Nội dung và nghệ thuật: Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời ; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đ[r]
Trang 1NỘI DUNG ÔN TẬP 1
I TIẾNG VIỆT
1 Khởi ngữ
- Khởi ngữ là thành phần câu, đứng trước chủ ngữ, để nêu lên đề tài được nói
đến trong câu Trước khởi ngữ có thể thêm được các quan hệ từ về, đối với, còn.
Ví dụ 1: Hãy viết lại hai câu sau bằng cách chuyển phần in đậm thành khởi ngữ
(có thể thêm trợ từ thì)
a Anh ấy làm bài cẩn thận lắm.
=> Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm.
b Tôi hiểu rồi nhưng tôi chưa giải được.
=> Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải thì tôi chưa giải được.
2 Các thành phần biệt lập
2.1 Thành phần tình thái: là thành phần được dùng để thể hiện cách nhìn
nhân của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu
Ví dụ 1: Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô
vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh
Ví dụ 2: Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm
đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi
2.2 Thành phần cảm thán: là thành phần được dùng để bộc lộ thái độ, tình
cảm, tâm lí của người nói (vui, buồn, mừng giận, ); có sử dụng những từ ngữ như:chao ôi, a, ơi, trời ơi Thành phần cảm thán có thể tách ra thành một câu riêng theokiểu câu đặc biệt
Ví dụ 1: Ồ, sao mà độ ấy vui thế.
Ví dụ 2: Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
2.3 Thành phần gọi – đáp: là thành phần biệt lập dùng để tạo lập hoặc duy trì
quan hệ giao tiếp; có sử dụng những từ ngữ để gọi – đáp
Ví dụ 1: – Này, bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà nghe rát thế
không?
Ví dụ 2: – Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ?
Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi Một người đàn bà mau miệng trả lời:
- Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ.
2.4 Thành phần phụ chú: là thành phần biệt lập được dùng để bổ sung một số
chi tiết cho nội dung chính của câu; thường được đặt giữa hai dấu gạch ngang, hai dấuphẩy, hai dấu ngoặc đơn hoặc giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy, nhiều khiđược đặt sau dấu hai chấm
Ví dụ: Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa con duy nhất
của anh, chưa đầy một tuổi.
3 Liên kết câu văn và liên kết đoạn văn
Các đoạn văn trong một văn bản cũng như các câu trong một đoạn văn phải liênkết chặt chẽ với nhau về nội dung và hình thức
- Về nội dung:
Trang 2+ Các đoạn văn phải phục vụ chung chủ đề của văn bản, các câu phải phục vụcho chủ đề của đoạn văn (liên kết chủ đề).
+ Các đoạn văn và các câu phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lý (liên kếtlô-gic)
- Về hình thức: Các câu và các đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng
một số phép liên kết như sau:
+ Phép lặp: Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã có ở câu trước.
+ Phép thế: Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ có tác dung thay thế từ ngữ đã
có ở câu trước
+ Phép nối: Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ biểu thị quan hệ với câu trước.
+ Phép đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng: Sử dụng ở câu đứng sau các từ ngữ
đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng với từ ngữ đã có ở câu trước.
4 Nghĩa tường minh và hàm ý
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ
trong câu
- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạ trực tiếp bằng từ ngữ trong
câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy
Ví dụ: Tìm câu chứa hàm ý trong đoạn trích sau và cho biết nội dung của hàm
ý
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anhchạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứngdậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già
- Ồ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấychiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng,nhận lại chiếc khăn và quay vội đi
("Chiếc lược ngà" – NguyễnQuang Sáng)
=> Câu chứa hàm ý: - Trời ơi, chỉ còn có năm phút! => Hàm ý: Chỉ sự tiếc rẻ
của anh thanh niên
II VĂN BẢN
1 Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải
1.1 Nội dung và nghệ thuật: Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha
thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời ; thể hiện ước nguyện chân thànhcủa nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vàomùa xuân lớn của dân tộc Thể thơ năm chữ, nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũivới dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm Biện pháp nghệ thuật: so sánh, ẩn
dụ điệp ngữ,…
1.2 Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong hai khổ đầu Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân đất nước như thế nào?
