văn 7 tuần 13

4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện tốt nhiệm vụ soạn bài ở nhà), năng lực giải quyết vấn đề (phân tích tình huống, phát hiện và nêu được các tình huống có liên quan[r]

Ngày soạn:04.11.2019

Ngày giảng:……… Tiết 49

RẰM THÁNG GIÊNG

(Hồ Chí Minh)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Hiểu về tác giả Hồ Chí Minh

- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên gắn với tình cảm cách mạng của Hồ Chí Minh

- Thấy được tâm hồn chiến sĩ - nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung, bình tĩnh, lạc quan

- Nắm được nghệ thuật tả cảnh, tả tình; ngôn ngữ và hình ảnh đặc sắc trong bài thơ

2 Kĩ năng

* Kĩ năng bài dạy:

- Biết cách đọc – hiểu tác phẩm thơ hiện đại viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và vẻ đẹp mới mẻ của những chất liệu cổ thi trong sáng tác của lãnh tụ Hồ Chí Minh

- So sánh sự khác nhau giữa nguyên tác và văn bản dịch bài thơ Rằm tháng giêng.

* Kĩ năng sống:

Giao tiếp, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, tự nhận thức

3 Thái độ

- Bồi dưỡng lòng kính yêu Bác và lòng yêu thiên nhiên

- Rèn năng lực tự học, năng lực cảm nhận và năng lực giải quyết vấn đề

4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất

lượng), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp của tác phẩm văn chương ), năng lực sáng tạo ( có hửng thú, chủ động nêu ý kiến về giá trị của tác phẩm), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích

cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học

*Tích hợp:

-Tích hợp Giáo dục đạo đức

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Giáo viện: SGK, SGV Văn 7/I, soạn bài, Tư liệu ngữ văn 7, tranh Bác Hồ, MT, MC

- Học sinh: soạn bài, SGK Ngữ văn 7

III Phương pháp

- Phương pháp: Vấn đáp, phân tích, thuyết trình, đọc diễn cảm, tổ chức Hs tiếp nhận Văn bản

- Kỹ thuật: Động não, trình bày 1 phút

IV Tiến trình giờ dạy – giáo dục

1 Ổn định lớp (1’)

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

1 Câu hỏi: Đọc thuộc diễn cảm bài Cảnh khuya? Nêu ND, NT của bài

2 Đáp án – Biểu điểm:

- H đọc diễn cảm ( 4 điểm)

- Nêu ND+NT đúng như ghi nhớ SGK ( 6 điểm)

3 Bài mới (35’)

- Mục tiêu: Đặt vấn đề tiếp cận bài học.

- Hình thức: Hoạt động cá nhân.

- Kĩ thuật, PP: thuyết trình

-Thời gian: 1’

Nếu như bài “ Cảnh khuya” được Bác viết bằng tiếng Việt thì bài thơ "Rằm tháng giêng" được Bác viết bằng chữ Hán Bài thơ này giúp chúng ta hiểu thêm gì về thơ của Người, chúng ta chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học hôm nay.

Hoạt động 1 (8’)

- Mục tiêu: Giúp HS tìm hiểu về tác

giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.

- Phương pháp: vấn đáp

- Hình thức: cá nhân

- Kĩ thuật: động não.

- Cách thức tiến hành:

?) Nêu những hiểu biết của em về Hồ

Chủ Tịch

Hs vận dụng KT trình bày 1’ để trả lời

vấn đề giáo viên đã nêu

- Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969)

- Vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc; Danh

nhân văn hoá Thế giới, nhà thơ lớn

GV: cho học sinh xem ảnh Bác Hồ

làm việc và ngắm trăng ở chiến khu

Việt Bắc"

-GV chiếu 1 số hình ảnh về cuộc đời

CT.HCM

?) Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ

- Trong kháng chiến chống Pháp ở

chiến khu Việt Bắc sau những chiến

thắng lớn của bộ đội ta 1947 - 1948

Gv chuyến ý: trong những năm hoạt

động cách mạng, hình ảnh vầng trăng

I Giới thiệu chung

1 Tác giả

2 Tác phẩm Trong kháng chiến chống Pháp ở chiến khu Việt Bắc sau những chiến thắng lớn của bộ đội ta 1947 - 1948

đã trở thành một người bạn tri âm, tri

kỉ gắn bó sâu nặng với HCM, dường

như trong thơ Bác vầng trăng đã trở

thành một đề tài quen thuộc

Hoạt động 2(21’)

