GVKL : nhờ có các cuộc phát kiến địa lí mà quá trình tích lũy tư bản nguyên thủy đã xuất hiện và hình thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa được ra đời, các công trường thủ công dần dần thay [r]
Trang 1Ngày soạn: 17/8/2019
Ngày giảng:6A………
6B………
6C……… Tiết 2
Bài 2
SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ
NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU.
I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
1- Kiến thức:
- Học sinh biết được nguyên nhân, tên các cuộc phát kiến tiêu biểu, thời gian, người
thực hiện các cuộc phát kiến
Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu (các giai cấp, tầng lớp mới.)
- Học sinh hiểu về tác động của các cuộc phát kiến địa lí với sự hình thành chủ nghĩa
tư bản châu Âu Sự hình thành CNTB ở châu Âu (cách thức các nhà quí tộc và tư sản châu Âu có tiền và đội ngũ nhân công làm thuê
- Học sinh thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ XHPK lên
XH - TBCN ở châu Âu
2- Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học: Quan sát, sử dụng bản đồ, biết khai thác tranh ảnh lịch sử.
- Kĩ năng sống : rèn kĩ năng trình bày, lắng nghe, phát biểu suy nghĩ khi đánh giá một vấn đề, kĩ năng hợp tác trong hoạt động nhóm
3- Thái độ: Khâm phục sự can đảm của những nhà thám hiểm; lòng say mê khám phá
cái mới
4- Định hướng phát triển năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự học: Khả năng vận dụng kiến thức về sự hình thành CNTB châu Âu
để liên hệ vào lịch sử Việt Nam
- Năng lực hợp tác
- Năng lực đánh giá
- Năng lực giải quyết vấn đề
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng tác động, giữa các sự kiện hiện tượng lịch sử với nhau
- Năng lực so sánh, phân tích, phản biện, khái quát hóa, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử, nhận xét đánh giá, liên hệ giải quyết các vấn đề thực tế
- Năng lực rút ra bài học Lịch sử từ các sự kiện lịch sử Hiểu được giá trị của các
thành tựu phát kiến địa lý.
Trang 2- Thông qua sử dụng ngôn ngữ lịch sử thể hiện chính kiến của mình về các sự kiện lịch sử, Sưu tầm tư liệu xã hội phong kiến châu Âu
II- CHUẨN BỊ:
1-Giáo viên: Quả cầu địa lý+ máy tính
2-Học sinh: Sưu tầm mẩu chuyện nói về các cuộc phát kiến địa lý thế kỉ XV.
III- PHƯƠNG PHÁP
Vấn đáp kết hợp thực hành,thảo luận nhóm, quan sát, kĩ thuật động não, trình bày
IV- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC –GIÁO DỤC.
1- Ổn định tổ chức:
2- Kiểm tra bài cũ: (4’)
- Xã hội phong kiến châu Âu được hình thành như thế nào ?
- Vì sao có sự xuất hiện thành thị trung đại châu Âu?
- So sánh điểm khác giữa thành thị trung đại với lãnh địa phong kiến?
3- Bài mới
- Mục tiêu: Hs nắm được nguyên nhân, kết quả các cuộc phát kiến địa lý
- Phương pháp: đàm thoại, trực quan, thuyết trình
- Hình thức tổ chức: cá nhân
- Kĩ thuật: động não
Một trong những thành tựu quan trọng của loài người ở thế kỉ XV là tiến hành các cuộc phát kiến, đem lại nguồn của cải lớn về cho Châu Âu Trên cơ sở đó đã dẫn đến quá trình tích lũy tư bản ban đầu và quan hệ sản xuất tư bản được hình thành Để tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý, chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay
* Tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động 1:
- Thời gian: 15’
- Mục tiêu: Những cuộc phát kiến lớn về địa lí
- Hình thức tổ chức, PP: vấn đáp, Trực quan,
thảo luận nhóm
-KT: động não
Nhằm khắc sâu về biểu tượng các cuộc phát
kiến địa lý tiêu biểu
GV dẫn dắt vấn đề:
(?) Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến
địa lí?
