Môi trường và phát triển bền vững

Những nước nghèo thì xảy ra tình trạng "ô nhiễm do nghèo đói": không quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường, không có tiền chi phí cho y tế và sức khoẻ cộng đồng.. là nguồn gốc cơ bản củ

MÔI TRƯỜNG & PHÁT TRIỂN

BỀN VỮNG

=============================================================

6.1 - KHÁI NIỆM VỀ MÔI TRƯỜNG & PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ sù ph¸t triÓn l©u dµi phï hîp víi yªu cÌu cña thÕ

hÖ h«m nay mµ kh«ng g©y ra nh÷ng kh¶ n¨ng nguy h¹i ®Õn c¸c thÕ hÖ mai sau trong viÖc tho¶ m·n nhu cÌu riªng vµ trong viÖc lùa chôn ng−ìng sỉng cña hô Hoµn c¶nh sỉng cña thÕ hÖ h«m nay vµ mai sau phô thuĩc vµo tr¹ng th¸i cña m«i tr−íng tù nhiªn vµ m«i tr−íng nh©n t¹o cña nê X· hĩi cê nghÜa vô ng¨n chƯn nh÷ng t¸c ®ĩng g©y nguy h¹i ®Õn c¸c thÕ hÖ mai sau Ph¸t triÓn bÒn v÷ng

®−îc miªu t¶ nh− mĩt sù biÕn ®ưi s©u s¾c, trong ®ê viÖc sö dông c¸c nguơn tµi nguyªn thiªn nhiªn, viÖc chôn c¬ cÍu ®Ìu t−, chôn c¸c lo¹i h×nh tiÕn bĩ kü thuỊt ®Ó ¸p dông vµ chôn c¬ cÍu hµnh chÝnh phï hîp víi c¸c nhu cÌu hiÖn t¹i

vµ t−¬ng lai

6.2 - TÍNH CẤP BÁCH CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG:

Cuĩc sỉng hiÖn t¹i cê sù ph©n cùc lín vÒ møc sỉng, lỉi sỉng vµ s¶n xuÍt D©n sỉ ngµy cµng t¨ng vµ møc tiªu dïng còng t¨ng theo kÓ c¶ sỉ l−îng, chÍt l−îng vµ chñng lo¹i; c¸ch thøc s¶n xuÍt ngµy cµng ®a d¹ng nªn g©y ¶nh h−ịng ®Õn m«i tr−íng, lµm cho m«i tr−íng ngµy cµng biÕn ®ưi s©u s¾c theo chiÒu h−íng kh«ng cê lîi, t¸c ®ĩng xÍu ®Õn hÖ sinh th¸i Tµi nguyªn ngµy cµng c¹n kiÖt nhanh cïng víi ph−¬ng tiÖn khai th¸c hiÖn ®¹i nªn ®· g©y ra nguy c¬ khñng ho¶ng vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn cho thÕ hÖ mai sau Do vỊy ®Ó

cê cuĩc sỉng l©u dµi cÌn cê biÖn ph¸p h¹n chÕ gia t¨ng d©n sỉ, gi¶m thiÓu vÍn

®Ò « nhiÔm m«i tr−íng, t¹o ra lỉi sỉng tÝch cùc h¬n nh»m gi¶m ph©n cùc møc sỉng gi÷a c¸c quỉc gia, ch¨m lo vÍn ®Ò b¶o vÖ m«i tr−íng sỉng cña chóng ta

6.2.1 - Đặc điểm cơ bản của cuộc sống hiện tại:

§Ó t×m ra gi¶i ph¸p h−íng tíi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng th× cÌn ph¶i nghiªn cøu kü ®Ưc ®iÓm t×nh h×nh cña cuĩc sỉng hiÖn t¹i ị c¸c quỉc gia trªn thÕ giíi nh»m ®−a ra sù ®iÒu chØnh hîp lý nhÍt

1 Có sự phân cực về mức sống giữa các quốc gia và giữa các tầng lớp dân cư trong từng quốc gia

Hiện nay các quốc gia có sự chênh lệch khá lớn về mức sống Theo số liệu 2001, GDP theo đầu người của nước giàu nhất là Luxembourg với 44.589 USD/người.năm, thứ 2 là Mỹ với 35.819 USD/người.năm; nước nghèo nhất thế giới là Ethiopia chỉ có 96 USD/người.năm

Những nước giàu thì xảy ra hiện tượng "ô nhiễm do thừa thãi": phung

phí tài nguyên thiên nhiên, lãng phí trong lối sống, tăng nhanh chất thải nguy hiểm

