, làm quen vớicách giảng bài mới này Cụ thể, người thầy cần phải:

- Có kiến thức cơ bản về sử dụng máy tính

- Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint, Violet.

- Biết cách truy cập và khai thác tài nguyên Internet.

- Có khả năng sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh, làm các ảnh động, cắt

các file âm thanh … đơn giản

- Biết cách sử dụng máy chiếu (projector).

Thoạt nghe thì có vẻ phức tạp nhưng thực sự để sử dụng GAĐT vào giảngdạy có bắt buộc phải thực hiện hết những yêu cầu trên? Câu trả lời là không.Tuỳ thuộc vào tính chất của mỗi môn học, mỗi bài học mà có các yêu cầu khácnhau được đặt ra cho giáo viên Tuy nhiên nếu đáp ứng được hết các yêu cầutrên thì thật tuyệt vời, các hoạt động của giáo viên trong giờ dạy sẽ rất phongphú và hấp dẫn, lại tiết kiệm được rất nhiều thời gian chuẩn bị bài

5.4.2.2 Khai thác và xử lý thông tin, tư liệu phục vụ cho bài giảng:

Từ những giáo án được soạn sẵn trên giấy và được trình bày lại trên bảngđen làm thế nào để chúng trở thành các GAĐT được trình bày trên máy chiếu?Điều này đòi hỏi người thầy phải biết sử dụng PowerPoint Đây là một phầnmềm nằm trong bộ Microsoft Office dùng để tạo các trình diễn đa dạng trên máytính Nếu chỉ dừng ở mức độ gõ những nội dung cần thiết cộng thêm một ít địnhdạng về màu sắc, font chữ, thiết nghĩ giáo viên nào cũng có thể làm được Tuynhiên nếu chỉ có thế thì chúng ta chưa thực sự khai thác hết sức mạnh củaPowerPoint cũng như chưa phát huy hiệu quả của phương pháp giảng dạy mớinày

Những tư liệu minh họa cho các nội dung bài học tương đối nhiều trênInternet Thiết nghĩ, nếu chỉ cần bỏ chút thời gian mà có được những nội dung,hình ảnh cần minh họa cho bài giảng thì đó là điều rất nên làm bởi lẽ nó vừacung cấp cho chúng ta tư liệu bài giảng lại vừa giúp ta nâng cao kỹ năng sửdụng máy tính Điều này cũng đồng nghĩa với việc giáo viên cần biết cách thứctruy cập Internet để lấy thông tin Tuy nhiên, không phải hình ảnh nào chúng talấy từ Internet đều thỏa mãn ý muốn của chúng ta Chẳng hạn, khi cần đoạnphim mô tả hoạt động của hệ điều hành trong chương trình Tin học 6 tôi đã dùngmáy tìm kiếm Google www.google.com.vn và tìm được nhiều nguồn tư liệu phùhợp với chủ đề cần tìm, vấn đề còn lại là phải lựa chọn thích hợp để đưa vào bài

Để có được những tư liệu trên và nhiều hơn nữa, giáo viên cần phải có sự sưutầm và mạng Internet là nơi sưu tầm phong phú nhất Các bạn có thể sưu tầmđược rất nhiều tài liệu từ các địa chỉ như: www.tulieu.bachkim.vn;

www.dayhoc.vn; www.dayhocintel.org hoặc tìm kiếm trongwww.google.com.vn với từ khóa (nội dung cần tìm) thích hợp…

5.4.2.3 Đưa các tư liệu cần thiết vào bài dạy:

Khi đã sưu tập được những tư liệu cần thiết cần phải có sự chọn lọc cần thiết

để đưa vào bài giảng của mình Không nên sử dụng quá nhiều hình ảnh tư liệu

mà chỉ sử dụng ở mức độ vừa phải để tránh làm phân tán sự tập trung của họcsinh

Sau khi đưa hình ảnh minh họa vào bài giảng, thao tác cơ bản nhất đòi hỏingười thầy phải nắm được là cách thiết lập các hiệu ứng để làm cho bài giảngsinh động, mang lại không khí học tập, giảng dạy mới mẻ Các hiệu ứng nên sửdụng một cách đơn giản để không làm ảnh hưởng đến sự tiếp thu kiến thức củahọc sinh Bên cạnh đó giáo viên có thể sử dụng Violet để thiết kế được nhiềukiểu bài tập khác nhau rất phong phú và hấp dẫn như trò chơi ô chữ, lựa chọnđáp án, kéo thả chữ, … rất dễ dàng Ngoài ra, việc làm này còn giúp cho giáoviên tiết kiệm được thời gian viết nội dung lên bảng, treo bảng phụ, nội dunghiển thị đến đâu, giáo viên giảng đến đó, làm cho thời gian giảng bài nhiều hơn,các em học sinh hiểu bài sâu hơn