Trang 3Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời được miêu tả bằng vài nét phác họa: dòngsông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiện hót vang trời
Cảm xúc của tác giả trước cảnh mùa xuân của thiên nhiên được diễn tả tậptrung ở chi tiết rất tạo hình: "Từng giọt long lanh rơi - Tôi đưa tay tay hứng" Hai câuthơ biểu hiện niềm say sưa, ngây ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, trờiđất lúc vào xuân
Từ mùa xuân của thiên nhiên, đất trời, nhà thơ chuyển sang cảm nhận về mùaxuân của đất nước với hình ảnh "người cầm súng", "người ra đồng" biểu trưng cho hainhiệm vụ chiến đấu và lao động xây dựng đất nước Nhà thơ đã tạo nên sức gợi cảmcho câu thơ bằng hình ảnh lộc non của mùa xuân gắn với người cầm súng, người rađồng: "Lộc giắt đầy trên lưng Lộc trải dài nương mạ"
1.3 Phân tích đoạn thơ "Ta làm con chim hót Dù là khi tóc bạc" Đoạn thơ ấy gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người?
Bằng phép nghệ thuật điệp ngữ "ta làm", "dù là" và cách nói ẩn dụ đầy sáng tạocủa nhà thơ "Mùa xuân nho nhỏ" tác giả đã nhấn mạnh khát vọng được hòa nhập vàocuộc sống của đất nước, cống hiến phần tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung, cho đấtnước nhưng chỉ với một thái độ hết sức khiêm tốn, không khoa trương mà chỉ “lặnglẽ”, âm thầm nhưng lại là toàn tâm toàn ý
Đoạn thơ gợi cho ta những suy nghĩ sâu sắc về ý nghĩa cuộc sống của mỗi conngười Cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi con người biết sống, biết chăm lo cho cuộc đờichung và có thể đóng góp những gì tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung, cho đấtnước
1.4 Bài thơ có nhạc điệu trong sáng thiết tha, gợi cảm, gần với dân ca Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ, đã sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy?
Thể thơ 5 chữ gần với các điệu của dân ca miền Trung, cách gieo vần chân tạothành mạch liền giữa các dòng thơ, khổ thơ, cách ngắt nhịp đa dạng, linh hoạt theomạch cảm xúc Giọng điệu của bài thơ thể hiện đúng tâm trạng của tác giả, biến đổiphù hợp với nội dung từng đoạn: vui, say sưa ở đoạn đầu, trầm lắng thiết tha khi bộcbạch tâm niệm, sôi nổi tha thiết ở đoạn cuối
1.5 Em hiểu thế nào về nhan đề "Mùa xuân nho nhỏ"? Hãy nêu chủ đề của bài thơ.
Nhan đề "Mùa xuân nho nhỏ" là sáng tạo độc đáo của Thanh Hải Nhà thơnguyện làm một mùa xuân nho nhỏ nghĩa là sống đẹp, sức với tất cả sức sống tươi trẻcủa mình nhưng khiêm nhường là một mùa xuân nho nhỏ góp vào mùa xuân lớn củađất nước, của cuộc đời chung
Chủ đề: Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, vớicuôc đời: thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước,góp một "mùa xuân nho nhỏ" của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc
2 Viếng lăng Bác – Viễn Phương
2.1 Nội dung và nghệ thuật: Bài thơ thể hiện lòng thành kính và niềm xúc
động sâu sắc của nhà thơ và của mọi người đối vớ Bác Hồ khi vào lăng viếng Bác.
Trang 4Bài thơ có giọng điệu trang trọng và tha thiết, nhiều hình ảnh gợi cảm, ngôn ngữ bìnhdị mà cô đúc Biện pháp nghệ thuật: ẩn dụ, điệp ngữ,
2.2 Phân tích hình ảnh "hàng tre" ở khổ đầu và khổ cuối bài thơ "Viếng lăng Bác".
Hàng tre là hình ảnh thực nhưng đồng thời cũng mang ý nghĩa ẩn dụ Đó làhình ảnh thân thuộc của làng quê, của đất nước Việt Nam, một biểu tượng của dân tộcViệt Nam kiên cường, bất khuất, bền bỉ Cuối bài thơ, hình ảnh hàng tre còn được lặplại với ý nghĩa cây tre trung hiếu Đó cũng là một phẩm chất tiêu biểu của con ngườiViệt Nam, dân tộc Việt Nam
2.3 Phân tích hai câu thơ: "Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng - Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ".
"Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng - Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ".Mặt trời trong câu thơ thứ hai là một hình ảnh ẩn dụ Bác như một vầng thái dươngsáng ngời, chiếu rọi ánh sáng cách mạng vào tâm hồn để vực dậy sự sống tươi đẹpcho những con người đắm chìm trong bóng đêm nô lệ Bác là người đã dẫn dắt conđường cách mạng cho toàn thể dân tộc, đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệpgiải phóng đất nước Vì thế, Bác là một mặt trời vẫn luôn ngời sáng, sưởi ấm cho linhhồn của những người con Việt Nam
2.4 Nhận xét về sự thống nhất giữa nội dung tình cảm, cảm xúc và các yếu
tố nghệ thuật (thể thơ, nhịp điệu, ngôn ngữ, hình ảnh) của bài thơ.
Thể thơ tám chữ và nhịp thơ chậm rãi diễn tả sự trang nghiêm, thành kính.Giọng thơ vừa trang nghiêm sâu lắng vừa xót xa, tha thiết lại chan chứa niềm tin,niềm tự hào thể hiện đúng tâm trạng xúc động khi vào lăng viếng Bác Ngôn ngữ thơtrong sáng Hình ảnh trong thơ có nhiều sáng tạo, kết hợp cả hình ảnh thực, hình ảnh
ẩn dụ, biểu tượng
3 Sang thu – Hữu Thỉnh
3.1 Nội dung và nghệ thuật: Từ cuối hạ sang đầu thu, đất trời có những biến
chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu Sự biến chuyển này
đã được Hữu Thỉnh gợi lên bằng cảm nhận tinh tế, qua những hình ảnh giàu sức biểucảm trong bài “Sang thu”
3.2 Phân tích sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ về những biến chuyển trong không gian lúc gian thu
Sự cảm nhận tinh tế được thể hiện trong những từ ngữ diễn tả cảm giác, trạngthái: bỗng, phả vào, chùng chình, hình như, dềnh dàng, vắt nữa mình Đó chính là sựbâng khuân xôn xao của tâm hồn trong thời khắc chuyển biến của đất trời
3.3 Theo em, nét riêng của thời điểm giao mùa hạ - thu này được Hữu Thỉnh thể hiện đặc sắc nhất qua hình ảnh, câu thơ nào? Em hiểu thế nào về hai dòng cuối "Sấm cũng bớt bất ngờ - Trên hàng cây đứng tuổi".
Nét riêng của thời điểm giao mùa hạ - thu được tác giả thể hiện đặc sắc quahình ảnh: "Có đám mây mùa hạ - Vắt nữa mình sang thu" Đây là một liên tưởng thúvị Mùa hạ, mùa thu hai đầu bến và đám mây là nhịp cầu vắt qua Nhịp cầu thật duyên
Trang 5dáng nối hai bờ thời gian bằng vẻ đẹp mềm mại, trữ tình Câu thơ do vậy sống độnghơn, hình ảnh hơn.
Hai câu cuối, ngoài ý nghĩa tả thực về thiên nhiên lúc sang thu: mưa ít hơn, sấmcũng ít hơn, nhỏ hơn, không đùng đùng đột ngột vang rền cùng với những tia chớpsáng lòe hai câu thơ còn mang nghĩa ẩn dụ "Sấm" là những vang động bất thường củangoại cảnh, của cuộc đời; "hàng cây đứng tuổi" ngụ ý chỉ con người đã từng trải Quahình ảnh này, tác giả muốn gửi gắm suy ngẫm của mình: Khi con người đã từng trảithì bản lĩnh cũng vững vàng hơn trước những thử thách của cuộc đời
III TẬP LÀM VĂN
1 Nghị luận xã hội về sự việc, hiện tượng trong đời sống
1.1 Thế nào là bài nghị luận xã hội về sự việc, hiện tượng đời sống?
Nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội là bàn về một sựviệc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê hay có vấn đề đángsuy nghĩ
Yêu cầu về nội dung của bài nghị luận này là phải nêu rõ được sự việc, hiệntượng có vấn đề; phân tích mặt sai, mặt đúng, mặt lợi, mặt hại của nó; chỉ ra nguyênnhân và bày tỏ thái độ, ý kiến nhận định của người viết
Yêu cầu về hình thức, bài viết phải có bố cục mạch lạc; có luận điểm rõ ràng,luận cứ xác thực, phép lập luận phù hợp; lời văn chính xác, sinh động
1.2 Cách làm bài nghị luận xã hội về tư tưởng, đạo lí
a Mở bài
Dẫn dắt vấn đề (về tác giả, xuất xứ, vấn đề nghị luận ) Nêu vấn đề (Trích dẫnvấn đề nghị luận: câu nói, hiện tượng ) Chuyển ý
b Thân bài (Giải thích vấn đề, bàn bạc mở rộng)