Những nước nghèo thì xảy ra tình trạng "ô nhiễm do nghèo đói": không

quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường, không có tiền chi phí cho y tế và sức khoẻ cộng đồng

Giàu và nghèo là hai khái niệm tương đối, tuỳ điều kiện kinh tế xã hội

và từng giai đoạn lịch sử của mỗi nước mà có tiểu chuẩn riêng để đánh giá phù hợp Tuy nhiên để có sự so sánh giữa các nước, ngân hàng thế giới và một số nước trong khu vực thường chọn mức thu nhập tối thiểu bình quân theo đầu người một tháng phải đảm bảo mua được lương thực, thực phẩm tương đương với khẩu phần ăn của một người / ngày là 2100 – 2300 calo Dưới mức 2100 calo/ngày là thuộc diên nghèo đói

2 Còn tồn tại cuộc sống nghèo đói và suy dinh dưỡng:

Hiện nay có nhiều khu vực trên thế giới còn có mức sống nghèo khổ và còn chiếm tỷ lệ suy dinh dưỡng khá cao Khoảng 25% trên thế giới và chủ yếu

đó là Châu á, Châu Phi, Châu Mỹ La Tinh sống dưới mức nghèo khổ, trong

đó có khoảng 150 triệu trẻ em suy dinh dưỡng nặng (1995) Thiếu lương thực, nhà ở, nước uống, thuốc men, nghèo đói, mù chữ là nguồn gốc cơ bản của những vấn đề về môi trường đang diễn ra một cách nghiêm trọng ở các nước

đang phát triển

3 Lãng phí trong sinh hoạt và sản xuất kinh doanh:

Phần lớn các quốc gia chỉ chăm lo về phát triển kinh tế để nâng cao mức sống nên rất phung phí nguồn nhiên liệu và sức lao động, không có biện pháp cải tạo sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên đang có nguy cơ cạn kiệt Việc này đã tạo ra sự thiếu bền vững trong phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam có khoảng 50% quỹ đất dành cho nông và lâm nghiệp, tỷ lệ đất trống đồi núi trọc chiếm đến 1/3 diện tích đất trên toàn quốc

4 Tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường:

Hầu hết các quá trình phát triển kinh tế trước đây đều rất ít quan tâm

đến vấn đề bảo vệ môi trường nên đã có nhiều khu vực môi trường xuống cấp một cách trầm trọng, khó có khả năng phục hồi Chất lượng môi trường ngày

cµng gi¶m, thiªn tai ngµy cµng nhiÒu, nê kh«ng chØ ¶nh h−ịng ®Õn kinh tÕ trong n−íc mµ cßn ¶nh h−ịng ®Õn nhiÒu quỉc gia kh¸c trªn thÕ giíi

6.2.2 - Sự cấp thiết của vấn đề phát triển bền vững:

HiÖn nay trªn thÕ giíi ®· cê sù ph©n cùc ngµy cµng lín gi÷a c¸c n−íc

vÒ møc sỉng, lỉi sỉng vµ ph−¬ng thøc s¶n xuÍt Nhu cÌu vÒ møc tiªu dïng ngµy cµng t¨ng c¶ vÒ sỉ l−îng vµ chñng lo¹i C¸ch s¶n xuÍt còng rÍt ®a d¹ng

vµ ngµy cµng khê kiÓm so¸t §iÒu ®ê ®· g©y nªn nh÷ng t¸c ®ĩng xÍu ®Õn m«i tr−íng, lµm cho m«i tr−íng ngµy cµng biÕn ®ưi s©u s¾c, rĩng lín vµ bÞ « nhiÔm nghiªm trông ®e do¹ sù sỉng cßn cña hµnh tinh chóng ta V× vỊy vÍn ®Ò m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn ®· trị thµnh vÍn ®Ò hÕt søc cÍp b¸ch cña chóng ta hiÖn nay, ®ßi hâi c¸c n−íc ph¶i ngơi l¹i víi nhau ®Ó xem xÐt vµ ®Ò ra nh÷ng quy ®Þnh, c«ng −íc chung vÒ m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn cho toµn thÕ giíi vµ tõng quỉc gia

