b Néi dung - Tình yêu quê hương da diết - Lòng xúc động đặc biệt vì 2 cây phong gắn liền với hình ảnh người thày giáo cũ, người đã vun trồng mơ ước, hi vọng cho häc sinh - Gọi học sinh đ[r]
Trang 1Tuần 8
Tiết 29 Ngày soạn: 18/10/2006 Ngày dạy: 25/10/2006
Văn bản : chiếc lá cuối cùng
(O-Hen ri)
A Mục tiêu
- Học sinh khám phá vài nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn OHen-ri, rung động trước cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất hạnh của người nghèo
- Rèn các kĩ năng đọc, kể chuỵện diễn cảm, phân tích các nhân vật và tình huống truyện
- Giáo dục lòng yêu thương, sự cảm thông và nghị lực sống
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tham khảo tập truyện ngắn của O Hen-ri, ảnh chân dung
O Hen-ri
- Học sinh: Sưu tầm các bức tranh minh hoạ''Chiếc lá cuối cùng''
C Tiến trình bài dạy.
Tổ chức lớp (1')
II Kiểm tra bài cũ (6')
? Phân tích những ưu, nhược điểm của Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa trong đoạn trích ''Đánh nhau với cối xay gió''
? Biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong tác phẩm , phân tích ví
dụ, bài học rút ra
III.bài mới
Giới thiệu bài: Cho học sinh xem ảnh chân dung O Hen-ri, tập truyện ngắn của ông hoặc giới thiệu qua bản đồ tự nhiên châu Mĩ- nước Mĩ và thủ đô Oa-sinh-tơn với những nhà văn kiệt xuất: Hê min guây, Giắc lơn-đơn và O Hen-ri
6'
? Em hiểu gì về cuộc đời O Hen-ri
- Giáo viên giới thiệu thêm:
+ Cha ông là thày thuốc, mẹ ông qua
đời khi ông mới lên 3; 15 tuổi đã phải
thôi học, đi làm ở một hiệu thuốc, sau
đó làm nhân viên kế toán, vẽ tranh,
thủ quỹ ngân hàng
* Truyện của ông thường toát lên tinh
thần nhân đạo cao cả
Truyện của ông thường sử dụng kiểu
đảo ngược tình thế 2 lần 1 cách đột
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả:
- Học sinh đọc chú thích trong SGK tr89
+ (1862-1910) - nhà văn Mĩ + Truyện của ông thường nhẹ nhàng nhưng toát lên tinh thần nhân đạo cao cả, tình thương yêu người nghèo khổ, rất cảm động
Trang 218 /
? Em hiểu gì về văn bản được học
- Giáo viên đọc mẫu
? Cách đọc
? Hãy tóm tắt nội dung văn bản
''Chiếc lá cuối cùng'' bằng 1 đoạn văn
ngắn
- Gọi học sinh tóm tắt
- Gọi học sinh khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá, khuyến khích
- Kiểm tra việc nắm bắt chú thích của
học sinh
? Hãy tìm bố cục của đoạn trích
? Phần tóm tắt và đoạn trích giới thiệu
Giôn-xi đang ở trong tình trạng như
thế nào
? Tình trạng đó khiến cô có tâm trạng
như thế nào
* Giôn-xi có tâm trạng chán nản, mệt
mỏi, tuyệt vọng của một cô gái yếu
đuối, bệnh tật
? Nhìn cây thường xuân rụng lá, cô
có suy nghĩ như thế nào
2 Văn bản
- Đoạn trích là phần cuối của ''Chiếc lá cuối cùng''
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Đọc
- Học sinh đọc văn bản
- Phân biệt lời kể, tả; cuối truyện đọc với giọng xúc động
- Giôn-xi ốm nặng và nằm đợi chiếc lá cuối cùng của cây thường xuân bên cửa sổ rụng, khi đó cô sẽ chết
- Nhưng qua một buổi sáng và 1 đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá cuối cùng vẫn không rụng Điều đó khiến Giôn-xi thoát khỏi ý nghĩ về cái chết
- Một người bạn gái đã cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh hoạ sĩ già Bơ-men đã bí mật vẽ trong một đêm mưa gió để cứu