- Giải thích – Nêu biểu hiện - Thực trạng
2 Nghị luận xã hội về tư tưởng đạo lí (nghị luận về câu chuyện(
2.1 Thế nào là bài nghị luận xã hội về tư tưởng, đạo lí?
Nghị luận về một vấn để tư tưởng, đạo lí là bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực tưtưởng, đạo đức, lối sống, của con người
Yêu cầu về nội dung của bài nghị luận này là phải làm sáng tỏ các vấn đề tưtưởng, đạo lí bằng cách giải thích, chứng minh, so sánh, đối chiếu, phân tích, để chỉ
ra chỗ đúng (hay chỗ sai) của một tư tưởng nào đó, nhằm khẳng định tư tưởng củangười viết
Yêu cầu về hình thức, bài viết phải có bố cục ba phần; có luận điểm đúng đắn,sáng tỏ; lời văn chính xác, sinh động
2.2 Cách làm bài nghị luận xã hội về tư tưởng, đạo lí
Trang 6a Mở bài
Dẫn dắt vấn đề (về tác giả, xuất xứ, vấn đề nghị luận ) Nêu vấn đề (Trích dẫnvấn đề nghị luận: câu nói, câu chuyện, ) Chuyển ý
b Thân bài (Giải thích vấn đề, bàn bạc mở rộng)
- Giải thích vấn đề (hoăc tóm tắt truyện và nêu ý nghĩa câu chuyện)
- Chứng minh sự đúng đắn (hoặc sai trái của vấn đề)
- Nhận định, đánh giá vấn đề (Biểu dương thái độ đúng hoặc lên án phế phánthái độ sai trái)
c Kết bài
Khẳng định ý nghĩa của vấn đề nghị luận (đúng hay sai, tốt hay xấu) Rút ra bàihọc và liên hệ bản thân
3 Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Thường có các nội dung sau: Giới thiệu khái quát về bài thơ, đoạn thơ Bàn vềgiá trị nội dung và nghệ thuật cảu bài thơ, đoạn thơ Đánh giá chung về bài thơ, đoạnthơ
a Mở bài: Giới thiệu tác giả, giới thiệu bài thơ, đoạn thơ (hoàn cảnh sáng tác,
vị trí,…) Dẫn bài thơ, đoạn thơ
b Thân bài
- Làm rõ nội dung tư tưởng, nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ.
- Bình luận về vị trí bài thơ, đoạn thơ
c Kết bài: Đánh giá vai trò và ý nghĩa đoạn thơ, bài thơ trong việc thể hiện nội
dung tư tưởng và phong cách nghệ thuật của nhà thơ
4 Nghị luận về một tác phẩm, đoạn trích văn xuôi
a Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm (xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác,…) Dẫn
nội dung nghị luận
b Thân bài
- Ý khái quát: tóm tắt tác phẩm
- Làm rõ nội dung nghệ thuật theo định hướng của đề
- Nêu cảm nhận, đánh giá về tác phẩm, đoạn trích
c Kết bài: Nhận xét, đánh giá khái quát tác phẩm, đoạn trích (cái hay, độc
đáo)
5 Nghị luận về một ý kiến bàn về văn học
a Mở bài: Giới thiệu khái quát ý kiến, nhận định… Dẫn ra nguyên văn ý kiến
- Bàn bạc, mở rộng, đánh giá về nhận định, ý kiến ấy
c Kết bài: Khẳng định lại vấn đề, nêu ý nghĩa, liên hệ bản thân.
=========================
Trang 7UBND HUYỆN CẦN GIỜ
TRƯỜNG THCS AN THỚI ĐÔNG
KỲ THI TUYỂN SINH 10 NĂM HỌC: 2020 – 2021
MÔN: NGỮ VĂN THỜI GIAN LÀM BÀI: 120 PHÚT
(Đề thi thử)
Câu 1 (3 điểm) Đọc các đoạn văn bên dưới và hoàn thành các yêu cầu:
[I] Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dântộc đã gan góc đứng về phe Đồng Minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phảiđược tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!
] trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng:
Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước
tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tínhmạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
a Các đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tên tác giả? Phương thức biểu đạt
b Nội dung ý nghĩa của các đoạn văn trên
c Tìm và phân tích tác dụng của biệp pháp nghệ thuật dùng trong các đoạn văntrên
d Chỉ ra và phân tích phép liên kết dùng trong đoạn văn [I] Chỉ ra và gọi tênthành phần biệt lập dùng trong đoạn văn [II]
e Viết đoạn văn ngắn (từ 5 - 7 câu) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa cácđoạn văn trên
Câu 2 (3 điểm)
Sống đẹp là gì?
Câu 3 (4 điểm) Học sinh chọn 1 trong 2 đề sau:
Đề 1: “Trong cái im lặng của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kỹ của Sa Pa, Sa
Pa mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ ngay đến chuyện nghỉ ngơi, có những con ngườilàm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước”
Qua truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” hãy làm rõ ý nghĩa cao quý của những côngviệc thầm lặng và vẻ đẹp con người lao động bình thường Từ đó liên hệ với một tácphẩm khác để làm rõ vẻ đẹp con người lao động bình thường
Đề 2: “Văn học, đó là tư tưởng đi tìm cái đẹp trong ánh sáng” - (Charles
DuBos) Bằng một tác phẩm văn học cụ thể em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
======= HẾT ======
Trang 8HƯỚNG DẪN LÀM BÀI Câu 1 (3 điểm)
Học sinh thực hiện như đề cương
Câu 2 (3 điểm)
- Học sinh thực hiện như bài nghị luận xã hội tư tưởng đạo lý: Tình thương cho
và nhận
- Có thể tham khảo như sau:
Sự quan tâm, chia sẻ nhau trong cuộc sống, tình người thương yêu giữa ngườivới người là những tình cảm đẹp đẽ của con người, là sự gắn kết của những trái tim.Tình yêu mang yêu thương, hạnh phúc đến cho mọi người, là thứ cùng với thời gian
sẽ không bao giờ mất Đó là những lối sống đẹp trong cuộc đời Vậy vì sao trong cuộcsống ta cần sống đẹp?
Hơn tất cả mọi thứ trên đời, tình yêu thương là sức mạnh vô biên, là điều chia
sẻ quý nhất trong cuộc sống con người Yêu thương là cảm xúc thiêng liêng và gầngũi nhất trong cuộc sống của chúng ta Cuộc sống của bạn sẽ ý nghĩa hơn nhiều khibạn biết dành tình yêu thương để làm cho cuộc sống của những người xung quanh vàcủa mình ấm áp, hạnh phúc hơn Một khi bạn mở lòng trao đi những tình cảm thậtchân thành thì bạn cũng sẽ nhận lại được chính tình yêu thương đó
Quả thật như vậy, sống đẹp là lối sống mà mỗi chúng ta cần phát huy và nhân rộng Tình yêu thương và sự quan tâm chia sẻ nhau trong cuộc sống là biểu
hiện một nhân cách tốt, một lối sống cao đẹp Không một ai có thể sống trên đời màthiếu tình yêu thương, đặc biệt là sự đồng cảm biết quan tâm và sẻ chia với khó khăncủa người khác Nhưng giúp đỡ không đúng lúc sẽ làm cho người được nhận mất đi
cơ hội để rèn luyện, thiếu đi kỹ năng sống, không tự mình làm chủ được cuộc sống,khó đạt được thành công sau này
Xã hội ta không bao giờ thiếu, thậm trí rất nhiều và rất nhiều người luôn sốnghết mình vì người khác, sống đẹp, sống cống hiến, biết bao người luôn ngày đêm miệt
mài học tập, lao động, cống hiến tài năng sức lực cho xã hội, đất nước Đó là những
gương sống đáng để ta học tập và noi gương Tuy nhiên, bên cạnh đó còn có một
bộ phận không nhỏ thanh niên chỉ biết đua đòi theo con đường ăn chơi hưởng lạc: đến với vũ trường, tìm đến “nàng tiên nâu”, “cái chết trắng”, để tiêu vèo hết cuộc đời trong chốc lát, vì những thú vui vô nghĩa, mà không hề biết hổ thẹn Những người có lối sống ích kỷ, bất nhân, vô ơn bạc nghĩa ấy thật đáng phê phán, lên án, phỉ nhổ.