¾ Tuyªn bỉ Stockholm vÒ m«i tr−íng vµ con ng−íi (Thuþ §iÓn -

1972) víi sù cê mƯt cña 113 quỉc gia, sù xuỉng cÍp cña m«i tr−íng toµn cÌu

®−îc thõa nhỊn Cïng víi sù ph¸t triÓn, chÝnh b¶n th©n loµi ng−íi, v× nh÷ng nhu cÌu vÒ vỊt chÍt vµ tinh thÌn cña m×nh, ®· t¹o ra mĩt nguy c¬ tiÒm Ỉn, ®e do¹ sù tr−íng tơn cña Tr¸i §Ít Hĩi nghÞ ®· xem xÐt nhu cÌu cÌn cê mĩt quan

®iÓm chung vµ nh÷ng nguyªn t¾c chung t¹o ra t×nh c¶m vµ h−íng môi d©n tĩc trªn thÕ giíi trong qu¸ tr×nh g×n gi÷ vµ lµm tỉt ®Ñp h¬n m«i tr−íng cña con ng−íi

¾ Tuyªn bỉ Rio vÒ m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn (Brazil - 1992) víi sù cê mƯt cña 178 quỉc gia, kh¼ng ®Þnh l¹i tuyªn bỉ cña Hĩi nghÞ Liªn HiÖp Quỉc

vÒ M«i tr−íng con ng−íi, ®−îc th«ng qua t¹i Stockholm - 1972, vµ t×m c¸ch ph¸t huy tuyªn bỉ Íy Nh»m thiÕt lỊp mĩt sù chung søc toµn cÌu míi vµ b×nh

®¼ng th«ng qua viÖc t¹o dùng nh÷ng cÍp ®ĩ hîp t¸c míi gi÷a c¸c quỉc gia, nh÷ng thµnh phÌn chÝnh trong c¸c x· hĩi vµ nh©n d©n Hµnh ®ĩng ®Ó ®¹t ®−îc nh÷ng hiÖp ®Þnh quỉc tÕ t«n trông quyÒn lîi cña môi ng−íi vµ b¶o vÖ sù toµn vÑn cña hÖ thỉng m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn toµn cÌu C«ng nhỊn b¶n chÍt toµn

bĩ vµ phô thuĩc lĨn nhau cña Tr¸i §Ít, ng«i nhµ chóng ta

Sù cê mƯt cña ®«ng ®¶o c¸c nhµ l·nh ®¹o cao cÍp nhÍt thÕ giíi thÓ hiÖn

nì lùc tỊp thÓ cao quý nhÍt nh»m h−íng tíi môc tiªu chung lµ ph¸t triÓn Hĩi nghÞ ®· ®−a ra 4 v¨n kiÖn quan trông:

- Tuyªn ng«n Rio gơm 27 nguyªn t¾c vÒ vÍn ®Ò m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn Theo tuyªn ng«n nµy c¸c quỉc gia cê quyÒn khai th¸c tµi nguyªn cña m×nh phï hîp víi chÝnh s¸ch m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn cña m×nh, cê quyÒn ®−îc ph¸t triÓn vµ xo¸ bâ nghÌo nµn, ®Ưc biÖt lµ nh÷ng nhu cÌu cña nh÷ng n−íc ®ang ph¸t triÓn Tuyªn ng«n còng nªu lªn nh÷ng nguyªn t¾c vÒ ph¸p luỊt m«i tr−íng còng nh− viÖc

xo¸ bâ vµ gi¶m thiÓu nh÷ng h×nh thøc kh«ng thÓ chÍp nhỊn ®−îc trong s¶n xuÍt vµ tiªu thô

- Ch−¬ng tr×nh hµnh ®ĩng 21, bao gơm 11 ch−¬ng tr×nh cho m«i tr−íng thÕ giíi thø ba vµ kªu gôi c¸c n−íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn t¨ng thªm viÖn trî cho n−íc ngoµi vµo nh÷ng n¨m tíi

- C«ng −íc vÒ b¶o vÖ tÝnh ®a d¹ng sinh hôc, tøc b¶o vÖ phong phó vÒ nguơn gen, vÒ giỉng, loµi sinh vỊt vµ hÖ sinh th¸i trong tù nhiªn C«ng −íc nµy cßn mĩt vµi n−íc kh«ng chÞu ký, trong ®ê cê Mü Hô cho r»ng v¨n kiÖn nµy kh«ng phï hîp víi lîi Ých kinh tÕ cña n−íc

hô

- HiÖp ®Þnh vÒ nh÷ng nguyªn t¾c b¶o vÖ tµi nguyªn rõng

¾ Tuyªn bỉ Johannesberg vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng (Nam Phi - 2002), víi sù cê mƯt cña 196 quỉc gia, kh¼ng ®Þnh l¹i vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng Cam kÕt x©y dùng trªn quy m« toµn cÌu mĩt x· hĩi nh©n b¶n, b×nh ®¼ng, t«n trông lĨn nhau vµ thÍu hiÓu vÒ nhu cÌu phỈm gi¸ cÌn cho tÍt c¶ môi ng−íi QuyÕt t©m nì lùc ®¸p øng mĩt c¸ch tÝch cùc nhu cÌu vÒ viÖc cÌn cê mĩt kÕ ho¹ch rđ rµng vµ kh¶ thi ®Ó xo¸ bâ nghÌo khê vµ ph¸t triÓn con ng−íi

