Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đó được lĩnh hội ở hoạt động hỡnh thành kiến thức về sự phát triển kinh tế- văn hóa thời Đinh – Tiền Lê và sinh hoạt [r]
Trang 1Ngày soạn: 11/10/2019
Ngày giảng:7B1………
7B3………
CHỦ ĐỀ
ĐỜI SỐNG KINH TẾ , VĂN HÓA THỜI LÝ
Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học
Kĩ năng đọc hiểu bài học
Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học
Thứ tự tiết, tên bài theo Sgk hiện hành Chủ đề dạy học
Tiết
theo
PPCT
Tên bài
Tổng số tiết theo PPCT
Tên chủ đề Tổng số tiết
17 Đời sống kinh tế, vănhóa thời Lý (T1)
2 Đời sống kinh tế,văn hóa thời Lý 2
18 Đời sống kinh tế, vănhóa thời Lý (T2)
Bước 3: Xác định mục tiêu bài học
I.Mục tiêu bài học
Học xong chủ đê này học sinh cần đạt được:
1 Kiến thức:
HS nắm được các ý sau:
Thời Đinh –Tiền Lê
- Các vua Đinh-Tiền Lê đó bước đầu xây dựng một nền kinh tế tự chủ bằng sự phát triển nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp…
- Cùng với sự phát triển kinh tế, văn hoá-xã hội cũng có nhiều đổi thay
Thời Lý
- Thời Lý có sự phát huy mạnh mẽ về giai cấp và các tầng lớp trong xã hội
- Văn hoa, giáo dục phát triển, hình thành nền văn hóa Thăng Long
2 Kĩ năng:
- Phân tích, tìm hiểu nguyên nhân và rút ra ý nghĩa thành tựu kinh tế, văn hoá-xã hội thời Đinh-Tiền Lê và thời Lý, vẽ sơ đồ, so sánh, phân tích
- Rèn kĩ năng sống: nhận thức vấn đề lịch sử,giao tiếp, lắng nghe tích cực;hợp tác
để thảo luận vấn đề lịch sử, ra quyết định,giải quyết vấn đề về lịch sử, tìm kiếm và
xử lý thông tin
3 Thái độ: Giáo dục cho HS ý thức độc lập tự chủ trong việc xây dựng đất
nước,biết quí trọng các truyền thống văn hoá của ông cha ta thời Đinh-Tiền Lê – thời Lý
Giá trị đạo đức cần giáo dục:
- Có ý thức trách nhiệm trong việc xây dựng quê hương
- Ý thức trách nhiệm trong việc phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc
4 Định hướng các năng lực hình thành:
Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề, năng lực sáng
tạo
Năng lực chuyên biệt: Năng lực tái hiện sự kiện,hiện tượng lịch sử thông qua
tranh ảnh, năng lực so sánh phân tích
Trang 2II.CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án word và Powerpoint, máy tính
- Tranh ảnh có liên quan
- Phiếu học tập, giấy A0, A4, bút dạ
- Một số câu ca dao, tục ngữ, nhận định và tư liệu có liên quan
2 Chuẩn bị của học sinh
- Đọc trước sách giáo khoa
- Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về Kinh tế, văn hóa- xó hội thời Đinh- Tiền lê và thời Lý
- Sưu tầm tranh ảnh về những thanh tựu về văn hóa thời Đinh- Tiền lê và thời Lý
Bước 4: xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập cốt lõi có
thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học
Nội dung Nhận biết Thụng hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
I Sự phát
triển kinh
tế văn hóa
thời
Đinh-Tiền Lê
- Trình bày được tình hình nông nghiệp, thủ công
nghiệp, thương nghiệp- đời sống văn hóa thời Đinh-Tiền
Lê
- Lí giải
được nguyên nhân đạt được những thành tựu của thời Đinh –Tiền Lê
- Đánh giá được những mặt tích cực
mà nhà Đinh- Tiền
Lê đó làm
II.Sinh
hoạt xã hội
và văn hóa
thời Lý
-Biết được những thay đổi về mặt
xã hội thời
Lý và những thành tựu
về giáo dục , văn hoá thời Lý
-Lí giải được nguyên nhân đạt được những thành tựu củả thời Lý
- Chứng minh
được tại sao nhà Lý đó đạt được những thành tựu đáng
kể như vậy
- Liên hệ được sự phát triển một số nghề thủ công truyền thống ở địa phương
Tiết 1: Tìm hiểu về:
I Sự phát triển kinh tế văn hóa thời Đinh- Tiền Lê
Tiết 2: II.Sinh hoạt xã hội và văn hóa thời Lý
Hoạt động 3: Luyện tập
Hoạt động 4: Vận dụng, tìm tòi, mở rộng:
Trang 3Bước 5: Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả
Câu hỏi tự luận:
1.Câu hỏi nhận biết
Câu 1: Thời Đinh – Tiền Lê , ruộng đất thuộc sở hữu của ai?
