VĂN 8 TUAN 16 HAY

Mục tiêu bài học : 1: Kiến thức: Giúp HS nắm được kiến thức về dấu câu một cách có hệ thống.. Kĩ năng: Có ý thức cẩn thận trong việc dùng dấu câu tránh được các lỗi thường gặp về dấu c

Tuần 16

Tiết 59: Ôn luyện về dấu câu Tiết 60: Kiểm tra tiếng Việt Tiết 61: Thuyết minh một thể loại văn học.

Tiết * Ôn tập Văn học

Từ

ngày -đến

ngày -Ngày soạn

-Ngày

dạy -Lớp

I Mục tiêu bài học :

1: Kiến thức: Giúp HS nắm được kiến thức về dấu câu một cách có hệ thống

2 Kĩ năng: Có ý thức cẩn thận trong việc dùng dấu câu tránh được các lỗi thường gặp về

dấu câu

II Chuẩn bị

GV : Bài soạn, bảng phụ.

HS: Sơ đồ, hệ thống, công dụng của các dấu câu

III Phương pháp trọng tâm Gợi mở, ôn tập, thực hành.

IV Tiến trình giảng dạy:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới :

I Bảng tổng kết dấu câu.

1 Dấu chấm Dùng để kết thúc câu trần thuật

2 Dấu phẩy Dùng để phân tích thành phần, các bộ phận của câu

3 Dấu chấm than Dùng để kết thúc câu cầu khiến, câu cảm thán

4 Dấu chấm hỏi Dùng để kết thúc câu nghi vấn

5 Dấu chấm lửng Thay thế phần ý khơng được diễn đạt thành lời, khơng tiện

nĩi ra

Biểu thị bộ phận liên kết chưa hết

- Biểu thị lời nĩi ngập ngừng, đứt quảng

- Làm giảm nhịp điệu câu văn hài hước, dí dỏm

6 Dấu hai chấm Báo trước phần bổ sung giải thích, chuổi liệt kê

- Báo trước lời dẫn trực tiếp, lời đối thoại

7 Dấu gạch ngang - Đánh dấu ranh giới các vế câu ghép

- Đánh dấu ranh giới các bộ phận trong phép liệt kê

8 Dấu gạch nối - Nối các tiếng trong 1 từ phiên âm

- Đánh dấu bộ phận giải thích, chú thích trong câu

- Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật

- Biểu thị sự liệt kê

9 Dấu ngoặc kép - Đánh dấu lời dẫn trực tiếp

- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa khác hay ý mỉa mai

- Đánh dấu tên tác phẩm

10 Dấu ngoặc đơn Đánh dấu phần có chức năng chú thích (giải thích, bổ sung

thêm, thuyết minh)

Hoạt động của giáo viên và học sinh Phần ghi bảng

* Hoạt động 1.

Gíáo viên lập bảng tổng kết về dấu câu Gọi

học sinh lên bảng ghi Mỗi trường hợp cho ví

dụ

* Hoạt động 2

H: Cho biết lời văn thiếu dấu ngắt câu ở chỗ

nào? Nên dùng dấu gì để kết thúc câu ở chổ

đó?

H: Dùng dấu chấm sau từ “này” là đúng hay

sai? Vì sao? Nên dùng dấu gì?

HS: Sai vì câu chưa kết thúc Nên dùng dấu

phẩy

-H: Cho biết câu này có những từ nào là thành

phần đồng chức? Giữa chừng thiếu gì để phân

biệt?

 (thiếu dấu phẩy)

-H: Đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu thứ nhất và

dấu chấm ở cuối câu thứ hai trong đoạn văn

này đã đúng chưa? Vì sao? Nên dùng dấu gì?

 Câu đầu không phải là câu hỏi nên dùng dấu

chấm; câu 2 là câu hỏi, nên dùng dấu chấm

hỏi)

GV: Câu này thiếu dấu phẩy để tách các bộ

phận đồng chức Đặt vào đó dấu phẩy sau các

từ cam, quýt, bưởi.

