Chuyên đề văn do tổ xã hội thực hiện

Dạy học tích hợp kiến thức liên môn trong Ngữ văn là hình thức liên kết những kiến thức giao thoa với môn Ngữ văn như lịch sử, Địa lý, Sinh học, Hóa học, Giáo dục công dân, Mĩ thuật… nhằ[r]

Nguyên tắc dạy học này có vai trò và ý nghĩa quan trọng với cả người dạy lẫnngười học Trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại,

có tính hệ thống phù hợp với trình độ phát triển của lứa tuổi và yêu cầu đào tạonhân lực trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Hình thành vàphát triển ở học sinh các năng lực sử dụng tiếp nhận văn bản, cảm thụ thẩm mỹ,phương pháp học tập tư duy, đặc biệt là phương pháp tự học, năng lực ứng dụngnhững điều đã học vào cuộc sống

2 Mục đích của chuyên đề:

Vai trò của dạy học tích hợp kiến thức liên môn trong môn Ngữ văn sẽ tạokhông khí hứng thú, phấn khích cho học sinh thích khám phá ,tìm tòi và thểhiện, khiến cho các tiết học không nhàm chán, đơn điệu giúp các em củng cốđược nhiều kiến thức ở các bộ môn khác nhau

Thông qua tiết học các em:

- Thấy được tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông khi lẫn vào đất, vứtxuống cống rãnh thoát nước ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển củasinh vật Bởi đặc tính không phân hủy của Platic

- Tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông và trách nhiệm của việc bảo vệmôi trường

Kiến thức liên môn

* Môn GDCD

Bài 14- GDCD 7: Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

- Nêu được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

- Nêu được những biện pháp để bảo vệ môi trường

- Biết bảo vệ môi trường ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng và biết nhắcnhở các bạn cùng thực hiện

- Có ý thức bảo vệ môi trường, ủng hộ các biện pháp bảo vệ môi trường;phê phán đấu tranh với các hành vi vi phạm Luật bảo vệ môi trường

Bài 7 – GDCD 6: Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên.

- Hiểu được hậu quả mà con người phải gánh chịu nếu môi trường bị tàn phá,

ô nhiễm, mất cân bằng sinh thái

- Biết bảo vệ thiên nhiên và tham gia các hoạt động tuyên truyền, vận độngmọi người bảo vệ thiên nhiên

- Yêu thiên nhiên, tích cực bảo vệ thiên nhiên; biết phản đối những hành vi pháhoại thiên nhiên

- GDCD 8: Góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư: HS nêu

được ví dụ về sống có văn hóa ở khu dân cư VD không vứt rác bừa bãi, giữ gìncảnh quan làng xóm,

* Môn Âm nhạc: HS nghe, bước đầu tiếp xúc và hiểu nội dung bài hát “Ngôi nhà của chúng ta” – Nhạc & Lời Huỳnh Phúc Liên ( Âm nhạc 8) Nội dung bài

hát nói về việc tuyên truyền mọi người cùng nhau bảo vệ màu xanh trái đất vớimặt trời, biển, dòng sông, cánh rừng xanh

* Môn Hóa học: HS nhận biết và giải thích được một số từ khó: Phân hủy,

Pla-xtic, Điôxin Hiểu tác hại của Điôxin với cơ thể con người.

* Môn Sinh học:

- HS giải thích 1 số thuật ngữ Sinh học 8: Vệ sinh hô hấp,Tuyến nội tiết, Dị tật bẩm sinh

- HS hiểu 1 số hiện tượng bao bì ni lông lẫn vào đất cản trở sự phát triển của

thực vật của rễ cây, ngăn ngừa sự trao đổi chất (Bài 11 Sinh 6 – Sự hút nước và muối khoáng của rễ) Tiết 59 – 60 Sinh học 9 Thực hành tìm hiểu tình hình môi trường địa phương Tiết 58 Sinh 9: Ô nhiễm môi trường.

* Môn Mỹ thuật: HS vẽ tranh đề tài cuộc sống quanh em, chủ đề bảo vệ môi

trường sống và tuyên truyền về việc hạn chế sử dụng bao bì ni lông (Mỹ thuật7)

* Môn Địa lí: Tích hợp Tiết 18 Địa 7 Bài Ô nhiễm môi trường đới ôn hòa Giáo

dục HS cần trồng nhiều cây xanh để cải thiện bầu không khí xung quanh

* Môn lịch sử: HS hiểu thêm về thời khì kháng chiến chống Mỹ của dân tộc ta

(1954-1975), Mỹ đã dải chất độc hóa học (đi-ô-xin) xuống Việt Nam; hiện naychúng ta đang theo đuổi vụ kiện các công ty hóa chất Mỹ đòi công lý

* Môn toán: HS tính ước lượng được số lượng bao bì ni lông bị xả thải ra môi

trường hàng năm

- Học sinh cần có năng lực vận dụng những kiến thức liên môn: Văn học với Giáo dục công dân, Hóa học, Sinh học, âm nhạc,

*Môn Ngữ văn 8:

- Các em có kiến thức viết bài văn thuyết minh.