- Vào TK XIV-XV, ở châu Âu nền kinh tế hàng
hóa phát triển, do vậy nhu cầu thị trường mới và
nguyên liệu, vàng bạc, đá quý ngày một tăng
1 Những cuộc phát kiến lớn về địa lí
* Nguyên nhân: Do sản xuất phát triển nảy sinh nhu cầu về thị trường, nguyên liệu, vàng bạc…
- Con đường giao lưu buôn bán bị người
Ả rập độc chiếm
- Tiến bộ về kĩ thuật hằng hải: La bàn, hải đồ, kĩ thuật đóng tàu
* Các cuộc phát kiến tiêu biểu + 1487: Đi-a-xơ Vòng qua cực Nam châu Phi
+ 1498 Va-xcô đơ Ga-ma đến Tây Nam
Ấn Độ + 1492 Cô-lôm-bô tìm ra châu Mĩ
+ 1519- 1522 Ma-gien-lan Vòng quanh Trái Đất
* Ý nghĩa:
+ Là cuộc CM về giao thông và tri thức
Trang 3Các thương nhân châu Âu muốn tìm những con
đường biển để sang buôn bán với Ấn Độ và các
nước phương Đông “Cơn sốt vàng” của những
người tham gia các đoàn thám hiểm là tiền đề
đặc biệt quan trọng của các cuộc phát kiến địa lí
Trong khi đó con đường giao lưu buôn bán qua
Tây Á và Địa Trung Hải bị người Thổ Nhĩ Kì
chiếm độc quyền, bởi vậy, việc tìm con đường
sang Ấn Độ, Trung Quốc trở nên cấp thiết
GV yêu cầu HS quan sát H.3- Tàu Carraven và
nhận xét về kĩ thuật đóng tàu
-HS mô tả lại con tàu:có nhiều buồm, to lớn, có
bánh lái ) và nhận xét
(?) Các cuộc phát kiến địa lý được thực hiện
nhờ những điều kiện nào?
- Điều kiện kĩ thuật: Do khoa học kỹ thuật tiến
bộ(đóng được những tàu lớn, có la bàn chỉ
phương hướng )
HS thảo luận nhóm
Nhóm 1 : Vì sao lại có các cuộc phát kiến địa lí?
Các cuộc phát kiến địa lí thực hiện nhờ những
điều kiện nào?
Nhóm 2: Kể tên các cuộc phát kiến địa lí lớn,
nêu sơ lược các cuộc phát kiến địa lí đó trên bản
đồ thế giới
GV: Dùng quả cầu địa lý giới thiệu
Nhóm 3: Hệ quả của các cuộc phát kiến địa
lí.Các cuộc phát kiến địa lí có ý nghĩa như thế
nào?
Các nhóm tiến hành thào luận, trình bày kết quả
trước lớp và nhận xét, bổ sung
GV nhận xét, bổ sung
GV khắc sâu ý nghĩa của các cuộc phát kiến địa
lí : nó được coi là một cuộc cách mạng trong
giao thông và tri thức, nó đem về cho giai cấp tư
sản châu Âu những nguồn nguyên liệu quý giá
vô tận, đồng thời thúc đẩy thương nghiệp châu
Âu phát triển
( ?) Em hiểu thế nào là « phát kiến địa lí » ?
- Đó là quá trình tìm ra những con đường mới,
+ Thúc đẩy thương nghiệp phát triển + Đem lại những món lợi khổng lồ cho giai cấp tư sản châu Âu
2 Sự hình thành CNTB ở châu Âu
* Sau các cuộc phát kiến địa lí quá trình tích luỹ tư bản nguyên thuỷ hình thành : Tạo vốn và người làm thuê
* Xuất hiện kinh tế tư bản:
- Hình thức kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa ra đời ( các công trường thủ công, các công ty thương mại…
* Quan hệ sản xuất tư bản hình thành ngay trong lòng xã hội phong kiến
- Về xã hội: các giai cấp mới hình thành:
Tư sản và vô sản
- Về chính trị:
+ Giai cấp tư sản mâu thuẫn với quý tộc phong kiến đấu tranh chống phong kiến + Tư sản bóc lột kiệt quệ vô sản
Trang 4vùng đất mới, những dân tộc mới của người châu Âu
Giảng: Các cuộc phát kiến địa lý đã giúp cho
việc giao lưu kinh tế và văn hoá được đẩy mạnh Quá trình tích luỹ tư bản cũng dần dần hình thành Đó là quá trình tạo ra số vốn ban đầu và những người làm thuê dẫn tới sự hình thành CNTB ở châu Âu
Hoạt động 2:
- Thời gian: 10’
- Mục tiêu: Sự hình thành CNTB ở châu Âu
- Hình thức tổ chức, PP: vấn đáp, Nêu vấn đề,
phân tích
-KT: động não
GV giải thích : Các cuộc phát kiến địa lí đã giúp
cho việc giao lưu kinh tế và văn hoá được đẩy mạnh Quá trình tích luỹ tư bản cũng dần dần hình thành Đó là quá trình tạo ra vốn ban đầu
và những người làm thuê
( ?) Quý tộc và thương nhân châu Âu đã tích
luỹ vốn và đã giải quyết nhân công bằng cách nào?