- Mục tiêu: Giúp HS đọc, tìm hiểu giá

trị của VB

- Phương pháp: vấn đáp, thyết trình,

đọc diễn cảm, nêu vấn đề, phân tích so

sánh đối chiếu, giảng bình

- Hình thức: cá nhân, nhóm, dạy học

phân hóa

- Kĩ thuật: động não

- Cách thức tiến hành:

GV hướng dẫn cách đọc

- Thất ngôn tứ tuyệt

Bài 1: Nhịp 3/4; 2/5

Bài 2: 4/3

Đọc mẫu bài 1 lần, gọi H đọc

Nhận xét giọng đọc của HS

GV cho HS đọc các chú thích SGK

?) Bài thơ đều được làm theo thể thơ

gì? Xác định vần và luật của bài thơ

?) Bài thơ có mấy ý

- 2 ý : Lòng yêu thiên nhiên gắn với

lòng yêu nước-> tâm hồn nghệ sĩ gắn

với chiến sĩ

GV : Rằm tháng giêng là đêm rằm đầu

tiên của một năm mới

?) Nguyệt chính viên - nghĩa là gì

- Trăng tròn nhất, sáng nhất

?) Vầng trăng ấy gợi tả không gian

như thế nào

GV ta cảm nhận được vầng trăng đang

được vẽ ra một khung cảnh không gian

cao rộng, bát ngát, tràn đầy ánh sáng

II Đọc – Hiểu văn bản

1 Đọc, chú thích:

a Đọc

b Chú thích

2 Kết cấu, bố cục

Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt

- Bố cục: 2 phần

3 Phân tích

3.1 Bức tranh phong cảnh.

- Không gian : + Tràn ngập ánh trăng, sông nước, bầu trời nối liền nhau

mà sức sống mùa xuân trong rằm tháng

giêng Câu thơ đầu mở ra khung cảnh

bầu trời cao rộng trong trẻo nổi bật là

vầng trăng tràn đầy toả sáng

Mở ra không gian cao rộng, mênh

mông, tràn đầy ảnh và sức sống trong

đêm rằm tháng giêng

?) Em hãy chỉ ra nghệ thuật trong

câu thơ

?) Điệp từ xuân lặp lại 3 lần có ý

nghĩa gì

Cảnh miêu tả theo bút pháp phương

Đông: Tả bao quát trong sự hoà hợp

của cảnh vật

3 Chữ xuân được lặp lại nhấn mạnh mẻ

đẹp và sức sống mùa xuân

*Tích hợp giáo dục đạo đức (2’)

?) Qua 2 câu đầu, em hiểu gì về tâm

hồn Bác

GV: Bác thưởng trăng trên khói sóng

nơi "Yên ba thâm sứ " Cõi sâu kín bí

mật trên dòng sông giữa núi rừng chiến

khu Người đang thưởng ngoạn không

chỉ mang cốt cách như các tao nhân

mặc khách ngày xưa mà còn là người

chiến sĩ cách mạng, vị lãnh tụ đang

"bàn bạc việc quân"

-GV chiếu 2 câu thơ cuối

Gọi H đọc

?) Câu thơ thứ 3 gợi ra điều gì

GV: Đây là trường hợp thưởng trăng

rất đặc biệt: " Yên ba" là một thi liệu cổ

được Bác vận dụng rất sáng tạo làm

cho bài thơ mang âm hưởng thơ cổ

"

Đàm quân sự" Hiện đại không khí lịch

sử, của thời đại

?) Câu 4 biểu hiện tâm hồn, phong

thái của Bác như thế nào

Cho thấy phong thái ung dung, lạc

- Nghệ thuật: Điệp từ gợi vẻ đẹp, sức sống mùa xuân tràn ngập đất trời

Qua hai câu thơ tha thấy: Tình yêu của Bác dành cho thiên nhiên tha thiết

3.2 Tâm trạng của tác giả

- Công việc: “bàn việc quân” một việc quan trọng Ta thấy lòng yêu nước luôn thường trực trong tâm hồn Bác

- Không gian: con thuyền chở đầy ánh trăng Cho thấy phong thái ung dung, lạc quan của Bác

quan của Bác.

