BGDT tháng 11 Văn 9

Bài tập 2: Đọc truyện cười sau và cho biết phương châm hội thoại nào không được tuân thủ.. Câu chuyện liên quan đến phương châm hội thoại nào[r]

TIẾT 3: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

An : - Cậu có biết bơi không ?

Ba: - Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa.

An :- Cậu học bơi ở đâu vậy ?

Ba:- Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu.

- Trước câu hỏi của bạn, Ba đã trả lời như thế nào?

Câu hỏi đó có đáp ứng điều mà An muốn biết không ?

- Nếu là Ba, em sẽ trả lời như thế nào?

I PHƯƠNG CHÂM VỀ LƯỢNG

Đọc đoạn hội thoại sau:

?

Ví dụ 1

Trong cuộc thoại này, An đã hỏi

Ba như thế nào ? Câu hỏi của An nhằm mục đích gì ?

Em có nhận xét gì về câu trả lời của Ba? Từ đó có thể rút ra bài

học gì về giao tiếp?

Bài

học Không nên nói ít hơn những gì mà giao tiếp đòi hỏi.

?

Những hình ảnh dưới đây khiến em liên tưởng

đến câu chuyện nào?

Lợn cưới áo mới

- Truyện “Lợn cưới áo mới” phê phán điều gì?

- Những chi tiết nào khiến truyện gây cười?

- Tại sao những chi tiết đó lại có tác dụng gây cười?

- Theo em anh có lợn và anh có áo chỉ cần nói như thế nào?

?

Ví dụ 2

Không nên nói nhiều hơn những

gì mà giao tiếp đòi hỏi.

Qua truyện cười trên, em rút ra bài học

gì khi giao tiếp?

Bài học

Phương châm

về lượng

Qua 2 ví dụ trên, em rút ra bài học gì khi giao tiếp ?

?

* Ghi nhớ

Cần nói cho có nội dung.

Nội dung lời nói phải đáp ứng

đúng yêu cầu của cuộc giao

tiếp, không thừa, không thiếu.

Từ ngữ nào đã vi phạm phương

châm về lượng?

a/ Trâu là một loài gia súc

Bài tập nhanh

nuôi ở nhà.

Gia súc nuôi ở nhà nói thừa thông tin

b/ Một người đi đường gặp đứa trẻ và hỏi:

- Cháu có biết nhà bác An ở đâu không?

- Có ạ! Nhà bác An có cái ngõ đi thẳng vào nhà đấy ạ.

Nói thiếu thông tin

QUẢ BÍ KHỔNG LỒ Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí Một anh thấy quả bí to, kêu lên:

- Chà, quả bí kia to thật!

Anh bạn có tính hay nói khoác, cười mà bảo rằng:

- Thế thì đã lấy làm gì to Tôi đã từng thấy những quả bí to hơn nhiều Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một đằng kia kìa.

Anh kia nói ngay:

- Thế thì đã lấy gì làm lạ Tôi còn nhớ, một bận tôi trông thấy

Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi:

- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?

Anh kia giải thích:

- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà.

Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác.

II PHƯƠNG CHÂM VỀ CHẤT

Truyện cười này phê phán điều gì?

?

quả bí to bằng cả cái nhà

một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta.

Ví dụ

Qua câu chuyện, tác giả dân gian muốn gửi gắm thông điệp gì?

Khi giao tiếp, chúng ta cần tránh điều

gì?

Đừng nên nói những điều

mà mình không tin là đúng

sự thật.

Cho tình huống sau:

Vừa bước vào cửa lớp, Long đã hớt ha hớt hải :

- Ngày mai lớp mình được nghỉ học đấy

Sáng hôm sau, cô giáo bước vào lớp:

-Tại sao các bạn lớp mình nghỉ học nhiều thế?

Lớp trưởng đứng dậy:

- Thưa cô, hôm qua bạn Long bảo hôm nay lớp mình được nghỉ học ạ!

Bài học

Đừng nói những điều

mà mình không có

bằng chứng xác thực

Trong tình huống trên nhân vật nào có lỗi với cô giáo ? Tại sao? Từ tình huống này

em rút ra bài học gì khi giao tiếp?

châm

về

chất

Không tin là đúng

Không có bằng chứng xác thực

Không nói những điều

Ghi nhớ

Từ hai câu chuyện trên, em rút ra bài học gì khi giao tiếp?

Bài tập 1: Chọn những từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống.

a) Nói có căn cứ chắc chắn là:

b) Nói sai sự thật một cách cố ý nhằm che giấu điều gì đó

là:

c) Nói một cách hú họa, không có căn cứ là:

d) Nói nhảm nhí, vu vơ là:

e) Nói khoác lác làm ra vẻ tài giỏi hoặc nói những chuyện bông đùa, khoác lác cho vui là:

III LUYỆN TẬP

Nói có sách, mách có chứng

Nói dối

Nói mò Nói nhăng nói cuội

Nói trạng

nói trạng; nói nhăng nói cuội; nói dối; nói mò;

nói có sách, mách có chứng.

Bài tập 2: Đọc truyện cười sau và cho biết phương châm hội thoại nào không được tuân thủ

CÓ NUÔI ĐƯỢC KHÔNG ?

Một anh, vợ có thai mới hơn bảy tháng mà đã sinh con Anh ta sợ nuôi

không được, gặp ai cũng hỏi

Một người bạn an ủi :

- Không can gì mà sợ Bà tôi sinh ra bố tôi, cũng đẻ non trước hai tháng đấy ! Anh kia giật mình hỏi lại :

- Thế à ?

Rồi có nuôi được không?

PHƯƠNG CHÂM VỀ LƯỢNG

Bài tập 3: Hãy viết các thành ngữ nói về một trong

hai phương châm hội thoại vừa học.

?

Thể lệ :

-Yêu cầu: mỗi thành viên trong từng đội lần lượt viết một thành ngữ rồi chuyển cho người kế tiếp.

- Đội nào viết được nhiều thành ngữ hơn, đội đó giành chiến thắng.

- Hình thức: chia làm hai đội (mỗi đội năm thành viên).

- Thời gian: 3 phút

Câu chuyện liên quan đến phương châm hội thoại nào?

Nhân vật nào không tuân thủ phương châm hội thoại? Câu nói nào thể hiện sự không tuân thủ đó?

Trong trường hợp này, việc vi phạm phương châm hội thoại có đáng phê phán không? Vì sao?

-Câu hỏi:

- Hình thức: nhóm đôi

Bài tập 5: Hãy giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết những thành ngữ này có liên quan đến phương châm hội thoại nào?

Phương châm

về chất

Nói vu vơ, không

có bằng chứng

Ba hoa, khoác lác

Nói lăng nhăng,

nhảm nhí

Cãi bừa, ngoan

cố, cãi lấy được Cãi chày cãi cối

Ăn ốc nói mò

Khua môi múa mép

Nói dơi nói chuột

- H c thu c ghi nh trong SGK ọ ộ ớ

- L m b i t p 4, 5; b sung b i t p 1 v o à à ậ ổ à ậ à

v b i t p ở à ậ

- Chu n b cho ti t h c Các ph ẩ ị ế ọ “ ươ ng

châm h i tho i (ti p theo) ộ ạ ” ế