Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, Hai bà Trưng bắt tay ngay vào công cuộc xây dựng đất nước và chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của nhà Hán, trong điều kiện vùa mới giành được độc lập, đất[r]
Trang 1Ngày soạn: ………
Ngày giảng:6A1………
6A2………
6A3……… Tuần 21, tiết 20
TRƯNG VƯƠNG VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC HÁN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, Hai Bà Trưng đã tiến hành công cuộc xây dựng đất nước
và giữ gìn nền độc lập vừa giành lại được Đó là những việc làm thiết thực đem lại quyền lợi cho nhân dân, tạo nên sức mạnh để tiến hành cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán Cuộc kháng chiến chống xâm lược Hán (42 – 43) nêu bật ý chí bất khuất của nhân dân ta
2 Kĩ năng:
- Kỹ năng đọc bản đồ lịch sử Bước đầu làm quen với phương pháp kể chuyện lịch sử
* Kĩ năng sống: Rèn kĩ năng tư duy sáng tạo, hợp tác.
3 Thái độ:
- Tinh thần bất khuất của dân tộc Mãi mãi ghi nhớ công lao của các anh hùng dân tộc thời Hai Bà Trưng
- Giáo dục ý thức bảo vệ các di tích lịch sử liên quan đến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng
4, Các năng lực hình thành:
- NL tự học, NL giải quyết vấn đề, NL ghi nhớ sự kiện lịch sử, Nl hợp tác, NL tư duy
thờ Hai Bà Trưng
chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên
III - PHƯƠNG PHÁP
- PP: Vấn đáp, trực quan, thuyết trình, đàm thoại, dạy học nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề, phân tích, đóng vai
- KT: Động não, chia nhóm, đặt câu hỏi, giao nhiệm vụ, hỏi và trả lời, hoàn tất một nhiệm vụ, lược đồ ( sơ đồ), trình bày 1 phút
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (4’)
? Nguyên nhân, diễn biến và kết quả cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?
* Định hướng
* Nguyên nhân:
- Do c/sách bóc lột tàn bạo của nhà Hán Tô Định giết chồng bà Trưng Trắc
* Diễn biến:
- Mùa xuân năm 40(tháng 3 dương lịch) Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa
* Kết quả: Cuộc khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn
* Nguyên nhân thắng lợi: Tinh thần yêu nước và đoàn kết của nghĩa quân
- Được toàn dân ủng hộ
-Tài chỉ huy của Hai Bà Trưng
Trang 2* Ý nghĩa lịch sử: Là cuộc khởi nghĩa lớn thể hiện ý chí quyết tâm giành lại độc lập sau
hơn 2 thế kỷ bị nước ngoài đô hộ của n/dân ta thời kỳ đầu công nguyên
3 Bài mới (35’)
* Giới thiệu bài:
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học
- Thời gian: 1 phút
- Hình thức tổ chức: Cả lớp
- PP: thuyết trình
Cuộc khởi nghĩa của 2 Bà Trưng năm 40 đã giành được thắng lợi vẻ vang Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, Hai bà Trưng bắt tay ngay vào công cuộc xây dựng đất nước và chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của nhà Hán, trong điều kiện vùa mới giành được độc lập, đất nước còn nhiều khó khăn Cuộc kháng chiến diễn ra gay go và ác liệt
Hoạt động của thầy và trò Nội dungkiến thức Hoạt động 1
* Mục tiêu:
- H/s biết được quá trình tổ chức lại đất nước của 2 bà
Trưng
* Hình thức tổ chức:
- HĐ cá nhân/ nhóm.
- Thời gian: 15 phút
- PP: Vấn đáp, trực quan, thuyết trình, đàm thoại,
dạy học nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề, phân
tích, đóng vai.
- KT: Động não, chia nhóm, đặt câu hỏi, giao nhiệm
vụ, hỏi và trả lời, hoàn tất một nhiệm vụ, trình bày 1
phút.
- GV: Gọi học sinh đọc phần 1 SGK.
GV: Trưng vương: - Trưng: Họ của bà Trưng Trắc,
vương là vua- người đứng đầu 1 nước lúc bấy giờ
* Gv giao nhiệm vụ cho các nhóm
- Gv chia lớp làm 5 nhóm
- Thời gian 3 phút
- Các nhóm nhận nhiệm vụ, thảo luận báo cáo.