H: Đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu thứ nhất và

dấu chấm ở cuối câu thứ hai trong đoạn văn

này đã đúng chưa? Vì sao?

HS: Đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu thứ nhất là

sai vì đây không phải là câu nghi vấn mà đây là

câu trần thuật, nên dùng dấu chấm Và dấu

chấm ở cuối câu thứ hai là sai vì đây là câu

nghi vấn chứ không phải câu trần thuật, nên

dùng dấu chấm hỏi.

Hoạt động 3 Luyện tập

GV: Treo bảng phụ bài tập cho HS lên bảng

làm

II Các lỗi thường gặp về dấu câu.

1 Thiếu dấu ngắt câu khi câu đã kết thúc :

VD : Câu sửa lại Tác phẩm “Lão Hạc” làm em vô cùng

xúc động Trong xã hội cũ, biết bao nhiêu

người nông dân đã sống nghèo khổ cơ cực như lão Hạc

2 Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc :

VD : Câu sửa lại

Thời còn trẻ, học ở trường này , ông là

học sinh xuất sắc nhất

3 Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận của câu khi cần thiết :

VD :

Cam quýt , bưởi xoài là đặc sản của vùng

này

4 Lẫn lộn công dụng của các dấu câu :

VD : Quả thật, tôi không biết nên giải quyết vấn

đề này như thế nào và bắt đầu từ đâu Anh

có thể cho tôi một lời khuyên không ? Đừng

bỏ mặc tôi lúc này

III Ghi nhớ : Bài tập 1: Điền dấu câu thích hợp

Con chó nằm ở gậm phản bỗng chốt

vẫy đuôi rối rít(,) tỏ ra dáng bộ vui mừng(.)

Anh Dậu lử thử từ cổng tiến vào với

cả vẻ mặt xanh ngắt và buồn rứt như kẻ sắp

bị tù tội (.)

Cái Tý (,) thằng Dần vỗ tay reo (:)

Hoạt động của giáo viên và học sinh Phần ghi bảng

(-) A (!) Thầy đã về (!) A (!) Thầy

đã về (!) .

Mặc kệ chúng nó(,) anh chàng ốm yếu im lặng dựa gậy lên tấm phên cửa(,) nặng nhọc chống tay vào góc và bước lên thềm(.) Rồi lảo đảo đi đến cạnh phản(,) anh ta lăn kềnh trên chiếc chiếu rách(.) Ngoài đình, mõ đập chan chát(,) trống cái đánh thùng thùng(,) tù và thổi như ếch kêu(.) Chị Dậu ôm con vào ngồi bên phản(,) sờ tay vào trán chồng và sẽ sàng hỏi(:) - Thế nào(?) Thầy em có mệt lắm không(?) Sao chậm về thế(?) Trán đã nóng lên đây mà (!) Bài 2. a Sao mãi giờ này anh mới về? Mẹ ở nhà chờ anh mãi Mẹ dặn

b Từ xưa, trong cuộc sống yêu , khổ Vì vậy, có câu " lá lành đùm lá rách " c Mặc dù qua bao nhiêu năm tháng , nhưng tôi học sinh 4 Củng cố. - Nêu các lỗi thường gặp về dấu câu - Trong cách sử dụng các dấ câu cần chú ý những gì 5 Dặn dò. - Học thuộc nội dung phần ghi nhớ sgk - Chuẩn bị bài cho tiết học sau IV Rút kinh nghiệm.



Tiết 60

I Mục tiêu cần đạt

- Củng cố lại hệ thống kiến thức đã học đầu năm Rèn luyện kỹ năng biết xác định các ý nghĩa, dấu câu cách viết đoạn văn

II Chuẩn bị

GV : Đề bài, đáp án

HS : Ôn tập

III Phương pháp trọng tâm thực hành.