Giôn-xi , trong khi chính cụ bị chết vì sưng phổi
2 Chú thích.
- Học sinh giải thích các chú thích 2,
3, 4, 5, 6, 7
3 Bố cục.
- 3 phần:
+ Từ đầu kiểu Hà Lan: Giôn-xi
đợi cái chết
+ tiếp vịnh Na-plơ: Giôn-xi vượt qua cái chết
+ còn lại: Bí mật của chiếc lá cuối cùng
4 Phân tích
a Diễn biến tâm trạng của Giôn-xi
- Giôn-xi là một cô gái trẻ, 1 hoạ sĩ trẻ, cô đang bị sưng phối nặng
- Bệnh tật và đói nghèo khiến cô chán nản, thẫn thờ mở to cặp mắt nhìn tấm mành mành màu xanh
- Cô gắn sự kéo dài sự sống của mình với những chiếc lá, Chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì cô cũng chết; cô hơi ngạc nhiên khi chiếc lá cuối cùng
Trang 3- Hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm
(theo bàn)
? Tại sao tác giả lại viết ''Khi trời vừa
hửng sáng thì Giôn-xi, con người tàn
nhẫn lại ra lệnh kéo mành lên'' Hành
động này thể hiện tâm trạng gì của
cô?
- Có phải cô là người tàn nhẫn
không?
? Sau đêm mưa gió dữ dội, cô phát
hiện ra điều gì
? Tâm trạng của cô như thế nào
- Tổ chức học sinh thảo luận:
? Nguyên nhân làm Giôn-xi khỏi
bệnh
? Việc đó nói lên điều gì
* Sức sống dẻo dai, bền bỉ của chiếc
lá đã kích thích tình yêu sự sống của
cô
- Bài học: chữa bệnh bằng nghị lực,
tình yêu cuộc sống, đấu tranh với
bệnh tật kết hợp với thuốc men,
- Liên hệ với 1 vận động viên thế giới
bằng tình yêu thể thao đã chiến thắng
bệnh ung thư (An xoong vận động
viên đua xe đạp của Mĩ)
? Tại sao khi nghe Xiu kể chuyện về
cái chết của cụ Bơ-men, tác giả
không để Giôn-xi có thái độ gì
* Luyện tập:
? Hãy đóng vai Giôn-xi kể lại tâm
chưa rụng rồi tin rằng đêm tới nó nhất
định sẽ rụng và cô cũng lìa đời
- Học sinh thảo luận nhóm, trình bày
- Học sinh nhóm khác nhận xét
- Giôn-xi tàn nhẫn, thờ ơ, lạnh lùng với chính mình, với cuộc sống đang tắt dần trong cơ thể mình nên cô không mấy quan tâm đến sự lo lắng, chăm sóc của bạn Điều đó là do cô bệnh tật và thiéu nghị lực
- Chiếc lá vẫn còn
- Ngạc nhiên, nhìn nó hồi lâu, gọi Xiu quấy cháo, muốn uống chút rượu, muốn vẽ, hôm sau thì hoàn toàn qua cơn nguy hiểm cô đã muốn sống,
đã vui và đã sống
- Cô khâm phục sự gan góc, kiên cường sức sống mãnh liệt, bền bỉ của chiếc lá nó đã chống chọi với gió tuyết, thiên nhiên khắc nghiệt, bám lấy cuộc sống không chịu rụng xuống trái ngược với ý định buông xuôi, yếu
đuối của mình Nó đã đem lại nhiệt tình tuổi trẻ cho cô, chính cô đã tự chữa bệnh cho mình bằng chiếc lá, bằng sự thay đổi tinh thần
Học sinh thảo luận trình bày
- Cách kết thúc như vậy truyện sẽ có dư âm, để lại trong lòng người đọc nhiều suy nghĩ và những dự đoán Truyện sẽ kém hay nếu nhà văn cho chúng ta biết cụ thể Giôn-xi nghĩ gì, nói gì, có hành động gì khi nghe Xiu
kể lại cái chết và việc làm cao cả của
cụ Bơ-men
- Học sinh tự kể
Trang 4cuối cùng không bị rụng.
IV Củng cố: (3')
- Em hãy nêu một vài nét về nhà văn O Hen-ri và tác phẩm : Chiếc lá cuối cùng
- Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Giôn-xi
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Kể tóm tắt lại văn bản
- Viết đoạn văn ngắn phát biểu cảm nghĩ về nhân vật Giôn-xi
- Soạn tiếp phần bài còn lại
Tuần 8
Tiết 30 Ngày soạn: 18/10/2006 Ngày dạy: 28/10/2006
Văn bản : chiếc lá cuối cùng( Tiếp)
(O-Hen ri)
A Mục tiêu ( Như tiết 29)
B Chuẩn bị.