Câu 2: Nhà nước có chú trọng đến sx nông nghiệp không? hãy kể 1 số việc làm để chứng tỏ điều đó?
Câu 3: Nhờ những biện pháp ấy mà tình hình sx thời Đinh - Tiền Lê ntn? Kết quả
ra sao?
Câu 4: Sự phát triển của thủ công ngiệp thể hiện ở những mặt nào?
Câu 5: Thời Lý, Xó hội cú sự phõn húa về cỏc tầng lớp, giai cấp như thế nào? Câu 6: Đời sống các tầng lớp trong giai cấp thống trị?
Câu 7: Đời sống các tầng lớp trong giai cấp bị trị?
Câu 8: Việc thi cử được tổ chức như thế nào?
2 Mức độ thông hiểu:
Câu 1 Vua Lê tổ chức lễ cày tịch điền nói lên điều gì?
Câu 2: Hãy MT lại cung điện Hoa Lư để thấy được sự p/tr của nước ta lúc đó? Câu 3: Vì sao các nhà sư thời kỳ này được trọng dụng?
Câu 4:Văn hóa, xó hội nước ta thời Đinh – Tiền Lê có gỡ thay đổi?
Câu 5: Kể tờn cỏc hoạt động văn hóa dân gian và các mô thể thao?
Câu 8: Văn Miếu được xây dựng vào thời gian nào? Để làm gỡ?
Câu 6: Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc như thế nào?(trỡnh độ điêu khắc )
Câu 7: Qua tranh 26 SGK, em cú nhận xột gỡ về hỡnh tượng rồng thời Lý?
3.Mức độ vận dụng thấp:
Câu 1: Em có nhận xét gì về sự phân biệt giai cấp thời Lý so với thời Đinh-Tiền
Lê ?
Câu 2: Em có nhận xét gì về giáo dục thời Lý
4 Mức độ vận dụng cao.
Câu 1: So sánh về tỡnh hỡnh văn hóa thời Đinh –Tiền Lê và thời Lý cú gỡ giống
và khỏc nhau?
Câu 2: Em hãy đánh giá khái quát nhất về những thành tựu mà thời Lý với thời Đinh-Tiền Lê đó đạt được?
Câu 3:Theo các em tại sao lại có những thành tựu như vậy? Giá trị của những
thành tựu đó?
Câu hỏi trắc nghiệm
1 Nhận biết :
Câu 1: Lễ tịch điền được thực hiện đầu tiên dưới thời vua nào?
A: Lê Đại Hành
B: Vua Minh Mạng
C Vua Tự Đức
D Vua Trần Nhõn Tụng
Câu 2: Văn Miếu được xây dựng vào thời gian nào?
A 1071
B 1072
C 1070
D 1073
Câu 3: Nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư vào năm:
a 1042 b 1054.
Trang 4c 1070 d 1075.