IV Kiến thức trọng tâm: Xem ma trận( Phần tự luận: Từ tượng thanh, nói giảm, nói tránh,

câu ghép)

V Tiến trình giảng dạy:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới

A Ma trận đề

số

câu

Số

điểm

B Nội dung đề

I Phần trắc nghiệm khách quan( gồm 14 câu; mỗi câu trả lời đúng được 0,25 điểm, tổng số

điểm là 3,5 điểm)

Câu 1 Nghĩa của từ nào dưới đây có phạm vi bao hàm nghĩa của các từ còn lại?

A hành động A sấn sổ C giằng co D du đẩy

Câu 2 Từ nào sau đây không mang nghĩa thuốc chữa bệnh?

A Thuốc kháng sinh B Thuốc tẩy giun C Thuốc lào D Thuốc ho

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi 3, 4.

“ Chao ôi! Đối với những người ở xung quanh ta, nếu ta không cố mà tìm hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi (Nam Cao - Lão Hạc)

Câu 3 Từ Chao ôi trong đoạn văn thuộc từ loại gì?

A Thán từ B Quan hệ từ C Trợ từ D Tình thái từ

Câu 4 Các từ: gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi Thuộc trường từ vựng nào dưới

đây?

KIỂM TRA TIẾNG VIỆT

A Chỉ tính cách của con người B Chỉ trình độ của con người.

C Chỉ thái độ, cử chỉ của con người D Chỉ hình dáng của con người

Câu 5 Ý nào dưới đây nêu chính xác nhất khái niệm về từ tượng hình.

A Là những từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật

B Là những từ gợi tả bản chất của sự vật

C Là những từ mô tả âm thanh của con người, sự vật

D Là những từ mô tả tính cách của con người

Câu 6 Từ nào sau đây là từ tượng thanh.

A tàn nhẫn B mạnh mẽ C lộp độp D kì quặc

Câu 7 Câu ca dao nào dưới đây sử dụng biện pháp nói quá.

A Chẳng tham nhà ngói ba tòa

Tham vì một nỗi mẹ cha anh hiền

B Cưới em trăm tấm lụa đào

Một trăm hòn ngọc, hai tám ông sao trên trời

C Hỡi cô tát nước bên đàng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi

D Miệng cười như thể hoa ngâu

Cái khăn đội đầu như thể hoa sen

Câu 8 Câu văn: “ Cái cô đơn nhất khắp thế gian là một tâm hồn đang chuẩn bị sẵn sàng cho chuyến đi xa xôi bí ẩn của mình” sử dụng biện pháp tu từ gì.

A Nói quá B Nói giảm C Chơi chữ D Ẩn dụ

Câu 9 Câu nào dưới đây không sử dụng tình thái từ.

A Những tên khổng lồ nào cơ? B Tôi đã chẳng bảo ngài cẩn thận đấy ư?

C Giúp tôi với, lạy Chúa! D Nếu vậy, tôi chẳng biết trả lời làm sao

Câu 10 Dấu hai chấm trong câu: “ Cảnh vật xung quanh tôi đều thay đổi vì chính lòng tôi cũng đang có sự thay đổi lơn: Hôm nay tôi đi học” ( Trích: Tôi đi học – Thanh Tịnh) có

tác dụng gì.

A Đánh dấu báo trước lời dẫn trực tiếp

B Đánh dấu báo trước phần bổ sung cho phần trước

C Đánh dấu báo trước phần giải thích cho phần trước

D Đánh dấu báo trước lời đối thoại

Câu 11 Trong các câu sau câu nào là câu ghép.

A Người lớn hút thuốc trước mặt trẻ em, lấy điếu thuốc là một cử chỉ cho một biểu tượng qúy trọng chính là đẩy con em mình vào con đường phạm pháp

B Cây dừa gắn bó với người dân Bình Định như cây tre gắn bó với người dân miền Bắc

C Những vườn hoa, cây cảnh, những vườn chè, vườn cây ăn quả của Huế xanh mướt như những viên ngọc

D Quân triều đình đã đốt rừng để giết chết người thủ lĩnh của nghĩa quân đó, cuộc khởi nghĩa

bị dập tắt

Câu 12 Từ ngữ địa phương là gì.

