DỊ vật ĐƯỜNG ăn (TAI mũi HỌNG)

Họng được chia làm 3 phần: Họng mũi, họng miệng và họng thanh quản hạ họng.. Triệu chứng:3.3.1 Dị vật ở họng miệng: - Bệnh nhân thường nuốt đau, kèm cảm giác luôn vướng ở họng.. - Khám

DỊ VẬT ĐƯỜNG ĂN

1 Sơ lược giải phẫu vùng họng và thực quản:

1.1 Giải phẫu vùng họng

Họng có tầm quan trọng đặc biệt và nó là ngã tư đường ăn và đường hô hấp Họng được chia làm 3 phần: Họng mũi, họng

miệng và họng thanh quản (hạ họng) Sau họng là lớp cơ trước cột sống Giữa thành họng và lớp cơ này có một lớp tổ chức

lỏng lẻo gọi là khoảng Henké

- Vòm họng được nuôi dưỡng bởi động mạch họng lên (nhánh của động mạch

cảnh ngoài) và động mạch chân bướm

khẩu cái, động mạch khẩu cái lên (nhánh của động mạch hàm trên)

- Thần kinh có thần kinh cảm giác: dây

số X (màn hầu, thành sau họng), dây IX

(nền lưỡi, phần dưới của amiđan), dây số

V (màn hầu, khẩu cái cứng) và thần kinh vận động: bao gồm đám rối quanh họng.

lại thì thứ nhất chúng ta có thể dừng

lại được vì nó phụ thuộc và ý muốn và chịu sự điều khiểu của vỏ não

3 Dị vật học

3.1 Nguyên nhân:

hoạt vì đường vào là đường miệng

- Đa số là do dị vật nhỏ và nhọn:

mảnh xương, đầu cá, đầu tăm,… xảy

ra ở người lớn Ở trẻ em thường là do

đồ chơi

họng, đáy xoang lê như: đồ chơi, đồng

xu, hàm răng giả, bánh ít…

3.3 Triệu chứng:

3.3.1 Dị vật ở họng miệng:

- Bệnh nhân thường nuốt đau, kèm

cảm giác luôn vướng ở họng

- Khám soi họng trực tiếp hoặc gián

tiếp qua gương thanh quản có thể thấy được dị vật

3.3.2 Dị vật ở vòm họng:

- Được coi như dị vật mũi nhưng ở

sâu

- Bệnh nhân bị chảy mũi một bên

Soi mũi sau thấy được dị vật dính vào cửa mũi sau

3.3.3 Dị vật hạ họng – thanh quản:

- Thường là dị vật lớn; ở trẻ em có thể

là đồ chơi, kim, kẹp Ở người lớn có thể

là cục xương lẫn thịt, hàm răng giả…

người bệnh có thể nuốt đau và nuốt

vướng, miệng chảy nhiều nước miếng, giọng nói bị bít tắc lại

- Dị vật ở vị trí này thường gây biến

chứng nguy hiểm

3.4 Xử lý cấp cứu:

- Nếu dị vật tương đối nhỏ, không cắm sâu vào thành họng: cần soi hạ gương thanh quản trực tiếp và lấy dị vật ra

4.1 Giai đoạn đầu

sau khi nuốt phải mảnh xương, bệnh

nhân có cảm giác nuốt khó ở trong

họng, nuốt đau

- Bệnh nhân thường khạc nhổ, tìm cách tống dị vật ra, phải ngừng bữa ăn Có

người cố gắng nuốt cục cơm to hoặc

nước canh để mong dị vật trôi xuống

4.2 Giai đoạn 2 (giai đoạn viêm nhiễm niêm mạc sau 24 giờ)

- Niêm mạc thực quản bị viêm sau một vết xước hoặc một vết thủng do dị vật gây ra

- Quá trình viêm nhiễm có thể gây áp

xe dưới niêm mạc thực quản Các triệu chứng viêm nhiễm xuật hiện sau 24

giờ

* Dấu hiệu toàn thân: sốt cao 38.5oC

* Dấu hiệu cơ năng: nuốt rất đau,

không ăn uống được gì, hoặc chỉ uống được nước Bệnh nhân chảy nhiều

nước miếng, hơi thở có mùi hôi

* Dấu hiệu thực thể: nhìn vào cổ thấy cổ sưng, bệnh nhân rất đau

- Tiếng lọc cọc thanh quản cột

sống mất (do thành thực quản dầy

lên)

- Thử máu thấy công thức máu,

bạch cầu đa nhân trung tính tăng cao

4.3 Giai đoạn 3: Giai đoạn nhiễm trùng

- Nếu dị vật không được điều trị thì quá trình viêm sẽ gây thành viêm tấy quanh thực quản, tiếp theo là gây áp

xe cạnh cổ

* Dấu hiệu toàn thân: bệnh nhân trong tình trạng nhiễm trùng nặng, mất nước, sốt cao, người gầy nhanh.

* Dấu hiệu cơ năng: bệnh nhân than nuốt đau, không ăn và uống được,

cảm giác nhiều đàm vướng ở họng

- Khối áp xe to có thể chèn ép vào thanh quản, khí quản làm bệnh nhân khó thở

- Bệnh nhân nói khó, cử động cổ khó khăn khi cúi, ngửa và khi quay cổ

* Dấu hiệu thực thể: quan sát thấy cổ một bên sưng đỏ, sượng cứng khi đến muộn, toàn cổ sưng to.

4.4 Giai đoạn có biến chứng:

- Dị vật đường ăn không được soi gắp ra sớm, không được điều trị tích cực và kịp thời rất dễ có biến chứng nguy hiểm

- Dị vật làm thủng thực quản gây viêm tấy

tổ chức liên kết, rồi dần dần đến áp xe

quanh thực quản

- Dị vật có thể làm thủng các mạch máu

vùng cổ (mạch cảnh) gây chảy máu ồ ạt

bệnh nhân sẽ tử vong do mất máu.

5 Chẩn đoán dị vật thực quản:

Đa số các trường hợp dị vật thực quản được chẩn đoán tương đối dễ dàng

Việc chẩn đoán cần dựa vào:

- Triệu chứng toàn thân: nếu bệnh nhân đến sớm, triệu chứng toàn thân không

có gì đặc biệt Nếu đến muộn: có hội

chứng nhiễm trùng và dấu hiệu tại chỗ

- Triệu chứng cơ năng: nuốt khó, nuốt

đau, không nuốt được

- Triệu chứng thực thể: dấu hiệu mất lọc cọc thanh quản cột sống Màng cảnh và

cổ sưng

- Triệu chứng Xquang: chụp Xquang ở tư thế cổ thẳng và nghiêng Trên phim có thể thấy hình ảnh cản quang của dị vật

6 Xử trí

Tất cả trường hợp mắc dị vật thực quản khi

đã được xác định hoặc nghi ngờ cần phải soi thực quan lấy dị vật và kiểm tra.

- Viêm tấy thực quản có thể áp xe thì phải rạch cạnh cổ để dẫn lưu ra ngoài

- Áp xe cạnh cổ: mở trung thất để dẫn lưu, thường kết hợp với chuyên khoa phẫu thuật lồng ngực để xử trí.

- Viêm mủ màng phổi: chọc màng

phổi để rút mủ và dẫn lưu kín

7 Phòng bệnh

- Dị vật thực quản là một cấp cứu rất

hay gặp ở Việt Nam, dễ tử vong

- Cần tuyên truyền, phổ biến rộng rãi

sự nguy hiểm của dị vật đương ăn Khi

bị dị vật đường ăn không nên tự chữa