- Đọc – Hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức

Đó cũng là nguyên nhân mà các em chưa hứng thú với môn học dẫn đến nắm kiến thức chưa chắc, chưa sâu, chưa áp dụng được kiến thức đã học vào cuộc sống

2 Giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học tích hợp liên môn:

* Đối với học sinh:

- Trước hết, các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinh động, hấpdẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập chohọc sinh Học các chủ đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớkiến thức một cách máy móc

- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở học sinh.Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xem xét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mới có thể nhận thức vấn đề một cách nhanh nhất

- Điều quan trọng hơn là khi tích hợp các nội dung kiến thức từ các môn học, các lĩnh vực học tập khác nhau vào nội dung một bài học, cùng phối hợp các trithức có quan hệ mật thiết với nhau trong thực tiễn giúp cho học sinh phát triển các năng lực, đặc biệt là trí tưởng tượng khoa học và năng lực tư duy, nhờ đó các em có đủ khả năng giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống

Bên cạnh đó, các em cũng không phải học lại nhiều lần cùng một nội dungkiến thức ở các môn học khác nhau, vừa gây quá tải, nhàm chán, vừa không cóđược sự hiểu biết tổng quát cũng như khả năng ứng dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn

* Đối với giáo viên: Đối với giáo viên thì ban đầu có thể có nhiều khó khăn

do việc phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác Tuy nhiên khó khăn này chỉ là bước đầu và có thể khắc phục bởi hai lý do:

- Thứ nhất, trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫn thườngxuyên phải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vì vậy

đã có sự am hiểu về những kiến thức liên môn đó

- Thứ hai, với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viên không còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học Vì vậy,

giáo viên các bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong qua trình hoạt động dạy học Đặc biệt giáo viên định hướng để cho chính các em học sinh có thể tự tìm hiểu các kiến thức liên quan đến bài học.

Như vậy, dạy học tích hợp kiến thức liên môn có tác dụng bồi dưỡng, nâng caokiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phần phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ năng lực dạy học kiến thứcliên môn, tích hợp

II

I Ý NGHĨA CỦA CHUYÊN ĐỀ :

- Trong thực tế, “tích hợp” là một khái niệm được khuyến khích sử dụngtrong giáo dục Tích hợp kiến thức các môn học vào để giải quyết các vấn đềtrong một môn học sẽ giúp học sinh hiểu rộng hơn, sâu hơn về vấn đề trong mônhọc đó Và cũng giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn

đề đặt ra trong sách giáo khoa Từ đó bài dạy sẽ trở nên linh hoạt, sinh động hơn

- Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy khả năng tư duy, liên

hệ, sáng tạo trong học tập và nâng cao khả năng vận dụng vào thực tiễn Đồngthời, khéo léo tích hợp kiến thức liên môn trong bài dạy sẽ góp phần khơi gợihứng thú học tập của HS, giúp HS yêu môn bộ hơn

- Từ tiết Ngữ văn, học sinh có thể áp dụng cho các môn học khác và ngượclại Học sinh sẽ phải đào sâu và mở rộng kiến thức, vận dụng linh hoạt, khôngthụ động mà phải tìm tòi, chắt lọc kiến thức, xử lí kiến thức sao cho hợp lí

IV.KẾT LUẬN:

Tổ chức hoạt động đọc - hiểu vận dụng kiến thức liên môn trên lớp, giáo viênphải chú trọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học, phải coi đây làmối quan hệ cơ bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học Muốn vậy, giáo viênphải từ bỏ vai trò, chức năng truyền thống là truyền đạt kiến thức có sẵn chohọc sinh,còn học sinh không thể duy trì thói quen nghe giảng, ghi chép, họcthuộc,rồi“làmvăn” theo lối tái hiện, sao chép, làm thui chột dần năng lực tưduy,khả năng tự đọc, tự tìm tòi, xử lí thông tin, tổ chức các kiến thức một cáchsáng tạo Tổ chức hoạt động đọc - hiểu vận dụng kiến thức liên môn trên lớp,giáo viên phải chú trọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học, phảicoi đây là mối quan hệ cơ bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học