Thầy: Soạn giáo án
Trò: Soạn trước bài ở nhà
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ 5':
? Hãy nêu một vài nét về nhà văn O Hen- ri và tác phẩm : Chiếc lá cuối cùng
? Hãy phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật Giôn- xi trong truyện : Chiếc lá cuối cùng
III.Bài mới:
? Tại sao Xiu cùng cụ Bơ-men sợ sệt
ngó ra ngoài cửa sổ nhìn cây thường
I Tìm hiểu chung.
II Đọc - Hiểu văn bản
3 Phân tích
a Diễn biến tâm trạng của Giôn-xi b) Nhân vật Xiu
- Vì lo cho bệnh tật và tính mệnh của Giôn-xi, vì nhớ đến ý định sẽ chết cùng
Trang 513'
xuân
? Hành động của Xiu đối với
Giôn-xi như thế nào
* Xiu chân thành và giàu lòng yêu
thương bạn, có sự đồng cảm sâu sắc
? Em hiểu gì về tấm lòng của người
bạn
? Sáng hôm sau , Xiu có biết chiếc
lá cuối cùng là do cụ Bơ-men vẽ
không
? Nếu Xiu biết trước thì sao
* Xiu cũng rất ngạc hiên khi nhìn
thấy chiếc lá khiến truyện càng cảm
động và hấp dẫn hơn
? Tại sao tác giả lại để cho Xiu kể
lại chuyện về cái chết và nguyên
nghân dẫn đến cái chết của cụ
Bơ-men
? Qua đó em hiểu gì thêm về phẩm
chất của cô hoạ sĩ trẻ này
* Xiu kính phục, nhớ tiếc cụ Bơ-men
và hết lòng với bạn
? Sự thật về chiếc lá còn liên quan
đến nhân vật nào
? Cụ được giới thiệu ở phần tóm tắt
như thế nào
? Phần đầu đoạn trích cho thấy cụ có
thái độ như thế nào
* Cụ là người giàu lòng yêu thương,
lo lắng cho Giôn-xi và có lẽ đang
nghĩ đến cách vẽ chiếc lá cuối cùng
để cứu Giôn-xi
? Cụ đã vẽ bức tranh trong hoàn
cảnh như thế nào
với chiếc lá cuối cùng của bạn Họ nhìn nhau và không dám nói gì vì họ biết chỉ đêm tới lá sẽ rụng hết, Giôn-xi khó
mà qua khỏi
- Xiu làm theo một cách chán nản
- Cúi khuôn mặt hốc hác gần gối tha thiết an ủi, mong bạn cố sống, lo lắng bất lực chẳng biết làm gì để cứu bạn
- Học sinh khái quát, nhận xét
- Xiu cũng ngạc hiên không ngờ chiếc lá cuối cùng còn bám lại, cô chỉ biết sau đó và cô bình tĩnh khi lần thứ 2 Giôn-xi bảo kéo mành lên
- Truyện sẽ kém hay đi vì Xiu không bị bất ngờ và chúng ta không biết được tâm trạng lo lắng thấm đượm tình người của cô
- Tác giả không tả trực tiếp cái chết của
cụ Bơ-men trong bệnh viện mà gián tiếp qua lời kể của Xiu
câu chuyện diễn ra tự nhiên và ta
hiểu thêm về Xiu: kính phục nhớ tiếc
cụ hoạ sĩ và hết lòng với bạn
c Cụ hoạ sĩ Bơ-men
- Đó là một hoạ sĩ đã ngoài 60 tuổi, râu xồm, kiếm sống bằng cách ngồi làm mẫu vẽ cho các hoạ sĩ trẻ Cụ mơ ước
vẽ một kiệt tác nhưng đã 40 năm nay vẫn chưa thực hiện được
- Sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ, nhìn cây thường xuân, nhìn nhau chẳng nói năng gì
Cụ đang lo lắng cho Giôn-xi và có
lẽ trong thâm tâm đang nghĩ đến chiếc lá để cứu sống Giôn-xi
- Vẽ âm thầm, bí mật trong đêm mưa gió, lạnh buốt
- Người ta tìm thấy 1 chiếc đèn bão còn thắp sáng, 1 chiếc thang đã bị lôi ra khỏi chỗ để của nó, vài chiếc bút lông rơi vung vãi, bảng pha màu xanh vàng
Trang 6? Cụ phải trả giá như thế nào cho
bức vẽ chiếc lá đó
? Em thấy cụ là người như thế nào
* Cụ thật là cao thượng, quên mình
vì người khác, lại cứ lẳng lặng mà
làm không hề hé răng cho ai biết
? Có thể gọi bức tranh đó là kiệt tác
được hay không? vì sao
