skkn huyen

Người giáo viên Mầm non ngoài việchướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễphép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiệm vụ của người giáo viên Mầm n

PHẦN MỞ ĐẦU

I Lý do chon đề tài

Chủ tịch Hồ chí Minh muôn vàn kính yêu của chúng ta, lúc sinh thời người đãnói “Non song việt nam có được vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có đượcsánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ vào việc học tậpcủa các cháu” Trẻ em những Mầm non tương lai của đất nước, Đất nước có giầumạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thậttốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non Người giáo viên Mầm non ngoài việchướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễphép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiệm vụ của người giáo viên Mầm non cònphải trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động học nhưkhám phá khoa học, khám phá xã hội, làm quen với tạo hình, làm quen văn học,làm quen chữ cái, phát triển vận động, giáo dục âm nhạc, làm quen với toán sơđẳng thông qua các hoạt động học trẻ được học mà chơi chơi mà học Từ đó dầnhình thành lên nhân cách của trẻ và cũng từ đó trẻ được tiếp cận với những kiểnthức từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó Thông qua các hoạt động học giúpcho trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặt như: Đức, Trí, Thể, Mỹ Giúp trẻ

có một hành trang vững vàng, một tâm thế tự tin để bước vào lớp một

Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường Mầm non Hoạt động vui chơi làmột trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua cácgiờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thốngkiến thức cần trang bị cho trẻ Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hộicác kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất là đối với hoạt động “Làmquen với toán” Đây là môn học đòi hỏi độ chính xác cao Muốn làm tốt được việcnày trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa suy nghĩtìm tòi, chu đáo, tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt động một cách cókhoa học để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kỹ năng học tập đối với hoạt

viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuẩn bị

đồ dùng cho tiết mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiếnthức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt độngcủa trẻ Xuất phát từ nhận thức của trẻ, từ trực quan sinh động, đến tư duy trừutượng, từ tư duy trưu tượng quay trở về thực tiễn Thông qua hoạt động học giúptrẻ nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh Từ đó hình thành hệ thống hoá kiếnthức một cách chính xác, khoa học Nhận thức về toán học có liên quan mật thiếtvới quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thông qua toán học sớm hình thành ở trẻkhả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh, phân tích, tổng hợp các sự vật hiệntượng khách quan Trên cơ sở đó bổ sung thêm vốn ngôn ngữ và góp phần tích cựcvào việc phát triển trí tuệ và thể chất cho trẻ

Việc dạy cho trẻ nắm chắc các kiến thức trong hoạt động làm quen với biểutượng toán sơ đẳng, không những giúp cho trẻ học bộ môn toán sau này dễ dànghơn mà còn giúp cho trẻ tiếp thu kiến thức của các môn học khác một cách nhanhnhạy và chính xác hơn

Dạy trẻ nhận biết phân biệt về biểu tượng toán là dạy trẻ cách làm quen vàhình thành cho trẻ các biểu tượng toán về tập hợp, số lượng, phép đếm Trong dóyêu cầu của nội dung này là trẻ phải đếm được thứ tự trong phạm vi đến 5, nhậnbiết quan hệ số lượng trong phạm vi 5 Đây là một trong những nội dung chính nằmtrong các nội dung khác của việc dạy học cho trẻ làm quen với biểu tượng toán Vì

số lượng bài chiếm nhiều thời gian so với nội dung về các hình, các khối, địnhhướng không gian, phép đo, so sánh hai đối tượng về kích thước; đếm trên đốitượng trong phạm vi 5 Mà để dạy trẻ được những nội dung này và nắm bắt kiếnthức được một cách có hệ thống và chính xác, đòi hỏi người giáo viên phải sự đổimới trong phương pháp dạy trẻ theo hướng cực hoá hoạt động lấy trẻ làm trungtâm Trẻ tự mình khám phá nhận xét phán đoán về những vấn đề có liên quan đếnmôn học Chính vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với biểu tượng

toán sơ đẳng cho trẻ, tôi mạnh dạn nghiên cứu thực nghiệm và viết đề tài: “Biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với toán”

II Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

1 Phạm vi nghiên cứu:

Trẻ lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi A3 trường mầm non Cẩm Đàn- Sơn Động- BắcGiang

2 Đối tượng nghiên cứu:

“Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với toán” theo chương trình đổi mới, tại lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi A3, khu Cẩm Đàn, trường mầm non Cẩm Đàn Trong năm học 2018- 2019, lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi A3 có 21 học sinh, mỗi học sinh có một hoàn cảnh khác nhau, chủ yếu là con

em dân tộc thiểu số Vì vậy, khả năng nhận thức của trẻ còn hạn chế, đặc biệt là hoạt động cho trẻ làm quen với toán

III Mục đích nghiên cứu:

Qua nhiều năm thực hiện các chuyên đề về hoạt động cho trẻ làm quen vớitoán, giáo viên đã có nhiều đầu tư vào việc nâng cao các phương pháp, hình thức tổchức hoạt động cho trẻ làm quen với toán, tuy nhiên hiệu quả mang lại chưa cao Vì

vậy, tôi lựa chọn đề tài: “Biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 3- 4 tuổi làm quen với toán” nhằm tìm ra hướng giải quyết tốt nhất để hình thành những

biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ 3 - 4 tuổi một cách chính xác và bền vững,khắc phục phần lớn những khó khăn chung, đồng thời phát huy cao nhất được tínhtích cực của trẻ

IV Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:

Bản thân tôi nhận thấy rằng bộ môn làm quen với toán có tầm quan trọngtrong việc phát triển nhận thức, rèn luyện khả năng ghi nhớ có chủ đích cho trẻ.Tuy nhiên trong thực tế hiện nay, việc dạy trẻ làm quen với toán còn gặp một

số bất cập và hạn chế:

- Tổ chức tiết học còn gò bó, chưa linh hoạt, sáng tạo.

- Nội dung giáo dục còn hạn chế, lồng ghép tích hợp còn sơ sài

- Chưa khai thác triệt để đồ dùng đồ chơi chuẩn bị cho tiết học

- Chưa tận dụng cơ hội cho trẻ phát triển

Vì vậy, tôi đã rất trăn trở để tìm ra một số biện pháp sử dụng đồ dùng đồ chơihấp dẫn cho trẻ 3- 4 tuổi làm quen với toán

PHẦN NỘI DUNG

Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao Do trẻ ở độ tuổi mẫugiáo chưa có một biểu tượng khoa học nào Nên nhiệm vụ của giáo viên là phảihình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bản nhất đểtrẻ có thể vận dụng vào trong thực tế, Để có sự phát triển và hướng tới một nềngiáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói.

“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây

Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”

Ngay từ nhỏ trẻ đã được tiếp xúc với ông, bà, cha mẹ Và các sự vật hiệntượng đến nhận thức xung quanh, tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng đếnnhận thức của trẻ, dần dần trẻ có được những khái niện giản đơn nhất về thế giớixung quanh có nhu cầu muốn tìn tòi, phám phá về tính chất, đặc điểm của sự vậthiện tượng, tập hợp các số lượng, hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí, sắp xếpcủa chúng trong không gian

VD: Khi chơi với đồ vật trẻ muốn biết tại sao vật này lại lăn được nhưng vậtkia lại không lăn được, hình dạng, kích thước và chất liệu của chúng khác nhau nhưthế nào? Hoặc trẻ muốn biết từng nhóm đồ vật có bao nhiêu vật và cách so sánh cácnhóm với nhau Trẻ muốn biết nhóm này có số lượng nhiều hay ít hơn nhóm kia.Bắt đầu trẻ muốn biết làm thế nào để cho hai nhóm được bằng nhau, so sánh sốlượng hai nhóm đối tượng trong phạm vi 5 Cách khác nhau và nói được các từbằng nhau, nhiều hơn, ít hơn Chỉ ra sự giống và khác nhau giữa các hình (hìnhtròn, hình tam giác, hình vuông, hình chữ nhật) Xuất phát từ nhu cầu đó mà việccho trẻ làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng là nhu cầu cần thiết Nhưng thực chấtchương trình toán học trong trường mầm non hiện nay chỉ cho phép dạy trẻ làmquen với một số khái niện về toán đơn giản, chưa dạy trẻ học toán Nếu như dạy trẻhọc toán sớm sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ Vì vậy nảy sinh vấn đề là làmthế nào để dạy trẻ những khái niếm về toán học mang tính chất trìu tượng nhưng lạiphải phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ mẫu giáo Song khó khăn lớn nhất của

trẻ mẫu giáo là làm quen với một số khải niệm toán học đó là khả năng lĩnh hội trithức của trẻ còn non nớt, do thực tế đó mà không thể cho trẻ làm quen với kháiniệm về tổ hợp, phép đếm, số lượng, hình dạng, kích thước, định hướng không gianbằng các định nghĩa chính xác mà phải dựa trên tâm lý của trẻ và khái niệm toánhọc sơ đẳng, để có phương pháp giảng dạy cụ thể, phù hợp với đặc điểm nhận thứccủa trẻ biến những khái niệm toán học trìu tượng thành những biểu tượng quenthuộc mà trẻ có thể lĩnh hội được một cách ấn tượng và sâu sắc nhất, hình thànhnhững kiến thức ban đầu về toán học sơ đẳng cho trẻ.

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Khái quát tình hình, đặc điểm của đơn vị:

Năm học 2018- 2019, trường mầm non Cẩm Đàn có 13 lớp

Trong đó: + Tổng số nhóm lớp hiện có: 13 lớp = 290 cháu

+ Mẫu giáo 10 lớp (5 tuổi: 3 lớp; 4 tuổi: 3 lớp; 3 tuổi: 4 lớp)

2 Thực trạng của việc dạy trẻ làm quen với toán

2.1 Tình hình giảng dạy của giáo viên.

Như chúng ta đã biết, nội dung dạy trẻ các biểu tượng về toán được phân bốđồng đều trong chương trình giảng dạy trẻ ở 3 độ tuổi: Mẫu giáo bé, Mẫu giáo nhỡ,Mẫu giáo lớn Theo nguyên tắc từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp đối vớitrực quan để dạy trẻ làm quen với biểu tượng toán cũng cần nhiều về số lượng vàyêu cầu trực quan của từng tiết cũng khác nhau và phức tạp dần lên Yêu cầu dạybiểu tượng toán cho trẻ cần có trực quan chuẩn, chính xác Tuy nhiên trong quátrình tổ chức, hướng dẫn trẻ giáo viên thường hay mắc phải một số nhược điểm sau.+ Đồ dùng trực quan còn quá ít, đôi lúc chưa đủ dẫn đến việc luyện tập ít, nêntiết học buồn tẻ không đem lại kết quả như mong muốn.

+ Giáo viên còn nói nhiều, cách truyền đạt chưa lưu loát, không phát huy đượctính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạt động

2.2 Nhận thức của trẻ:

Do đặc điểm tâm lý của trẻ rất hiếu động, thích khám phá, tò mò, nên trẻkhông thể chỉ ngồi nhìn và nghe cô giáo giảng bài hoặc nói nhiều Chính vì vậy nếukhông trực quan, không cho trẻ thao tác thực hành trên đồ vật đối tượng nhận biếtthì trẻ dễ bị phân tán chú ý, mức độ hứng thú không cao, trí thức lĩnh hội đượckhông sâu và hay bị quên

Một trong những yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức của trẻ đó là đặcđiểm riêng của trường Mầm non Cẩm Đàn là trường có địa bàn rộng khu tập trungcác lớp được phân bổ tại khu theo các độ tuổi chủ yếu là học chương trình đổi mới,với điều kiện kinh tế của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, nên ở trường mầm nonCẩm Đàn, tôi chủ nhiệm lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi phần lớn là các cháu chưa qua lớpnhà trẻ mà học luôn chương trình mẫu giáo bé Trẻ gặp nhiều khó khăn khi gặpphải một vấn đề phức tạp mà không có sự chuẩn bị dần từ những vấn đề đơn giản.Chính vì thế khi vào tiết học làm quen với toán, phần tập hợp số lượng và phépđếm, phần lớn trẻ không biết xếp tương ứng 1 – 1, đặt số lượng tương ứng bịnhầm, đếm hay bị nhảy cóc khi thực hiện một số phép biến đổi, còn lúng túng nói

sai kết quả Trẻ chưa hình thành kỹ năng đếm và nhận biết số lượng từ 1 đến 5, gọitên các hình, các khối còn nhầm lẫn, chưa định hướng được các vật trong khônggian hoặc định hướng được nhưng còn bị nhầm lẫn.