- Nhóm khác nhận xét bổ sung
- Giáo viên chốt chuẩn kiến thức
Nhóm 1
? Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi giành chiến thắng?
- Bà là người có công lớn trong cuộc kháng chiến
chống quân Hán ( Năm 40), bà được các lạc tướng,
nhân dân cả nước ủng hộ và suy tôn bà
Nhóm 2
? Hai bà Trưng có được nhân dân ủng hộ không?
- Sự đồng lòng nhất trí của nhân dân ta đới với người
có công lao lớn trong việc đánh đuổi quân đô hộ Đây
1 Hai bà Trưng đã làm gì sau khi giành lại được độc lập?
Trang 3cũng là vị vua nữ đầu tiên của dân tộc ta, chứng tỏ
rằng từ đây người Âu LẠc đã làm chủ được đất nước
của mình
Nhóm 3
? Những việc làm sau khi Trưng Trắc lên ngôi là gì?
- Đóng đô ở Mê Linh
- Phong chức tước cho những người có công; các lạc
tướng cai quản các huyện xá thuế 2 năm liền cho dân;
xóa bỏ luật pháp hà khắc cùng các thứ lao dịch của
chính quyền đô hộ
=> Thành lập chính quyền tự chủ.
Nhóm 4
? Tình hình xã hội sau khi Trưng trắc lên ngôi như thế
nào?
- Nhằm xây dựng chính quyền tự chủ, không phụ
thuộc vào thế lực bên ngoài, phát triển đất nước, chuẩn
bị đối phó với cuộc xâm lược mới của nhà Hán
- Ổn định trật tự xã hội, bồi dưỡng sức dân, củng cố
lực lượng, gìn giữ độc lập
GV: Những việc làm của Hai Bà Trưng nhằm ổn định
xã hội, phát triển kinh tế, tuy chỉ trong một thời gian
ngắn ( 2 năm ) nhưng đó là việc làm thiết thực đem lại
quỳen lợi cho nhân dân, tạo lên sức mạnh góp phần
nâng cao ý chí đấu tranh giành độc lập dân tộc
- Đọc đoạn 3 mục 1
Nhóm 5
? Thái độ của vua Hán khi biết tin Trưng trắc lên ngôi
vua như thế nào?
- Vua Hán nổi giận hạ lệnh cho các quận miền nam
Trung Quốc khẩn trương chuẩn bị xe, thuyền làm
thêm đường sá, tích trữ lương thực để sang đàn áp
nghĩa quân
GV: Sở dĩ vua hán chỉ hạ lệnh cho các quận miền nam
Trung Quốc khẩn trương chuẩn bị để sang đàn áp
quân khởi nghĩa mà không tiến hành đàn áp ngay là
vì: lúc này ở Trung Quốc, nhà Hán còn phải lo đối
phó với các cuộc đấu tranh của nông dân và thực hiện
bành trướng lãnh thổ về phái tây và phía bắc.
Hoạt động 2
* Mục tiêu:
- H/s biết được diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc
- Trưng Trắc được suy tôn lên làm vua (Trưng Vương), đóng
đô ở Mê Linh
- Đóng đô ở Mê Linh
- Phong chức tước cho người
có công
- Lập lại chính quyền: Các lạc tướng được quyền cai quản đến tận huyện
- Xá thuế cho dân 2 năm
- Xoá bỏ chế độ lao dịch
" Ổn định tổ chức, phát triển kinh tế và giữ vững độc lập
2 Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán (42 – 43)
đã diễn ra như thế nào?
Trang 4kháng chiến chống quân xâm lược Hán.
* Hình thức tổ chức:
- HĐ cá nhân/ nhóm.
- Thời gian:19 phút
- PP: Vấn đáp, trực quan, thuyết trình, đàm thoại,
dạy học nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề, phân
tích, đóng vai.
- KT: Động não, chia nhóm, đặt câu hỏi, giao nhiệm
vụ, hỏi và trả lời, hoàn tất một nhiệm vụ, lược đồ ( sơ
đồ, trình bày 1 phút.