- Hoặc yêu cầu học sinh ghi vào
phiếu học tập: chiếc lá là 1 kiệt tác
vì:
+ Hình thức
+ Mục đích
+ Hoàn cảnh vẽ
+ Sự trả giá
- Học sinh điền phiếu, giáo viên
kiểm tra đánh giá(trên máy chiếu)
* Bức tranh của cụ là một kiết tác vì
dã hướng tới và phục vụ cuộc sống
của con người
? Chứng minh truyện được kết thúc
trên cơ sở 2 sự kiện bất ngờ đối lập
nhau tạo nên hiẹn tượng đảo ngược
tình huống 2 lần
* Đảo ngược tình huống 2 lần gây
bất ngờ và hứng thú, xúc động cho
người đọc
? Tác dụng của việc đảo ngược tình
huống 2 lần? Phương thức biểu đạt
? Nhận xét về cách kể chuyện của
tác giả
* Kể xen tả và biểu cảm
Sắp xếp các tình tiết hấp dẫn, chặt
chẽ khéo léo
trộn lẫn
- Cụ bị viêm phối nặng và đã chết vì sưng phổi
- Học sinh khái quát
Học sinh thảo luận
- Nó rất đẹp, rất giống lá thật, cuống lá màu xanh sẫm, rìa lá hình răng cưa đã nhuốm màu vàng úa, cả Giôn-xi và Xiu
đều không nhận ra
- Nó đã góp phần cứu sống 1 con người , đẩy lui ác bệnh
- Nó được hoàn thành trong một hoàn cảnh khắc nghiệt
- Nó được tạo ra bằng chính sinh mạng của người vẽ nó, bằng tình yêu thương bao la, lòng hi sinh cao thượng nó
là kiệt tác vì đã hướng tới và phục vụ cuộc sống con người
4 Tổng kết
a Nghệ thuật
- Học sinh thảo luận nhóm + Giôn-xi cứ ngày một tiến dần đến cái chết khiến độc giả thương cảm, lo lắng Nhưng tình huống bỗng đảo ngược vào lúc truyện gần kết thúc, Giôn-xi trở lại với lòng yêu đời, bệnh tình thoát cơn nguy hiểm và độc giả thở phào, trút
được gánh nặng lo âu đảo ngược tình huống
+ Cụ Bơ-men đang khoẻ mạnh, chẳng
ai ngờ đến cái chết của cụ được thông báo cũng vào lúc truyện gần kết thúc nhân vật trong truyện và cả độc giả
đều bất ngờ gây hứng thú cho người
đọc
- Kể xen tả và biểu cảm (đoạn cuối)
- Sắp xếp các tình tiết hấp dẫn, chặt chẽ khéo léo
b Nội dung
- Phản ánh tình yêu thương cao cả của
Trang 7? Khái quát giá trị nội dung của
truyện
? Bài học cho bản thân
? Em hiểu thế nào về nghệ thuật
chân chính
? Em hiểu gì về tài năng của nhà văn
nữ O Hen-ri
? Miêu tả bức tranh trong truyện
? Kể lại tóm tắt
những người nghèo khổ
- Học sinh tự bộc lộ
III Luyện tập (6')
- Nghệ thuật chân chính được tạo ra từ tình yêu thương con người
- Nghệ thuật chân chính là nghệ thuật vì con người
- Yêu thương quí trọng người nghèo khổ
- Tài viết truyện với những kết thúc độc
đáo bất ngờ (giống với An-dec-xen
đồng cảm với người nghèo khổ)
- Học sinh kể chuyện
IV Củng cố: (3')
- Yêu cầu học sinh nhắc lại nội dung, nghệ thuật của truyện
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Kể lại văn bản, nẵm được nội dung, nghệ thuật
- Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về tình cảm của các nhân vật trong truyện
- Soạn ''Hai cây phong''
Tuần 8
Tiết 31 Ngày soạn: 22/10/2006 Ngày dạy: 30/10/2006
chương trình địa phương
(Phần Tiếng Việt )
A Mục tiêu
Trang 8- Học sinh hiểu được từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích được dùng ở địa phương các em sinh sống
- Bước đầu so sánh các từ ngữ địa phương với các từ ngữ tương ứng trong ngôn ngữ toàn dân, những từ nào không trùng với từ ngữ toàn dân
- Rèn kĩ năng giải nghĩa từ ngữ địa phương bằng cách đối chiếu với từ ngữ toàn dân