A Là từ ngữ được sử dụng phổ biến trong toàn dân

B Là từ ngữ chỉ được sử dụng ở một hoặc một số địa phương nhất định

C Là từ ngữ được sử dụng ở một số dân tộc thiểu số phía Bắc

D Là từ ngữ được sử dụng ở một số dân tộc thiểu số phía Nam

Câu 13 Nối biệt ngữ xã hội ( in đậm) bên cột A với nghĩa của nó ở cột B.

a Hôm qua nấp đằng sau cửa lớp, tao ăng ten được

một số bí mật của nhóm con Lan

b Sáng nay nó cho tao leo cây thế mới tức

c Đề thi trúng tủ nên nó làm một lúc là xong ngay.

1 thất hẹn

2 quay phim

3 thi đúng phần đã học

4 nghe lén

5 leo lên cây không xuống được a - b -

c -Câu 14 Điền dấu câu thích hợp vào chỗ trống trong các câu dưới đây.

Trinh lại khẽ nâng lên một cành ổi/ -/ còn nguyên cả lá và lúc lỉu đến năm/ / sáu quả tròn to/ -/ láng bóng

II Phần tự luận(điểm)

Câu 15 ( 1,5 đ) Đặt 3 câu có sử dụng biện pháp tu từ nói giảm, nói tránh để biểu thị thái

độ lịch thiệp, tránh thô tục.( ghạch chân dưới các biện pháp tu từ đó)

Câu 16 ( 1đ) Đặt câu ghép với mỗi cặp quan hệ từ sau Chỉ ra mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu

a nếu thì; b vì -nên

Câu 17 (4 đ) Chọn một đề tài và viết một đoạn văn ngắn( từ 5 -7 câu) có sử dụng các từ tượng hình và từ tượng thanh

ĐÁP ÁN.

I Phần trắc nghiệm.

II Phần tự luận.

Câu 15 Học sinh đặt 3 câu có sử dụng biện pháp tu từ nói giảm, nói tránh biểu thị thái độ lịch thiệp, tránh thô tục ( Câu phải rõ ràng, có nghĩa)

Câu 16 Học sinh đặt 2 câu ghép có sử dụng hai cặp quan hệ từ theo yêu cầu trên.( Câu phải rõ ràng, có nghĩa)

Câu 17 Học sinh chọn đề tài bất kì để viết đoạn văn trong đó có sử dụng từ tượng thanh, từ tượng hình.Yêu cầu bố cục đoạn rõ ràng có đủ 3 phần, diễn đạt lưu loát, trong sáng

4 Thu bài, dặn dò.

Chuẩn bị cho tiết ôn tập học kì

• Rút kinh nghiệm

Tiết 61: THUYẾT MINH VỀ MỘT THỂ LOẠI VĂN HỌC

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: Rèn luyện năng lực quan sát, nhận thức, dùng kết quả quan sát để làm bài

văn thuyết minh

2 Kỹ năng: Thấy được muốn làm bài thuyết minh chủ yếu phải dựa vào quan sát, tìm hiểu

tra cứu

3 Thái độ: Có ý thức vận dụng thể loại văn học vào bài viết.

II Chuẩn bị :

GV : SGK, giáo án

HS : Đồ dùng học tập.

III Phương pháp trọng tâm Gợi mở, quy nạp, thuyết giảng, thực hành.

IV Tiến trình giảng dạy:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là văn bản thuyết minh? yêu cầu về kiến thức và cách trình bày trong văn bản thuyết minh là như thế nào

3 Bài mới: Giới thiệu bài mới: Giáo viên giới thiệu về thể thơ thất ngôn bát cú, niêm

luật và cách làm bài thơ

* Hoạt động 1:

Giáo viên ghi đề bài lên bảng

- Học sinh đọc đề bài và tìm hiểu đề

+ Giáo viên chép 2 bài thơ lên bảng

+ Học sinh quan sát 2 bài thơ và trả lời các câu

hỏi sau :

H: Mỗi bài thơ gồm mấy dòng mấy tiếng

-8 dòng, 7 chữ /dòng

H: Có thêm bớt gì ở số dòng, số tiếng được

không

HS: Bắt buộc, không tùy ý thêm bớt

GV cho HS ghi vần bằng,trắc trên bảng phụ

H: Hãy ghi ký hiệu bằng trắc cho 02 bài thơ

 Cả 2 bài thơ đều làm theo luật bằng

I Từ quan sát đến mô tả thuyết minh đặc điểm một thể loại văn học.