? Theo em nguyên nhân nào nhà Hán quay trở lại xâm
lược nước ta?
? Quân Hán tiến vào nước ta với lực lượng như thế
nào?
- Hai vạn quân tinh nhuệ, 2 000 xe thuyền các loại và
nhiều dân phu
GV: Treo bản đồ cuộc kháng chiến chống quân xâm
lược Hán 42 - 43
GV: 4- 42 quân Hán xâm lược nước ta với lực
lượng rất đông: Gồm 2 vạn quân tinh nhuệ được huấn
luyện và tổ chức chu đáo giàu kinh nghiệm chiến đấu
Ngoài ra quân Hán còn huy động 2000 xe, thuyền các
loại và nhiều dân phu với đầy đủ vũ khí, lương thực
tấn công Hợp Phố
- Để chỉ huy đạo quân này vua Hán là Hán Quang
Vũ đã lựa chọn Mã Viện
? Vì sao Mã Viện lại được chọn làm chỉ huy đạo quân
xâm lược?
- Mã Viện là viên tướng lão luyện, nổi tiếng gian ác,
lại lắm mưu nhiều kế, quen chinh chiến ở phương
nam
? Cho HS quan sát lực lượng của quân Hán với số
dân của Giao Chỉ (nơi diễn ra trận đánh chủ yếu của
cuộc kháng chiến).
- Địch: 2 vạn quân tinh nhuệ
- Quận Giao Chỉ gồm: 746 237 dân
* Gv giao nhiệm vụ cho các nhóm
- Gv chia lớp làm 6 nhóm
- Thời gian 3 phút
- Các nhóm nhận nhiệm vụ, thảo luận báo cáo.
- Nhóm khác nhận xét bổ sung
- Giáo viên chốt chuẩn kiến thức
Nhóm 1
? Tìm hiểu sự chuẩn bị của quân Hán?
* Nguyên nhân:
- Tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa thắng lợi
Trang 5- Lực lượng quân mạnh, trang bị đầy đủ vũ khí, lương
thực, chứng tỏ tính ác liệt và dã tâm tiêu diệt quân
khởi nghĩa, xâm chiến nước ta của nhà Hán Tướng thì
gian ác, sảo quyệt
GV sử dụng lược đồ “Cuộc kháng chiến chống quân
xâm lược hán” để tường thuật cuộc tiến công của
quân Hán vào Hợp Phố.
Nhóm 2
? Sau khi quân Mã Viện vào nước ta nghĩa quân của
Hai Bà Trưng đã chống trả như thế nào?
- Khi chiếm được Hợp Phố, Mã Viện chia quân làm 2
đạo (thủy, bộ) tiến vào Giao Chỉ
+ Bộ: Từ Hợp Phố men theo bờ biển - Quỷ Môn Quan
- Lục Đầu
+ Thủy: từ Hợp Phố vượt biển Sông Bạch Đằng
-Lục Đầu
=> 2 cánh quân thủy bộ hợp lại ở Lãng Bạc.
GV tường thuật lại, kết hợp chỉ bản đồ.
GV giới thiệu về vùng đất Lãng Bạc: nằm ở phía
Đông Cổ Loa, gần Chí Linh – Hải Dương, đây là một
miền đồi đất cao, xung quanh là vùng đồng sâu, hồ
nước mênh mông…
GV:Lúc đó Hai Bà Trưng đã kéo quân từ Mê Linh
về Lãng Bạc nghênh chiến, cuộc chiến đấu ở đây diễn
ra rất quyết liệt
- Đọc phần chữ in nghiêng SGK
? Tại sao Mã Viện lại nhớ về vùng đất này như vậy?
Có phải vì thời tiết ở đây quá khắc nghiệt?
- Xuất phát từ nỗi sợ hãi trước tinh thần dũng cảm
bất khuất của nhân dân ta Viên tướng là Bình Lạc
Hầu đã tự vẫn ở đây
Nhóm 3
? Tinh thần chiến đấu của quân ta như thế nào?
