IV-Giới hạn đề tài: Nội dung môn toán ở tiểu học bao gồm 5 chủ đề kiến thức lớn, tôi đi sâu vào trình bàyphần: "Giải toán có lời văn" Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 1 với việc "Giải [r]
Trang 1! " # $%&'() $%*+$ ,*- *+$ /0() !1 () 234 5
.*06 )3*73 *+( 5 + 8'93 2*:(
; <
< =
> < ?@@AB ?@@C
Trang 2*+() D34#( D3(% ()%34 E
! " # $%&'() $%*+$ ,*- *+$ /0() !1 () 234 5
.*06 )3*73 *+( 5 + 8'93 2*:(
Môn toán là môn h c "công c , cung c p ki n th c , k n ng, phư ng pháp, góp ph n xây d ng n n t ng v n hoá ph thông c a con ngư i lao ng m i
- Toán h c là công c c a khoa h c k thu t có ngu n g c trong
th c ti n
- Nh ng ki n th c toán h c ph thông c b n s giúp cho h c sinh có c s h c các môn khoa h c, k thu t
Cùng v i ki n th c, môn toán trong nhà trư ng còn cung c p cho
h c sinh nh ng k n ng như:
- K n ng tính (tính vi t, tính nh m, tính b ng bàn tính )
- K n ng sư d ng các d ng c toán h c (thư c k , compa), k
n ng c, v hình
- K n ng o c (b ng d ng c ), ư c lư ng (b ng m!t, b ng tay,
b ng gang tay, bư c chân )
- " ng th i v i vi#c trau d i ki n th c, k n ng toán h c c b n cho h c sinh, môn toán còn giúp cho h c sinh phư ng pháp suy lu n, phư ng pháp lao ng t t, phư ng pháp t h c, phư ng pháp gi i quy t các v n , t$ dó h c sinh có phư ng pháp t h c và phát tri n trí thông minh sáng t o
Qua ho t ng h c toán, h c sinh ư c rèn luy#n tính c n th n, phân bi#t rõ ràng, úng sai Môn toán còn có tác d ng trau d i cho h c
Trang 3sinh óc th m m : giúp các em thích h c toán, th hi#n trong l i ích c a môn toán, trong hình th c trình bày
N i dung môn toán ti u h c bao g m nhi u ch , ki n th c
l n như:
- S h c
- "o i lư ng thông d ng
- M t s y u t ban u v i s
- M t s y u t hình h c
- Gi i toán có l i v n
Vi#c d y h c gi i toán ti u h c nh m giúp h c sinh bi t cách
v n d ng nh ng ki n th c v toán, ư c rèn luy#n k n ng th c hành v i
nh ng yêu c u ư c th hi#n m t cách a d ng, phong phú Nh vi#c d y
h c gi i toán mà h c sinh có i u ki#n rèn luy#n và phát tri n n ng l c tư duy, rèn phư ng pháp suy lu n và nh ng ph m ch t c a ngư i lao ng
Nh n th c ư c t m quan tr ng c a vi#c d y h c gi i toán ti u
h c nh t là kh i l p 1-kh i u c p nên tôi ch n tài: "Gi i toán có
l i v n" nghiên c u
- " i v i HS l p 1, vi#c gi i toán g m:
Gi i thi#u bài toán n
Gi i các bài toán n v phép c ng và phép tr$, ch y u là các bài toán thêm, b t m t s n v%
- M i làm quen v i môn toán, v i các phép tính c ng, tr$, l i ti p xúc v i vi#c gi i toán có l i v n không kh&i có nh ng b' ng' v i h c sinh " giúp h c sinh d n d n phát hi#n và chi m l nh ki n th c m i, giúp h c sinh yêu thích say mê gi i toán tôi ã l a ch n ư c m t s bi#n pháp gi ng d y phù h p v i h c sinh ó là n i dung c a tài mà tôi trình bày
Trang 4III-Trình bày ph ơng pháp nghiên c u, các b c nghiên c u
- Tôi nghiên c u qua tài li#u
- Nghiên c u tình hình h c t p c a h c sinh
- Tích c c d gi !
-Tham d các ti t chuyên do phòng, trư ng t ch c
N i dung môn toán ti u h c bao g m 5 ch ki n th c l n, tôi
i sâu vào trình bàyph n: "Gi i toán có l i v n"
v n"
B-N i dung:
I- ánh giá th c tr ng:
Gi i toán là m t ho t ng g m nh ng thao tác: xác l p ư c m i liên h# gi a các d li#u, gi a cái ã cho và cái ph i tìm trong i u ki#n
c a bài toán, ch n phép tính thích h p tr l i úng câu h&i c a bài toán
"i u ch y u c a vi#c d y h c gi i toán là giúp h c sinh t tìm
hi u ư c m i quan h# gi a cái ã cho và cái ph i tìm trong i u ki#n bài toán mà thi t l p các phép tính s h c tư ng ng, phù h p " ti n hành
ư c i u ó, vi#c d y toán di n ra theo 3 m c
-M c th nh t: Ho t ng chu n b% cho vi#c gi i toán
- M c th hai: Ho t ng làm quen v i vi#c gi i toán
- M c ba: Ho t ng hình thành k n ng gi i toán
" h c sinh n!m v ng ư c các bư c c a quá trình gi i toán tôi
ã ti n hành như sau:
1-Ho t ng chu n b% cho vi#c gi i toán:
Trang 5Trư c m(i gi toán tôi thư ng nghiên c u k bài toán tìm xem dùng nào phù h p v i bài như các nhóm v t, các m)u hình, tranh v
" ()* 1 " & 0 , 2 , " " 3
Ph n l n các bài toán u có ch liên quan t i các i lư ng
và m i quan h# gi a các i lư ng trong bài toán Vì th , vi#c rèn k n ng thao tác qua vi#c h c v phép o i lư ng là r t c n thi t cho vi#c gi i toán
2-Ho t ng làm quen v i vi#c gi i toán: Ti n hành theo 4
bư c
Tìm hi u n i dung bài toán
Tìm cách gi i bài toán
Th c hi#n cách gi i bài toán
Ki m tra cách gi i bài toán
a-Tìm hi u n i dung bài toán:
Vi#c tìm hi u n i dung bài toán ( toán) thư ng thông qua vi#c
c toán (dù bài toán cho dư i d ng l i v n hoàn ch*nh, ho+c b ng
d ng tóm t!t, s .) h c sinh c n ph i c k , hi u rõ bài toán cho bi t cái gì, cho bi t i u ki#n gì, bài toán h&i gì? Khi c bài toán h c sinh
ph i hi u th t k m t s t$, thu t ng quan tr ng ch* rõ tình hu ng toán
h c ư c di n t theo ngôn ng thông thư ng, ch,ng h n: "bay i"
"thư ng hai bút chì", "b% v' chai"
- N u trong bài toán có thu t ng nào h c sinh chưa hi u rõ, tôi
hư ng d)n h c sinh hi u ư c n i dung và ý ngh a c a t$ ó trong bài toán ang làm Sau ó h c sinh thu t l i b ng l i v!n t!t bài toán mà không c n c l i nguyên v n bài ó
b-Tìm tòi cách gi i toán;
Ho t ng tìm tòi cách gi i bài toán g!n li n v i vi#c phân tích các d ki#n, i u ki#n và câu h&i c a bài toán nh m xác %nh m i liên h#
gi a chúng và tìm ư c các phép tính s h c thích h p
Ho t ng này thư ng di n ra như sau:
Trang 6*Minh ho bài toán b ng tóm t!t toán, dùng s , dùng m)u
v t, tranh v
Ví d bài toán:
"Nhà An có 5 con gà M- mua thêm 3 con gà H&i nhà An có
t t c bao nhiêu con gà?"
" u tiên tôi cho h c sinh c l i bài toán nh n m nh các t$
ng quan tr ng như:
- An 5 con gà - thêm 3 con gà - T t c có bao nhiêu con gà?
Sau ó tôi hư ng d)n h c sinh tóm t!t bài toán b ng cách h&i:
- Có m y con gà (5 con)
- Thêm m y con gà (3 con)
- Bài toán h&i gì?
Trình bày b ng
Có: 5 con
Thêm : 3 con
T t c có con?
-7
! &%
Sau khi hư ng d)n h c sinh tóm t!t bài toán tôi hư ng d)n h c sinh:
*L p k ho ch gi i toán nh m xác %nh trình t gi i quy t, th c hi#n các phép tính s h c b ng vi#c i t$ câu h&i c a bài toán n s li#u ho+c i t$ s li#u n các câu h&i c a bài toán
Ví d ;
V i bài toán trên ta có th xu t phát t$ câu h&i c a bài toán n các d ki#n:
- Bài toán h&i gì? (H&i t t c có bao nhiêu con gà?)