?) Câu thơ thứ tư (cho) gợi cho em

nhớ đến câu thơ nào

?) Hai bài thơ có ý nghĩa chung nào

- Hình ảnh con thuyền lướt đi phơi

phới chở đầy ánh trăng gợi ra phong

thái ung dung, lạc quan của Bác

- " Dạ bán chuy thanh đáo khách”

(Phong kiều dạ bạ Trương Kế)

- Cảnh trăng đẹp ở chiến khu Việt Bắc

-> tình yêu thiên nhiên, tâm hồn thi sĩ

- Phong thái ung dung, lạc quan, yêu

đời trong kháng chiến gian khổ

- Cảnh khuya: Trăng sáng trong rừng

khuya , ánh trăng lồng bóng cây, bóng

hoa lung linh huyền ảo mà ấm áp tình

người

- Nguyên tiêu: Trăng sáng lồng lộng

trên sông nước, cả không gian đầy ắp

sắc xuân

*Tích hợp GD đạo đức

?) Cảm nhận của em về vẻ đẹp tâm

hồn Bác

"

Nguyên tiêu" có đầy đủ nhiều yếu tố

của bài thơ cổ: con thuyền vầng trăng,

sông xuân, Trời xuân, khói sóng

Không gian tĩnh lặng Người không có

rượu và hoa để thưởng trăng không

đàm đạo thơ phú mà "Đàm quân sự" Bài

thơ như một đoá hoa đẹp trong vườn

hoa dân tộc, là tinh hoa kết tụ từ tâm

hồn, trí tuệ, đạo đức Hồ Chí Minh

?) Khái quát nội dung bài thơ

?) Nêu đặc sắc nghệ thuật

GV khái quát, gọi H đọc GN

Hoạt động 2 (5’)

- Mục tiêu: học sinh thực hành kiến

thức đã học.

- Phương pháp: cặp đôi chia sẻ - trình

bày 1’

- Hình thức: cá nhân

- Kĩ thuật: động não.

4 Tổng kết

4.1.Nội dung: 4.2 Nghệ thuật 4.3.Ghi nhớ:SGK

III Luyện tập

- Cách thức tiến hành:

? Hai bài thơ đều miêu tả cảnh trăng

ở chiến khu Việt Bắc Nhận xét cảnh

trăng trong mỗi bài có nét đẹp riêng

như thế nào

-2HS trảddieem2 HS nhận xét

-GV nhận xét, cho điểm

4 Củng cố (2’)

- Mục tiêu: củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được những mục tiêu của bài học.

- Phương pháp: Khái quát hoá bằng KT hỏi chuyên gia

- Hình thức: cá nhân

- Kĩ thuật: động não.

HS phát biểu cảm nghĩ về Hồ Chí Minh qua bài thơ Liên hệ bản thân – thế hệ cháu ngoan Bác Hồ

-HS phát biểu suy nghĩ

-GV chốt kiến thức

5 Hướng dẫn về nhà (2’)

- Học thuộc lòng bài thơ

- Cảm nhận của em sau khi học xong 2 bài thơ của Bác

- Chuẩn bị bài: tiếng gà trưa

Câu hỏi thảo luận:

? Nêu những hiểu biết của em về tác giả Xuân Quỳnh

? Xuân Quỳnh thường viết về đề tài gì

? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ

? Trong bài thơ này XQ lại thể hiện khía cạnh cảm xúc nào

? Xác định thể thơ

? Cho biết mạch cảm xúc của bài thơ

V Rút kinh nghiệm

………

………

………

………

Ngày soạn: 04.11.2019

Ngày giảng: ……… Tiết 50

Tiếng việt : Thành ngữ

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Nắm được khái niệm thành ngữ

- Hiểu được đặc điểm về cấu tạo và ý nghĩa của thành ngữ

- Thấy được chức năng của thàng ngữ trong câu

- Thấy được đặc điểm diễn đạt và tác dụng của thành ngữ

2 Kĩ năng

* Kĩ năng bài dạy:

- Nhận biết thành ngữ

- Giải thích ý nghĩa của một số thành ngữ

*Kĩ năng sống

- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ những ý kiến cá nhân về cách sử dụng các thành ngữ

- Ra quyết định: lựa chọn cách sử dụng các thành ngữ phù hợp với thực tiễn giao tiếp của bản thân

