- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, làm mẫu, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình, phương pháp phát hiện và giả[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng: 9A: 9B: Tiết 45.
BÀI 36: METAN
CTPT: CH4 PTK: 16
A Mục tiêu
1 Về kiến thức
HS Biết được:
- Công thức phân tử, công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo của metan.
- Tính chất vật lí: Trạng thái, màu sắc, tính tan trong nước, tỉ khối so với không khí
- Tính chất hóa học: Tác dụng được với clo (phản ứng thế), với oxi (phản ứng cháy)
- Metan được dùng làm nhiên liệu và nguyên liệu trong đời sống và sản xuất
2 Về kĩ năng
- Quan sát thí nghiệm, hiện tượng thực tế, hình ảnh thí nghiệm, rút ra nhận xét
- Viết PTHH dạng công thức phân tử và CTCT thu gọn
- Phân biệt khí metan với một vài khí khác, tính % khí metan trong hỗn hợp
3 Về tư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
- Khả năng diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của mình và hiểu được ý tưởng của người khác; Các thao tác tư duy: so sánh, tương tự, khái quát hóa, đặc biệt hóa;
4.Về thái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập; HS quan tâm và có
ý thức bảo vệ nguồn tài nguyên khí ở địa phương
- Giáo dục cho HS giá trị đạo đức yêu thương con người, tôn trọng sản phẩm lao động do con người tạo ra
- Học sinh có trách nhiệm, đoàn kết, hợp tác cùng bảo vệ môi trường
5.Về định hướng phát triển năng lực
*Năng lực chung: năng lực giao tiếp, năng lực tự học, năng lực hợp tác
*Năng lực riêng: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực tính toán, năng lực thực hành hóa học, năng lực giải quyết vấn đề
B Chuẩn bị của GV và HS:
Gv: + Tranh ảnh về ứng dụng của metan
+ Mô hình phân tử metan
+ Dụng cụ hoá chất cần thiết để làm thí nghiệm điều chế metan, nghiên cứu phản ứng thế và phản ứng cháy của metan
- Hs: nghiên cứu trước bài
C Phương pháp:
- Dự đoán, kiểm tra dự đoán bằng sử dụng thí nghiệm, kết luận về tính chất hoá học của metan, phát hiện và giải quyết vấn đề
D Tiến trình giờ dạy-giáo dục:
1 Ổn định lớp (1 phút)
Trang 2- Kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ: ( 8 phút)
- Hs 1: Viết CTCT của công thức phân tử C2H5Br, C4H10
- Hs 2: Làm bài tập 5 – sgk T112
3 Giảng bài mới: (30 phút)
* Giới thiệu: Metan là một trong những nguồn nguyên liệu quan trọng cho
đời sống và cho công nghiệp Vậy metan có cấu tạo, tính chất và ứng dụng như thế nào? Tìm hiểu bài học hôm nay
Hoạt động 1: Tìm hiểu trạng thái tự nhiên và tính chất vật lí
của metan (6 phút)
- Mục tiêu: HS nắm được tính chất hóa học của metan, viết được PTHH Rèn cho HS kỹ năng quan sát thí nghiệm
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, chuẩn KT-KN, dụng cụ, hóa chất
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi,
? Trong tự nhiên, metan có ở đâu?
- Gv giới thiệu trạng thái tự nhiên của metan
Gv cho hs quan sát lọ đựng khí metan
? Nêu trạng thái, màu sắc, tính tan trong
nước của metan.
? Metan là chất khí nặng hay nhẹ so với
không khí? Vì sao?
→ hs quan sát theo nhóm rút ra nhận xét về tính
chất vật lí của metan
→Gv kết luận
I Trạng thái tự nhiên, tính chất vật lí.
1 Trạng thái tự nhiên
- Mỏ khí, mỏ than, mỏ dầu, bùn ao, bioga
2 Tính chất vật lí
- Là chất khí không màu, không mùi, nhẹ hơn không khí, rất ít tan trong nước
Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo phân tử metan(6 phút)
- Mục tiêu: biết được đặc điểm cấu tạo phân tử metan
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: Sgk, sgv, máy tính, máy chiếu
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa, dạy học theo tình huống
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, làm mẫu, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi,
Trang 3? Từ CTPT, hãy viết CTCT của metan?
→Hs lên bảng viết CTCT
→Gv thông báo: đây là CTCT của metan được
biểu diễn trên mặt phẳng Trong không gian,
CTCT của metan được biểu diễn như thế nào?
→Hs quan sát mô hình phân tử metan dạng đặc
và rỗng H4.4 sgk T113 để thấy được CTCT
trong không gian
? Dựa vào CTCT của metan, liên kết giữa
nguyên tử cacbon với 1 nguyên tử hiđro được
biểu diễn bằng mấy nét gạch nối? Tại sao?