Bên cạnh đó, một bộ phận giáo viên chưa nhận thức đúng đắn vai trò củangành học, không quan tâm dạy dỗ trẻ hoặc dạy dỗ không đúng cách Một phầnnhỏ trẻ được bố mẹ, người thân dạy trước chương trình nên trẻ đếm, nhận biết sốlượng, tính toán nhanh nhưng khi thực hành trên đồ vật xếp tương ứng 1 - 1 trẻ bịlúng túng, trong giờ học không tập trung có biểu hiện phân tán không muốn học.Qua khảo sát trên 21 trẻ lớp 3 tuổi A3, tôi rút ra một số vấn đề sau:

Số trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán hào hứng và tậptrung: 15/21 trẻ = 70%

Số trẻ có biểu hiện thiếu tập trung phan tán chú ý không hứng thú với học tậplà: 6/21 trẻ = 30%

Khi bắt tay vào thực hiện nghiên cứu nội dung “Một số biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với toán” tôi nhận thấy trường có

những thuận lợi và khó khăn sau:

a Thuận lợi:

Năm học 2018 - 2019 được sự phân công của ban giám hiệu nhà trường tôichủ nhiệm lớp mẫu giáo 3 tuổi A3 Học theo chương trình đổi mới với sĩ số là 21trẻ Độ tuổi đồng đều cũng là một thuận lợi cho việc truyền thụ kiến thức cho trẻ.100% trẻ sống ở vùng nông thôn, là con em nông dân, các cháu đều rất ngoan, hamhọc, lớp học lại được xây dựng ở khang trang, cha mẹ học sinh cũng biết được nhucầu của con em mình ở độ tuổi 3 - 4 tuổi rất cần được tham gia hoạt động làm quenvới toán và hiểu tầm quan trọng của việc toàn dân đưa trẻ đến trường

Là lớp 3 - 4 tuổi nên rất được nhà trường quan tâm trong việc mua sắm đồdùng phục vụ cho bộ môn toán

Đặc biệt toán là một môn mà ngành giáo dục đã nhiều năm chỉ đạo chuyên đề

để đánh giá sự học tập của trẻ có kết quả cao

b Khó khăn:

Trong năm học 2018 - 2019, tôi nghiên cứu tìm hiểu thấy được các cháu 100%con em nông thôn nên ít được sự quan tâm, chăm sóc, bồi dưỡng của bố mẹ về khảnăng hiểu biết của trẻ được học lớp nhà trẻ nên còn nhút nhát chưa biết cách cầmbút, cách ngồi và nhận biết về toán còn kém chưa xác định được hình dạng, hìnhkhối, kích thước, mầu sắc, số lượng

+ Điều kiện phục vụ của lớp.

Về cơ sở vật chất đã được nhà trường quan tâm đáp ứng nhu cầu đồ dùng đồchơi Đảm bảo 2 cháu 1 bàn, mỗi cháu 1 ghế Tuy vậy, một số đồ dùng phục vụhoạt động làm quen với toán cũng như hoạt động học khác còn nhiều hạn chế nênviệc học tập của các cháu chưa được đảm bảo

* Về nhu cầu phụ huynh.

