GV giúp HS hình thành khái niệm ban đầu: Cách mạng công nghiệp hay còn gọi là Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất là cuộc cách mạng trong lĩnh vực sản xuất; là sự thay đổi cơ bản các [r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Bài 3 - Tiết 5 CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐƯỢC XÁC LẬP TRÊN PHẠM VI THẾ GIỚI (T1)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Biết được một số phát minh lớn trong cách mạng công nghiệp ở Anh
- Đánh giá được hệ quả của cách mạng công nghiệp
2 Kĩ năng
- Biết khai thác nội dung và sử dụng kênh hình trong SGK
- Biết phân tích các sự kiện để rút ra kết luận, nhận định và liên hệ thực tế
* KNS: tư duy, sang tạo, hợp tác, giao tiếp
3 Thái độ: HS nhận thức được:
- Bằng khả năng lao động sáng tạo, nhân dân thực sự trở thành chủ nhân của những thành tựu to lớn về kĩ thuật và sản xuất của nhân loại
4 Năng lực cần phát triển: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có
chất lượng , năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến về nội dung bài học), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự
tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học
II CHUẨN BỊ
- Giáo viên: Bản đồ thề giới, máy chiếu
+ tư liệu về thành tựu của các cuộc cách mạng công nghiệp ở Anh
- Học sinh: đọc trước bài, trả lời câu hỏi SGK, tìm hiểu những thành tựu về cuộc cách mạng công nghiệp Anh
III PHƯƠNG PHÁP
- Vấn đáp , trực quan, nêu và giải quyết vấn đề,
- KT động não, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp (1p)
2 Kiểm tra bài cũ (4p)
Trang 2Câu hỏi: Nêu những sự kiện chủ yếu qua các giai đoạn chứng tỏ sự phát triển đi lên của cách mạng tư sản Pháp Vì sao cách mạng Pháp được gọi là cuộc đại cách
mạng?
3 Bài mới ( 35’)
* Giới thiệu bài mới: (1’)Cách mạng công nghiệp khởi đầu ở Anh và lan
nhanh ra các nước tư bản khác Đồng thời cách mạng tư sản tiếp tục thành công ở nhiều nước với những hình thức khác nhau, đánh dấu sự thắng lợi của CNTB trên phạm vi thế giới
Hoạt động 1: Cách mạng công nghiệp ở Anh
(20p)
- PP: Vấn đáp, trực quan
- KT: động não
- Yêu cầu học sinh xã định vị trí nước Anh
trên bản đồ thế giới
(?) Tại sao CMCN lại diễn ra đầu tiên ở Anh
và trong ngành dệt?
- Anh hoàn thành cuộc cách mạng tư sản sớm,
CNTB phát triển mạnh mẽ
- Bởi ngành dệt là ngành kinh tế chủ yếu rất
phát triển ở Anh
Giảng: Ngành dệt của Anh rất phát triển
nhưng lại có sự mất cân đối giữa khâu kéo sợi
và dệt vải Cứ 10 người kéo sợi mới đủ sợi
cho một thợ dệt Người chủ phải đên tận nhà
người thợ dệt chờ đợi để mua hàng Khó khăn
đó thúc đẩy người thợ ở Anh suy nghĩ, sáng
chế ra chiếc máy kéo sợi cho năng suất cao
hơn
Để khắc phục tình trạng đói sợi đó, năm
1764, Giêm Ha-gri-vơ sáng chế ra máy kéo
sợi và đặt tên là Gienni – theo tên con gái
ông (Con gái đang chơi thì đánh đổ chiếc
máy kéo sợi của mẹ, cô định nâng máy lên
thì cha ngăn lại, suy nghĩ; 1 cọc suốt dựng lên
vẫn chuyển động, vậy tại sao không xếp thành
1 hàng cọc suốt? Ông bắt tay vào thiết kế
I.CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
1 Cách mạng công nghiệp ở Anh
- Cách mạng công nghiệp bắt đầu từ những năm 60 của TK XVIII trong ngành dệt
- 1764: Giêm Ha-gri-vơ sáng chế ra máy kéo sợi Gienni
Trang 3GV cho HS quan sát H.12 và H.13 trong
SGK
(?) Em hãy cho biết việc kéo sợi đã thay đổi
như thế nào ( cách sản xuất và năng suất lao
động khác nhau ra sao)?
- H.13: Máy kéo sợi Gienni so với chiếc xa cổ
truyền – từ chỗ một người kéo sợi với một
cọc sợi, đã tăng lên lên 16 cọc sợi, làm cho
năng suất tăng lên nhiều lần (lúc đầu tăng 8
lần, sau tiếp tục tăng hơn nữa)
(?) Điều gì sẽ xảy ra trong ngành dệt ở nước
Anh khi máy kéo sợi Gienni được sử dụng
rộng rãi ?
