Khung c¶nh trªn biÓn khi mÆt trêi t¾t kh«ng nÆng nÒ tèi t¨m mµ mang vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn t¹o vËt trong quy luËt vËn ®éng tù nhiªn cña nã.. ChÊt hiÖn thùc cña khung c¶nh lao ®éng t[r]
Trang 2( Huy CËn)
Trang 31, Tác giả
-Tr ớc Cách mạng tháng 8 là thi sĩ
xuất sắc của phong trào thơ mới
- Sau Cách mạng tháng 8 giữ nhiều
trọng trách trong chính quyền Cách
mạng đồng thời là một nhà thơ tiêu
biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam.
2, Tác phẩm:
Bài thơ đ ợc viết giữa năm 1958
3, Giải nghĩa từ
4, Bố cục
- Hai khổ thơ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.
-Bốn khổ thơ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.
-Khổ thơ cuối: Cảnh đoàn thuyền trở về.
Trang 41, Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.
Mặt trời xuống biển nh hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Liên t ởng,
so sánh, nhân hoá
-Hoàng hôn trên biển
đẹp rực rỡ.
-Vũ trụ nh một ngôi nhà lớn, ngôi nhà vĩ
đại ấy b ớc vào thời
kỳ nghỉ ngơi.
* Cảnh đoàn thuyền ra khơi
Đoàn thuyền ra khơi trong thời điểm biển về đêm Cảnh biển vừa
đẹp, vừa rộng lại vừa gần gũi, ấm áp với con ng ời.
Trang 61, Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.
* Cảnh đoàn thuyền ra khơi
* Tâm trạng của ng ời đi biển
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
- Sự gắn kết ba sự vật hiện t ợng( cánh buồm, gió khơi, câu hát)=> tạo ra một hình ảnh khoẻ, lạ mà thật.
- óc t ởng t ợng phong phú, bút pháp lãng mạn đ a ra một
hình ảnh bất ngờ Câu hát “
căng buồm”
Con ng ời ra khơi trong tâm trạng náo nức, khí thế lạc quan phấn khởi
và điều đó đã trở thành sức mạnh cùng gió biển làm căng cánh buồm
để con thuyền l ớt sóng ra khơi.
Trang 7( Huy CËn)
Trang 82, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.
* Hình ảnh đoàn thuyền
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
L ớt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận l ới vây giăng
Hình ảnh con thuyền đặt trong
mối quan hệ với: gió, buồm trăng,
mây cao, biển bằng
- Sử dụng thủ pháp phóng đại và những liên t ởng độc đáo
=> Không gian mênh mông nh ng
con thuyền cũng lớn lao, kì vĩ.
=> Cuộc đánh cá nh một trận chiến, trận chiến trên mặt trận lao động nhằm chinh phục biển khơi.
Hình ảnh đoàn thuyền tung hoành giữa biển trời mênh mông
và làm chủ cả biển khơi.
Trang 112, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.
* Hình ảnh ng ời dân chài với công việc đánh cá trên biển
Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
- Bút pháp lãng mạn cùng những liên t ởng độc đáo
=> Biến công việc nặng nề thành niềm vui, lòng yêu đời chan chứa.
Sao mờ kéo l ới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
- Tả thực kéo xoăn tay : kéo l ới “ ”
bằng tất cả sức lực
Những ng ời dân chài làm việc với niềm hăng hái say s a của những
ng ời dân làm chủ đất n ớc, họ lao động với tất cả sức lực trí tuệ,
tình yêu biển, yêu nghề.
Trang 122, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.
* Hình ảnh biển cả
- Cá nhụ, cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
- Cái đuôi em vẫy trăng vàng choé.
- Vẩy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
- Các hình ảnh
liệt kê
- Trí t ởng t ợng
phong phú
- Nghệ thuật phối
sắc đặc biệt, tài tình
Cá đẹp rực
rỡ, lộng lẫy, huyền ảo, bầy cá nh những nàng tiên trong
vũ hội.
Ca ngợi biển cả thanh bình, giàu có => biển là một kho hải sản
phong phú.
Trang 133 Cảnh đoàn thuyền trở về
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi.
Trang 143 Cảnh đoàn thuyền trở về
Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi.
Khổ thơ cuối hô ứng
với khổ thơ đầu tạo
hai cảnh đối xứng.
Dòng thơ đầu đ ợc lặp lại với dòng thơ ở khổ
đầu.
- Sử dụng nhân hoá, hoán dụ
và cách nói khoa tr ơng.
Biểu hiện nhịp
tuần hoàn của vũ
trụ.
Tiếng hát xuất hiện
suốt bài thơ : khúc ca lao động đầy hứng thú
=>Cảnh t ợng thiên nhiên kỳ
vĩ, con ng ời chạy đua cùng thời gian.
