MÔ học hệ hô hấp (mô PHÔI)

Tiền đình mũi: BM lát tầng không sừng hóa có lông và một ít tuyến bã, tuyến mồ hôi...  Phần hầu tiếp xúc không khí Nasopharynx: BM trụ giả tầng có lông chuyển..  Phần hầ

MÔ H C H HÔ H P Ọ Ệ Ấ

1 Nêu tên được các phần cấu tạo của đường dẫn

khí ngoài phổi và trong phổi.

2 Mô tả được đặc điểm chung của đường dẫn khí.

3 Mô tả cấu tạo mô học của phần dẫn khí.

4 Mô tả cấu tạo mô học của phần hô hấp.

5 Mô tả cấu tạo và chức năng của 3 loại tế bào

thành phế nang

6 Mô tả cấu tạo mô học của màng phổi.

 Hai phần chính: phổi và đường dẫn khí ngoài phổi (hốc mũi, thanh quản, khí quản và các phế quản gốc).

 Về phương diện chức năng chia thành 2 phần:

+ Phần dẫn khí: xoang mũi, mũi-hầu, thanh quản, khí quản, phế quản, tiểu phế quản tận.

+ Phần hô hấp: tiểu phế quản hô hấp, ống phế nang và phế nang.

 Hình thành từ tuần lễ thứ 3 - 4 của bào thai.

 Có CN: dẫn khí, làm sạch, làm ẩm và làm ấm KK lên

gần với thân nhiệt.

 Nhạy cảm với các chất kích thích cơ học, nhiệt độ

và thành phần khí.

a) Tiền đình mũi: BM lát tầng không sừng hóa có lông và một ít

tuyến bã, tuyến mồ hôi.

b) Phần hô hấp:

+ CT: BM trụ giả tầng có lông chuyển, có tuyến nhày hoặc tuyến nước kiểu chùm nho nhỏ, nhiều mô lympho và mạch máu để làm nóng không khí.

+ Lớp đệm: thần kinh rất phong phú

c) Phần khứu giác:

+ CT: BM khứu giác (nhận biết mùi), gồm 3 loại TB :

- Tế bào chống đỡ: hình trụ, có vi nhung mao ngắn

- Tế bào đáy : nhỏ, ít biệt hóa, phân chia để tái tạo

- Tế bào khứu giác: là nơron 2 cực.

+ Dưới màng đáy: là MLK nhiều mạch.

 Phần hầu tiếp xúc không khí (Nasopharynx):

BM trụ giả tầng có lông chuyển

 Phần hầu tiếp xúc thức ăn (Oropharynx): BM

giống biểu mô miệng

 Lớp đệm ở hầu có nhiều tuyến nước bọt nhỏ

 Mô lympho rất phát triển, tạo thành hạnh nhân

và đám tế bào lympho (vòng Waldeyer)

 CN: phát âm và dẫn khí.

 Thành của thanh quản có 2 lớp:

- Lớp niêm mạc : BM trụ giả tầng có lông

chuyển Các dây thanh âm được phủ bởi BM lát tầng không sừng hóa

- Lớp sụn xơ : gồm sụn trong và sụn chun có

MLK xơ xung quanh

 Ố ng h i d t m t sau, c u t o mô h c gi ng nhau ơ ẹ ở ặ ấ ạ ọ ố

 Thành g m 3 l p : niêm m c, d ồ ớ ạ ướ i niêm m c và ạ

s n x ụ ơ

a) L p niêm m c: ớ ạ BM tr gi t ng có lông chuy n ụ ả ầ ể

+ BM này có các lo i TB: tr có lông chuy n, t bào ạ ụ ể ế đài, t bào đáy, t bào mâm khía, t bào ch ti t, ế ế ế ế ế

t bào n i ti t ế ộ ế

+ D ướ i BM là l p đ m: MLK th a nhi u m ch, ớ ệ ư ề ạ nhi u nguyên bào s i, nhi u s i chun và m t s bó ề ợ ề ợ ộ ố

c tr n ơ ơ

b) L p d ớ ướ i niêm m c: ạ

+ MLK có nhi u nang tuy n pha ề ế

+ Ch t ti t có tính di t khu n và làm m đ ấ ế ệ ẩ ẩ ườ ng hô

 G m 2 ph n: đ ồ ầ ườ ng d n khí & ph n hô h p ẫ ầ ấ

1 Cây ph qu n c a ph i ế ả ủ ổ

 - Ph qu n gian ti u thùy: ch y trong các vách ế ả ể ạ

LK gi a các ti u thùy ph i phân chia nhi u l n ữ ể ổ ề ầ

r i xâm nh p vào ti u thùy ph i đ nh ti u thùy ồ ậ ể ổ ở ỉ ể

 - Ti u ph qu n: PQ trong ti u thùy, chia nhánh ể ế ả ể

t o thành các ti u ph qu n t n ạ ể ế ả ậ

 - Các ti u ph qu n t n: chia nhánh cho ra các ể ế ả ậ

 L p niêm m c có nhi u n p g p, nhăn nheoớ ạ ề ế ấ

 Bi u mô tr gi t ng có lông chuy n ể ụ ả ầ ể

 Ở ớ l p dưới niêm m c có nh ng tuy n nh y nh ạ ữ ế ầ ỏ

 Ở bên trong ti u thùy (t l n chia nhánh th 3 - 15): ể ừ ầ ứ

+ Không có s n ụ + Không có tuy n ế + BM tr đ n, có đ các lo i TB nh PQ & KQ ụ ơ ủ ạ ư ở Nhi u TB ch ti t (TB Clara) nhi u h n ề ế ế ề ơ