2 Thông hiểu:
Câu 1: Lê Hoàn lên ngôi vua là do:
a Lật đổ được triều Đinh
b Đánh bại được quân xâm lược Tống
c Các tướng lĩnh và quân đội suy tôn lên.
d Cả 3 ý trờn đều đúng
Câu 2: Tại sao thời nhà Lý các nhà sư được trọng dụng?
a Đạo Phật được truyền bá rộng rói.
b Số người được đi học rất ít, chủ yếu là các nhà sư
c Cả hai ý a và b đều đúng
d Cả hai ý a và b đều sai
Câu 3 Kinh đô Thăng Long chính thức hỡnh thành:
a Năm 983 dưới thời Ngô
b Năm 970 dưới thời Đinh
c Năm 1010 dưới thời Lý Thỏi Tổ.
d Năm 1075 dưới thời Lý Thỏnh Tụng
3 Vận dụng:
Câu 7 Tại sao nụng nghiệp thời Lý phỏt triển?
a Khuyến khớch khai hoangvà Chỳ ý thủy lợi
b Tổ chức cày tịch điền
c Cấm giết hại trõu bũ
d Tất cả các ý trên.
4 Vận dụng cao: Hãy điền từ thích hợp vào chỗ trống:
Thời Lý vua quan là bộ phận chớnh trong giai cấp thống trị Một
số quan lại được nhà nước phong cấp ruộng đất trở thành có thế lực ở địa phương chiếm đa số trong dân cư
Họ là lực lượng chủ yếu của xó hội Cỏc đinh nam được chia ruộng theo tục lệ của làng xó và phải làm cho nhà nước Những phải cày ruộng, cho địa chủ
Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học
Tiết 17
I Đời sống kinh tế
Hoạt động của thầy và trũ Nội dung ghi bảng:
Hoạt động1: (17')
- Mục tiêu: Học sinh nắm được tình hình nông
nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp thời
Đinh- Tiền Lê
- Phương pháp: vấn đáp, trực quan
- Hình thức tổ chức: cá nhân/lớp
- Kĩ thuật: động não, đặt câu hỏi
* Phương thức:
- Chuyển giao nhiệm vụ: yêu cầu HS đọc SGK và
các tư liệu dưới đây, kết hợp với quan sát tư liệu
và trả lời câu hỏi:
1 Bước đầu xây dựng nền kinh tế tự chủ:
a Nông nghiệp:
Trang 5Tư liệu 1.
Thời Đinh – Tiền lê ruộng đất thuộc quyền
sở hữu của làng xóm Nhân dân trong làng chia
ruộng cho nhau để cày cấy và nộp thuế, đi lính và
làm lao dịch cho nhà vua
Hằng năm vua thường tổ chức lễ cày tịch
điền và chú ý đến thủy lợi nờn nụng nghiệp ổn
định và phát triển
Thế kỉ x, nhà Đinh – Tiền lê xây dựng một
số xưởng thủ công và tập trung một số thợ khéo
trong nước
Quan hệ bang giao Việt – Tống được thiết
lập
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS đọc tư
liệu, suy nghĩ, trao đổi câu hỏi
- Báo cáo sản phẩm: đại diện báo cáo.
- Nhận xét, đánh giá: HS, GV.
* Dự kiến sản phẩm:
- HS làm việc với tư liệu và khái quát được
tỡnh hỡnh nước ta trong trong thời Đinh- Tiền lê
và thời Lý
- GV củng cố, khẳng định:
Kinh tế nông nghiệp thời Đinh – Tiền Lê đó
đạt được nhiều thành tựu đáng kể như:
+ Ruộng đất chia cho nông dân và rất chỳ ý đến
việc Khai khẩn đất hoang.
Và Chú trọng thuỷ lợi nờn kinh tế ổn định và p/tr
Đời sống nhân dân no đủ và cũn tiến hành đúc
tiền đồng để lưu thông trong nước
Cỏc nghề thủ cụng cổ truyền tiếp tục phỏt triển
Nhiều trung tâm buôn bán ra đời , quan hệ với
nhà tống được thiết lập
GV trình chiếu hình ảnh về lễ tịch điền
? Thái độ của nông dân trước những biện pháp
của nhà nước?
