Luyện tập lập luận, chứng mính

Nếu những bài ca dao là những lời ru ngọt ngào thì tục ngữ là những kinh nghiệm, những bài học về đạo lí sống quý giá.Một trong những đạo lí ấy chính là lòng biết ơn được ô[r]

TIẾT 87:

LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG MINH

Cho đề văn:

Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam ta từ xưa đến nay luôn

luôn sống theo đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn”.

I Chuẩn bị ở nhà:

1 Tìm hiểu đề và tìm ý:

Đề yêu cầu chứng minh vấn đề gì? Em hiểu “Ăn quả nhớ

kẻ trồng cây” và “Uống nước nhớ nguồn” là gì? Yêu cầu lập luận chứng minh ở đây đòi hỏi phải làm như thế nào?

1 Điều phải chứng minh: Lòng biết ơn những người đã tạo ra thành quả để mình được hưởng Đó chính là một đạo lý sống đẹp đẽ của dân tộc Việt Nam.

2 Yêu cầu lập luận chứng minh: Đưa ra và phân tích những chứng cứ.

Cả hai câu đều dùng hai hình tượng gợi liên tưởng “quả” và “cây”, “nước”

và “nguồn” => phải biết ơn những thế hệ đi trước khi mình hôm nay được thừa hưởng những thành quả của họ.

- Trước hết phải giải thích ngắn gọn hai câu tục ngữ để hiểu ý cần chứng minh.

- Sau đó đưa ra các luận điểm phụ và làm sáng tỏ chúng bằng dẫn chứng và

lý lẽ.

- Rút ra bài học, đánh giá tình cảm biết ơn thế hệ đi trước

Em hãy diễn giải xem đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn” có nội dung như thế nào?

- Đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn” là biểu hiện của lòng biết ơn và ân nghĩa thuỷ chung của con người Việt Nam vốn rất giàu tình cảm.

- Được thừa hưởng những giá trị vật chất và tinh thần của thế hệ đi trước, ngày nay chúng ta cần phải biết ơn, biết hướng về nguồn cội để tỏ lòng kính trọng cha ông Ngoài ra còn phải có những hành động thiết thực để trả phần nào ơn nghĩa đó

? Theo em, trong cuộc sống chúng ta phải nhớ ơn những ai?

Biết ơn thầy cô giáo ông bà, cha mẹ

Đảng, Bác Hồ

Những người có công với

dân tộc, đất nước.

* Những người giúp đỡ ta lúc khó khăn

? Em hãy chỉ ra những biểu hiện của đạo lí “ăn quả nhớ

kẻ trồng cây” và “uống nước nhớ nguồn” trong thực tế đời sống? Từ đó nêu lên ý nghĩa của các hình thức này?

Những biểu hiện của đạo lí “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” và

“uống nước nhớ nguồn” trong thực tế đời sống:

* Những lễ hội:

- Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch

- Giỗ Tổ Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương

- Lễ hội Đống Đa kỷ niệm Quang Trung đại phá quânThanh

=> Ý nghĩa: Tưởng nhớ tổ tiên

* Ngày cúng giỗ trong gia đình (Giỗ ông bà, cha mẹ những người đã khuất)

=> Ý nghĩa: Tưởng nhớ tới công ơn sinh thành, xây đắp, vun vén cho gia đình của cha ông để cho con cháu được thừa hưởng hôm nay

* Những ngày kỉ niệm:

- Thương binh liệt sĩ (27/7)

- Nhà giáo Việt Nam (20/11)

- Quốc tế phụ nữ (8/3)

- Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27- 2)

`

LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG MINH

Cho đề văn:

Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam ta từ xưa đến

nay luôn luôn sống theo đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn”.

1 Tìm hiểu đề và tìm ý:

2 Lập dàn bài:

Dàn bài:

a Mở bài: Câu tục ngữ thể hiện một truyền thống đạo lý tốt đẹp: lòng biết ơn những người đã tạo nên thành quả cho chúng ta thừa hưởng

b Thân bài:

* Giải thích ý nghĩa hai câu tục ngữ

b Thân bài:

* Giải thích ý nghĩa hai câu tục ngữ

( 1) “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

- Nghĩa đen: “Quả” là trái cây Được ăn quả cây chín, ngon ngọt là một sự

hưởng thụ tốt đẹp, phải biết nhớ ơn nguời trồng cây.

- Ngh ĩ a bóng: «Quả» là thành quả lao động Mọi giá trị vật chất và tinh

thần đều phải từ lao động mà có Được hưởng thụ thành quả lao động phải biết nhớ ơn những người đã có công tạo dựng nên.

(2) «Uống nước nhớ nguồn»

«Nguồn» là nơi bắt đầu của dòng nước.

- Nghĩa bóng: Được hưởng thụ một thành quả nào phải biết thành quả ấy

từ đâu mà có «Nguồn» là nguồn gốc, là cội nguồn Câu tục ngữ không chỉ nhắn nhủ một bài học về lòng biết ơn, mà còn gợi lên tình cảm cội nguồn sâu

xa và thiêng liêng trong tâm hồn người Việt.

