Để giảm đặc tính ấy,những ngưòi yêu toán trong dân gian thường đưa ra các bài toán đố dưới dạng thơ gọi là toán đố vui như Mèo trèo cau.vv…nhưng vẫn giữ được tính chính xác,gợi trí tò mò
Trang 1NĂM MÃO VỚI TOÁN THƠ CON MÈO
Khi đưa ra một bài toán đòi hỏi độ chính xác cao,thường được viết bằng những con số và những từ ngữ kết nối đơn giản.Vì thế toán thường mang tính khô khan, ít hấp dẫn Để giảm đặc tính ấy,những ngưòi yêu toán trong dân gian thường đưa ra các bài toán đố dưới dạng thơ gọi là toán đố vui như Mèo trèo cau.vv…nhưng vẫn giữ được tính chính xác,gợi trí tò mò,phát triển tư duy và tăng tính sinh động,hấpdẫn lại dễ thuộc, dễ nhớ Đặc biệt là đối với lứa tuổi học sinh Nhân năm Mão, xin đề xuất một số baì toán có thể chuyển thành toán thơ vui có yếu tố con Mèo
BÀI MỘT: Nếu số a cộng thêm 14 thì gấp đôi số b.Nếu số b cộng thêm 8 thì gấp đôi số a Tìm số
a và b?
Ta có thể chuyển thể thành bài toán thơ vui:
MÈO HÁI BÔNG
Một đoàn Mèo bé đứng bên sông Tính chuyện cùng nhau việc hái bông Mỗi bạn 2 bông thừa 7 bạn
Mỗi bông 2 bạn 4 bạn không Hỡi người giỏi toán đứng trông Tính ra xem thử máy bông ?mấy Mèo?
BÀI HAI: Tìm một số nhỏ nhất trong các số nguyên dương.Biết rằng, chúng chia hết cho 7 không chia hết cho 2 và 4 ,chia cho 3 thừa 1,chia cho 5 thừa 4?
Chuyển thể thành toán thơ vui:
MÈO VỜN CHUỘT
Mèo kia vờn Chuột lạ thường Buộc đi cho được chẵn hàng mới ưa Xếp 2 thấy chẳng chưa vừa
Xếp 3 thì cũng còn thừa 1 con Xếp 4 không được vừa tròn Xếp 5 lại thiếu 1 con mới vừa Xếp 7 vừa chẵn thật ưa Ngẫn ngơ Mèo xếp cho vừa mới thôi Năm nay bão lũ nỗi trôi
Số chuột mèo vờn ít nhất mỗi năm*
Hỡi người giỏi toán giỏi văn Chuột bao nhiêu bạn tính nhanh mới tài?
BÀI BA: Tìm một số nhỏ nhất trong các số nguyên dương, nếu đem chúng chia cho 3 thừa 2, chia 5 thừa 3 chia 7 thừa 4?
Chuyển thể dưới dạng toán vui:
MÈO CHIẾN ĐẤU VỚI CHUỘT CỐNG
Chiến trường lửa đã tàn rồi Hao binh tổn tướng kiểm mèo điểm quân Nếu một hàng 3 mèo xếp một
Hàng cuối cùng chỉ có còn 2
5 mèo hàng một xếp nhanh Hàng mèo sau chót trở thành xếp 3 Mỗi hàng 7 chú lệ nhoà
Hậu quân còn lại 4 mèo lao xao Lịch sử còn mãi về sau
Trang 2Đồng Giang nhuốm đỏ máu bao chuột mèo Khóc rằng hao tổn tột cùng*
Quân mèo còn lại số là bao nhiêu ?
BÀI BỐN: Cho a, b,c,d, là những số nguyên dương ≥ 1 Thoả mãn các điều kiện sau: a-1 = 3b; 2b-1 = 3c; 2c-1 = 3d Tìm giá trị nhỏ nhất của 2d.
Chuyển thể thành dạng toán vui.
BA ANH EM MÈO ĐI CÂU
Ba chàng mèo đói đi câu
Cả ngày mệt lả rủ nhau đi nằm Trời vừa tan tản rạng đông Chú mèo mướp lớn ra đầu bờ sông Đếm số cá chia ba thừa một Lấy phần mình và thêm một con Mèo em tỉnh dậy trước tiên
Ra sông chia cá đếm liền một thôi Thấy số cá chia ba thừa một Lấy phần mình và thêm một con Giật mình vừa tỉnh giấc ngon Chú mèo mướp út ra sông chia phần Đếm số cá chia ba thừa một
Lấy phần mình và thêm một con Tưởng rằng hai anh ngủ quên
Ai hay họ đã lấy phần về luôn Lòng tham đã tính bài chuồn Câu tồi kỉ thuật nhất loài ba anh*
Bên sông bác gấu an lành
Số cá bác được mèo giành bao nhiêu Điều kiện bài toán nằm ở những câu thơ có dấu *
MỘT SỐ BÀI DẠNG TOÁN TỔNG HỢP
BÀI MỘT :
CHÚ MÈO ĐÁNG KHEN
Trung thu vui vẻ cả nhà Mèo con hỏi mẹ tuổi là bao nhiêu
Mẹ rằng nay tuổi đã nhiều Bây giờ tuổi mẹ gấp n tuổi con Cách a năm trước tuổi son Tuổi mẹ lúc ấy gấp m tuổi con Sau bao năm nữa tính tròn
Mẹ mèo lúc ấy gấp k lần tuổi con Rằm thu trăng sáng gương tròn Khoe tài với mẹ mèo con giãi bày Thì thùng trống rộn một hai Đón rằm chăm chỉ mèo con học bài
Trang 3BÀI HAI:
MÈO ĐỐ BẠN
Hai vòi cùng chảy vào thùng Thời gian cho tới đầy cùng là a Nếu như vòi một ưu tiên Cho nó chảy trước một thời gian b Vòi hai tiếp tục chảy vào
C thời gian nữa mới đầy bạn ơi Mỗi vòi riêng lẻ chảy chơi Thời gian đầy bể mèo nào tính xem
* Khi giải bài toán dạng tổng quát, cần phải tìm điều kiện để đáp số nguyên dương hoặc không âm
Toán trong thơ- Thơ trong toán là dạng toán đố vui Ông cha ta đã đề cập từ lâu nhưng hiện nay chúng
ta ít tiếp cận theo hướng này Nên chăng sau mỗi chương toán tính tuổi, toán vòi nước chảy, toán vận tốc, toán đồng dư… giáo viên nên soạn ra một số bài toán dưới dạng đố vui (toán thơ) để cho học sinh luyện tập, phát triển tư duy nhằm nâng cao chất lượng dạy và học toán, phát huy tính chủ động và sáng tạo của học sinh, kích thích theo phương châm “ học để vui- vui để học” góp phần thực hiện “ Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”
Huế tháng 11 năm 2010
Hà Châu Anh
Tư liệu tham khảo:
- Vũ Hữu Bình- Nâng cao và phát triển toán 6 tập 2 (NXB GD- 2005)
- Hoàng Chúng- số học (Bà chúa toán học- NXBGD 1993)
- Bài tập toán 5- NXBGD 2005
- Toán dân gian