(Phấn khởi sx)
? Nhờ những biện pháp ấy mà tình hình sx thời
Đinh - Tiền Lê ntn? Kết quả ra sao?
? Sự phát triển của thủ công nghiệp thể hiện ở
những mặt nào?
(Các xưởng mới: Đúc tiền, rèn vũ khí, may mặc,
xây dựng…)
? Ngoài các nghề thủ công mới, những nghề TC
đã có thời kỳ này ntn?
G: Vì đ/n độc lập, các ngành nghề được tự do
phát triển không bị kìm hãm như trước đây, các
- Ruộng đất chia cho nông dân
- Khai khẩn đất hoang
- Chú trọng thuỷ lợi
=> kinh tế ổn định và p/tr
b Thủ công nghiệp :
- Các xưởng thủ công nhà nước ra đời
- Các nghề thủ công cổ truyền tiếp tục phát triển
Trang 6thợ khéo không bị cống nạp sang TQ.
GV trình chiếu cung điện Hoa Lư
? Hãy MT lại cung điện Hoa Lư để thấy được sự
p/tr của nước ta lúc đó?
(Cột dát vàng bạc, có nhiều điện, đài tế, chùa
chiền, kho vũ khí, kh thóc thuế được xây dựng ->
quy mô cung điện hoành tráng hơn
? Nguyên nhân sự p/tr của TCN?
(Đ/n giành độc lập, thợ TC lành nghề không bị
bắt sang TQ; bản tính cần cù, kinh nghiệm sx lâu
đời của nhân đân truyền lại)
? Thương nghiệp có gì đáng chú ý?
? Việc thiết lập quan hệ bang giao với nhà Tống
có lợi gì?
(Nhân dân vùng biên trao đổi hàng hoá, củng cố
nền độc lập)
c Thương nghiệp
- Tiền đồng được lưu thông trong cả nước
- Buôn bán trong nước và với nước ngoài phát triển
4.Củng cố: ( 2')
? Nguyên nhân làm kt Đinh – Tiền Lê p/tr?
- đất nước độc lập tự chủ, ít chịu ảnh hưởng của thiên tai
? Đời sống xh, văn hoá Đại Cồ Việt có gì thay đổi?
- Sự p/tr mạnh của Phật giáo, các lễ hội tiếp tục phát huy
5 Hướng dẫn về nhà: (3’)
- Nhớ được nguyên nhân làm kt Đinh – Tiền Lê p/tr, nhớ được những thay đổi trong đời sống xh, văn hoá Đại Cồ Việt
* Hướng dẫn tìm hiểu tiết sau:
HOẠT ĐỘNG 1 TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP
Nhóm 1+2: Tìm hiểu về xã hội thời Lý
? Tầng lớp thống trị gồm những ai? Tầng lớp bị trị bao gồm những người nào?
? Vì sao các nhà sư thời kỳ này được trọng dụng?
? Văn hóa, xã hội nước ta thời Đinh – Tiền Lê có gì thay đổi?
Tư liệu 1.
Trong xã hội các quan văn, võ tạo thành bộ mỏy thống trị Những người bị trị gồm nông dân, thợ thủ công, người làm nghề buôn bán nhỏ và số ít địa chủ
Giáo dục chưa phát triển Nho học đó sớm nhập vào nước ta nhưng chưa có được ảnh hưởng đáng kể Đó cú nhà sư mở lớp học trong chùa
Đạo phật được truyền bá rộng rói Chựa chiền được xây dựng ở nhiều nơi Nhiều loại hỡnh văn hóa dân gianđó tồn tại trong thời này như ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đánh đu
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS đọc tư liệu, suy nghĩ, trao đổi câu
hỏi
- Báo cáo sản phẩm: HS trả lời câu hỏi, đại diện báo cáo sản phẩm
- Nhận xét, đánh giá: HS, GV.