Đề bài : “Thuyết minh đặc điểm thể thơ thất ngôn bát cú”

- Thể loại : Thuyết minh

- Đối tượng thuyết minh : Đặc điểm thể thơ thất ngôn bát cú

1 Quan sát.

- Mỗi bài thơ có 8 dòng, mỗi dòng có 7 tiếng (thất ngôn bát cú), Số dòng trong mỗi bài và số tiếng trong mỗi câu bắt buộc phải

đủ không thể tùy ý thêm bớt

* Theo luật:

+ Nhất, tam, ngũ bất luận + Nhị, tứ, lục phân minh Nghĩa là :

- Không cần xét tiếng thứ 1, thứ 3, thứ 5

- Chỉ xem các tiếng thứ 2, thứ 4,thứ 6

* Cách đối : Các tiếng trong câu 3– 4

và 5 – 6 phải đối nhau theo từng cặp giống nhau về từ loại, ngược nhau về thanh điệu (đối ý, đối lời)

Câu 3:Tiếng 2: T, Tiếng 4: B , Tiếng 6: T Câu 4:Tiếng 2: B, Tiếng 4: T , Tiếng 6: B

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS PHẦN GHI BẢNG

H: Hãy nhận xét quan hệ bằng trắc giữa các

dòng với nhau?

H: Tìm những tiếng hiệp vần với nhau, những

tiếng đó nằm ở vị trí nào trong dòng thơ? Đó là

thanh bằng hay thanh trắc?

H: Hãy nhận xét cách ngắt nhịp của 2 bài thơ

trên

: Phần mở bài nên dùng những phương pháp

gì

Thuyết minh những đặc điểm của thể thơ

Câu 5:Tiếng 2: B, Tiếng 4: T , Tiếng 6: B Câu 6:Tiếng 2: T, Tiếng 4: B , Tiếng 6: T

VD:

- Đã khách không nhà trong bốn biển Lại người có tội giữa năm châu

- Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế

Mở miệng cười tan cuộc oán thù

Về Niêm: Các câu gần nhau cùng thanh với

nhau là:Câu 2-3, 4-5, 6-7, 8-1 => gọi là niêm với nhau

- Bài thơ có các tiếng Lôn, non, hòn, son, con, hiệp vần với nhau Vần bằng các

tiếng hiệp vần ấy nằm ở vị trí cuối câu 1,2

và các câu chẵn

- Do có sự luân phiên bằng trắc như thế nên thể thơ thất ngôn bát cú có nhịp 2/2/3 hoặc 4/3 => nhịp chẵn trước, nhịp lẻ sau

2 Lập dàn bài :

a Mở bài :

- Nêu định nghĩa về thể loại văn học Thể

thơ thất ngôn bát cú đường luật là một thể thơ rất phổ biến và quen thuộc trong thơ ca Việt Nam trung đại Các nhà thơ Việt Nam rất ưa thích làm kiểu thơ cổ Trung Hoa này Đường luật là thể thơ có từ đời Đường

( 618-907 ) ở Trung Quốc

b Thân bài.

Đặc điểm của thể thơ.