3 Thái độ

- Có ý thức sử dụng thành ngữ trong giao tiếp

4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện tốt nhiệm vụ soạn bài ở nhà),

năng lực giải quyết vấn đề (phân tích tình huống, phát hiện và nêu được các tình huống

có liên quan, đề xuất được các giải pháp để giải quyết tình huống), năng lực sáng tạo ( áp dụng kiến thức đã học để giải quyết các BT trong tiết học),năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ

động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Giáo viên : SGV, SGK Văn 7/I, từ điển thành ngữ

- Học sinh: soạn bài và trả lời theo yêu cầu SGK , sưu tầm thành ngữ

III Phương pháp

- Phương pháp vấn đáp nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, trò chơi

- Kĩ thuật động não, viết tích cực

IV Tiến trình giờ dạy – giáo dục

1 Ổn định lớp(1’)

2 Kiểm tra bài cũ

Kết hợp trong học bài mới

3 Bài mới (39’)

- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.

- Kĩ thuật: động não

- PP: thuyết trình

-Thời gian: 1’

Trong TV có khối lượng khá lớn thành ngữ.Có một số thành ngữ đc hình thành trên những câu truyện dân gian, câu truyện lịch sử ( điển tích) rất thú vị Vậy thành ngữ là gì? Nó có tác dụng thế nào? Đó là nội dung bài học hôm nay

Hoạt động 1(15’)

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh hiểu thế nào là

thành ngữ.

- Phương pháp: phân tích ngữ liệu, phát vấn,

khái quát.

- Hình thức: cá nhân/nhóm/lớp

- Kĩ thuật: động não

- Cách thức tiến hành:

GV chiếu ngữ liệu

Gọi HS đọc

GV lần lượt cho HS nghiên cứu các câu hỏi mục

a SGK rồi gọi H trả lời

?) Có thể thay một vài từ trong cụm từ này bằng

những từ khác được không

- Không, vì ý nghĩa sẽ trở lên lỏng lẻo

?) Có thể chêm xen một vài từ trong cụm từ

này bằng từ khác được không

- Không chêm xen được Câu sẽ trở nên rườm rà

?) Có thể đảo trật tự từ trong cụm được không?

Vì sao

- Không Nếu đổi sẽ vô nghĩa, không hợp lý

H nhận xét

?) Qua dây em có nhận xét gì về đặc điểm cấu

tạo của cụm từ này

Cụm từ này không thể thay đổi, chêm xen được

chính vì nó có một ý nghĩa chặt chẽ

? Theo em : ‘thác, ghềnh’ là gì ?

- Thác: chỗ dòng nước chảy qua 1 vách đá cao

nằm chắn ngang lòng sông, suối

I Thế nào là thành ngữ ?

1 Khảo sát ngữ liệu (SGK)

- Cụm từ: " lên thác xuống ghềnh"

+Có cấu tạo chặt chẽ, cố định

- Ghềnh: chỗ lòng sông bị thu hẹp và nông, có đá

lởm chởm nằm chắn ngang làm cho dòng nước

dồn lại và chảy xiết

=> GV: Cả 2 nơi đều là địa hình rất khó khăn cho

người đi lại trên sông nước Và đó là nghĩa đen

của cụm từ

?) Cụm từ " lên thác xuống ghềnh" ngoài nghĩa

đen còn có nghĩa là gì?

-H/C Trôi nổi, lênh đênh, trắc trở, khó khăn trong

cuộc sống

=> Nghĩa của thành ngữ có thể hiểu theo nghĩa

đen hoặc thông qua nghĩa chuyển nhờ các BPTT

Cụm từ khi giải thích có nghĩa hoàn chỉnh

Cụm từ có đặc điểm như vậy, gọi là thành ngữ

? Vậy em hiểu thế nào là thành ngữ ?

- Là cụm từ có cấu tạo cố định, biểu hiện 1 ý

nghĩa hoàn chỉnh

GV chiếu bảng ngữ liệu, y/c HS đọc:

?) Chọn cách giải thích nghĩa tương ứng với

thành ngữ?Và hiểu nghĩa của câu theo cách?

a Mưa to gió lớn => Mưa gió với mức độ lớn

hơn bình thường

=> Hiểu trực tiếp ( nghĩa đen)

b Nhanh như chớp =>Sự việc diễn ra rất nhanh

=> Chuyển nghĩa ( so sánh)

c Lên thác xuống ghềnh =>Trải qua nhiều gian

nan vất vả và nguy hiểm

=> Chuyển nghĩa (Ẩn dụ)

d Chân lấm tay bùn =>Cuộc sống vất vả của

người nông dân

=> Chuyển nghĩa ( Hoán dụ)

e Đi guốc trong bụng => Biết rõ, hiểu thấu mọi

tâm tư, ý định của người khác

=> Chuyển nghĩa ( nói quá)

GV hướng dẫn đáp án tương ứng từ nghĩa đến

+Biểu thị ý nghĩa phải trải qua nhiều gian nan, vất vả và nguy hiểm.(Nghĩa bóng)

- Cách hiểu nghĩa :

cách hiểu.