Để soạn một bài giảng bằng GAĐT với sự hỗ trợ của phần mềm trình chiếuPowerPoint và kết hợp Violet có thể thực hiện như sau:

Bước 1: Tạo một thư mục chứa bài giảng cần soạn

Bước 2: Soạn thảo các câu hỏi bài tập (tùy từng bài giảng) trên phần mềmViolet

- Câu hỏi, bài tập kiểm tra bài cũ nhằm đánh giá kết quả tiết học trước.

- Câu hỏi, bài tập giữa bài giúp học sinh khắc sâu nội dung cơ bản của từng

cố và trước khi kết thúc bài hãy để một trang trống để chuyển gói câu hỏi từViolet đã thực hiện ở bước 2 vào các trang này Bài soạn này cần phải được lưuvào thư mục đã tạo ở bước 1.

Cụ thể, để soạn Bài 7: Câu lệnh lặp, Tin học 8, tôi thực hiện như sau:

Bước 1: Tạo thư mục

- Mở My Computer  mở ổ đĩa D:  Click phải vào chỗ trống  Chọn New

 Folder

- Gõ tên cho thư mục

- Đóng cửa sổ My Computer (click vào )

Bước 2: Mở Violet và tạo câu hỏi, bài tập

- Click đúp chuột vào biểu tượng

- Click vào nút thêm đề mục hoặc nhấn F5 trên bàn phím

- Gõ các đề mục và click vào Tiếp tục

- Click vào Công cụ và chọn dạng câu hỏi bài tập tương ứng

Để soạn câu hỏi tiếp theo thực hiện tương tự.

- Xong phần câu hỏi cho kiểm tra bài cũ

- Nhấn F8 trên bàn phím để chọn giao diện

- Chọn giao diện trắng và click vào Đồng ý

- Click vào để lưu

- Tìm đến thư mục vừa tạo ở bước 1 trong mục Save in

- Gõ tên tập tin vào mục File name Nhấn Enter hoặc Click vào Save

- Nhấn F4 trên bàn phím để đóng gói bài tập

- Bôi đen từ Package – ktbc và gõ lại là ktbc (Làm đơn giản đường dẫn

nhằm mục đích chuyển gói này vào trang trình chiếu trên PowerPoint)

- Click chọn xuất ra dạng HTML (giao diện Web) và Click vào Đồng ý.

Thực hiện tương tự cho những phần câu hỏi trong bài giảng

Bước 3: Soạn giảng trên PowerPoint

- Mở PowerPoint

- Soạn các Slide bao gồm đề mục và nội dung bài học Riêng slide Kiểm tra

bài cũ và Bài tập củng cố để trắng Mục đích là để kết hợp câu hỏi được tạo bởi

Violet ở bước 2

- Chọn trang kiểm tra bài cũ (Slide 2)

- Bắt đầu chuyển gói câu hỏi từ Violet vào PowerPoint

+ Vào View  Toolbars  chọn Control Toolbox Sẽ xuất hiện thanh công

cụ này

+ Click vào nút trên thanh công cụ

+ Tìm đến và chọn mục Shockwave Flash Object

+ Kéo rê chuột để vẽ một hình chữ nhật trên slide này.

+ Click vào nút trên thanh công cụ

+ Hiện hộp Thuộc tính (Properties) Có rất nhiều thuộc tính trong danh sáchnày, giáo viên chỉ cần quan tâm hai mục sau các mục khác không thay đổi:

- Base: gõ tên gói Câu hỏi thực hiện ở bước 2

- Movie: như mục Base và gõ thêm “\Player.swf”

+ Đóng hộp thuộc tính lại (click vào ) Như vậy ta đã chuyển được gói câuhỏi kiểm tra bài cũ được tạo từ Violet vào PowerPoint

- Tương tự, ta lần lượt chuyển các gói còn lại vào các slide tương ứng.

- Cuối cùng lưu lại bài trình chiếu này vào thư mục đã tạo ở bước 1

- Nhấn F5 trên bàn phím để xem kết quả thực hiện được.