Chúng ta cần vận động nhiều hon và tốt hơn nữa ở tất cả các câp: Mỗi cán bộ thư viện cần hiếu rõ ho'n sự cân thiết vận động đê nâng cao nhận thức và trên hêt.[r]
Trang 1SÁNG KIẾN TẦM NHÌN TOÀN CẦU CỦA IFLA
ThS Kiều Thuỷ Nga Giám đốc T hư viện Quốc gia Việt Nam
1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁNG KIÉN TẦM NHÌN TOÀN CẢU.
1.1 Bối cảnh ra đòi
Trong thời gian qua, khái niệm Cách mạng Công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) được nhắc đến và bàn nhiều trong các diễn đàn khác nhau Có thể hiểu CMCN 4.0
sẽ là sự xuất hiện và phổ biến một loạt công nghệ mới có tính tương tác cao như: Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), tương tác thực tại ảo (AR), phân tích dữ liệu lớn (SMAC) đang có sức ảnh hưởng ngày càng lớn đến cuộc sống của con người trên quy mô toàn cầu Nhờ việc số hóa hoạt động kiểm soát và truyền thông, các quy trình sản xuất mới xuất hiện, trong đó, trí thông minh nhân tạo và robot hóa sẽ đóng vai trò chủ chốt giúp thay thế những lao động giản đơn trong quy trình sản xuất Chúng ta thấy đã xuất hiện nhiều những “thành phố thông minh”, “đô thị thông minh”, “nhà máy thông minh” và cả “thư viện thông minh” Đây được nhìn nhận là hướng đi tất yếu trong thời đại CMCN 4.0
Trong hoạt động thư viện, CMCN 4.0 được dự báo sẽ làm thay đổi cách các thư viện, trung tâm thông tin tổ chức, phổ biến, chia sẻ, phân tích và xử lý thông tin
từ đó tham gia vào chuỗi các giá trị mà CMCN 4.0 mang lại, góp phần vào sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội toàn cầu
Chưa bao giờ con người lại đứng giữa những cơ hội và thách thức lớn đến vậy Các thách thức của toàn cầu ngày càng tăng, đã có tác động đến ngành thư viện ngày một rõ nét Vì vậy, cần một phản ứng toàn diện, toàn cầu tò ngành thư viện thống nhất để đáp ứng xu thế, vượt qua thách thức
Sáng kiến Tầm nhìn toàn cầu của IFLA ra đời trong bối cảnh như vậy Dự án
đã tập hợp hàng nghìn đại diện thư viện toàn thế giới, cùng nhau tìm ra phương thức để ngành thư viện được kết nối có thể đáp ứng những thay đổi trong tương lai
1.2 Nội dung dự án
Dự án được chia làm hai giai đoạn để triển khai (1) Giai đoạn 1 - Năm 2017; (2) Giai đoạn 2 - Năm 20 ] 8-2019
Việc triến khai Dự án tập trung thảo luận tìm ra các thách thức, cơ hội và giá trị của ngành thư viện
1.3 Phạm vi triến khai
190 quốc gia thành viên Liên Họp quốc của 7 châu lục
1.4 Thông điệp
Trang 2IFLA đã đưa ra một thông điệp thể hiện quyết tâm và khát vọng của ngành
thư viện hướng tới tương lai: “Tầm nhìn của chúng ta, tương lai của chúng ta”
Trong đó the hiện: Ngành thư viện mạnh mẽ và thống nhất Trao quyền cho
xã hội tri thức, thông tin và tham gia
2 CÁC HOẠT ĐỘNG TRIỂN KHAI.
2.1 Triển khai Sáng kiến Tầm nhìn toàn cầu - 2017
%
DESIGN
• Hội thảo khởi động dự án: 4/2017, tại Athens - Hy Lạp;
• 6 cuộc tọa đàm, hội thảo cấp cao tại Washington DC, Yaounde, Alexandria, Buenos Aires, Singapore và Madrid, thu hút 140 nước tham gia (trong
đó có Việt Nam), do IFLA chủ trì;
• 185 hội thảo, tọa đàm cấp địa phương, quốc gia, do các nước tự tổ chức;
• Nhiều cuộc họp và các thảo luận chủ đề trực tuyến với nhãn #Tầm nhìn toàn cầu IFLA trên website của IFLA;
• Công bố trang bỏ phiếu trực tuyến tại ĐH IFLA WLIC 2017 ở Wroclaw,
Ba Lan Đen tháng 10/2017 thu hút 22.000 phiếu bầu từ 213 quốc gia & khu vực;
• Kết quả triển khai Sáng kiến Tầm nhìn toàn cầu - 2017
Trong Báo cáo vắn tắt kết quả triển khai Sáng kiến Tầm nhìn toàn cầu năm
2017 đã nêu những kết quả ban đầu của Dự án, các phát hiện then chốt, 10 điểm nổi bật cũng như 10 cơ hội của ngành thư viện
PC
ộp
jssass
itw mM
GLOBAL
If
DISCUSSION
KICK-OFF WORKSHOP
REGIONAL ORGANISED
M M i l l
mmmi
ONLINE VOTING LAUNCHED
ONLINE VOTING
m
GLOBAL
iff ii
A PR IL 2017 MAI' AUGUST 201?
0—""••-o
SEPTEMBER 2017 0 C I 2017 - JAN 2013
6
Trang 3Dự án đã thu hút:
• 190 quốc gia thành viên Liên Hợp quốc từ 7 châu lục
• 469.152 cán bộ thư viện có kinh nghiệm
• Mọi thế hệ và loại hình thư viện
• 9.291 đại biểu tham dự các hội thảo
• 185 hội thảo cấp địa phương, quốc gia
• 21.772 phiếu bầu trực tuyến
• Phát hiện then chốt
• Chủng ta thong nhất trên toàn câu vê các mục tiêu và giá trị
Phát hiện then chốt nhất là cán bộ thư viện khắp các khu vực, loại hình, thâm niên công tác cùng chung quyết tâm cam kết hành động vì giá trị và vai trò lâu dài của các thư viện
• Chúng ta cần kết nổi hiệu quả các hành động khu vực và toàn cầu
Việc công nhận các đặc tính và yêu cầu mang tính khu vực là cần thiết trong
nỗ lực đoàn kết nhằm giải quyết các thách thức chung của ngành thư viện trong tương lai
• 10 điểm nổi bật
1 Chúng ta cong hiến cho việc bình đăng và tự do truy cập thông tin, tri thức: Trong ngành thư viện, không có giá trị nào lớn hơn sự cam kết cho việc bình
đang và tự do truy cập thông tin, tri thức
2 Chúng ta vân cam kêt hô trợ mạnh mẽ cho giáo dục, học tập và việc đọc:
Trang 4đọc đã được công nhận rộng rãi là các hoạt động trung tâm đế thư viện hoàn thành
sứ mệnh của mình.
3 Chủng ta tập trung vào việc phục vụ cộng đồng: Cho dù chúng ta xác định
về cộng đồng như thế nào đi chăng nữa, chúng ta đều có chung cam kết mạnh mẽ là đáp ứng nhu cầu bạn đọc, coi trọng sự đa dạng, tính đầy đủ và tầm quan trọng của việc cung cấp không gian công cộng phi thương mại
4 Chúng ta nắm lấy thời cơ cải cách kỹ thuật số: Ngành thư viện nhất trí cao
về vai trò thiết yếu của cải cách kỹ thuật số trong việc hiện thực hóa tiềm lực của thư viện để làm giàu xã hội, dù mức độ cải cách kỹ thuật số và ứng dụng công nghệ
có thể được tiến hành sâu rộng đến đâu
7 Chúng ta nhìn nhận sự cân thiết xây dụng quan hệ hợp tác và đối tác:
Chúng ta nhận ra việc hợp tác làm việc giữa chính chúng ta và công tác với các đối tác bên ngoài là hết sức cần thiết đế tạo ra một ngành thư viện mạnh mẽ, thống nhất
8 Chúng ta muốn trở nên bớt quan liêu, kém lỉnh hoạt và ngại thay đổi:
Ngành thư viện cùng chung mong muốn trở nên chủ động hơn trong việc tiếp cận,
mở rộng cải cách và sẵn sàng loại bỏ những thủ tục cúng nhắc, lỗi thời
9 Chúng ta là những người bảo vệ ký ức của thế giới: Thư viện là những kho
lưu trữ chính yếu di sản tư liệu của thế giới, chứa đựng trong đó những ý tưởng và
