Bài thơ như một lời tự nhắc nhở, lời cảnh tỉnh về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên… Bài thơ không chỉ là chuyện thái độ đối với những hy [r]
Trang 1HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN LỚP 9
ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I, NĂM HỌC: 2018-2019
(Hướng dẫn chấm có 03 trang)
A HƯỚNG DẪN CHUNG:
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng
quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt
trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc
và sáng tạo
- Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch
với tổng điểm của mỗi ý và được thống nhất trong các thành viên chấm
B ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
1
a Viết đúng nguyên văn khổ thơ cuối (4câu), Sách Ngữ văn 9, tập
một, NXB Giáo dục 2005, trang 156 Sai một từ thì trừ 0,25 đ 1,0đ
b Hình ảnh vầng trăng trong bài thơ mang nhiều tầng ý nghĩa Ở đây,
yêu cầu học sinh chỉ cần phân tích luận điểm thái độ sống của bản
thân liên quan đến đạo lý, lẻ sống của dân tộc Việt Nam Đó là:
+ Trước đây, tác giả sống với sông, với bể, với rừng, trăng thành tri kỷ, nhưng khi đã ra khỏi đạn bom, nước nhà thống nhất thì không phải ai cũng nhớ những gian nan, những kỉ niệm nghĩa tình của thời đã qua Bây giờ môi trường sống đã thay đổi tác giả
về sống với thành phố, cuộc sống sung túc, đầy đủ dần dần "cái vầng trăng tình nghĩa” ngày nào bị tác giả lãng quên Bài thơ Ánh trăng là một lần “giật mình” của Nguyễn Duy trước cái điều vô
tình dễ có ấy
+ Ánh trăng trước hết là tiếng lòng, là sự suy ngẫm của riêng
Nguyễn Duy “Vầng trăng" ở đây không chỉ là một hình ảnh của đất trời thiên nhiên nữa mà còn là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình
Đó là tình bạn, tình đồng chí được hình thành từ những năm tháng gian khổ ấy “Trăng" bây giờ thành “người dưng" Con người ta thường hay đổi thay Bài thơ như một lời tự nhắc nhở, lời cảnh tỉnh
về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên… Bài thơ không chỉ là chuyện thái độ đối với những
hy sinh, mất mát mà còn là chuyện tình cảm nhớ về cội nguồn, nhớ
về những người đã khuất… v.v…
1,0đ
1,0đ
Trang 2(Lưu ý: Học sinh có thể diễn đạt khác ý trên nhưng trình bày được
thái độ sống của mình phù hợp nội dung nêu trên vẫn cho trọn điểm)
2
a - Từ “nhóm” trong hai câu thơ “Nhóm bếp lửa…” và “Nhóm nồi
xôi…” được dùng theo nghĩa gốc
- Từ “nhóm” trong hai câu thơ “Nhóm niềm yêu thương…” và
“Nhóm dậy cả…” được dùng theo nghĩa chuyển
1,0đ 1,0đ
b Chuyển nghĩa theo phương thức ẩn dụ: nghĩa là khơi dậy hay gợi
lên niềm yêu thương, những ký ức đẹp của tuổi thơ có giá trị trong
cuộc đời con người
1,0đ
3
Đóng vai người lính chuyển bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu
thành một câu chuyện kể
4,0đ
a
+ Về hình thức:
Bài làm của học sinh là một bài văn hoàn chỉnh, đảm bảo cấu trúc 3
phần của bài văn tự sự: Mở bài, thân bài, kết bài rõ ràng
0,25
b Xác định đúng vấn đề tự sự: câu chuyện của người lính và cơ sở
hình thành của tình đồng chí, những biểu hiện, biểu tượng cao đẹp
về tình đồng chí, đồng đội
0,25
c - Có sáng tạo trong cách kể chuyện, kết hợp nhuần nhuyễn các yếu
tố miêu tả, biểu cảm, tự sự, đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm
Lời kể mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc…
0,25
d - Rất ít mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu 0,25
+ Về nội dung: Triển khai hợp lí nội dung trình tự của câu
chuyện; kết hợp tốt các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự, đối thoại,
độc thoại, độc thoại nội tâm (Tránh diễn nghĩa theo ý bài thơ)
- Xác định đúng ngôi kể chuyện: Ngôi thứ nhất
- Học sinh có thể trình bày , diễn đạt câu chuyện theo nhiều cách
nhưng về cơ bản, cần đảm bảo những ý cơ bản sau:
3,0đ
1 Cơ sở của tình đồng chí:
- Giới thiệu về làng quê của người lính: nghèo khó, xuất thân từ
nông dân
- Cùng chung lí tưởng, cùng chung nhiệm vụ chiến đấu chống giặc
ngoại xâm nên họ đã gặp nhau trong hàng ngũ cách mạng và trở
thành đồng chí, tri kỉ của nhau
1,0đ
2 Những biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí:
- Họ sẵn sàng gác lại tình cảm riêng: gia đình, quê hương, vì
nghĩa lớn
- Mặc dù dứt khoát ra đi nhưng trong lòng người lính vẫn không
1,0đ
Trang 3
Lưu ý chung
1 Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu
đã nêu ở mỗi câu, đồng thời phải diễn đạt lưu loát, có cảm xúc
2 Khuyến khích những bài viết có sáng tạo Chấp nhận bài viết không giống đáp án, có những ý ngoài đáp án, nhưng phải hợp lý
3 Không cho điểm cao đối với những bài chỉ kể chung chung, viết tản mạn, sắp xếp ý lộn xộn
4 Trừ điểm đối với những lỗi về hành văn, ngữ pháp và chính tả
-oOo -nguôi thương nhớ về người thân, gia đình, nhớ về quê nhà
- Họ cùng nhau trải qua những khó khăn, gian khổ của cuộc đời người lính: sốt rét rừng, thiếu thốn vật chất, thuốc men, thời tiết khắc nghiệt,
- Tình đồng chí, đồng đội, tình yêu quê hương đất nước và lý tưởng cách mạng đã giúp người lính vượt qua mọi khó khăn, gian khổ
3 Biểu tượng đẹp của tình đồng chí:
- Đêm đông, giữa cảnh rừng hoang sương muối, người lính đứng gác trong tư thế chủ động, họ luôn sát cánh bên nhau trong một hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt
- Trong khung cảnh đó, người lính còn có thêm một người bạn nữa,
đó là trăng Trên trời, vầng trăng tròn đang tỏa sáng, người lính cảm nhận như trăng treo đầu súng Hình ảnh đầu súng trăng treo mang nhiều ý nghĩa, hài hòa bổ sung cho nhau, trở thành biểu tượng đẹp của tình đồng chí
- Suy nghĩ về người lính trong thời kì kháng chiến và liên hệ, rút ra
bài học cho bản thân
1,0đ
Lưu ý: Học sinh có cách diễn đạt khác nhưng ý cơ bản đúng như trên thì cho
trọn điểm từng phần