Nói tóm lại, sống đẹp biết yêu thương, chia sẻ nhau trong cuộc sống là điều bổ
ích, là sức mạnh giúp mỗi con người chúng ta gắn kết và gần gũi nhau hơn Khôngmột ai có thể sống trên đời mà thiếu tình yêu thương Cuộc sống của bạn sẽ ý nghĩahơn nhiều khi bạn biết dành tình yêu thương để làm cho cuộc sống của những ngườixung quanh và của mình ấm áp, hạnh phúc hơn: “Nếu là con chim chiếc lá – Thì conchim phải hót, chiếc lá phải xanh – Lẽ nào vay mà không có trả - Sống là cho, đâu chỉnhận riêng mình?”
Câu 3 (4 điểm)
Trang 9- Học sinh chọn 1 trong 2 đề.
- Học sinh có thể làm bài như sau:
Đề 1:
- Thực hiện như đề “Niềm vui của nhà văn chân chính là được làm người
dẫn đường đến xứ sở của cái đẹp” Hãy khám phá “xứ sở của cái đẹp” qua văn bản:
“Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long
- Lưu ý bỏ phần giải và khẳng định đúng
- Bổ sung hình anh người lao động trong "Đoàn thuyền đánh cá"
Họ say sưa làm việc trong tiếng hát thâu đêm Hát ra khơi, hát gọi cá vào
lưới, tiếng hát gõ nhịp cùng trăng trời, hát căng buồm trở về khi cá đã đầy ắp khoanthuyền… Chính tình yêu , niềm say mê lao động đã tiếp thêm sức mạnh cho họ, giúp
họ vượt qua bao lớp sóng điệp trùng Họ rất khoẻ khoắn, vươn xa, làm chủ biển cả,
“Ra đậu dặm xa dò bụng biển, dàn đan thế trận lưới vây giăng” Tầm vóc của họ trở
nên phi thường, kì vĩ, lớn ngang tầm với vũ trụ bao la… Họ làm việc trong niềm say
mê và phấn khởi tự hào Tự hào về cuộc đời mới, làm chủ đất nước, làm chủ cuộc
đời mình, tự hào về đất nước đang chuyển mình từng ngày trên con đường đi lên xây
dựng chủ nghĩa xã hội, tự hào về sự giàu đẹp của biển cả quê hương Họ chiến đấu
với sóng gió muôn trùng bằng nhiệt tình lao động, bằng niềm lạc quan tin tưởng vào công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa Trong trái tim của những người lao động
ấy luôn chất chứa tình yêu đất nước, niềm lạc quan tin tưởng về những bước pháttriển đi lên của đất nước…
Đề 2:
Từ bao đời nay, văn học và cuộc sống luôn có một mối quan hệ hữu cơ gắn kếtkhó có thể tách rời “Hương nhụy trong mát và ngọt lành của cuộc sống chính là vănhọc” Văn học bằng chức năng và tác dụng diệu kì của mình, đã tiếp xúc, thu nhặtnhững chất liệu từ cuộc sống để khám phá, tái hiện và nâng cuộc sống lên một tầmcao mới, để tìm đến những giá trị chân - thiện - mĩ của cuộc đời Bàn về vấn đề nàyCharles Dubus có ý kiến cho rằng: “Văn học, đó là tư tưởng đi tìm cái đẹp trong ánhsáng” Và "Lặng lẽ SaPa" của Nguyễn Thành Long là một tác phẩm như thế
Văn học chú trọng phản ánh tâm tư, tình cảm của con người thông qua nhữnghình tượng nghệ thuật độc đáo, sâu sắc “Thiên chức của người nghệ sĩ là phát hiện racái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, để chongười đọc một bài học trông nhìn và thưởng thức” - (Thạch Lam) Bằng đặc trưngnghệ thuật của mình, văn học lay động đến tận cùng những góc khuất của cuộc sống
để tìm hạt ngọc quý ẩn sâu bên trong tâm hồn mỗi con người Văn học thật diệu kì!Văn học giúp ta thanh lọc tâm hồn, thắp lên trong ta bao yêu thương, khát vọng, chắpthêm cho ta đôi cánh để luôn vững vàng trước những khó khăn của cuộc sống
"Lặng lè Sa Pa" được viết sau chuyên nhà văn đi thực tế ở Sa Pa Qua hình ảnhngười thanh niên một mình làm việc ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn và một sốnhân vật khác, tác giả ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của những con người lao động mới
Trang 10đang ngày đêm âm thầm công hiến cho nhân dân, cho Tổ quốc Đó chính là ý nghĩacao quý của những công việc thầm lặng và vẻ đẹp con người lao động bình thường.