- Phát minh này với năng suất lao động trong
ngành dệt tăng nhanh không chỉ giải quyết
được nạn “đói sợi” trước đây mà còn dẫn đến
tình trạng thừa sợi -> đòi hỏi phải tiếp tục cải
tiến máy móc
-Mở đầu trong cuộc cách mạng công nghiệp
trên thế giới, đầu tiên là ở Anh
GV: - 1769, Ác-crai-tơ phát minh ra máy kéo
sợi chạy bằng sức nước
- 1785, Ét-mơn Các-rai chế tạo ra chiếc máy
dệt đầu tiên Năng suất tăng gấp 40 lần của
thợ dệt trước đó bằng tay
- 1784, Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước
G:Hãy nêu những hiểu biết của em về
Giêm Oát?
HS trả lời
GV mở rộng về Giêm Oát (1736 – 1819)
chiếu H14.
Giữa thế kỉ XVIII, máy móc chạy bằng sức
nước, buộc công xưởng phải xây dựng cạnh
các con sông Nhà máy phụ thuộc vào điều
kiện địa lí và thời tiết vì mùa đông, sông
đóng băng, máy ngừng chạy-> nhu cầu máy
- 1769: Ác-crai-tơ phát minh ra máy kéo sợi chạy bằng sức nước
- 1785: Ét-mơn Các-rai chế tạo ra chiếc máy dệt đầu tiên
- 1784, Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước
Thúc đẩy ngành dệt, luyện kim, khai thác mỏ, giao thông vận tải phát triển
Trang 4có động cơ độc lập, không chịu ảnh hưởng
của điều kiện thiên nhiên
Giảng: Phát minh ra máy hơi nước của
Giêm-Oát đã khắc phục được tất cả những
nhược điểm của các máy móc trước đây Từ
đây, các nhà máy có thể xây dựng ở bất cứ
nơi nào thuận tiện
=> Thúc đẩy nhiều ngành kinh tế khác ra đời
như ngành dệt, luyện kim, khai thác mỏ, tiêu
biểu là ngành giao thông vận tải (tàu thủy, tàu
hỏa sử dụng đầu máy chạy bằng hơi nước)
GV hướng dẫn HS quan sát H.15 – Xe lửa
Xti-phen-xơn và tường thuật về buổi lễ khánh
thành đường sắt đầu tiên ở Anh vào năm
1825
-Nhu cầu vận chuyển hàng hóa-> máy móc sử
dụng trong Ngành giao thông vận tải 1814,
Xti-phen-xơn chế tạo chiếc xe lửa đầu tiên
1825-khánh thành đường sắt Nhận dân không
ngủ, tụ tập dọc đường sắt Đến giờ, xe chuyển
bánh, đầu máy kéo 33 toa Quần chúng đi
trước, tiếp theo là người cầm cờ cưỡi ngựa,
thoe sau là đoàn kị sĩ Đến đoạn đường dốc,
xe tăng tốc lên 24 km/h.Chuyến đi đánh dấu
sự ra đời của ngành công nghiệp đường sắt
(?) Vì sao vào giữa TK XIX, Anh lại đẩy
mạnh sản xuất gang, thép và than đá?
- Máy móc và đường sắt phát triển -> công
nghiệp nặng (gang, thép, than đá) phải phát
triển đáp ứng nhu cầu
(?) Kết quả của cách mạng công nghiệp Anh
là gì?
- CMCN đã chuyển từ nền sản xuất nhỏ thủ
công sang sản xuất lớn bằng máy móc-> năng
suất lao động tăng nhanh
GV giảng:Anh là nước đầu tiên tiến hành
công nghiệp hóa Từ một nước nông nghiệp,
Anh đã trở thành nước công nghiệp phát triển
- Kết quả:
+ CMCN đã chuyển nền sản xuất nhỏ thủ công sang nền sản xuất lớn bằng máy móc
+ Anh trở thành nước công nghiệp phát triển nhất thế giới – “công xưởng thế giới”
Trang 5nhất thế giới, là “ công xưởng của thế giới”.