Muốn vậy, giáo viên phải từ bỏ vai trò, chức năng truyền thống là truyền đạtkiến thức có sẵn cho học sinh, còn học sinh không thể duy trì thói quen nghegiảng, ghi chép, học thuộc, rồi “làm văn” theo lối tái hiện, sao chép, làm thuichột dần năng lực tư duy, khả năng tự đọc, tự tìm tòi, xử lí thông tin, tổ chứccác kiến thức một cách sáng tạo

GIÁO ÁN MINH HỌA

Ngày soạn: 30/10/2019

Tiết 38: THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000

I.Mục tiêu:

1.Kiến thức:

- Hiểu được ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ đó có những suy nghĩ

và hành động tích cực về vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt

- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụngbao bì ni lông cũng như tính hợp lí của những kiến nghị mà văn bản đề xuất

2 Kĩ năng: Biết cách:

- Tích hợp với phần Tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh.

- Đọc- hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến 1 vấn đề xã hội bức thiết

- Kỹ năng thu thập thông tin SGK, quan sát và trình bày một vấn đề

- Rèn kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về môitrường Đặc biệt là rác thải bao bì ni lông

II.Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Thuyết trình, giảng giải, vấn đáp,thảo

luận,hỏi chuyên gia, trực quan, động não, liên hệ

IV Tiến trình bài học.

1 Kiểm tra bài cũ: Kể tên một số văn bản nhật dụng đã học ở lớp 6 và 7.

Chủ đề chung của các văn bản đó là gì ?

- Giáo viên đọc mẫu một đoạn.

- Gọi học sinh đọc tiếp đến hết văn

+ Có bao nhiêu nước tham dự?

+ VN tham gia vào thời gian nào?

- Ngày 22/4 hàng năm là Ngày Trái Đất

với chủ đề bảo vệ môi trường

- Có 141 nước tham dự

- Năm 2000 VN tham gia với chủ đề

“Một ngày không sử dụng bao bì ni

lông”.

- Thế giới rất quan tâm đến vấn đề bảo

vệ môi trường trái đất Trong đó có VN

- VB này chủ yếu thuyết minh cho sự

kiện nào? viết bằng thể loại gì

Thông báo về Ngày Trái Đất

- P2: Tiếp -> đối với môi trường:Nguyên nhân, tác hại việc dùng bao

bì ni lông và biện pháp hạn chế

- P3: Còn lại: Kiến nghị, kêu gọi

bảo vệ môi trường.

Hoạt động 2: Đọc , hiểu văn bản

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức

- Nguyên nhân cơ bản nào khiến ni lông

gây hại cho môi trường?

Xem nội dung chú thích

- Chiếu hình ảnh minh họa yêu cầu học

sinh quan sát và trả lời

PP hỏi chuyên gia: HS đặt câu hỏi cho

a.Nguyên nhân: Bao ni lông có đặc

tính không phân huỷ của pla- xtíc

b Tác hại

- Lấp vào đất  Cản trở quá trìnhsinh trưởng của các loài thực vật.Cản trở sự phát triển của cỏ->xói mòn đất

- Em có nhận xét gì về cách thuyết minh

- Vứt xuống cống : Tắc cống,tắccác đường dẫn nước  ngập lụt, muỗiphát triển ,lây truyền dịch bệnh

- Trôi ra biển  Làm chết sinh vậtnuốt phải

- Bao bì màu đựng thực phẩm  hạinão,ung thư

- Đốt  thải khí độc , Gây ngộ độc,ung thư, dị tật bẩm sinh, giảm khảnăng miễn dịch

+ Vứt bừa bãi ->Giảm mỹ quan đôthị

- Để xử lí rác thải bao ni lông người ta

thường làm gì?

( chôn lấp- đốt- tái chế)

- Hạn chế của các phương pháp này là gì?

- Vậy làm thế nào hạn chế việc sử dụng tác

hại của ni lông?

- Theo em biện pháp nào hiệu quả nhất?

- Học sinh trả lời

- Hiện nay ở VN chúng ta đã và sẽ có sự

thay thế ni lông bằng các túi tự tiêu ( chất

liệu ) hạn chế lượng rác thải do túi ni lông

gây ra

Nhóm học sinh vẽ tranh cổ động trình

bày sản phẩm của nhóm

HS cả lớp quan sát , nhận xét ý nghĩa nội

dung của tranh

Em hãy liên hệ thực tế :việc sử dụng bao

bì ni lông của bản thân và của gia

=> Thuyết minh khoa học, dẫnchứng chính xác, ngắn gọn dễ hiểu

đình em.