“Lặng lẽ Sa Pa” là bài ca ca ngợi vẻ đẹp bình dị mà cao cả của người lao động Anh thanh niên làm công tác khí tượng thủy văn, ông kỹ sư vườn rau, anh cán
bộ nghiên cứu sét là một trong những nhân vật góp phần làm rõ chủ đề tác phẩm Nổibật ở họ chính là vẻ đẹp tâm hồn Họ yêu công việc đến say mê, sẵn sàng hi sinh cảtuổi trẻ, cả hạnh phúc riêng tư vì công việc Lặng lẽ âm thầm cống hiến cho đời,không một chút đòi hỏi cho riêng mình Vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành tốtnhiệm vụ của mình Khiêm tốn, tự cho rằng những việc làm của mình là nhỏ bé,không đáng kể
Không những thế, “Lặng lẽ Sa Pa” còn nêu bật ý nghĩa cao quý của những công việc lao động thầm lặng Đó là những con người hiện lên cũng rất đẹp mà tiêu biểu trong số đó là nhân vật anh thanh niên Anh làm công tác khí tượng kiêm
vật lí địa cầu Hoàn cảnh sống khắc nghiệt vô cùng bởi sự heo hút, vắng vẻ; cuộc sống
và công việc có phần đơn điệu, giản đơn…là thử thách thực sự đối với tuổi trẻ vốnsung sức và khát khao trời rộng, khát khao hành động Nhưng cái gian khổ nhất đốivới chàng trai trẻ ấy là phải vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ quanh năm suốt tháng ở nơinúi cao không một bóng người Cô đơn đến mức “thèm người”, phải lăn cây chặnđường dừng xe khách qua núi để được gặp gỡ, trò chuyện Và anh đã vượt qua hoàncảnh bằng những suy nghĩ rất đẹp, giản dị mà sâu sắc
Không những thế, “Lặng lẽ Sa Pa” còn nêu bật ý nghĩa cao quý của những công việc lao động thầm lặng Đó là những con người hiện lên cũng rất đẹp mà tiêu biểu trong số đó là nhân vật anh thanh niên Anh làm công tác khí tượng kiêm
vật lí địa cầu Hoàn cảnh sống khắc nghiệt vô cùng bởi sự heo hút, vắng vẻ; cuộc sống
và công việc có phần đơn điệu, giản đơn…là thử thách thực sự đối với tuổi trẻ vốnsung sức và khát khao trời rộng, khát khao hành động Nhưng cái gian khổ nhất đốivới chàng trai trẻ ấy là phải vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ quanh năm suốt tháng ở nơinúi cao không một bóng người Cô đơn đến mức “thèm người”, phải lăn cây chặnđường dừng xe khách qua núi để được gặp gỡ, trò chuyện Và anh đã vượt qua hoàncảnh bằng những suy nghĩ rất đẹp, giản dị mà sâu sắc
Anh thanh niên cũng là người rất đẹp về tính cách Anh là người có lòng
yêu nghề, tinh thần trách nhiệm với công việc Anh hiểu rằng, công việc mình làm tuynhỏ bé nhưng liên quan đến công việc chung của đất nước, của mọi người Và anh đãsống thật hạnh phúc khi được biết do kịp thời phát hiện đám mây khô mà anh đã gópphần vào chiến thắng của không quân ta trên bầu trời Hàm Rồng Anh yêu công việccủa mình, anh kể về nó một cách say sưa và tự hào.Với anh, công việc là niềm vui, là
lẽ sống Anh biết tạo ra một cuộc sống nền nếp văn minh và thơ mộng Sống một
mình trên đỉnh núi cao, anh đã chủ động sắp xếp cho mình một cuộc sống ngăn nắp.Ngoài công việc, anh còn trồng hoa, nuôi gà, làm cho cuộc sống của mình thêm thi vị,phong phú về vật chất và tinh thần
Không những thế anh còn là người chân thành, cởi mở và giàu lòng hiếu khách Anh đón tiếp khách nồng nhiệt, ân cần chu đáo: hái một bó hoa rực rỡ sắc