→Gv thông báo: Liên kết giữa các nguyên tử
biểu diễn bằng một nét gạch nối gọi là liên kết
đơn
? Vậy liên kết đơn là gì?
Gv: Những đặc điểm cấu tạo này đã quyết định
tính chất hoá học của metan
II Cấu tạo phân tử
*Nhận xét: Phân tử metan có
4 liên kết đơn giữa nguyên tử cacbon và 4 nguyên tử hiđro
Hoạt động 3 : Tìm hiểu tính chất hoá học của metan(15 phút)
- Mục tiêu: HS nắm được tính chất hóa học của metan, viết được PTHH Rèn
cho HS kỹ năng quan sát thí nghiệm
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, chuẩn KT-KN, dụng cụ, hóa chất
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, làm mẫu, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi,
- Chiếu H4.5: Em hãy quan sát, mô tả TN
- GV làm TN, HS quan sát, nhận xét, viết
PTHH
=> Liên hệ GD đạo đức (3ph): Các vụ nổ khí
CH4 và sản phẩm của PƯ đã gây ô nhiễm môi
trườn, từ đó học sinh có trách nhiệm tuyên
truyền các biện pháp an toàn lao động khai thác
than trong hầm mỏ, hợp tác đoàn kết cùng cộng
đồng có biện pháp bảo vệ môi trường
+ Nguyên nhân các vụ nổ lò than là do vụ nổ
III Tính chất hoá học
1 Phản ứng cháy
H C H H H
Trang 4khí Metan, thấy được vất vả, nguy hiểm của
người thợ mỏ, từ đó biết yêu thương tôn trọng
người công nhân mỏ và trân trọng sản phẩm do
con người tạo ra
- Treo tranh H4.6: Quan sát nêu cách tiến hành
TN, hiện tượng, nhận xét
=> GV hướng dẫn viết PTHH
( Thế đến H cuối cùng)
Các sản phẩm: CH2Cl2: metylenclorua
CHCl3 : clorophom
CCl4: cacbontetraclorua
- GV giới thiệu phản ứng thế: NT H trong phân
tử bị thay thế bởi nguyên tử của nguyên tố
khác
=> ƯD của phản ứng này là gì? (nhận ra
CH4)
- Giới thiệu dãy đồng đẳng của CH4: CnH2n+2
(n 1)
CH4 + 2O2 ⃗t0 CO2 +
2H2O +Q
- Hỗn hợp khí VCH4 : VO2 =
2 :1là hỗn hợp nổ mạnh
2 Tác dụng với clo:
H
H - C - H + Cl - Cl AS
H H
H - C - Cl + H- Cl
H Metylclorua
- Viết gọn:
CH4 + Cl2 as CH3Cl +
HCl
=> PƯ trên gọi là phản ứng thế (là PƯ đặc trưng cho các H- C no-những hiđrocacbon chỉ có liên kết đơn C - H trong phân tử)
Hoạt động 4: Tìm hiểu ứng dụng của metan(3 phút)
- Mục tiêu: HS nắm được các ứng dụng của metan
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, chuẩn KT-KN, máy tính, máy chiếu
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, làm mẫu, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi,
? Bằng kiến thức thực tế và nghiên cứu
SGK, cho biết ứng dụng của metan?
? Dựa vào cơ sở khoa học nào mà
metan được sử dụng làm nhiên liệu ?
- GV: quá trình đốt cháy metan làm
Trang 5nhiên liệu thải ra môi trường một lượng
lớn khí CO2
? Đề xuất biện pháp sử dụng metan có
hiệu quả góp phần hạn chế sự ảnh hưởng
của CH4 đến “hiệu ứng nhà kính”?
- Điều chỉnh lượng CH4 phù hợp với nhu
cầu sử dụng tránh lãng phí và giảm thiểu
lượng CO2 tạo ra…
? Em hiểu gì về khí bioga?
- HS nêu được cách tạo ra khí bioga ở vùng
nông nghiệp vừa tiết kiệm vừa đảm bảo vệ
sinh, BVMT
- GV: giúp HS nhận thấy trách nhiệm tuyên
truyền cộng đồng biết để sử dụng
IV Ứng dụng
1 Nhiên liệu trong đời sống
2 Nguyên liệu cho sản xuất hoá học
4 Củng cố: (4 phút)
+ Tính chất vật lí, hoá học của CH4, tính chất nào là đặc trưng?
- Phản ứng thế
CH4 + Cl2 AS CH3Cl + HCl
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau: (2 phút)
- Làm bài tập trong sgk và làm bài tập trong SBT
- Đọc trước bài 37
E Rút kinh nghiệm: