- Nắm được các kiến thức cơ bản khi đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận.. TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN.[r]
Trang 1Tiết 99
LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU
A MỤC TIÊU BÀI DẠY:
1 Kiến thức
- Cách sắp xếp trật tự từ trong câu
- Tác dụng diễn đạt của những trật tự từ khác nhau
2 Kỹ năng:
- Phân tích hiệu quả diễn đạt của việc lựa chọn trật tự từ trong một số văn bản văn học
- Phát hiện và sửa được một số lỗi trong sắp xếp trật tự từ
- Lựa chọn trật tự từ trong câu phù hợp với mục đích giao tiếp
B TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản
Đọc đoạn trích trong SGK
Chú ý câu in đậm
Có thể thay đổi trật tự từ trong câu in
đậm theo những cách nào mà không
làm thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu?
Học sinh chia nhóm thực hiện yêu cầu
(Mỗi cách viết có thể nhằm mục đích
khác nhau)
Vì sao tác giả lựa chọn trật tự từ như
trong đoạn trích?
I Nhận xét chung
1 Bài tập
2 Nhận xét Cho câu: “Gõ đầu roi xuống đất, cai
lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ”.
- Có thể thay đổi trật tự từ trong câu như sau:
a Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ
b Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất
c.Thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất
d Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét
e Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai
lệ thét
g Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai
lệ thét
* Tác giả lựa chọn trật tự từ như trong đoạn trích vì:
Việc lặp lại từ “roi” ở ngay đầu câu có tác dụng liên kết chặt với câu trước
Trang 2Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK.
Đọc VD trong bài tập1
* Đọc các đoạn trích trong bài tập 1,
chú ý các câu in đậm
Trật tự từ trong những bộ phận câu in
đậm thể hiện điều gì?
* Đọc các đoạn trích trong bài tập 2,
chú ý các câu in đậm
GV hướng dẫn học sinh làm bài tập
Việc đặt từ “thét” ở cuối câu có tác dụng liên kết chặt với câu sau
Việc mở đầu bằng cụm từ “Gõ đầu roi xuống đất” có tác dụng nhấn mạnh sự hung hãn và vị thế xã hội của cai lệ
* Ghi nhớ: (SGK/111)
II Một số tác dụng của sự sắp xếp trật
tự từ.
1) a Đùng đùng, cai lệ giật phắt cái dây thừng trong tay anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu.
Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.
Thể hiện thứ tự trước sau của hoạt động
b Run rẩy cất bát cháo…, cai lệ và người nhà lý trưởng đã…
Trật tự thể hiện thứ bậc cao thấp của các nhân vật (cai lệ có địa vị xã hội cao hơn người nhà lí trưởng), đồng thời cũng
có thể phản ánh thứ tự xuất hiện của các nhân vật (cai lệ đi trước, người nhà lí trưởng theo sau)
- với những roi song, tay thước
và dây thừng.
tương ứng với trật tự của cụm từ đứng trước: cai lệ mang roi song, người nhà lí trưởng mang tay thước và dây thừng
2) Cách viết của nhà văn Thép Mới có hiệu quả diễn đạt cao hơn vì nó có nhịp điệu hơn, đảm bảo được sự hài hòa về ngữ âm
* Ghi nhớ: (SGK/112)
III.Luyện tập.
Tiết 104:
Trang 3TÌM HIỂU YẾU TỐ TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU BÀI DẠY:
1 Kiến thức
- Hiểu sâu hơn về văn nghị luận, thấy được tự sự và miêu tả là những yếu
tố rất cần thiết trong bài văn nghị luận
- Nắm được các kiến thức cơ bản khi đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận
2 Kỹ năng:
- Vận dụng các yếu tố tự sự và miêu tả vào đoạn văn nghị luận
- Biết lựa chọn yếu tố tự sự và miêu tả để tạo lập bài văn nghị luận có
hiệu quả
B TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cơ bản
Học sinh đọc hai đoạn trích trong SGK
Xác định các yếu tố tự sự, miêu tả có
trong hai đoạn trích? (Gạch chân chi tiết
trong SGK/113, 114)
- Vì sao các đoạn trích a) có yếu tố tự sự
nhưng không phải là VBTS, còn đoạn
trích b) có yếu tố miêu tả nhưng không
phải là Vb MT?
- Nếu tước bỏ hết yếu tố tự sự trong đoạn
trích a), yếu tố miêu tả trong đoạn trích
b) thì hiệu quả diễn đạt có đúng như chủ
ý của tác giả hay không?
- Qua bài tập này hãy nêu vai trò của yếu
tố tự sự và miêu tả trong VBNL?
- HS đọc VB trong SGK- 115
- Xác định yếu tố miêu tả, tự sự trong
văn bản trên
I Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận.
Ví dụ 1 (SGK/113)
a) Yếu tố tự sự: Kể một thủ đoạn bắt
lính của chính quyền thực dân
b) Yếu tố miêu tả: Tả cảnh khổ sở
của người bị bắt đi lính
Các yếu tố tự sự, miêu tả có vai trò là luận cứ (dẫn chứng) để giúp cho việc trình bày luận điểm được sáng tỏ
- Nếu 2 đoạn văn trên không có những yếu tố tự sự, miêu tả thì văn bản nghị luận sẽ khô khan, mất đi sự sinh động, thuyết phục, hấp dẫn
- Giúp làm sáng tỏ vấn đề: Tố cáo tội ác và sự lừa bịp của thực dân Pháp
Kết luận: Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn bản nghị luận giúp cho luận cứ được trình bày cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn
* Ví dụ 2 (SGK/115)
- Truyện chàng Trăng:
+ Tự sự: mẹ chàng Trăng thụ thai, bỏ
Trăng trên rừng, Trăng không nói, không cười…cưỡi ngựa đá đi giết bạo chúa rồi biến vào mặt trăng
Trang 4- Vì sao tác giả không kể đầy đủ và cặn
kẽ toàn bộ hai truyện mà chỉ chỉ tả cụ thể
một số hình ảnh và kể kĩ một số chi tiết
trong những câu chuyện ấy?
- Qua đây em thấy khi đưa yếu tố tự sự
và miêu tả vào VBNL ta cần chú ý điều
gì?
- GV gọi học sinh đọc ghi nhớ
(SGK/116)
GV hướng dẫn HS làm bài tập
+ Miêu tả: Con thỏ trắng, cưỡi ngựa
đá khổng lồ, đêm đêm soi xuống dòng thác Pông-gơ-nhi những vầng sáng bạc
- Truyện nàng Han:
+ Tự sự: Nàng Han liên kết người
kinh, thêu cờ lệnh bằng chăn, dệt chỉ ngũ sắc, đánh giặc ngoại xâm…thắng trận biến thành tiên bay về trời, trên dãy núi Pu-keo vẫn còn đền thờ
+ Miêu tả: Theo cờ lệnh bằng chăn
dệt chỉ ngũ sắc, gần đấy có những vũng,
ao chi chít nối tiếp nhau
- Thánh gióng: không kể, không tả.
Các yếu tố tự sự, miêu tả làm sáng rõ luận điểm: sự giống nhau, gần gũi giữa các truyện anh hùng của dân tộc Việt Nam
Khi đưa yếu tố tự sự và miêu tả vào văn bản nghị luận cần phải nhằm mục đích làm rõ luận điểm và không phá vỡ mạch lạc của bài văn nghị luận
Ghi nhớ (SGK/116)
II Luyện tập.
DẶN DÒ: Học sinh ôn lại các kiểu câu
- Câu nghi vấn
- Câu cầu khiến
- Câu cảm thán
- Câu trần thuật
Ghi nhớ (Đặc điểm hình thức và chức năng) và các bài tập trong SGK
Tuần sau kiểm tra 15 phút Tiếng Việt