Đoạn 3: từ hình ảnh con cò, nhà thơ suy ngẫm và triết lý về ý nghĩa của lời ru và tình mẹ đối với cuộc đời mỗi con người.. Ý nghĩa biểu trưng của con cò có sự phát triển: con cò trong lờ[r]
Trang 1CON CÒ
1 Bài thơ phát triển từ một hình tượng bao trùm là hình tượng con cò trong những câu hát ru Qua hình tượng con cò, tác giả nhằm nói về điều gì?
Bài thơ phát triển từ một hình tượng bao trùm là hình tượng con cò trong những câu hát ru Con cò trong ca dao là hình ảnh thiên nhiên, hình ảnh người nông dân, người phụ nữ trong cuộc sống cần cù, vất vả Chế Lan Viên chỉ khai thác hình ảnh con
cò là biểu trưng cho tấm lòng của mẹ và những lời hát ru.
2 Bài thơ được tác giả chia làm ba đoạn Nội dung chính của mỗi đoạn là gì? Ý nghĩa biểu tượng của hình tượng con cò được bổ sung, biến đổi như thế nào qua các đoạn thơ?
Bài thơ được tác giả chia làm ba đoạn Đoạn 1: hình ảnh con cò qua những lời ru bắt đầu đến với tuổi ấu thơ Đoạn 2: hình ảnh con cò đi vào tiềm thức của tuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽ theo con người đi suốt cuộc đời Đoạn 3: từ hình ảnh con cò, nhà thơ suy ngẫm và triết lý về ý nghĩa của lời ru và tình mẹ đối với cuộc đời mỗi con người Ý nghĩa biểu trưng của con cò có sự phát triển: con cò trong lời ru (đoạn 1) biến thành con cò mang tình cảm của mẹ mãi dõi theo bước chân con (đoạn 2) và trở thành biểu tượng cho lời ru, cho lòng mẹ theo con suốt đời Con cò trong lời hát trở thành con cò nâng đỡ, dìu dắt con; thành con cò đồng hành với con suốt đời trong một tình yêu thiêng liêng, cao cả.
3 Trong đoạn đầu bài thơ, những câu ca dao nào đã được vận dụng? Nhận xét về cách vận dụng ca dao của tác giả
Trong đoạn đầu bài thơ, tác giả đã sử dụng những câu ca dao:
- Con cò bay lả bay la
Bay từ cổng phủ, bay ra cánh đồng
- Con cò bay lả bay la
Bay từ cửa phủ bay về Đồng Đăng
- Con cò mày đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi nao
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong
Đừng xáo nước đục, đau lòng cò con.
Trong hai bài ca dao trước, hình ảnh con cò gợi tả không gian và khung cảnh quen thuộc, nhịp điệu nhẹ nhàng, thong thả của cuộc sống thời xưa Trong bài ca dao sau (Con cò mày đi ăn đêm…), hình ảnh con cò lại tượng trưng cho những con người, nhất là người phụ nữ đang nhọc nhằn, vất vả để kiếm sống nuôi con.
4 Ở bài thơ này có những câu thơ mang tính khái quát Ví dụ:
- Con dù lớn vẫn là con của mẹ,
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
- Một con cò thôi,
Con cò mẹ hát
Cũng là cuộc đời
Vỗ cánh qua nôi
Em hiểu như thế nào về những câu thơ trên?
Hình tượng trung tâm trong bài thơ là cánh cò, nhưng cảm hứng chủ đạo lại là tình mẹ Hình ảnh con cò đã gợi ý nghĩa biểu tượng về lòng mẹ, về sự dìu dắt, nâng đỡ đầy dịu dàng của người mẹ Bởi vậy, những câu thơ mang tính khái quát trong bài đều
là những câu thơ chan chứa tình cảm yêu thương của người mẹ:
Trang 2Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con.
Đó là một quy luật tình cảm bền vững và sâu sắc, thể hiện tình cảm yêu thương
vô bờ bến của người mẹ Dù ở đâu, bên mẹ hay đến phương trời khác, dù còn nhỏ hay
đã lớn khôn thì con vẫn được mẹ hết lòng thương yêu, che chở.
Một con cò thôi
Con cò mẹ hát
Cũng là cuộc đời
Vỗ cánh qua nôi.