sự sáng tạo Chúng ta đặc biệt thành thạo trong việc bảo quản và tổ chức tri thức cho các thế hệ tương lai
10 Các chuyên gia trẻ là những người cam kết mạnh m ẽ và săn sàng dẫn dắt: Sự tham gia tích cực vào tiến trình này của những chuyên gia mới bước vào ngành là minh chứng cho mong muốn tham gia định hình ngành thư viện trong tương lai
• 10 cơ hội
1 Chúng ta phải là những người bảo vệ tự do trí tuệ: Việc tiếp cận thông tin
và tri thức tự do và bình đẳng phụ thuộc vào sự tự do thể hiện, cần hiểu rõ hơn nhiệm vụ của thư viện trong việc đảm bảo quyền này
2 Chúng ta cần cập nhật vai trò truyền thống của thư viện trong thời đại kỹ thuật so: Đe hỗ trợ việc học, đọc và giáo dục tốt hơn trong thời đại kỹ thuật số, các
thư viện cần phải liên tục điều chỉnh để thích nghi, cầ n phát triển các dịch vụ, bộ sưu tập và thông lệ để đáp ứng sự mong đợi thay đổi của người dùng
3 Chúng ta cần hiếu rõ hơn nhu câu của cộng đồng và thiết kế các dịch vụ tạo ra ảnh hưởng: Mở rộng phạm vi tiếp cận thư viện sẽ giúp liên kết với các đối
tác ở địa phương, thu hút các nhóm cộng đồng mới chưa được phục vụ, có tác động
rõ rệt tới đò'i sống của người dân
4 Chủng ta cần theo sát những thay đoi liên tục của khoa học công nghệ:
Đảm bảo việc tất cả các thư viện có các công cụ, cơ sở vật chất, nguồn vốn và kỹ năng phù hợp để nắm bắt các cơ hội mà công cuộc cải cách kỹ thuật số mang lại là nhu cầu cấp thiết
5 Chúng ta cần vận động nhiều hon và tốt hơn nữa ở tất cả các câp: Mỗi cán
bộ thư viện cần hiếu rõ ho'n sự cân thiết vận động đê nâng cao nhận thức và trên hêt
Trang 5là để đạt được mục tiêu của chúng ta Mỗi cán bộ thư viện phải là một chuyên gia
vận động
6 Chúng ta cân đảm bảo các bên hữu quan hiểu giá trị và tác động của thư
viện: Chứng minh được khả năng cung cấp giá trị của thư viện sẽ tạo dựng sự nhìn
nhận và ủng hộ của những người ra quyết định
7 Chủng ta cần xây dựng tinh thần hợp tác: Hiểu và chỉ ra được những rào
cản thực sự, trước mắt để hợp tác sẽ giúp loại bỏ tư tưởng làm việc tách biệt, và
nhận ra tầm nhìn của một ngành thư viện thống nhất
8 Chúng ta cân có những yêu câu đôi với cơ câu và hành vỉ hiện tại: Vượt
qua lối tư duy thụ động, nam bắt sự đối mới và thay đối sẽ cho phép chúng ta tháo
gõ được các thách thức ngành thư viện đang phải đối mặt
9 Chủng ta cần toi đa hoá việc truy cập tới di sản tư liệu của thế giới: Với tư
cách là một ngành thống nhất, chúng ta phải áp dụng các công cụ và thông lệ cải
tiến, chia sẻ chuyên môn, nguồn lực; vận động các giải pháp cho khó khăn về kinh
phí và luật lệ, để trao quyền truy cập tới các tác phẩm mà chúng ta đang bảo hộ
10 Chúng ta phải trao cơ hội tốt cho các cán bộ trẻ học tập, phát triến và
lãnh đạo: Khả năng của ngành trong việc phát triển và kểt nối các cán bộ thư viện
trẻ cần phải theo sát nhu cầu thay đổi và cho phép họ trở thành những nhà lãnh đạo
trong tương lai
2.2 Triển khai Sáng kiến Tầm nhìn toàn cầu 2018-2019
Ệ —-—— Ệ — - - Ệ Ế — 7 - Ệ ậ -H % ỉ
M ARCH 2018 APRIL - JULY 2018 AUG UST 2018 SEPTEM BER 2 0 1 8 - AUG UST 2019
M ARCH 2019
Hội thảo Tâm nhìn toàn cầu của IFLA cho Khu vực Châu Ả - Châu Đại
Dương tổ chức tại Hà Nội do Thir viện Quốc gia Việt Nam đăng cai, diễn ra từ
24-25/5/2018 Các đại biêu tham dụ Hội thảo đã cùng nhau thảo luận các vân
đề đế tăng cường mối quan hệ trong lĩnh vực thư viện, giúp xác định các thách thức
Trang 6nhanh chóng trong xã hội, cùng nhau đóng góp xây dựng Ngành, tạo nên sức mạnh
và sự thông nhất hành động đe trao quyền cho một xã hội được phổ biến thông tin
và có sự tham gia của đông đảo công chúng.