* Dự kiến sản phẩm:
- HS trình bày được những thay đổi về văn hóa thời Đinh –tiền Lê.
- GV bổ sung, khẳng định:
Trang 7* Nhóm 3+4: Tìm hiểu về văn hóa thời Lý
1 Mục tiêu:
GV cho HS quan sát những hình ảnh gần gũi với cuộc sống đời thường (đền thờ vua Lê,Tượng phật A-di-đà, chùa Một Cột, hình rồng thời Lý) để gợi cho HS thấy được các công trình kiến trúc thời Đinh- Tiền Lê và thời Lý
2 Phương thức: Giáo viên cho học sinh quan sỏt những hỡnh ảnh sau và
yêu cầu trả lời câu hỏi:
+ Em biết gì về những hình ảnh này?
+ Những hình ảnh đó gợi cho em liên tưởng đến thời kỡ nào trong lịch sử nước ta?
+ Em có hiểu biết gì về ngôi đền này?
3 Dự kiến sản phẩm
- Học sinh quan sát hình ảnh, trao đổi với nhau và trả lời
- GV dẫn dắt:
+ Các hình ảnh này là những thành tựu về văn hóa mà nước ta đó đạt được trong thời Đinh- Tiền Lê và thời Lý
+ Vậy để biết vỡ sao thời kỡ đó đạt được những thành tựu như vậy chúng
ta sẽ đi tỡm hiểu bài ngày hụm nay
Tư liệu 1.
Năm 1070, Văn Miếu được thành lập ở Thăng Long để thờ khổng Tử Đây cũng là nơi dạy học của các con vua
Năm 1075 khoa thi đầu tiên được mở để tuyển chọn quan lại Sau đó mở rộng cho con em quan lại và những người giỏi trong nước.Văn học chữ hán bước đầu phát triển
Kiến trúc và điêu khắc rất phát triển các công trỡnh mang mang quy mụ tương đối lớn và mang tính cách độc đáo
Trình độ điêu khắc tinh vi được thể hiện trên các tượng phật
PHIẾU HỌC TẬP
Văn hóa
Giáo dục
Trang 8- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS đọc SGK hoàn thành Phiếu bài tập.
Các nhóm quan sát, phân tích các hỡnh ảnh và kết hợp với nội dung kiến thức trong sỏch giỏo khoa trao đổi thảo luận thống nhất
- Bỏo cỏo kết quả: HS hoàn thiện Phiếu bài tập.
- Nhận xét, đánh giá: HS, GV.
* Gợi ý sản phẩm:
- Phiếu học tập hoàn thiện nội dung:
PHIẾU HỌC TẬP
- GV bổ sung, đánh giá
Trang 9Giáo dục:
- Năm 1070 nhà Lý xây dựng Văn Miếu Đây là nơi dạy học cho các con vua
- Năm 1075 mở khoa thi đầu tiên để tuyển chọ quan lại
- Năm 1076 lập Quốc tử giám cho con em quý tộc đến học
Giáo dục bước đầu phát triển, nhưng cũn nhiều hạn chế
Văn hóa :
- Đạo Phật rất phát triển
-Văn hóa dân gian
- Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc rất phát triển, mang tính cách đa dạng, độc đáo
V RÚT KINH NGHIỆM :
Tiết 18 HOẠT ĐỘNG 2: II ĐỊNH HƯỚNG KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT
* Hoạt động 1 : 15'
- Mục tiêu: Học sinh nắm được những thay
đổi về mặt xã hội thời Lý
- PP:Thuyết trình,vấn đáp,động não
- Hình thức tổ chức: thảo luận nhóm,vẽ sơ đồ
- Kĩ thuật: động não, trình bày một phút,đặt
câu hỏi
HS: Đọc sgk
? Thời Lý, Xó hội cú sự phõn húa về cỏc tầng
lớp, giai cấp như thế nào?
