Ngữ văn 6- Lượm

- Sử dụng thể thơ bốn chữ giàu chất dân gian, phù hợp với lối kể chuyện. - Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu[r]

Tiết 95

Lượm

Tố Hữu

I Tìm hiểu chung

Lượm

Tố Hữu

1.Tác giả

- Tên khai sinh: Nguyễn

Kim Thành(1920-2002)

- Quê quán: Thừa Thiên-

Huế.

- Là nhà cách mạng, là

người mở đầu cho thơ

ca cách mạng Việt Nam

hiện đại.

- Các tập thơ tiêu biểu: Từ

ấy, Việt Bắc, Ra trận,

Gió lộng, Máu và hoa…

“ Một đồng chí ở Thừa Thiên ra kể

cho tôi nghe những tấm gương

chiến đấu dũng cảm ở quê nhà và

cho tôi biết tin về cháu Lượm Nó là

con một chú em họ của tôi Nó đi

liên lạc cho đơn vị, trong khi đưa

thư qua một cánh đồng, cháu bị

trúng đạn, hy sinh khi mới 14 tuổi

Tôi viết bài thơ Lượm, thấy như còn

đâu đây dáng điệu dễ thưương khuôn

mặt còn trẻ con nhưưng rất cứng cỏi

của nó ”

( Tố Hữu Nhớ lại một thời, NXB Văn học – 2000)

Nhà thơ có lần tâm sự :

Tố Hữu năm 1949

LƯỢM Tố Hữu

2 Tác phẩm:

a.Hoàn cảnh sáng tác:

Viết năm 1949- Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, in trong tập "Việt Bắc"

I Tìm hiểu chung

Lượm

Tố Hữu

b Thể thơ: 4 chữ

- Phương thức biểu đạt: trữ tình kết hợp miêu tả, tự sự

c.Bố cục: 3 phần

- Phần 1: ( 5 khổ thơ đầu): Hình ảnh Lượm trong lần

gặp gỡ tình cờ với tác giả

- Phần 2: ( 7 khổ tiếp): Câu chuyện Lượm làm nhiệm

vụ và hi sinh

- Phần 3: ( 2 khổ cuối): Hình ảnh Lượm còn sống mãi

II Tìm hiểu văn bản

1. Lượm trong lần gặp gỡ cuối cùng với tác giả

Lượm

Tố Hữu

II Tìm hiểu văn bản

1. Lượm trong lần gặp gỡ cuối cùng với tác giả

Lượm

Tố Hữu

- Hoàn cảnh: ngày Huế đổ máu, ở Hàng Bè

- Hình dáng: loắt choắt, thoăn thoắt, nghênh nghênh

-> Từ láy, hình ảnh chú bé nhỏ nhắn, nhanh nhẹn

- Trang phục: cái xắc xinh xinh, ca lô đội lệch

-> Trang phục của chiến sĩ liên lạc

- Cử chỉ: như con chim chích, chân thoăn thoắt

-> rất nhanh nhẹn

- Tính cách: cười híp mí-> hồn nhiên yêu đời

- Lời nói: Cháu đi liên lạc, thích hơn ở nhà

-> tự nhiên chân thật, ngây thơ

=> Sử dụng từ láy, phép so sánh gợi lên hình ảnh chú bé liên lạc nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, tinh nghịch, hồn nhiên, say mê

công tác

Hình ảnh đội TNTP Hồ Chí Minh

2 Hình ảnh Lượm trong chuyến đi liên lạc cuối cùng:

- Vụt qua mặt trận

Đạn bay vèo vèo

Thư đề "thượng khẩn"

Sợ chi hiểm nghèo?

- Bỗng lòe chớp đỏ

Thôi rồi, Lượm ơi!

 Câu thơ gãy đôi, như tiếng nấc nghẹn ngào, thể hiện sự đau đớn xót xa.

- Tư thế lúc hi sinh: “Cháu nằm trên lúa…Hồn bay giữa đồng”

-> Cái chết cao đẹp, nhẹ nhàng, thanh thản Lượm như một thiên thần nhỏ đang yên nghỉ giữa cánh đồng quê hương.

- Lượm ơi, còn không ?

-> Câu hỏi tu từ: Lượm hi sinh nhưng vẫn sống mãi trong tâm trí của mọi người

II Tìm hiểu văn bản Lượm

Tố Hữu

->Lượm hăng hái, dũng cảm, không chùng bước trước nguy hiểm, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao

3.Lượm còn sống mãi

- Điệp khúc " Chú bé đường vàng"

 Kết cấu đầu cuối tương ứng, khẳng định Lượm vẫn còn

sống mãi cùng thời gian trong lòng tác giả và mọi người

- Cách xưng hô của tác giả:

+ Chú bé: cách gọi của người lớn với người em trai nhỏ, quan hệ thân mật

+ Cháu: cách gọi biểu lộ sự trìu mến, tình cảm gần gũi,

thân thiết như quan hệ ruột thịt

+ Chú đồng chí nhỏ: cách gọi vừa thân thiết, trìu mến, vừa trân trọng, ngang hàng giữa hai người đồng chí

II Tìm hiểu văn bản Lượm

Tố Hữu

Vì sao ở phần cuối tác giả lại lặp lại hai khổ thơ ở phần đầu với hình ảnh Lượm hồn nhiên vui tươi?

III Tổng kết

Nội dung

Bài thơ đã khắc họa và ca ngợi hình

ảnh chú bé liên lạc hồn nhiên, vui tươi, hăng hái, dũng cảm Lượm đã hi sinh anh dũng nhưng hình ảnh em còn

sống mãi trong lòng mọi người.

Lượm

Tố Hữu

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Sử dụng thể thơ bốn chữ giàu chất dân gian, phù hợp với lối kể chuyện.

- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu.

- Kết hợp: miêu tả, tự sự và biểu cảm.

- Cách ngắt dòng các câu thơ

- Kết cấu đầu cuối tương ứng

2 Y nghĩa văn bản

Bài thơ khắc họa hình ảnh một chú bé hồn nhiên, dũng cảm hi sinh

vì nhiệm vụ kháng chiến Đồng thời bài thơ thể hiện tình cảm mến thương và cảm phục của tác giả dành cho chú bé Lượm nói riêng và những em bé yêu nước nói chung.

Lượm

Tố Hữu

Luyện tập

Viết một đoạn văn từ 5 đến 7 câu phát

biểu cảm nghĩ của em về chú bé

Lượm hồn nhiên, anh dũng, được mọi

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Học thuộc đoạn thơ " Một hôm nào

đó" đến hết.

- Học bài ghi trong tập

-Chuẩn bị bài : Hoán dụ