?Qua tìm hiểu, nghĩa của thành ngữ đc hiểu

theo cách nao?

GV khái quát lại: vừa cta cùng tìm hiểu thế nào la

thành ngữ và các cách hiểu của thành ngữ.mời 1

B khái quát lại qua phần ghi nhớ/144

Gọi H đọc GN

? Em hãy thử thay đổi vị trí, hoặc thêm xen 1

vài từ vào thành ngữ sau? Giải thích nghĩa?

-Đứng núi này trông núi nọ:

+Đứng núi nọ trông núi kia

+Đứng núi này trông núi khác

=>Không yên tâm, không thoả mãn, luôn muốn

thay đổi.

-Ba chìm bảy nổi=> Bảy nổi ba chìm

=>Chỉ sự chìm nổi, bấp bênh, phiêu dạt, long

đong, vất vả nhiều phen.

* Lưu ý

 Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng

tính cố định của thành ngữ cũng chỉ là

tương đối.

? Tìm thành ngữ trong các câu sau:

-Uống nước nhớ nguồn (tục ngữ)

-Rét như cắt (thành ngữ)

-Nhanh như sóc (thành ngữ)

-Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa ( tục ngữ)

-Ăn quả nhớ kẻ rồng cây ( tục ngữ)

-Một điều nhịn bằng chin điều lành ( tục ngữ)

*GV :

Tục ngữ-Thành ngữ: có danh giới khá mong

manh

So với thành ngữ thì Tục ngữ: có nhịp

điệu,h/a, là k/nghiệm dân gian,có thể thêm từ

phải hiểu theo cả nghĩa đen và nghĩa chuyển Tục

+ Theo nghĩa đen (số ít) + Thông qua một số phép chuyển nghĩa ( ẩn dụ, so sánh ).(Đa số)

2 Ghi nhớ 1: SGK/144

* Lưu ý : SGK

ngữ sẽ dc học kĩ hơn ở c/trinh HKII

=>Rất dễ có sự nhầm lẫn giữa các thể loại dân

gian Nên cta cần nắm chắc kiến thức từng loại

giúp cô

*)Dưới sự chuẩn bị của HS( sưu tầm thành ngữ)

Tổ chức trò chơi “ CÂY THÀNH NGỮ” (2p)

-GV chia 2 đội: Cây xanh- cây đỏ Mỗi bàn cử 1

bàn trưởng 2 nhóm thay phiên từng người lên

dán lên

-GV kiểm tra kết quả 2 nhóm Phân định thắng

thua=số lượng và nội dung các câu đúng hay sai

GV liên hệ:

Các e thấy đấy,Yêu nước khôg có nghĩa chỉ chốg

giặc ngoại xâm, ở thời bình những việc làm xây

dựg và bảo vệ vững chắc quê hương đất nước

cũng chính là giữ gìn và phát huy truyền thống

yêu nước của dân tộc

Hoạt động 2( 8’ )

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh cách sử dụng

thành ngữ.

- Phương pháp: phân tích ngữ liệu, phát vấn,

khái quát.

- Hình thức: cá nhân/nhóm/lớp

- Kĩ thuật: động não

- Cách thức tiến hành:

?) Xác định cấu tạo ngữ pháp trong câu?

Thành ngữ giữ chức vụ ngữ pháp gì?

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn//

C

Bảy nổi ba chìm với nước non.

V

=> Thành phần VN

b.Tôn sư trọng đạo //là truyền thống tốt đẹp của

dân tộc ta

C V

II Sử dụng thành ngữ

1 Khảo sát ngữ liệu (SGK)

* Chức vụ ngữ pháp :

- Ba chìm bảy nổi: làm vị ngữ

- Tôn sư trọng đạo: làm chủ ngữ

- Khỏe như voi: làm vị ngữ

- Nhanh như sóc: làm phụ ngữ trong cụm động từ