2 Dàn bài:

a Mở bài: Câu tục ngữ thể hiện một truyền thống đạo lý tốt đẹp: lòng

biết ơn những người đã tạo nên thành quả cho chúng ta thừa hưởng.

* Giải thích ý nghĩa hai câu tục ngữ

* Đưa ra các luận điểm phụ:

- Từ xưa, dân tộc Việt Nam ta đã luôn luôn nhớ tới cội nguồn, luôn luôn biết ơn các thế hệ đi trước đã cho mình hưởng những thành quả và niềm vui trong cuộc sống.

- Đến nay, đạo lí ấy vẫn được những con người Việt Nam của thời hiện đại tiếp tục giữ gìn và phát huy.

* Dẫn chứng

c Kết bài: Cần giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp đó.

LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG MINH

Cho đề văn:

Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam ta từ xưa đến nay

luôn luôn sống theo đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”,

“Uống nước nhớ nguồn”.

1 Tìm hiểu đề và tìm ý:

2 Lập dàn bài:

3 Viết bài:

LUYỆN TẬP LẬP LUẬN CHỨNG MINH

II Thực hành trên lớp TRÌNH BÀY PHẦN CHUẨN BỊ Ở NHÀ (7 PHÚT)

- Viết phần mở bài

- Viết phần kết bài

- Viết đoạn giải thích hai câu tục ngữ

Sống theo đạo lý là một truyền thống tốt đẹp của nhân dân Việt Nam xưa nay Trong đó, lòng biết ơn là một đạo lý sống luôn luôn được đề cao Hai câu tục ngữ: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” và “Uống nước nhớ nguồn”chính là những lời tâm niệm thiêng liêng của con người Việt Nam về tình nghĩa ở đời.

Ca dao, tục ngữ là viên ngọc quý trong kho tàng văn học dân gian Nếu những bài ca dao là những lời ru ngọt ngào thì tục ngữ là những kinh nghiệm, những bài học về đạo lí sống quý giá.Một trong những đạo lí ấy chính là lòng biết ơn được ông cha ta đúc kết bằng hai câu tục ngữ:

“Ăn qủa nhớ kẻ trồng cây” và “Uống nước nhớ nguồn”

Phần mở bài

Tuy là hai câu tục ngữ khác nhau, cách diễn đạt cũng khác nhau nhưng cả hai đều chứa đựng bài học luân lí về cách sống, về tình nghĩa cao đẹp của người Việt Nam với nhau Khi ăn trái ngon ngọt, ta phải nhớ ơn người đã dày công vun trồng, chăm sóc từ khi cây còn non đến lúc ra quả ngọt trái chín Được uống ngụm nước ngon lành, mát lạnh, nhất định ta không được quên cội nguồn, nơi dòng nước chảy tới Vẫn là đặc điểm quen thuộc của tục ngữ, vẫn là những hình ảnh tượng trưng độc đáo và hàm súc, vẫn là lời răn dạy về lòng biết ơn: người được hưởng thành quả lao động thì phải biết ơn người tạo ra nó Để có được cuộc sống như ngày hôm nay, ta không được quên ơn những người mang đến cho ta sự ấm no, hạnh phúc.

Đoạn văn giải thích hai câu tục ngữ

Truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” vốn đã đi vào đời sống, là nét đẹp trong phẩm chất của người Việt Gần gũi là thờ ông bà tổ tiên mỗi khi Tết, giỗ trong mỗi gia đình để tỏ lòng biết ơn công lao sinh thành dưỡng dục của con cháu, rầm rộ hơn là những lễ hội được tổ chức hằng năm tưởng nhớ các vị anh hùng dân tộc Bác Hồ đã dạy: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” Vì thế:

“Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba”

Cứ đến dịp lễ hội đền Hùng (Phú Thọ), nhân dân cả nước lại nô nức kéo nhau về nơi quê cha đất tổ để tưởng nhớ công lao dựng

nước của các vua Hùng Ở mỗi làng, mỗi thôn xóm đều diễn ra hoạt động hội làng đều đặn nhằm ghi tạc công lao của các vị thành hoàng làng, tổ nghề, tổ sư

Đoạn văn chứng minh

Đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn” đã trở thành một cách sống, một nếp sống quen thuộc mang đậm bản sắc dân tộc Mỗi người Việt Nam đều có quyền tự hào về truyền thống ấy và phải biết sống xứng đáng với truyền thống đó.

Những phong tục, lễ hội, những việc làm ấy đã trở thành hoạt động không thể thiếu của người Việt Nam Bởi, nhớ ơn Người mang lại cho mình cuộc sống ấm no hạnh phúc trở thành lẽ tự nhiên, trở thành nếp nghĩ và phẩm chất tốt đẹp của nhân dân ta Đó cũng là đạo lí làm người của dân tộc Việt Nam Đối với người học sinh thể hiện lòng biết ơn ông bà cha mẹ, thầy cô bằng hành động cụ thể chính là đang thực hiện đạo lí làm người ấy

Phần kết bài

Bài tập về nhà:

- Viết hoàn chỉnh bài văn nghị luận theo đề bài vừa tìm hiểu.

(Lưu ý: Học sinh viết theo cách hiểu của

mình, không được phụ thuộc quá nhiều vào

sách tham khảo).