Hoạt động 2: Hệ quả của cách mạng công
nghiệp (10’)
- PP: Vấn đáp, trực quan
- KT: động não,thảo luận nhóm
GV chia lớp thành 4 nhóm và yêu cầu HS
thảo luận về hệ quả của cách mạng công
nghiệp trong thời gian 4 phút, trình bày vào
bảng phụ sau đó gọi đại diện lên trình bày ý
kiến của nhóm mình
GV nhận xét và kết luận:
GV cho HS quan sát H.17 và H.18 trong SGK
và nhận xét về sự thay đổi của nước Anh
trước và sau khi tiến hành cách mạng công
nghiệp
- HS nhận xét
+ Nước Anh giữa thế kỉ XVIII:
- Chỉ có một số trung tâm phát triển thủ
công
- Có 4 thành phố trên 58.000 dân
- Chưa có đường sắt
+ Nước Anh nửa đầu thế kỉ XIX:
- Xuất hiện ngành công nghiệp mới
- Xuất hiện các trung tâm khai thác than
đá
- Có 14 thành phố trên 50.000 dân
- Có mạng lưới đường sắt nối liền các
thành phố, hải cảng, khu công nghiệp
GV kết luận: Sản xuất công nghiệp TBCN
phát triển nhanh chóng, quá trình đô thị hóa
diễn ra nhanh.Luân Đôn trở thành trung tâm
thương mại, là thành phố đầu tiên của chấu
Âu tiến lên con đường công nghiệp hóa, trở
thành thị trường của thế giới Nhiều thành
phố mới hình thành
(?) Vậy, thế nào là “cách mạng công
2 Cách mạng công nghiệp ở Pháp, Đức (Giảm tải)
3 Hệ quả của cách mạng công nghiệp
- Làm thay đổi bộ mặt các nước tư bản như: nâng cao năng suất lao động, hình thành các trung tâm kinh
tế, thành phố lớn
- Về xã hội: hình thành hai giai cấp tư sản và vô sản mâu thuẫn nhau dẫn đến các cuộc đấu tranh giai cấp trong
xã hội tư bản
Trang 6-HS trả lời theo ý hiểu
GV giúp HS hình thành khái niệm ban đầu:
Cách mạng công nghiệp hay còn gọi là Cách
mạng công nghiệp lần thứ nhất là cuộc cách
mạng trong lĩnh vực sản xuất; là sự thay đổi
cơ bản các điều kiện kinh tế xã hội, văn
hóa và kỹ thuật, xuất phát từ nước Anh sau đó
lan tỏa ra toàn thế giới.[1] Trong thời kỳ này,
nền kinh tế giản đơn, quy mô nhỏ, dựa trên
lao động chân tay được thay thế bằng công
nghiệp và chế tạo máy móc quy mô lớn Tên
gọi "Cách mạng công nghiệp" thường dùng để
chỉ giai đoạn thứ nhất của nó diễn ra ở
cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19
Gv: cách mạng công nghiệp ảnh hưởng thế
nào đến tình hình xã hội các nước tư bản?
HS trả lời, gv chốt, bổ sung:
Bước phát triển của sản xuất tư bản chủ
nghĩa, diễn ra đầu tiên ở Anh rồi lan nhanh ra
các nước khác Nó thúc đẩy việc phát minh
máy móc, đẩy mạnh sản xuất và hình thành 2
giai cấp tư sản và vô sản
4.Củng cố (5p)
Gv chiếu bài tập củng cố, hs làm, nhận xét, gv chốt
Bài 1: Em hãy chọn đáp án đúng nhất
1.Cuộc cách mạng công nghiệp ở Anh bắt đầu từ:
A.Giữa thế kỉ XVII B.Giữa thế kỉ XVIII C.Những năm 60 thế kỉ XVIII D.Cuối thế kỉ XVIII 2.Máy móc được phát minh và sử dụng đầu tiên trong ngành: A.Nông nghiệp B.Hầm mỏ
C.Công nghiệp dệt D.Giao thông vận tải
3.Máy kéo sợi Gien-ni được sáng chế năm:
A.Năm 1754 B.Năm 1764 C.Năm 1767 D.Năm 1785 4.Đoạn đường sắt đầu tiên ở Anh khánh thành vào…
Trang 7A.Cuối thế kỉ XVIII B.Năm 1825
C.Năm 1830 D.Năm 1850
Bài 2: Em hãy nối tên nhân vật với các phát minh lớn sao cho phù hợp:
5 Hướng dẫn về nhà (4p)
- Trả lời câu hỏi cuối bài
- Chuẩn bị bài mới: phầnII Chủ nghĩa tư bản xác lập trên phạm vi thế giới
Vì sao các nước TB phương Tây đẩy mạnh đi xâm chiếm thuộc địa?
Đối tượng xâm lược của các nước tư bản phương Tây?
V RÚT KINH NGHIỆM
………
……
………