VI KHUẨN DỊCH HẠCH (yersinia pestis) (VI SINH)

Dây chuyền dịch tễ bệnh dịch hạchGậm nhấm hoang dại Gậm nhấm bọ chét * Người thể phổi * Chủ yếu là bọ chét chuột Xenopsilla cheopis... Các thể lâm sàng của bệnh dịch hạch- Thể hạch: th

VI KHUẨN

DỊCH HẠCH

(Yersinia pestis)

4

1 các tính chất chính của vi khuẩn dịch hạch

- Không có lông, không di động Có thể có vỏ

1.2 NuôI cấy

1.1 Hình thái

- Hiếu kỵ khí tuỳ ngộ

- Cầu trực khuẩn Gr(-) Bắt mầu đậm hơn ở hai đầu

- Nhiệt độ: có thể mọc: 4 – 42oC, tối ưu: 28oC

- Trên môi trường đặc: khuẩn lạc thường có dạng R

- Trong môi trường lỏng: lắng cặn, trên trong

1 các tính chất chính của vi khuẩn dịch hạch

4

1.3 kháng nguyên

- KN F1

- KN V, W

- KN fimbriae

- KN LPS

1.4 sức đề kháng

- Dễ bị chết bởi hoá chất diệt khuẩn hoặc ở 100oC

- Có thể sống hàng tháng trong xác động vật

- KN F1: ức chế thực bào

- KN V W: Chỉ có ở những chủng độc lực cao

- Fimbriae: Giúp vi khuẩn bám vào tế bào cơ thể chủ

- Phospolipase (murine toxin):

Giúp vi khuẩn tồn tại trong đường tiêu hoá bọ chét

- Yếu tố hoạt hoá plasminogen:

Giúp vi khuẩn lan rộng từ vết bọ chét đốt

2.1 các yếu tố độc lực

- Nội độc tố: Gây độc hệ thần kinh

Gây thoái hóa xuất huyết phủ tạng

2.2 Dây chuyền dịch tễ bệnh dịch hạch

Gậm nhấm

hoang dại

Gậm nhấm

bọ chét *

Người

(thể phổi)

* Chủ yếu là bọ chét chuột Xenopsilla cheopis

2.3 Các thể lâm sàng của bệnh dịch hạch

- Thể hạch: thường gặp nhất.

- Thể nhiễm trùng huyết: thường gặp.

- Thể phổi: hiếm gặp.

- Viêm màng não: hiếm gặp.

3 Chẩn đoán vi sinh bệnh dịch hạch

4

3.1 Chẩn đoán trực tiếp

- Nhuộm soi:

- Miễn dịch học:

Huỳnh quang trực tiếp: Phát hiện VK trong bệnh phẩm

Ngưng kết thụ động: Tìm KN F1 trong bệnh phẩm

Nhuộm Gram / Wayson

- Nuôi cấy phân lập:

- Tiêm truyền động thí nghiệm:

Bệnh phẩm: Tùy thể lâm sàng

Nghiên cứu dịch tễ: dịch nghiền bọ chét, phủ tạng chuột

Chuột lang hoặc Chuột nhắt trắng

- Chẩn đoán:

Xác định KT kháng F1 trong huyết thanh bệnh nhân

- Nghiên cứu dịch tễ:

Xác định KT kháng F1 trong huyết thanh chuột

3.2 Chẩn đoán gián tiếp

- Kỹ thuật: Ngưng kết hồng cầu thụ động

Nguyên lý:

HC cừu gắn F1 + KT kháng F1 Ngưng kết

4 phòng bệnh

4

4.1 Không đặc hiệu

- Diệt chuột và bọ chét

- Chẩn đoán sớm, cách ly kịp thời (nhất là thể phổi)

- Kháng sinh dự phòng cho người có nguy cơ mắc cao

- Giám sát dịch tễ học

4.1 đặc hiệu

- Tiêm vacxin cho người có nguy cơ mắc cao

- Hai loại vacxin: sống giảm độc lực và chết

5 Chữa bệnh

5.1 Sử dụng kháng sinh:

- Vi khuẩn dịch hạch còn nhạy cảm với nhiều kháng sinh

thông thường (streptomycin, chloramphenicol, tetracyclin).

- Đã có những chủng kháng thuốc.

5.2 Điều trị triệu chứng: Nhiễm độc, xuất huyết …

Nguyên tắc:

Phương pháp học tập

Về các vi khuẩn

những trọng tâm học tập về một vi khuẩn (Sinh viên không/chưa định hướng CK vi sinh)

2 Đặc điểm sinh vật học: Các đặc điểm liên quan đến khả năng gây bệnh, phương pháp phòng và chữa bệnh

3 Khả năng gây bệnh: Gây bệnh bệnh gì? Đường lây? Yếu tố độc lực

và cơ chế gây bệnh? Cơ quan bị tổn thương?

1 Tên tiếng Việt và tên khoa học

4 Chẩn đoán vi sinh: Lấy, bảo quản bệnh phẩm? Các phương pháp chẩn đoán (nêu được tên và giá trị)?

5 Phòng và chữa bệnh: Phương pháp phòng bệnh và nguyên tắc chữa bệnh

Phương pháp học tập tốt

phải

- Coi trọng học hiểu

- Hướng đến vận dụng

4

khi nào thì Bạn đã thực sự hiểu bài ?

2 Trình bày rút ngắn

4 Diễn đạt bằng cách khác

1 Chỉ ra được những ý then chốt (cốt lõi) của bài

5 Nhận biết được mối liên quan giữa các mảng kiến thức

Bạn đã thực sự hiểu bài khi có khả năng:

3 Giải thích, diễn giải (tại sao, như thế nào…)

Các phương pháp học về vi khuẩn

4

2 Lập bảng tóm tắt: Chứa những nội dung quan trọng nhất

3 Tìm ra xương sống của bài: Xác định nội dung cốt lõi chi phối hoặc liên quan đến nhiều nội dung khác của bài

1 Soạn bài tóm tắt ngắn/rất ngắn: Bài ngắn có đủ nội dung quan trọng

nhất / Bài rất ngắn với các ý cốt lõi

4 Lập bảng so sánh: So sánh những nội dung quan trọng giữa hai

hoặc một số vi khuẩn

Nên áp dụng: PP “Rút ngắn / Rất ngắn” + 1 PP khác

Kiến thức

hạt nhân

- Cơ bản nhất

- Thường trực

(Thi xong

vẫn phải nhớ)

Kiến Thức bình thường (Thi xong

có thể quên)

Kiến thức PhảI học

bản đồ đ hình”

Học bất bình đẳng (A) và học bình đẳng (b)

A

B

đ hình” Học bất bình đẳng (A) và học bình đẳng (b) khi “nước thời gian” phủ lên - quên!

A

B

ba mức độ tích luỹ kiến thức

Vận dụng Hiểu

Thuộc