- Quân của Hai Bà Trưng chiến đấu kiên cường
nhưng do thế giặc mạnh có lực lượng thủy và bộ kết
hợp lại có nhiều kinh nghiệm chiến đấu Ngược lại
quân của Hai Bà lại thiếu trang bị và thiếu kinh
nghiệm chiến đấu
- Sau khi Hai Bà hi sinh cuộc kháng chiến tiếp tục
đến tháng 11/ 43
Nhóm 4
- Trưng Trắc xưng vương
* Diễn biến
- 4- 42 quân Hán tấn công Hợp Phố
- Mã viện chia quân làm hai đạo
+ Đạo quân bộ theo đường biển qua Quỉ Môn Quan xuống vùng Lục Đầu
+ Đạo quân thuỷ: Từ Hợp Phố vượt biển vào sông Bặch Đằng -> Lãng Bạc
- Hai Bà Trưng từ Mê Linh về Lãng Bạc nghênh chiến Thế giặc mạnh ta lại về Cổ Loa và
Mê Linh, Mã Viện đuổi theo
ta lại về Cấm Khê ( Ba Vì - Hà Tây )
- Tháng 3 - 43 Bà Trưng hi sinh ở Cấm Khê
* Kết quả: Mùa thu năm 44
Mã Viện rút quân về nước, quân đi 10 phần về chỉ còn 4
-5 phần
Trang 6? Trình bày kết quả của cuộc kháng chiến?
- Sau khi 2 bà Trưng hi sinh, cuộc kháng chiến vẫn
còn tiếp tục và kết thúc vào năm 43 Đến mùa thu năm
44, Mã Viện rút quân về nước khi này chỉ còn 4,5
phần
Nhóm 5
? Việc nhân dân lập đền thờ hai bà Trưng có ý nghĩa
gì?
- Chứng tỏ lòng biết ơn, trân trọng công lao to lớn của
HBT, những người đã có công lớn giành lại độc lập
dân tộc, thể hiện truyền thống đấu tranh kiên cường
bất khuất của dân tộc ta từ buổi bình minh lịch sử, đặc
biệt là truyền thống đánh giặc của phụ nữ Việt nam
“Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh”
Hằng năm chúng ta kỉ niệm Hai Bà Trưng vào ngày 6
– 2 âm lịch ( 8 – 3 dương lịch).
Nhóm 6
? Cuộc kháng chiến kết thúc đem lại ý nghĩa lịch sử
gì cho dân tộc ta?
- Tiêu biểu cho ý chí quật cường bất khuất của nhân
dân
- Nêu cao gương yêu nước, quyết tâm giành độc lập
- GV: Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng tiêu biểu
cho ý chí quật cường, bất khuất của nhân dân ta Hai
Bà Trưng là vị anh hùng dân tộc các thế hệ con cháu
luôn cảm phục và biết ơn Hai Bà Trưng, nhiều nơi đã
lập đền thờ Hai Bà
* Ý nghĩa : Tiêu biểu cho ý chí
quật cường bất khuất của nhân dân
- Nêu cao gương yêu nước, quyết tâm giành độc lập
4 Củng cố (2’)
- Mục tiêu: củng cố kiến thức đã học
- PP: vấn đáp
- Hình thức: hoạt động cá nhân
- Yêu cầu HS trình bày diễn biến của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Đông Hán (HS trình bày diễn biến bằng bản đồ hình 44 SGK)
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Nhân dân ta lập hơn 200 đền thờ Hai Bà Trưng ở khắp toàn quốc, đã nói lên điều gì?(HS trả lời: Chứng tỏ lòng biết ơn, trân trọng công lao to lớn của Hai Bà Trưng, những người đã có công lớn giành lại độc lập dân tộc ) “Giặc đến nhà, đàn
bà cũng đánh”
Trang 75 Hướng dẫn về nhà (3’) PP thuyết trình
- Sưu tầm tài liệu lịch sử liên quan đến nội dung bài học ngày hôm nay
- Học bài, trả lời các câu hỏi trong sgk và soạn bài tiếp theo: Bài 19 Từ sau Trưng Vương đến trước Lý Nam Đế
+ Đọc bào trả lời các câu hỏi SGK
+ Tìm hiểu chính sách cai trị, bóc lột tàn bạo của các triều đại phong kiến Trung Quốc + Đời sống của nhân dân ta
V/ RÚT KINH NGHIỆM