Đoàn thuyền trở về trong khung cảnh một ngày mới bắt đầu, con
ng ời chạy đua với thời gian, tranh thủ thời gian để lao động và đã thu đ ợc thành quả to lớn.
Trang 15Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá“ ”
- Xây dựng hình ảnh lãng mạn bằng trí t ởng t ợng phong phú
- Âm h ởng khoẻ khoắn, hào hùng, bay bổng
- Gieo vần linh hoạt, vần trắc đan xen vần bằng
Cảnh đoàn thuyền
ra khơi
- Biển về đêm đẹp,
rộng, gần gũi, ấm áp.
- Con ng ời náo nức
lạc quan, phấn khởi.
Cảnh lao động của đoàn thuyền trên biển
-Đoàn thuyền tung hoành làm chủ biển khơi.
- Ng ời dân chài làm việc hăng hái, khoẻ khoắn, say s a.
- Biển là một kho hải sản phong phú, đa dạng.
Cảnh đoàn thuyền trở về
- Khung cảnh thiên nhiên kỳ vĩ.
- Con ng ời chạy đua với thời gian.
-Thành quả của lao động, niềm vui của con ng ời.
-Nhiều hình ảnh tráng lệ, thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và ng ời lao động.
- Bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của tác giả tr ớc đất n ớc và cuộc sống.
Ghi nhớ
Trang 16“ Đoàn thuyền đánh cá” lấy thời điểm xuất phát khác với lệ th ờng, lúc mặt trời lặn và trở về trong ánh bình minh chói lọi Khung cảnh trên biển khi mặt trời tắt không nặng nề tối tăm mà mang vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật trong quy luật vận động tự nhiên của nó ở đây tôi đã miêu tả tạo vật với cảm hứng vũ trụ Nếu tr ớc Cách mạng, “ Vũ trụ ca” còn buồn thì bây giờ vui, tr ớc là tách biệt, xa cách với cuộc sống thì hôm lại gần gũi với con ng ời Bài thơ của tôi là một cuộc chạy đua giữa con ng ời và thiên nhiên, và con ng ời đã chiến thắng Tôi coi đây
là khúc ca tráng, ca ngợi con ng ời trong lao động với tinh thần làm chủ, với
niềm vui Bài thơ cũng là sự kết hợp giữa hiện thực và lãng mạn Chất hiện thực của khung cảnh lao động trên biển cả khi vùng biển đã về ta Và chất lãng mạn thì cũng không cần phải t ởng t ợng nhiều ở giữa khung cảnh trời biển cao rộng
đó, với gió, với trăng rồi bình minh và nắng hồng, và đặc biệt là sức lao động
đều mang chất lãng mạn bay bổng: Thuyền ta lái gió với buồm trăng, Đoàn
thuyền chạy đua cùng mặt trời Cảm hứng và hình ảnh ấy rất thích hợp với lao
động trên biển Tôi nghĩ rằng trong khung cảnh đó cũng không thể viết khác đi Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh đẹp của một ngày mới khi đoàn thuyền đánh cá
trở về, các khoang thuyền đầy ắp cá Mở đầu bài thơ là hình ảnh mặt trời
xuống biển kết thúc là hình ảnh mặt trời đội biển nhô lên giữa sóng n ớc ”
( Theo Huy Cận, Cuộc đời và sáng tác thơ ca, Hà Minh Đức ghi, trong Nhà
văn nói về tác phẩm, NXB Văn học, Hà Nội, 1998)
Trang 17III.Luyện tập
1, Câu thơ Dàn đan thế trận l ới vây giăng có ý nghiã gì?“ ”
A- Cuộc đánh cá là một cuộc du thuyền
B- Cuộc đánh cá bắt đầu diễn ra sôi nổi hào hứng
C- Cuộc đánh cá diễn ra nh một trận đánh, lao động thực sự
là chiến đấu
D- Đ ợc đánh cá ngoài biển khơi là một thú vui
2, Nhà thơ dùng biện pháp tu từ gì để ca ngợi biển trong hai câu thơ sau?
“ Biển cho ta cá nh lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta từ thuở nào”
A- Nhân hoá và ẩn dụ C- Hoán dụ và so sánh B- Nhân hoá và so sánh D- ẩn dụ và hoán dụ
3, Phân tích khổ đầu hoặc khổ cuối bài thơ.
Trang 18- Học thuộc lòng bài thơ Đoàn thuyền đánh cá“ ”
- Phân tích cảnh thiên nhiên và cảnh lao động của ng
ời dân chài trên biển.
- Soạn bài Bếp lửa của Bằng Việt.“ ”
Trang 20Xin tr©n träng c¶m ¬n!