? Ở địa phương xã đã có những biện pháp

gì để hạn chế việc sử dụng bao bì ni lông

- Qua bài học, em sẽ làm gì để bảo vệ môi

Hoạt động 2:

- Nguyên nhân cơ bản nào khiến ni lông

gây hại cho môi trường?

Xem nội dung chú thích

- Chiếu hình ảnh minh họa yêu cầu học

sinh quan sát và trả lời

PP hỏi chuyên gia: HS đặt câu hỏi cho

a.Nguyên nhân: Bao ni lông có đặc

tính không phân huỷ của pla- xtíc

b Tác hại

- Lấp vào đất  Cản trở quá trìnhsinh trưởng của các loài thực vật

Cản trở sự phát triển của cỏ->xói mòn đất

- Vứt xuống cống : Tắc cống,tắccác đường dẫn nước  ngập lụt, muỗiphát triển ,lây truyền dịch bệnh

- Trôi ra biển  Làm chết sinh vậtnuốt phải

- Bao bì màu đựng thực phẩm  hạinão,ung thư

- Đốt  thải khí độc , Gây ngộ độc,ung thư, dị tật bẩm sinh, giảm khảnăng miễn dịch

+ Vứt bừa bãi ->Giảm mỹ quan đôthị

- Hạn chế của các phương pháp này là gì?

- Vậy làm thế nào hạn chế việc sử dụng tác

hại của ni lông?

- Theo em biện pháp nào hiệu quả nhất?

- Học sinh trả lời

- Hiện nay ở VN chúng ta đã và sẽ có sự

thay thế ni lông bằng các túi tự tiêu ( chất

liệu ) hạn chế lượng rác thải do túi ni lông

Nhóm học sinh vẽ tranh cổ động trình

bày sản phẩm của nhóm

HS cả lớp quan sát , nhận xét ý nghĩa nội

dung của tranh

Em hãy liên hệ thực tế :việc sử dụng

bao bì ni lông của bản thân và của gia

đình em

? Ở địa phương xã đã có những biện pháp

gì để hạn chế việc sử dụng bao bì ni lông

- Qua bài học, em sẽ làm gì để bảo vệ môi

Ý nào nói lên mục đích lớn nhất của tác giả khi viết văn bản '' Thông tin

về Ngày Trái Đất năm 2000''

A Để mọi người không sử dụng bao bì ni lông nữa

B Để mọi người thấy Trái Đất đang bị ô nhiễm nghiêm trọng

C Để góp phần vào việc tuyên truyền và bảo vệ môi trường của Trái Đất

D Để góp phần vào việc thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni lông của mọi người

4 Dặn dò:

- Học bàinắm nội dung chính

- Liên hệ tìm hiểu các giải pháp bảo vệ môi trường ở địa phương em

- Soạn bài: Ôn dịch thuốc lá

+Tìm hiểu tranh ảnh, tài liệu về ngày phòng chống thuốc lá qua mạng Internet

+Liên hệ thực tế gia đình, địa phương, bản thân về tệ nạn thuốc lá

V.RÚT KINH NGHIỆM:

********************

Để tính số liệu bao bì ni lông thải ra hằngngày:

Một hộ gia đình chỉ sử dụng một bao bì ni lông trong một ngày thì cả nước có tới 25 triệu bao bì ni lông vứt ra môi trường mỗi ngày và trên 9 tỉ bao bì ni lông mỗi năm.

- Chiếu các hình ảnh (Slide 1) minh họa yêucầu học sinh quan sát và trả lời câu hỏi

- Hằng năm, trên thế giới có khoảng 100.000 chim, thú biển chết do nuốt phải túi

? Các em quan sát bức tranh câu chuyện củamột gia đình Em có nhận xét gì về việc sửdụng bao bì ni lông qua những hình ảnh này.

- Học sinh trả lời

- Ô nhiễm môi trường một phần là rác thải Đặc biệt là rác thải vô cơ Bao bì ni lông thường được đổ chung với rác thải hữu cơ như cuống rau, động vật chết Nó làm cho chất hữu cơ khó phân hủy.

* Giáo viên chiếu slide 8 kết hợp với giảng:

? Ví dụ thực tế nhà mình thì sạch sẽ nhưngngoài đường làng, ngoài phố thì bẩn và đặc

biệt khi nhìn thấy bạn vứt rác, túi ni lôngbừa bãi không đúng nơi quy định thì em làmnhư thế nào.

- Học sinh trả lời

?

? Sau khi thấy được những tác hại của việc

sử dụng bừa bãi bao bì ni lông, em thấymình có trách nhiệm gì với môi trường lớphọc và nơi em ở

- Học sinh trả lời

- Giáo viên chiếu slide 9 minh họa

b- Biện pháp

- Giặt phơi khô dùng lai khi cầnthiết