CÂU GHÉP

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy , nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.. Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi trên giấy, vì h

Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy , nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.(2)

Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,

mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.(5)

Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.(7)

VN

VN

CN

CN

CN

(Câu có một cụm chủ vị l n bao 2 cum C – V nh ) ớ ỏ

VN

VN CN

(Câu có một cụm chủ vị )

CN 3

CN 2

(Câu có 3 cụm chủ vị không bao chứa nhau)

Kiểu cấu tạo câu Câu cụ thể

Câu có một cụm C - V

Câu có 2 hoặc nhiều cụm C-V

Cụm C - V nhỏ nằm trong cụm C - V lớn

( cụm C - V bao nhau )

Cụm C -V không bao

chứa nhau

S p x p: ắ ế

a) Tôi // quên thế nào được

những cảm giác trong sáng ấy/

nảy nở trong lòng tôi như mấy

cành hoa tươi / mỉm cười giữa

bầu trời quang đãng.

b ) Buổi mai hôm ấy, một buổi

mai đầy sương thu và gió lạnh,

mẹ tôi / âu yếm nắm tay tôi dẫn

đi trên con đường làng dài và

hẹp.

c) Cảnh vật xung quanh tôi /

đều thay đổi, vì chính lòng tôi /

đang có sự thay đổi lớn: hôm

nay tôi / đi học

Câu b

Câu a

Câu c

Ghi nhớ 1: Câu ghép là câu do 2 hoặc nhiều cụm C - V không bao chứa nhau tạo thành Mỗi cụm C - V được gọi là một vế câu.

II- Cách nối các vế câu:

Tìm thêm các câu gheùp trong đoạn trích ở mục I ?

Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có

những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của

buổi tựu trường (1)

Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy , nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng

Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi trên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi

và ngày nay tôi không nhớ hết.(3) Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn

đi trên con đường dài và hẹp Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.(6) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.(7)

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

Ph©n tÝch cÊu t¹o cña các câu ghép và cách nối các vế câu?

Hằng năm cứ vào cuối thu , lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc , lòng tôi lại nao nức những

kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy , vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết

Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần , nhưng lần này

tự nhiên / thấy lạ

Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi , vì chính lòng tôi đang có

sự thay đổi lớn : hôm nay tôi đi học

v2

C3 V3

( ) ( )

( ) ( )

( )

( ) ( )

Các vế trong những câu ghép sau được nối với nhau bằng phương tiện nào ?

Cặp quan hệ từ : vì …nên

2 : Cây non vừa trồi , lá đã xoà sát mặt đất

Cặp ph ó từ : vừa … đã

3 : Nước sông dâng lên bao nhiêu , đồi núi dâng cao bấy nhiêu

Cặp đại từ : bao nhiêu … bấy nhiêu

4 : Mẹ bảo đi đường này , nó lại đi đường kia

Cặp chỉ từ : này … kia

1 : Vì trời mưa to nên Hà Nội ngập lụt

Ghi nhớ 2 : Có hai cách nối các vế câu

- Dùng những từ có tác dụng nối.

Cụ thể:

+ Nối bằng một quan hệ từ.

+ Nối bằng một cặp quan hệ từ.

+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau ( cặp từ hô ứng).

- Không dùng từ nối:

Trong trường hợp này, giữa các vế câu cần có dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.

III Luyện tập

Bài tập 1: Tỡm câu ghép trong đoạn sau, cho biết mỗi câu ghép các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?

a  Dần buông chị ra, đi con!  Dần ngoan lắm nhỉ! U van Dần, u lạy Dần!  Dần hãy để cho chị đi với u, đừng giữ chị

n a ữ  Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới được

về với Dần chứ!  Sáng ngày người ta đánh trói thầy Dần như thế, Dần có thương không  Nếu Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lý vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần

n a đấy.ữ

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

b  Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng  Giá những cổ tục đã đầy đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

, ,

,

,

,

,

Giá

, ,

,

Băi tập 2 : trang 113

Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đđy hêy đặt một cđu ghĩp

a/ Vì … nín …

b/ Nếu …thì …

c/ Tuy … nhưng …

d/Kh«ng nh÷ng…mµ…(hoƯc kh«ng chØ…mµ…)

Ví dụ:

a) Vì trời mưa nên đường lầy lội

b)Nếu em cố gắng thì em sẽ đạt được kết

quả cao hơn

c) Tuy Lan có hoàn cảnh khó khăn nhưng bạn ấy luôn là học sinh giỏi

d)Không những Lan học giỏi mà bạn ấy còn là một cây văn nghệ của lớp

Bài 3: Chuyển đổi câu ghép.

a) Bỏ bớt một quan hệ từ

b) Đảo lại trật tự các vế câu

Nếu em cố gắng thì em sẽ đạt kết quả cao hơn.

gắng.

Bài tập 4 trang 114

Đặt câu ghép với mỗi cặp từ hô ứng dưới đây :

a / …vừa …đã …

b/ …đâu …đấy …

c/ … càng… càng …

Ví dụ:

Câu hỏi thảo luận :

So sánh câu đơn mở rộng thành phần với câu ghép

-Giống nhau :

Đều có từ 2 cụm c – v trở lên

-Khác nhau :

*Câu đơn mở rộng thành phần có một cụm c – v làm nòng

của câu

cụm c – v làm thành một vế câu

C¸ch nhËn biÕt quan hÖ gi÷a c¸c vÕ

Dùa vµo v¨n c¶nh,

hoµn c¶nh giao tiÕp

Dùa vµo dÊu hiÖu

h×nh thøc

HÖ thèng kiÕn thøc vÒ c©u ghÐp

QH nguyên nhân QH

điều kiện

QH tương phản

QH tăng tiến

QH

QH

QH

bổ sung

QH tiếp nối

QH

đồng thời

Các

QH thường gặp giữa các

vế câu ghép

Các quan hệ thường gặp giữa các

vế câu ghép

Hệ thống kiến thức về câu ghép