c) Ti u ph qu n t n: ể ế ả ậ

 L p b i m t BM vuông đ n (tr th p) có lông ợ ở ộ ơ ụ ấ

chuy n ể

 Không còn t o thành vòng c Reissessen rõ r t ạ ơ ệ

 Trao đ i khí gi a máu và không khí trong ph i ổ ữ ổ

 T l n chia nhánh th 20 – 22ừ ầ ứ

 C u t o gi ng v i ti u ph qu n hô h p, đ c ấ ạ ố ớ ể ế ả ấ ặ

đi m khác :ể

- Nhi u ph nang h n.ề ế ơ

- Thành mi ng ph nang: BM vuông đ n không ệ ế ơ

có lông chuy n, dể ướ ới l p bi u mô đó có nhi u ể ề

s i chun, m t s s i c tr n t o thành vòng ợ ộ ố ợ ơ ơ ạ

th t ph nang ắ ế

 Trong ph i ngổ ườ ới l n có kho ng 14 tri u ng ả ệ ố

ph nang.ế

 Là những túi hở có đường kính 0,2 - 2 mm

 SL: từ 300 - 350 triệu

 Diện tích hít vào = 100 m2 = 20 lần diện tích bề mặt

cơ thể

 Diện tích thở ra giảm xuống 2 - 25 lần.

 Vách gian phế nang: MLK mỏng giữa các phế nang

 Các phế nang có thể thông với nhau bằng một số lỗ phế nang.

 BM phế nang gồm 2 loại TB: phế bào I và phế bào II (còn gọi là tế bào chế tiết).

 TB m ng, tr i r ng trên màng đáy.ỏ ả ộ

 Chi m 97% di n tích b m t ph nang ế ệ ề ặ ế

 Bào tương PBI + bào tương TB n i mô MM + ộmàng đáy c a PN & c a mao m ch = hàng ủ ủ ạrào không khí – máu

 Ph bào I không còn kh năng phân chia.ế ả

 TB hình c u, ho c đa di n, l i vào lòng ph nangầ ặ ệ ồ ế

 TB l n, nhô lên trên b m t thành ph nang, có ớ ề ặ ếnhi u không bào, nhi u h t b i, khói thu c lá, ề ề ạ ụ ốcòn được g i là t bào b i Ngu n g c t mono ọ ế ụ ồ ố ừbào.

 Ch c năng: b o v = ăn các v t l có trong ứ ả ệ ậ ạkhông khí ph nang, có th làm thoái bi n l p ế ể ế ớsurfactant cũ

 Vách gian ph nang: ế MLK, giàu mao m ch, có ạnhi u s i chun, nh ng s i lề ợ ữ ợ ưới m nh, s i t o ả ợ ạkeo, có th g p TB s i, TB c tr n, ĐTB ể ặ ợ ơ ơ

 Hàng rào không khí – máu: dày kho ng 0,2 - 0,25 ảmicron

1 Bào tương c a ph bào I,ủ ế

2 Màng đáy c a BM ph nang, ủ ế

3 L p MLK m ng, ớ ỏ

4 Màng đáy mao m ch, ạ

5 Bào tương c a TB n i mô ủ ộ

 Nhi u n i màng đáy c a bi u mô ph nang và ề ơ ủ ể ếmàng đáy mao m ch k t h p thành m t l p.ạ ế ợ ộ ớ

 Bao b c b i lá t ng màng ph i, hình kh i đa ọ ở ạ ổ ố

di n, ngăn cách v i nhau b i vách LK gian ti u ệ ớ ở ể thùy

 Cu ng ti u thuỳ ph i: PQ thùy và nhánh ĐM đi ố ể ổ

song song, chia nhánh gi ng nhau ố

 Trong ti u thùy có: ti u PQ, ti u PQ hô h p, ng ể ể ể ấ ố

ph nang và ph nang, ĐM, mao m ch và m t s ế ế ạ ộ ố

m ch b ch huy t ạ ạ ế

 Tĩnh m ch, các m ch b ch huy t và ph qu n ạ ạ ạ ế ế ả

gian ti u thùy n m trong vách liên k t gian ti u ể ằ ế ể thùy

 Ch c năng n i ti t : các t bào n i ti t (t bào ứ ộ ế ế ộ ế ế

K) ti t ra serotonin, braddykinin, ế

norepinephrin Angiotensin I không ho t hóa ạkhi chuy n qua các mao m ch trong ph i sẽ ể ạ ổ

bi n thành d ng ho t đ ng angiotensin II.ế ạ ạ ộ

 Ch c năng b o v : ti t nh y, lông chuy n, đ i ứ ả ệ ế ầ ể ạ

th c bào, mô b ch huy t phong phú.ự ạ ế