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh: chuẩn bị ở nhà tìm hiểu và lập bảng đối chiếu giữa từ ngữ địa phương và toàn dân
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp (1')
II Kiểm tra bài cũ (6')
? Thế nào là tình thái từ ? Cách sử dụng tình thái từ
? Giải bài tập 4, 5 SGK tr83
- G/v cho học sinh nhận xét bài của bạn
- G/v nhận xét cho điểm
III.Bài mới
1 Tổ chức học sinh thành ba
nhóm, căn cứ vào phần đã chuẩn
bị viết vào giấy trắng
-Nhóm 1: từ số thứ tự 1 đến số 11
-Nhóm 2:từ số thứ tự 12 đến số22
-Nhóm 3: từ số thứ tự 23 đến số 34
-Giáo viên thu phiếu học tập, đọc
cho cả lớp nghe ( Trong quá trình
đọc cho học sinh nhóm làm bài lên
bảng ghi vào bảng kẻ sẵn trên
bảng)
-Gọi nhóm khác nhận xét, giáo
viên đánh giá, bổ sung
-Học sinh làm việc theo nhóm
-Học sinh lên bảng làm bài
- Học sinh nhóm khác nhận xét
STT Từ ngữ toàn dân Từ ngữ được dùng ở địa phương em
Từ ngữ được dùng
ở địa phương khác
18 /
Trang 911 bác (chị gái của cha) bác bá
14 chú (chồng em gái của cha) chú
18 mợ (vợ em trai của mẹ) mợ
20 bác (chồng chị gái của mẹ) bác
22 chú (chồng em gái của mẹ) chú
24 chị dâu (vợ của anh trai) chị dâu
26 em dâu (vợ của anh trai)
28 anh rể (chồng của chị gái) anh rể
33 em rể (chồng của em gái) em rể
2 Sưu tầm một số (từ ngữ) thơ ca
có sử dụng từ ngữ chỉ quan hệ
ruột thịt, thân thích của địa
phương em hoặc địa phương
khác
- Tổ chức thi giữa các nhóm
- Mỗi nhóm chuẩn bị cho một số
câu ( Từ 1- 5 câu) trình bày trước
lớp
- Cho học sinh nhóm khác nhận
xét bài của các nhóm đã trình bày
- Giáo viên nhận xét và cho điểm
Tuyên dương nhóm có đáp án hay
Ví dụ
- Học sinh thi theo nhóm
- Đại diện nhóm trình bày trước lớp kết quả thảo luận của nhóm mình
- Học sinh nhóm khác nhận xét
1 Anh em như thể tay chân 11 Cây xanh thì lá cũng xanh
Cha mẹ hiền lành để đức cho con
2 Chị ngã em nâng 12 Cha mẹ nuôi con bằng giời, bằng bể
Con nuôi cha mẹ con kể từng ngày
16'
3 Anh em như khúc ruột trên,
khúc ruột dưới 13 Công cha như núi Thái SơnNghĩa mẹ như nguồn chảy ra
Trang 104 Anh em đánh nhau đằng cán
chứ không đánh nhau đằng
lưỡi
14 Sẩy cha ăn cơm với cá, sẩy mẹ gặm lá đứng đường
5 Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú gì 15 Con không cha như nhà không nóc
Không cha không mẹ như đờn đứt dây
7 Con chị nó đi, con dì nó lớn 17 Người dưng có ngãi, ta đãi người
dưng Chị em bất ngãi, ta đừng chị em
8 Nó lú nhưng chú nó khôn 18 Bán anh em xa, mua láng giềng gần
9 Quyền huynh thế huỵch 19 Mấy đời bánh đúc có xương
Mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng
10 Phúc đức tại mẫu 20 Thật thà như thể lái trâu
Thương nhau như thể nàng dâu, mẹ chồng
IV Củng cố: (3')
? Nhắc lại thế nào là từ địa phương
? Trong thơ văn, từ địa phương có tác dụng gì
V Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Ôn lại từ địa phương, điểm khác với từ toàn dân, sưu tầm tiếp từ địa phương trong thơ văn
- Xem trước bài ''Nói quá''; đọc văn bản và trả lời (?) tiết lập dàn ý cho bài văn tự sự
Tuần 8
Tiết 32
Ngày soạn: 23/10/2006 Ngày dạy: 1/11/2006
Tập làm văn: lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
A Mục tiêu.