Nh− vỊy, m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ hai vÍn ®Ò liªn quan chƯt chÏ víi nhau Cĩng ®ơng thÕ giíi ®· nhỊn thøc ®−îc rđ tÝnh cÍp b¸ch vµ thíi

®¹i cña vÍn ®Ò m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng qua c¸c cuĩc hĩi nghÞ th−îng ®Ønh c¸c n−íc liªn tiÕp trong mÍy n¨m qua ChØ cê b¶o vÖ ®−îc m«i tr−íng míi cê thÓ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®−îc Nh©n lo¹i cÌn tiÕp tôc ®Íu tranh

®Ó b¶o vÖ m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng

6.3 - YÊU CẦU CƠ BẢN GIỮA MÔI TRƯỜNG & PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG:

§Ó tiÕn tíi mĩt cuĩc sỉng bÒn v÷ng cÌn ph¶i thay ®ưi lỉi s¶n xuÍt vµ lỉi sỉng hiÖn nay:

¾ Thay ®ưi lỉi s¶n xuÍt: s¶n xuÍt sö dông Ýt n¨ng l−îng, nguyªn, nhiªn, vỊt liÖu vµ t¹o ra chÍt phÕ th¶i Ýt h¬n

theo ®Ìu ng−íi th× môi ng−íi d©n ị c¸c n−íc ph¸t triÓn tiªu xµi nhiÒu h¬n vµ còng g©y « nhiÔm nhiÒu h¬n c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn

§ỉi víi chÍt th¶i, c¸c n−íc ph¸t triÓn còng s¶n sinh ra mĩt l−îng chÍt th¶i rÍt lín Cßn c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn ph¶i c¶i thiÖn ®íi sỉng kinh tÕ x· hĩi g¾n liÒn víi viÖc gi¶m gia t¨ng d©n sỉ §ê chÝnh lµ ®Ó t¹o ra lỉi sỉng lµnh m¹nh cho m«i tr−íng, ®ơng thíi t¹o ra ý thøc b¶o vÖ m«i tr−íng sỉng ị c¸c n−íc nµy

6.4 - NGUYÊN TẮC CỦA SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG & CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ

6.4.1 Nguyên tắc của sự phát triển bền vững:

Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ s¶n phỈm cña mĩt x· hĩi loµi ng−íi bÒn v÷ng Mĩt d©n tĩc chØ cê mĩt cuĩc sỉng bÒn v÷ng khi d©n tĩc ®ê hoµ hîp víi c¸c d©n tĩc kh¸c trªn thÕ giíi vµ víi thiªn nhiªn Nh©n lo¹i chØ cê thÓ khai th¸c ®−îc nh÷ng g× cê trong thiªn nhiªn, trong ph¹m vi cung cÍp cña thiªn nhiªn NÕu thiªn nhiªn mÍt kh¶ n¨ng cung cÍp th× nh©n lo¹i kh«ng thÓ tơn t¹i

®−îc §iÒu ®ê cê nghÜa lµ ph¶i tiÕn hµnh hµnh ®ĩng ph¸t triÒn trong ph¹m vi thiªn nhiªn cho phÐp, trong khu«n khư tù phôc hơi cña thiªn nhiªn Kü thuỊt khai th¸c cµng hiÖn ®¹i th× thiªn nhiªn cµng bÞ tµn ph¸ nƯng nÒ Con ng−íi cÌn ph¶i biÕt tù chÕ ngù b¶n n¨ng cña m×nh b»ng c¸ch chØ h−ịng thô nh÷ng phóc lîi do kü thuỊt hiÖn ®¹i mang l¹i trong khu«n khư b¶o toµn thiªn nhiªn

§Ó x· hĩi ph¸t triÓn bÒn v÷ng cÌn thùc hiÖn c¸c nguyªn t¾c sau:

- B¶o vÖ sù sỉng vµ tÝnh ®a d¹ng cña Tr¸i §Ít

- H¹n chÕ ®Õn møc thÍp nhÍt viÖc lµm suy gi¶m tµi nguyªn t¸i t¹o

vµ kh«ng t¸i t¹o ®−îc

- Gi÷ v÷ng trong kh¶ n¨ng chÞu ®ùng cñaTr¸i §Ít

- T«n trông vµ quan t©m ®Õn cuĩc sỉng cña cĩng ®ơng

- C¶i thiÖn chÍt l−îng cuĩc sỉng cña con ng−íi

- X©y dùng th¸i ®ĩ míi, thay ®ưi thêi quen cña môi ng−íi ®ỉi víi thiªn nhiªn

- Cho phÐp c¸c cĩng ®ơng tù qu¶n lÍy m«i tr−íng cña m×nh

- T¹o ra c¬ cÍu quỉc gia thỉng nhÍt thuỊn lîi cho viÖc b¶o vÖ m«i tr−íng

- X©y dùng mĩt c¬ cÍu liªn minh toµn cÌu, kh«ng mĩt quỉc gia nµo ®−îc lîi hay thiÖt riªng m×nh khi toµn cÌu cê mĩt m«i tr−íng trong lµnh

Sù ph¸t triÓn nhanh chêng cña khoa hôc kü thuỊt ngµy cµng lµm cho con ng−íi hiÓu biÕt rÍt nhiÒu vµ t−¬ng ®ỉi ®Ìy ®ñ c¸c mỉi quan hÖ gi÷a m«i tr−íng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng §iÒu ®ê, tr−íc hÕt lµ do hiÖn tr¹ng m«i tr−íng toµn cÌu vµ khu vùc ®ang bÞ « nhiÔm nghiªm trông, ®e do¹ trùc tiÕp ®Õn chÝnh cuĩc sỉng cña con ng−íi Con ng−íi cÌn ®−îc gi¸o dôc nhỊn thøc chung vÒ « nhiÔm m«i tr−íng, sö dông tiÕn bĩ cña khoa hôc kü thuỊt ®Ó ng¨n chƯn t×nh tr¹ng suy tho¸i m«i tr−íng, x©y dùng mĩt x· hĩi ph¸t triÓn bÒn v÷ng

6.4.2 Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển bền vững:

Lµm thÕ nµo ®Ó ®¸nh gi¸ sù ph¸t triÓn lµ bÒn v÷ng? Cê thÓ ®Þnh l−îng

®−îc kh«ng? Møc ®ĩ chÍp nhỊn sù ®Þnh l−îng ®ê ra sao?

§©y lµ vÍn ®Ò rÍt phøc t¹p mµ con ng−íi ph¶i v−ît qua rÍt nhiÒu khê kh¨n ®Ó chÍp nhỊn vµ thùc hiÖn X· hĩi loµi ng−íi gơm nhiÒu d©n tĩc kh¸c nhau vÒ v¨n ho¸, lÞch sö, tÝn ng−ìng, chÝnh trÞ, gi¸o dôc truyÒn thỉng, hô còng kh¸c nhau vÒ møc ®ĩ phơn vinh, vÒ chÍt l−îng cuĩc sỉng vµ ®iÒu kiÖn m«i tr−íng mµ sù nhỊn thøc vÒ sù kh¸c biÖt ®ê còng rÍt kh¸c nhau H¬n n÷a sù c¸ch biÖt ®ê l¹i th−íng xuyªn thay ®ưi khi t¨ng, khi gi¶m Bịi vỊy ®¸nh gi¸ thÕ nµo lµ sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng mang tÝnh tuú thuĩc rÍt lín

Tuy nhiªn ®Ó x¸c ®Þnh sù ph¸t triÓn con ng−íi hay chÍt l−îng cuĩc sỉng cña con ng−íi, UNDP ®· ®−a ra ba hÖ thỉng chØ sỉ sau ®©y:

a) ChØ sỉ vÒ sù ph¸t triÓn con ng−íi:

Sù tr−íng thô- ®−îc tÝnh b»ng tuưi thô trung b×nh cña ng−íi d©n Tuưi

thô cao lµm cho con ng−íi cê nhiÒu c¬ hĩi ®¹t ®Õn môc ®Ých lùa chôn cña m×nh vµ ph¸t triÓn ®−îc kh¶ n¨ng cña con ng−íi Tuưi thô lµ kÕt qu¶ sù kÕt hîp søc khoÎ vµ møc ®ĩ ®Ìy ®ñ dinh d−ìng, ch¨m sêc y tÕ vµ chÍt l−îng m«i tr−íng sỉng

TrÝ thøc: lµ sù gi¸o dôc ®Ìy ®ñ ®−îc x¸c ®Þnh b»ng tr×nh ®ĩ hôc vÍn ị

tuưi tr−ịng thµnh Tr×nh ®ĩ hôc vÍn gióp cho con ng−íi thùc hiÖn ®−îc kh¶ n¨ng tiÒm Ỉn cña m×nh vµ sö dông mĩt c¸ch cê lîi nhÍt nh÷ng lîi thÕ cña c¬ hĩi, nhí ®ê mµ con ng−íi ngµy cµng ph¸t triÓn nhanh h¬n

Thu nhỊp b×nh qu©n theo ®Ìu ng−íi: GDP ®−îc tÝnh ®Ìy ®ñ tÍt c¶ môi

thu nhỊp, c¨n cø vµo søc mua thùc tÕ tõng n−íc chø kh«ng theo tû gi¸ hỉi ®o¸i chÝnh thøc, ®Ưc biÖt ph¶i l−îng ho¸ ®−îc nh÷ng phÌn phóc lîi x· hĩi

b) ChØ sỉ vÒ sù tù do cña con ng−íi:

ChØ tiªu nµy ®−îc Ýt quỉc gia c«ng nhỊn v× chøa ®ùng nhiÒu yÕu tỉ chÝnh trÞ Nh©n quyÒn vµ sù tù do kh«ng thÓ ¸p ®Ưt, kh«ng thÓ ®em ¸p dông tõ n¬i nµy sang n¬i kh¸c Mìi d©n tĩc cê nh÷ng ®Ưc ®iÓm kh¸c biÖt nhau, cê truyÒn thỉng ph¸t triÓn lÞch sö kh¸c nhau, cê phong tôc tỊp qu¸n vµ nÒn v¨n ho¸ kh¸c nhau nªn cê nh÷ng t− duy kh¸c nhau vÒ sù tù do cña con ng−íi

c) ChØ sỉ møc tiªu thô n¨ng l−îng tÝnh theo ®Ìu ng−íi so víi tû lÖ t¨ng d©n sỉ:

ChØ sỉ nµy rÍt cê ý nghÜa v× s¶n xuÍt n¨ng l−îng lµ nguyªn nh©n g©y « nhiÔm m«i tr−íng vµ tû lÖ t¨ng d©n sỉ còng g©y suy tho¸i m«i tr−íng, nghÜa lµ c¶ hai ®Òu cê ¶nh h−ịng ®Õn chÍt l−îng cuĩc sỉng h«m nay vµ thÕ hÖ mai sau

6.5 - CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG CẤP BÁCH Ở VIỆT NAM

T¹i hĩi nghÞ Rio-92, chÝnh phñ ViÖt Nam ®· nªu lªn 8 vÍn ®Ò vÒ m«i tr−íng cÍp b¸ch cña ViÖt Nam Gi¶i quyÕt ®−îc nh÷ng vÍn ®Ò bøc b¸ch nhÍt

vÒ m«i tr−íng lµ ch×a kho¸ ®Ó mị ra t−¬ng lai ph¸t triÓn bÒn v÷ng cho ViÖt Nam

1 Nguy c¬ mÍt rõng vµ c¹n kiÖt tµi nguyªn ®· xỈy ra nhiÒu vïng vµ ®e

do¹ c¶ n−íc ViÖt nam : 1943-1990, diÖn tÝch rõng n−íc ta gi¶m kho¶ng 5,4 triÖu ha Tõ n¨m 90 ®Õn nay chiÒu h−íng rõng vĨn ị t×nh tr¹ng suy tho¸i Diện tích rừng già và rừng trồng chưa đến tuổi thành thục đã bị xâm phạm Mặc dù độ che phủ của rừng trong những năm qua có chiều hướng tăng lên: năm 1998 là 28,8%, năm 2000 là 33,2%, năm 2002 là 35,8% nhưng chủ yếu là rừng nghèo và rừng thưa Kết quả rừng mới chưa thể bù đắp được mức phá rừng hiện tại Mục tiêu đề ra đến 2010 độ che phủ của rừng rừng đạt 43% diện tích tự nhiên của cả nước cũng khó có thể đạt được Nguyên nhân mất rừng là do sự kết hợp của các ban ngành với địa phương chưa đồng bộ; hiện tượng lâm tặc hoành hành chặt phá rừng; sự quản lý định hướng không chính xác, cụ thể của các địa phương; ý thức của người dân chưa cao gây ra những vụ cháy rừng tác động rất xấu đến môi trường Diện tích rừng nguyên sinh ngày càng suy giảm, tốc độ tái sinh rừng chậm, rừng trồng không kịp bổ sung dẫn đến đất rừng bị xói mòn, đồi núi trọc ngày càng nhiều, mất cân bằng sinh thái nặng nề, sinh ra những hệ quả như cường độ lũ lụt thất thường với cường độ mạnh, hạn hán kéo dài, thiên tai càng làm cho rừng, đất rừng bị ảnh hưởng, cạn kiệt