Trang 7- Mu n tìm xem t t c có bao nhiêu con gà thì ph i làm tính gì? (Ph i làm tính c ng 5 con gà + v i 3 con gà)
*Th c hi#n cách gi i bài toán:
Ho t ng này bao g m vi#c th c hi#n các phép tính ã nêu trong
k ho ch gi i toán và trình bày gi i 8 % - -
9 :
9 ; ! 4
9 ! "
" i v i h c sinh l p 1 bư c u làm quen v i vi#c gi i toán có
l i gi i nên tôi không áp +t h c sinh làm theo ý mình mà các em nêu câu l i gi i theo s hi u bi t c a h c sinh
Theo ví d trên h c sinh có th có l i gi i như:
- An có s gà là:
- T t c có s gà là:
Sau khi tìm ư c l i gi i.H c sinh c n c vào t$ khoá câu h&i
ch n phép tính thích h p cho bài toán, phép tính vi t theo quy ư c có ghi tên n v%, ghi áp s kèm theo n v%
- Các bư c hoàn ch*nh c a ph n gi i bài toán theo ví d trên:
Gi i
An có s con là:
5 + 3 = 8 (con gà)
"áp s : 8 con gà
Không ph i ngay t$ u h c sinh ã quen v i cách gi i này, giúp h c sinh n!m v ng các bư c gi i tôi giúp h c sinh n!m v ng các bài toán m)u, tôi ra nhi u bài toán có d ng tư ng t h c sinh ư c luy#n
t p thành th o
" ()* 1 " ' % # 0 5
Trang 8
-= ! % <
> ?
% 6
> " FGGGH FIH
FGGGJH - C "% -& 0 " F I H - C "% -& /
-> "
>
( D KK !*#! 5*7 E*#6 LL % "1 KK I LL KK !*#! 5*7 E*#6 LL - C "% -& 0 " KK I LL - C "% -&
c- Ki m tra cách gi i bài toán:
Vi#c ki m tra này nh m xem cách gi i úng hay sai ch( nào s.a ch a, sau ó nêu cách gi i úng, ghi áp s
Ví d :C/ng có bài toán có ch nhi u h n như: M- 36 tu i, M- nhi u h n con 30 tu i H&i con bao nhiêu tu i?
Có h c sinh máy móc làm phép c ng vì th y "nhi u h n", ư c
k t qu là 66 tu i
Ph n ki m tra cách gi i bài toán này s giúp các em hi u ư c mình làm úng hay sai
Trang 9Tôi giúp các em phân tích bài toán qua th c t cu c s ng như: M- bao gi c/ng h n tu i con
Bài toán nói: M- h n tu i con có ngh a là con kém tu i m-
" n ây h c sinh có th tìm cách gi i d dàng h n-sau ó so sánh tu i con v i m- xem ã h p lí chưa
Nh ph n ki m tra mà h c sinh l p tôi ít nh m l)n trong các d ng toán này
III- ánh giá k t qu
- H c sinh ư c luy#n t p nhi u qua các d ng toán nên các em n!m v ng các bư c gi i toán
- H c sinh bi t cách tóm t!t bài toán b ng l i và s Qua ó giúp h c sinh hình thành ư c phép tính thích h p
- H c sinh hi u ư c ý ngh a c a bài toán
- H c sinh bi t cách trình bày bài toán m t cách h p lí khoa h c
-Trên ây là m t s kinh nghi#m mà tôi ã áp d ng trong vi#c
d y gi i toán có l i v n cho h c sinh l p 1 và ã ư c th nghi#m qua
m t s ti t d y c a trư ng
- Nh ng vi#c làm ó ã giúp ' tôi r t nhi u trong gi ng d y và
nh n th c c a h c sinh Tôi xin trình bày các ng nghi#p tham kh o, óng góp ý ki n-giúp ' tôi trong công tác tôi có th nâng cao h n n a trình chuyên môn Tôi xin h a s ti p t c h c h&i có các phư ng pháp gi ng d y phù h p v i h c sinh
Ngư i vi t