Giáo viên đã phối kết hợp, sưu tầm nghiên cứu và làm đồ dùng, đồ chơi, họcliệu cho trẻ học tập được tốt hơn

* Về phía nhà trường

Nhà trường quan tâm đến việc học tập của các cháu, mỗi tháng đều lên kếhoạch chương trình cụ thể, chi tiết, đầy đủ đảm bảo dạy và học theo đúng chủ đề

3 Kết quả khảo sát trên trẻ.

- Đầu năm học 2018 - 2019 có khoảng 55% các cháu yêu thích hoạt động làmquen với toán, các cháu đã biết xác định cao thấp, màu sắc, số lượng, hình khối,kích thước nhật biết được khá tốt Còn lại 35% trung bình 10% cháu yếu kém chưaxác định được hoạt động làm quen với toán, không phân biệt được màu sắc, hìnhdạng, số lượng, kỹ năng xếp tương ứng 1:1

III CÁC BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG, ĐỒ CHƠI HẤP DẪN

CHO TRẺ 3 - 4 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN

Từ những vấn đề trên việc tìm ra biện pháp tốt nhất để hình thành những biểutượng toán sơ đẳng cho trẻ 3 - 4 tuổi một cách chính xác, bền vững, khắc phụcđược những khó khăn của địa phương, phát huy được tính tích cực của trẻ là thiếtthực là cấp bách và cũng là điều quan trọng trong thực tế hiện nay.

Với trẻ 3-4 tuổi việc làm quen với biểu tượng toán là hoạt động cần thiết,không những tạo cho trẻ có được tính nhanh nhẹn, thông minh, hoạt bát, sáng tạotrong khi trẻ thực hiện hoạt động ở trên lớp cũng như trong các hoạt động khác màcòn góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mẫu giáo Bên cạnh đó còngiúp trẻ có tâm thế vững vàng trước khi bước vào lớp 4-5 tuổi, Muốn trẻ hào hứngtham gia và yêu thích học toán thì phải xây dựng nề nếp thói quen tốt trong học tậpcho trẻ nhưng cách ngồi học đúng tư thế, cách trẻ lời câu hỏi của cô, cách giơ thẻ

số và cách sử dụng trực quan khi tham gia các hoạt động như thế nào: Cách thựchiện các bước trong hoạt động làm quen với toán ra sao? phải phân nhóm số trẻ cókhả năng nhận biết nhanh, chăm, bình thường, để tiện theo dõi và có kế hoạch cụthể để bồi dưỡng đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng giáo dục trẻ Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ về biểu tượng toán mang nặng cảmtính nên tôi đã sử dụng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ ngay từ tiết học đầu tiên,nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ, phấn khởi khơi gợi tính tò mò ham hiểu biếtcủa trẻ

Trong quá trình giảng dạy thực nghiệm tôi đã tìm ra một số phương pháp đơngiản nhưng hợp lý và phù hợp như sau:

1 Biện pháp 1: Sử dụng mô hình, sa bàn, bài thơ câu chuyện

- Tôi sử dụng mô hình, sa bàn hoặc một câu chuyện, bài thơ một trò chơi đểdẫn dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán

VD: Nhận biết khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật” Tôi chọn chủ điểm QuêHương - Thủ đô - Bác Hồ Tôi đã dùng mô hình Lăng Bác được xếp theo hình thứcsau

- Lăng Bác xếp bằng khối chữ nhật.

- Hàng rào xung quanh lăng Bác xếp bằng khối vuông

- Cột trụ cổng vào Lăng Bác xếp bằng khối trụ

- Bóng đèn trên cột trụ dược xếp bằng khối cầu

Khi gợi mở cho trẻ vào chủ điểm vào bài giáo viên nói: “Hôm nay cô cùng cáccon sẽ đi thăm một nơi rất đẹp ở thu đô Hà Nội” Khi đi đến trước mô hình, cô hỏitrẻ: “Chúng mình đang được đến thăm nơi nào vậy nhỉ? Mô hình lăng Bác có gìđặc biệt không ?” Trẻ nêu được là “Lăng Bác được xếp bằng khối chữ nhật, hàngrào xếp băng khối vuông, đó là những khối đã học rồi ạ” Cô nhắc lại và nhấnmạnh yêu cầu, để hiểu kỹ hơn về đặc điểm riêng của từng khối đó hôm nay cô vàcác con sẽ cùng khám phá tìm hiểu nhé! (Cô và trẻ vào bài)

Nhưng đối với bài làm quen với biểu tượng về số lượng tôi cũng gợi ý dẫn dắttrẻ đưa trực quan ra bằng bài thơ