2 Sù suy gi¶m nhanh cña chÍt l−îng ®Ít vµ diÖn tÝch ®Ít canh t¸c theo

®Ìu ng−íi, viÖc sö dông l·ng phÝ tµi nguyªn ®Ít ®ang tiÕp diÔn Víi trªn 33 triÖu ha ®Ít tù nhiªn, ViÖt Nam l¹i lµ n−íc cê diÖn tÝch ®Ít n«ng nghiÖp tÝnh theo ®Ìu ng−íi vµo lo¹i thÍp nhÍt thÕ giíi ViÖt Nam thuĩc nh÷ng quỉc gia nghÌo vÒ ®Ít ®ai Xu thÕ nµy tiÕp tôc t¨ng theo møc ®ĩ ph¸t triÓn cßn qu¸ cao cña d©n sỉ

3 Tµi nguyªn biÓn, ®Ưc biÖt lµ tµi nguyªn sinh vỊt biÓn bÞ suy gi¶m, m«i

tr−íng biÓn b¾t ®Ìu bÞ « nhiÔm, tr−íc hÕt lµ dÌu mâ §Ít n−íc ta cê gÌn mĩt

triÖu km2 h¶i phỊn, ®−îc coi lµ kho tµng thụ s¶n v« tỊn, cê thÓ khai th¸c ưn

®Þnh tõ 1,6-2 triÖu tÍn thụ s¶n/ n¨m Tuy nhiªn, biÓn ViÖt Nam ®ang c¹n dÌn nguơn tµi nguyªn do viÖc qu¶n lý vµ khai th¸c kh«ng chƯt chÏ, do tµi nguyªn

bÞ c−íp ®o¹t bịi c¸c ®ĩi tµu ®¸nh b¾t n−íc ngoµi, do c¸c ph−¬ng tiÖn ®¸nh b¾t cña ta cßn th« s¬ vµ luỊt b¶o vÖ sinh vỊt biÓn kh«ng ®−îc tu©n thñ

ChÍt th¶i c«ng nghiÖp ®ư trùc tiÕp ra s«ng, ra biÓn g©y « nhiÔm vïng cöa s«ng vµ ven biÓn Theo tµi liÖu cña chi côc b¶o vÖ nguơn lîi thụ s¶n

trung ương 3, nồng độ dầu trong nước biển hiện nay lên tới 16 mg/m3 (so với quy định là 0,005 mg/m3) lớn gấp 3200 lần, đặc biệt ở các vùng biển Vũng Tàu, Minh Hải, Kiên Giang

4 Tài nguyên khóang sản, tài nguyên nước, tài nguyên sinh vật, các hệ

sinh thái đang sử dụng không hợp lý dẫn đến sự cạn kiệt và nghèo đi của tài

nguyên thiên nhiên ở Việt Nam có hàng trăm mỏ khoáng sản đang được khai thác nhưng đều rất lãng phí ở tất cả các khâu Trong nhiều năm qua mức tổn thất khai thác than trung bình từ 12-15 % đối với than lộ thiên và từ 42-54%

đối với than hầm lò Trong hơn 20 năm khai thác, lượng tổn thất quặng apatit loại I và loại II bằng 2 lần lượng quặng đã lấy được, vàng sa khoáng, đá quý hiếm đang bị khai thác một cách bừa bãi không được thống kê kiểm soát

5 Việc ô nhiễm môi trường và trước hết là môi trường nước, không khí

và đất đã xuất hiện nhiều nơi, nhiều lúc đã đến lúc trầm trọng, đặc biệt ở các thành phố lớn như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng

Nhiều vấn đề vệ sinh phức tạp đã phát sinh ở các khu vực thành thị và nông thôn

6 Tác hại của chiến tranh, đặc biệt là các hoá chất độc đã và đang gây

những hậu quả nghiêm trọng về mặt môi trường đối với thiên nhiên và con người Việt Nam Theo thống kê của Mỹ, gần 50% diện tích rừng và đất canh tác ở miền Nam Việt Nam đã bị rải chất độc hoá học từ 1 lần trở lên Mỹ đã sử dụng 72 triệu galon chất diệt cỏ và làm trụi lá cây, trong đó chất độc màu da cam có chứa điôxin chiếm 60%, chất trắng chiếm 15% và chất xanh chiếm 27% đã huỷ diệt hàng triệu ha rừng và đất trồng trọt, nhiễm độc nguồn nước gây tác hại nghiêm trọng về số lượng và chủng loại sinh vật, đặc biệt gây hậu quả lâu dài đến sức khoẻ con người Ước tính thời gian khôi phục các khu rừng bị rải chất độc hóa học phải mất 1 thế kỷ

7 Việc gia tăng dân số cả nước, việc phân bố không đồng đều và không

hợp lý lực lượng lao động giữa các vùng và các ngành khai thác tài nguyên là

những vấn đề phức tạp nhất trong quan hệ dân số - môi trường Dân số Việt Nam tăng quá nhanh: từ năm 1955 đến 1977 đã tăng gấp đôi và đến 1989 đã

đạt trên 65 triệu; năm 2003 trên 82 triệu người Dân số tăng nhanh nhưng lương thực tính theo đầu ngừơi tăng không đáng kể nên đã dẫn đến nhiều vấn

đề gay gắt mà nền kinh tế phải đối phó như các vấn đề về ăn, ở, y tế, giáo dục

8 Việt Nam đang thiếu nhiều cơ sở vật chất, kỹ thuật, cán bộ luật pháp để giải quyết các vấn đề về môi trường trong khi nhu cầu về môi

trường và tài nguyên không ngừng tăng cao, yêu cầu về cải thiện môi trường

và chống ô nhiễm môi trường ngày một lớn và phức tạp Đây là vấn đề chung

mà các nước đang phát triển gặp phải Tuy nhiên, đối với Việt Nam thì thiếu thốn hết sức to lớn so với yêu cầu thực tế nên chưa có thể thực hiện được những ý đồ phát triển to lớn nhằm bảo vệ khắc phục môi trường sống của

m×nh ViÖc gi¶i quyÕt vÍn ®Ò m«i tr−íng ị ViÖt Nam ®ang lµ vÍn ®Ò gÍp rót trong lóc ®ßi hâi m«i tr−íng sỉng ngµy cµng cao, yªu cÌu c¶i thiÖn m«i tr−íng ngµy cµng lín

LUẬT MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM Tuyªn truyÒn ®Õn môi ng−íi d©n ®Ó biÕt vµ hiÓu luỊt b¶o vÖ m«i tr−íng Gơm 7 ch−¬ng 55 ®iÒu ®−îc quỉc hĩi th«ng qua vµo ngµy 27/12/1993 vµ ®−îc chñ tÞch n−íc ký ngµy 10/01/1994

Ch−¬ng 1: Nêi vÒ nh÷ng quy ®Þnh chung gơm 9 ®iÒu: tr¸ch nhiÖm cña

mìi c«ng d©n

Ch−¬ng 2: gơm 19 ®iÒu, quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n−íc cña c¸c tư

chøc c¸ nh©n vÒ phßng chỉng suy tho¸i m«i tr−íng, « nhiÔm m«i tr−íng, sù cỉ m«i tr−íng

Ch−¬ng 3: gơm 7 ®iÒu, quy ®Þnh vÒ tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n−íc, tư chøc

vµ c¸ nh©n vÒ kh¾c phôc sù cỉ m«i tr−íng, « nhiÔm m«i tr−íng, suy tho¸i m«i tr−íng

Ch−¬ng 4: gơm 8 ®iÒu, nêi vÒ viÖc qu¶n lý Nhµ n−íc trong vÍn ®Ò b¶o

vÖ m«i tr−íng, tr¸ch nhiÖm cña c¸c tư chøc Nhµ n−íc vÒ chøc n¨ng quyÒn h¹n

vÒ vÍn ®Ò b¶o vÖ m«i tr−íng

Ch−¬ng 5: gơm 4 ®iÒu, nêi vÒ quan hÖ quỉc tÕ vÒ vÍn ®Ò b¶o vÖ m«i

tr−íng

Ch−¬ng 6 vµ 7: Nêi vÒ khen th−ịng kû luỊt còng nh− nêi vÒ c¸c ®iÒu

kho¶n thi hµnh c¸c luỊt kh¸c