Phiên họp toàn cẩu của IFLA về Chương trình truyền thông vận động quốc tế tại New York, Hoa Kỳ từ ngày 26-30/6/2018
Trong số các phiên họp, hội thảo cấp cao do IFLA chủ trì triển khai giai đoạn
2 của Dự án, hai cuộc họp trên đây đều có thành viên của Thư viện Quốc gia Việt Nam tham dự
Đe Dự án đạt kết quả tốt, hoàn thành các mục tiêu của sáng kiến Tầm nhìn toàn cầu do IFLA khởi xướng, đóng góp các ý tưởng cho Dự án, tìm ra được phương thức đế ngành thư viện trên toàn thế giới có thể đáp ứng những thay đổi trong tương lai, đề nghị Quý đại biểu tham gia ý kiến bằng cách lựa chọn những nội dung phù họp hoặc cho biết ý kiến cụ thể đối với một số câu hỏi:
Câu hỏi 1
1.1 Hãy chọn ra:
• 3 cơ hội phù hợp nhất với công việc và chuyên môn của đơn vị bạn?
• 3 cơ hội phù hợp nhất với đất nước của bạn?
• 5 cơ hội phù hợp nhất với Khu vực Châu Á - Châu Đại dương?
1.2 Hãy nêu 5 ý tưởng hành động chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần xem xét để hiện thực hóa các cơ hội này tại đất nước chúng ta?
Câu hỏi 2
2.1 Hãy nêu 5 ý tưởng cụ thể chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần làm
để tăng cường sự ủng hộ cho hoạt động thư viện nước ta?
2.2 Hãy nêu 1 ý tưởng cụ thể chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần làm
để tang cường sự ủng hộ cho hoạt động thư viện khu vực Châu Á-Châu Đại dương?
Câu hỏi 3
3.1 Hãy nêu 5 hành động cụ thể chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần thực hiện để tăng cường sự họp tác trong lĩnh vực thư viện ở nước ta?
3.2 Hãy nêu 1 hành động cụ thể chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần thực hiện đế tăng cường sự hợp tác trong lĩnh vực thư viện ở khu vực Châu Á - Châu Đại dương?
3.3 Hãy nêu 5 hành động cụ thể chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần thực hiện đế tăng cường sự hợp tác trong khuôn khổ IFLA, và với các đối tác & người ngoài ngành?
Câu hỏi 4
Sử dụng 3 cơ hội được xác định ở Câu hỏi 1
Mỗi cơ hội, đưa ra 5 ý tưởng hành động để trả lời cho câu hỏi sau đây:
4.1 Chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần cân nhắc Ý tưởng hành động nào có thê thực hiện đê hiện thực hóa cơ hội này ở nước ta?
4.2 Chúng ta với tư cách là cán bộ thư viện cần cân nhắc Ý tưởng hành động
nào có thế thực hiện để hiện thực hóa CO' hội này ở đơn vị của bạn?
10