+ Bài thơ thất ngôn bát cú Đường luật gồm

8 câu mỗi câu 7 chữ Một bài thơ sẽ có 56 tiếng

+ Thơ thất ngôn bát cú có bố cục gồm 4 phần :

Phần đề : 2 câu thơ đầu

Phần thực : Câu 3 và câu 4 Phần luận : Câu 5 và câu 6 Phần kết : Hai câu thơ cuối

- Quy luật bằng trắc của thể thơ: Tiếng thứ

2 câu 1 là thanh bằng gọi thể thơ là bằng, là thanh trắc là gọi bài thơ thể trắc

+ Ngược lại câu 2, 3, 5 tùy ý ( Nhất, tam, ngũ bất luận )

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS PHẦN GHI BẢNG

GV hướng dẫn cho HS cách thuyết minh, đọc

bài tham khảo SGK Lập dàn ý

Hoạt động 2 Luyện tập

H: Theo em bước đầu tiên chúng ta cần làm

những công việc gì

H: Trong một văn bản tự sự thì yếu tố nào là

quan trọng nhất để tạo điều kiện cho một

truyện ngắn có thể tồn tại được

- Tự sự

H: Bên cạnh yếu tố tự sự để văn bản thêm hấp

dẫn và có thuyết phục với người đọc chúng ta

cần bổ xung thêm những yếu tố nào

-HS: Miêu tả và biểu cảm

H: Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự , miêu tả và biểu

cảm trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao

H: Em có nhận xét gì về bố cục của truyên

ngắn Lão Hạc

+ Câu 2, 4, 6 bằng ,trắc phải có trình tự chặt chẽ ( nhị, tứ, lục phân minh )

- Cách đối, gieo vần, ngắt nhịp Cách ngắt nhịp của bài thơ 4/3 hoặc 2/2/3 Luật niêm:

Nhận xét chung:

Ưu điểm : Vẻ đẹp hài hoà, cân đối cổ

điển, nhạc điệu trầm bổng, phong phú

Nhược điểm : gò bó, có nhiều ràng buộc về

niêm luật

c Kết bài.

- Thất ngôn bát cú là một thể thơ quan trọng, có niều bài thơ hay thuộc thể loại này (có kế thừa và sáng tạo)

- Ngày nay, thơ thất ngôn bát cú vẫn được

ưa chuộng

3 Ghi nhớ : SGK/154

II Luyện tập : Làm bài tập 1 SGK/154 Thuyết minh truyện ngắn Lão Hạc của

Nam Cao

Lão Hạc là mộ t trong những truyện ngắn xuất sắc của thời kì 1930 – 1945 tác giả Nam Cao đã tập trung nói về cuộc đời cô đơn và cái chết đầy thương tâm của một nông dân nghèo với một tình cảm nhân đạo sâu sắc

- Truyện ngắn Lão Hạc có những đặc điểm làm cho người đọc xúc động

+ Lão Hạc là một lão nông chất phác, đôn hậu

Lão yêu thương con trai => yêu thương câu Vàng - kỉ vật duy nhất của đứa con trai Tình yêu thương con vật ở lão đã trở thành tình cảm nhân đạo sâu sắc, lão tự ân hận, giày vò bản thân vì đã trót đánh lừa một con chó

+ Lão Hạc – một nông dân nghèo sống trong sạch đầy lòng tự trọng (dẫn chứng)

Tóm lại, đặc điểm chủ yếu của truyện ngắn

Lão Hạc là mô tả một cuộc đời nông dân nghèo đầy nước mắt vì đau khổ và bất hạnh của xã hội cũ: khi sống thì cô đơn, nghèo đói: khi chết thì quằn quại đau đớn

Nhưng cuộc đời của lão đã làm sáng lên một niềm tin ở con người Một người nghèo khổ mà phẩm chất đẹp đẽ, sống trong sạch,

ÔN TẬP VĂN HỌC

có lòng tự trọng cao, chân thật, hiền lành, chất phác

Bố cục

- Bố cục chặt chẽ, hợp lí

- Lời văn trong sáng, giàu hình ảnh

- Chi tiết bất ngờ độc đáo

4 Củng cố, dặn dò :

- Làm thành bài thuyết minh minh ngắn về thể thơ đường luật thất ngôn bát cú

- Làm bài tập 1, tập thuyết minh đặc điểm truyện ngắn qua 2 bài : Lão Hạc và Chiếc lá cuối cùng.

* Rút kinh nghiệm tiết dạy



Tiết *