Lời ru cũng là khúc hát yêu thương Sự hóa thân của người mẹ vào cánh cò mang nhiều ý nghĩa sâu xa, kết tụ những hi sinh, gian khổ, nhọc nhằn để những lời yêu thương càng trở nên sâu sắc, đằm thắm Câu thơ cuối là một hình ảnh rất đẹp Cánh cò
vỗ qua nôi như dáng mẹ đang nghiêng xuống chở che, đang nói với con những lời tha thiết của lòng mẹ.
5 Nhận xét về thể thơ, nhịp điệu, giọng điệu của bài thơ Các yếu tố ấy có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng, cảm xúc của nhà thơ?
Trong bài thơ này, tác giả sử dụng thể thơ tự do nhưng các đoạn thường được bắt đầu bằng những câu thơ ngắn, có cấu trúc giống nhau, nhiều chỗ lặp gợi âm điệu lời ru Tuy nhiên đây không phải là bài hát ru theo kiểu hát, mà lời ru gợi ra những suy ngẫm, triết lý, nên không cuốn người đọc vào giai điệu đều đều, êm ái mà hướng tâm trí vào suy ngẫm, chiêm nghiệm Điều đó làm cho việc thể hiện cảm xúc đa dạng, nhất quán và sáng tạo.
6 Đọc lại bài Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm (Ngữ văn 9, tập một, bài 12) Đối chiếu với bài Con cò và chỉ ra cách vận dụng lời ru của mỗi bài thơ
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Con cò
- Lời ru xuất hiện đan xen với những đoạn thơ
khác trong tác phẩm.
- Lời ru thể hiện tình yêu thương của người mẹ
dành cho con Tình yêu này được chuyển hóa,
đồng nhất với những tình cảm lớn lao, như tình
đồng bào (mẹ thương bộ đội, mẹ thương làng
đói), tình yêu quê hương đất nước (mẹ thương
đất nước).
- Lời ru thể hiện ước mơ của người mẹ về cuộc
sống ấm no, hạnh phúc, tự do song song với nó
là niềm tin vào cuộc kháng chiến của dân tộc sẽ
toàn thắng.
- Lời ru xuất hiện ở Đoạn I của bài thơ.
- Lời ru là dáng hình của cội nguồn văn hóa dân gian (những lời ru truyền thống) Lời ru ấy còn nhằm khắc họa hình ảnh người mẹ tảo tần, vất vả để chăm lo cho con thơ Những nỗi vất vả
ấy mẹ âm thầm chịu đựng để con có được những giấc ngủ an lành, không phân vân.
- Lời ru mang tinh thần nhân văn, nâng đỡ những tâm hồn t
7 Viết một đoạn bình những câu thơ sau:
Dù ở gần con,
Dù ở xa con,
Lên rừng xuống bể,
Cò sẽ tìm con,
Cò mãi yêu con
Trang 3Con dù lớn vẫn là con của mẹ,
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
Đoạn thơ trên kết tinh những suy ngẫm, triết lý sâu sắc của nhà thơ Chế Lan Viên về tình mẫu tử thiêng liêng Tình mẹ được nhà thơ đặt trong tương quan so sánh với hình ảnh cò, cánh cò “Cò sẽ tìm con”, “cò mãi yêu con” cũng như tấm lòng bao la của mẹ dù con ở đâu, dù là lúc nào, dù con làm gì mẹ vẫn luôn ở cạnh bên và trao cho con tình cảm yêu thương không gì có thể thay thế được Tình yêu của mẹ như cánh cò chở che cho con trước những khó khăn, giông bão của cuộc đời Hai câu thơ cuối cùng
là lời khái quát vừa sâu sắc, lại vừa chân thành của nhà thơ về triết lý của tình mẫu tử Đối với mẹ, con lúc nào cũng bé nhỏ và cần được nâng đỡ, chở che Cuộc sống dù có biến chuyển, đối thay như thế nào thì tình yêu thương của mẹ vẫn nồng ấm, đong đầy, chữa lành những vết thương lòng cho con, nâng bước con trên những chặng đường dài Đoạn thơ với những phép lặp cấu trúc “dù ở”, hình ảnh “cò” mang tính biểu tượng cao được lặp lại hai lần, cùng với những câu văn có dung lượng ngắn, nhịp thơ nhanh, đã góp phần thể hiện thành công, cảm động triết lý về tình mẫu tử của nhà thơ.
======================