HỆ TIÊU hóa (mô PHÔI)

 Lớp đệm: mô liên kết thưa giàu mạch máu, mạch bạch huyết, các tuyến và nang lympho, các sợi cơ..  Cơ niêm: là cơ trơn, ngăn cách tầng niêm mạc với tầng dưới niêm, kích thích tầng niêm

HỆ TIÊU HÓA

• Mô tả được cấu tạo mô học của tiểu thùy gan, khoảng cửa.

Hệ tiêu hóa có 2 phần

nước bọt, gan, tụy.

A ỐNG TIÊU HÓA

 Thanh mạc hoặc vỏ ngoài.

 Tùy theo chức năng của từng

đoạn mà cấu trúc của từng tầng

có những đặc điểm riêng.

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CHUNG CỦA ỐNG TIÊU HÓA

1.1 Tầng niêm mạc

 Còn gọi là màng nhày.

 Có 3 lớp:

 Biểu mô: khác nhau ở từng đoạn ống tiêu hóa.

 Lớp đệm: mô liên kết thưa giàu mạch máu, mạch bạch huyết, các tuyến và nang lympho, các sợi cơ.

 Cơ niêm: là cơ trơn, ngăn cách tầng niêm mạc với tầng dưới niêm, kích thích tầng niêm mạc chuyển động  hấp thu thức ăn hiệu quả.

1.4 Tầng thanh mạc hay vỏ ngoài

Thanh mạc: bao ngoài các đoạn trong ổ bụng.

Vỏ ngoài: bao ngoài các đoạn ngoài ổ bụng.

Là lớp mô liên kết thưa, mỏng.

Giàu mạch máu, mạch bạch huyết, mô mỡ.

Phủ ngoài cùng là biểu mô lát đơn ở thanh mạc.

II KHOANG MIỆNG

 Lát tầng có sừng hóa: nướu và khẩu cái cứng.

 Lát tầng không sừng hóa: khẩu cái mềm, môi, má

và sàn miệng.

 Lớp đệm chứa tuyến nước bọt.

khoang miệng

Khối cơ vân + niêm mạc phủ ngoài.

Cơ vân sắp xếp thành 3 lớp đan chéo nhau.

Niêm mạc bám chặt vào cơ do mô liên kết lớp đệm len vào giữa các bó cơ.

Niêm mạc mặt trên: gồ ghề, có nhiều gai lưỡi (hay nhú lưỡi) – có nhiều dạng, phía sau có nhiều nang lympho nhỏ và hạnh nhân lưỡi.

Nụ vị giác: phát hiện vi giác, nằm khắp bề mặt lưỡi.

III HẦU

Vùng tiếp nối với thực quản: biểu

mô lát tầng không sừng.

Vùng tiếp nối với xoang mũi: biểu

mô trụ giả tầng có lông chuyển.

bọt nhỏ.

IV THỰC QUẢN

Biểu mô: lát tầng không sừng hóa.

tiết nhày (tuyến thực quản).

Cơ:

 1/3 trên: cơ vân.

 1/3 giữa: cơ vân + cơ trơn

 1/3 dưới: cơ trơn

Vỏ ngoài: đoạn dưới cơ hoành là thanh mạc.

Sơ đồ cấu tạo cắt ngang của thực quản.

Biểu mô lát tầng không sừng hoá (thực quản)

V DẠ DÀY

Niêm mạc dạ dày

- Biểu mô: Trụ đơn chế tiết nhày, bề mặt lõm xuống lớp đệm  phễu dạ dày: chứa chất tiết của các tuyến.

- Lớp đệm:

+ Tùy vào vị trí: chứa tuyến tương ứng.

+ Đáy vị và thân vị có tuyến đáy vị.

- Cơ niêm: cơ trơn ngăn cách tầng niêm mạc với tầng dưới niêm.

BM trụ đơn chế tiết nhày

Tuyến đáy vị

Cấu tạo: phễu, cổ, đáy.

Phễu tuyến: tế bào tiết nhày là chủ yếu.

Cổ tuyến: tế bào gốc, tế bào tiết

nhày, tế bào thành.

Đáy tuyến: tế bào thành, tế bào

chính (sinh men), tế bào nội tiết ruột.

Tế bào thành

Tế bào chính

Tế bào thành

Tế bào chính

TB thành

TB chính

Các tế bào tuyến đáy vị

TB gốc: hình trụ thấp, phân chia

mạnh  thay thế TB phễu tuyến,

biểu mô trụ đơn chế tiết nhày, TB ở

cổ và đáy tuyến.