+Cướp bóc tài nguyên từ thuộc địa,
+ Buôn bán nô lệ da đen (từ châu Phi sang châu
Âu, châu Mĩ làm nhân công)
+ Đuổi nông nô ra khỏi lãnh địa không có việc làm buộc phải làm thuê trong các xí nghiệp của tư bản
( ?) Tại sao quý tộc phong kiến không tiếp tục
sử dụng nông nô để lao động?
- Để sử dụng nô lệ da đen thu lợi nhiều hơn
( ?) Với nguồn vốn và nhân công có được, quý
tộc và thương nhân châu Âu đã làm gì?
- Lập xưởng sản xuất quy mô lớn
- Lập các công ty thương mại
- Lập các đồn điền rộng lớn
( ?) Những việc làm đó có tác động gì đối với
xã hội?
+ Hình thức kinh doanh tư bản thay thế chế dộ
Trang 5tự cấp tự túc.
+ Các giai cấp mới được hình thành
GV phân tích những biểu hiện của sự xuất hiện quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở châu Âu : +Ở thành thị, công trường thủ công thay thế cho phường hội Có những xưởng tập trung 200 –
300 người lao động Trong sản xuất có sự phân công chuyên môn và bước đầu có máy móc đơn giản (khác với thợ thủ công : phải làm tất cả mọi khâu), do đó năng suất lao động rất cao
+ Ở nông thôn, sản xuất nhỏ của nông dân bị xóa bỏ thay thế bằng hình thức đồn điền hay trang trại sản xuất với quy mô lớn Quý tộc chuyển sang kinh doanh ruộng đất theo hình thức trang trại
+ Trong thương nghiệp : các thương hội trung đại được thay thế bằng các công ti thương mại, thương mại quốc tế được mở rộng, các tuyến đường dài hình thành
+ Xã hội : các giai cấp mới được hình thành
( ?) Giai cấp tư sản và vô sản được hình thành từ
những tầng lớp nào?
- Tư sản bao gồm những thợ cả, thương nhân, thị dân giàu có, quý tộc chuyển sang kinh doanh họ nắm nhiều của cải và là lực lượng đại diện cho nền sản xuất tiến bộ
- Giai cấp vô sản: những người làm thuê bị bóc lột thậm tệ
( ?) Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa được
hình thành như thế nào?
- Tư sản bóc lột kiệt quệ vô sản Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình thành ngay trong lòng xã hội phong kiến
GVKL : nhờ có các cuộc phát kiến địa lí mà quá trình tích lũy tư bản nguyên thủy đã xuất hiện và hình thức kinh doanh tư bản chủ nghĩa được ra đời, các công trường thủ công dần dần thay thế cho phường hội Đây chính là biểu hiện sự phát triển cao của sản xuất so với nền sản xuất « tự
Trang 6cung tự cấp » dưới chế độ phong kiến Cùng với
sự biến đổi về kinh tế, xã hội Tây Âu cũng có
nhiều thay đổi, các giai cấp mới ra đời – giai cấp
tư sản, vô sản ; quan hệ sản xuất tư bản chủ
nghĩa đã xuất hiện
4 Củng cố (3’)
1.1 Hãy điền thời gian của các cuộc phát kiến địa lí đã học vào bảng sau ?
Thời gian Các cuộc phát kiến lớn về đia lí
- Điaxơ đi vòng qua cực Nam của Châu Phi
- Vacxcơđơ Gama cập bến Calicut ở Tây Nam Ấn Độ
- Côlômbô tìm ra Châu Mĩ
- Magienlan đi vòng quanh Trái Đất
1.2 - Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở châu Âu được hình thành như thế nào? 1.3 - Tác động của các cuộc phát kiến địa lí tới xã hội châu Âu
A Tìm ra vùng đất mới, con đường mới, tộc người mới, mang lại nguồn lợi khổng lồ cho giai cấp tư sản
B Làm cho nền kinh tế các vùng đất mới phát triển
C Bước đầu tạo cho ngành hàng hải phát triển
5 Hướng dẫn về nhà: (3’)
- Học thuộc bài cũ
- Bài tập về nhà
Bài 1: Qua tìm hiểu về các cuộc phát kiến địa lí TK XV, em có suy nghĩ gì về hành
động của các nhà thám hiểm? Từ đó, em có thể học tập được điều gì?(Tổ 1)
Bài 2: Giả sử em là một trong những người tham gia trong đoàn thám hiểm của
C.lôm-bô TK XV, em hãy phát biểu cảm xúc của mình khi tìm ra châu Mĩ (Tổ 2)
- Chuẩn bị trước bài "Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống PK thời hậu kì trung đại ở châu Âu” Sưu tầm tranh ảnh phản ánh thành tựu văn hóa Phục hưng
V RÚT KINH NGHIỆM