(HS trả lời theo SGK giáo viên tóm tắt bằng
sơ đồ cho học sinh ghi bảng)
1 Những thay đổi về mặt xó hội
Được cấp hoặc có nhiều ruộng đất
Được nhận ruộng công xó
Cày ruộng của địa chủ, nộp tô thuế cho địa chủ
HS thảo luận ? Em cú nhận xột gỡ về sự phõn biệt
giai cấp thời Lý so với thời Đinh-Tiền Lê ?
(sự phân biệt giai cấp sâu sắc hơn Địa chủ ngày càng
tăng, nông dân tá điền bị bóc lột ngày càng nhiều.)
* Sự phân biệt giai cấp ngày càng sâu sắc hơn, địa chủ ngày càng tăng, nông dân tá diền bị bóc
Quan lại
Hoàng tử, công chúa
Nông dân (từ 18 tuổi trở
thường Nông dân không có
Trang 10? Đời sống các tầng lớp trong giai cấp thống trị?
? Đời sống các tầng lớp trong giai cấp bị trị?
* Hoạt động 2 : 18'
- Mục tiêu: Học sinh nắm được giáo dục , văn hoá
thời Lý:
- Phương pháp:Thuyết trình, vấn đáp
- Hình thức tổ chức: lớp/ cá nhân
- Kĩ thuật: động não,đặt câu hỏi
- GV trình chiếu - HS: quan sỏt tranh Văn Miếu
? Văn Miếu được xây dựng vào thời gian nào? Để
làm gỡ?
- GV: Văn Miếu chính thức được xây dựng vào tháng
9-1070, đây là miếu thờ tổ đạo Nho (Khổng Tử) và là
nơi dạy học cho các con vua
Năm 1075 khoa thi đầu tiên được tổ chức ở đây, trong
kỡ thi này Lờ Văn Thịnh người làng Gia Bỡnh (Gia
Lương-Hà Bắc)đỗ đầu
Năm 1076, nhà Quốc tử giám được dựng lên trong
khu Văn Miếu, đây được coi là trường đại học đầu
tiên của nước ta Lúc đầu chỉ có con vua học sau đó
mở rộng cho con em của quan lại, quí tộc và người
giàu có đến học
? Việc thi cử được tổ chức như thế nào?( chưa có qui
cũ nền nếp, khi nào nhà nước cần mới mở khoa thi)
? Giỏo dục thời Lý cú nhưng hạn chế nào?( thi cữ, chỉ
có con nhà giàu, con em của quan lại mới được đi
học)
N thảo luận theo từng cặp ? Em cú nhận xột gỡ về
giỏo dục thời Lý
( bước đầu phát triển, song chưa đi vào nền nếp qui
củ )
- GV giảng thờm về nội dung giỏo dục
- HS: đọc đoạn in nghiêng, quan sát tranh-giáo viên
khai thác thêm: tượng Adiđà ở chùa Phật Tích(Bắc
Ninh) được vua Lý Thánh Tông cho tạc bằng đá xanh
năm 1057 Chùa Một cột- Diên Hựu: năm 1049 thời
vua Lý Thỏi Tụng
? Dưới thời Lý tụn giỏo nào được phát triển? Biểu
hiện như thế nào?(được đề cao thể hiện ở những điểm
sau: Các vua đều sùng Phật )
? Kể tên các hoạt động văn hóa dân gian và các mô
thể thao?
-Hát chèo, múa rối nước
- GV: Các hoạt động văn hóa dân gian thường được tổ
chức vào những ngày lễ hội đầu năm
-HS: đọc đoạn in nghiêng(SGK)
? Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc như thế nào?
lột ngày càng nhiều
2 Giáo dục và văn hóa:
a Giáo dục:
- Năm 1070 nhà Lý xây dựng Văn Miếu
- Năm 1075 mở khoa thi đầu tiên
- Năm 1076 lập Quốc tử giám
* Giáo dục bước đầu phát triển, nhưng cũn nhiều hạn chế
b Văn hóa :
- Đạo Phật rất phát triển