TB thành (TB viền)

 Hình cầu hay hình tháp, nhân hình cầu nằm giữa

 Chế tiết HCl, KCl, các yếu tố nội tại dạ dày…

TB chính (TB sinh men)

 Nhỏ hơn tế bào thành

 Tiết pepsinogen  pepsin

TB nội tiết ruột

 Tiết serotonin

VI RUỘT NON

- Tầng niêm mạc

- Nhiều van ruột  nhung mao: tăng diện tích hấp thu chất.

- Biểu mô: trụ đơn

- Lớp đệm: chứa tuyến Lieberkuhn

- Tầng dưới niêm: mô liên kết, có mạch máu và mạch bạch huyết phong phú, ở tá tràng có tuyến Brunner tiết nhày.

- Tầng cơ: 2 lớp cơ trơn.

- Tầng vỏ ngoài: thanh mạc.

 Van ruột:

 Do tầng dưới niêm đội tầng niêm mạc lên.

 Có nhiều nhất ở hỗng tràng.

 Nhung mao:

 Do lớp đệm đội biểu mô lên.

 Phủ bởi biểu mô trụ đơn.

Van ruột

Nhung mao

Tế bào BM trụ đơn ở ruột non

+ TB hấp thu (TB mâm khía):

- Hình trụ, cực ngọn có nhiều vi nhung mao.

+ TB đài (TB hình ly):

- Tiết nhầy, xen kẽ với các TB hấp thu.

+ TB nội tiết ruột:

- Rải rác ở BM phủ và tuyến Lieberkuhn.

BM trụ đơn ở ruột non

Tế bào tuyến Lieberkuhn:

Tuyến

Lieberkunh

Đáy tuyến Lieberkuhn và tế bào Paneth

VII RUỘT GIÀ:

Tầng niêm mạc không có nếp gấp (ngoại trừ ở đầu cuối sát trực tràng).

Biểu mô: trụ đơn.

Tuyến Lieberkuhn có nhiều tế bào đài.

Lớp đệm có nhiều nang lympho  tầng dưới niêm mạc.

Tầng cơ: lớp cơ dọc bên ngoài tạo thành 3 dải cơ dọc.

VIII RUỘT THỪA:

RUỘT THỪA (CẮT NGANG)

B GAN

 Gan là tuyến tiêu hóa lớn nhất.

 Nhiều chức năng quan trọng.

 Bao gan (bao glisson): là bao liên kết  ngoài cùng là biểu mô của phúc mạc (BM lát đơn)

 Gan chia nhiều thùy  tiểu thùy.

I TIỂU THÙY GAN

 Là đơn vị cấu tạo chức năng của gan

 Hình đa diện

Gồm: Mao mạch nan hoa, dây tế bào gan,

TM trung tâm tiểu thùy, khoảng Disse, tiểu quản mật

 Trường hợp xơ gan vách liên kết phát triển các tiểu thùy gan bị teo lại

Mao mạch nan hoa:

 Kiểu xoang, không có màng đáy,

hướng vào TM trung tâm theo kiểu nan hoa

 Thành: TB nội mô, không liên

tục, tế bào Kupffer.

 TB tích mỡ: hình dạng không

nhất định nằm giữa các TB gan

và các TB nội mô.

Dây tế bào gan (bè Remak)

- Gồm 2 dãy TB gan xếp hướng vào tâm tiểu thùy.

- Giữa 2 dãy TB có 1 ống tiểu quản mật.

** Tế bào gan:

 Hình đa diện hoặc khối vuông.

 Nhân hình cầu ở trung tâm (có thể đa nhân)

Tiểu quản mật:

- Ống nhỏ, không có thành riêng.

- Phức hợp LK giữa các TB gan ngăn cản không cho bilirubin vào mao mạch

- Khi TB gan bị thoái hóa, mật vào mao mạch nan hoa  vàng

da

Tĩnh mạch trung tâm tiểu thùy:

- Nằm ở giữa tiểu thùy gan

- Tương đối lớn, thành có 1 ít

mô liên kết

- Nhận máu từ các mao mạch

trên gan  TM chủ dưới

II KHOẢNG CỬA:

- Động mạch gian tiểu thùy (ĐM gan):

Lòng hẹp, thành dầy, nhỏ hơn TM cửa và ống mật.

- Tĩnh mach gian tiểu thùy (TM cửa):

Lòng rộng, thành mỏng.

- Ống mật gian tiểu thùy (ống mật):