Tổ chức trò chơi trong dạy học

Phân loại trò chơi trong dạy học theo chức năng, chúng ta có 3 nhóm chính là: - Trò chơi phát triển nhận thức: liên quan đến tri giác, trí nhớ, tưởng tượng, tư duy,… - Trò chơi thể hiện

Tổ chức trò chơi trong dạy học môn Mĩ thuật – bộ sách Kết nối tri thức với

cuộc sống

Trong môn Mĩ thuật nói riêng hay dạy học nói chung, việc tổ chức trò chơi là hoạt động tạo nên hứng thú trong một thời gian nhất định, giúp học sinh phát huy một năng lực nào đó Đôi khi tham gia một trò chơi cũng cần những cố gắng không kém khi tập trung học hay những hoạt động thể chất khác Nhiều quan điểm cho rằng trò chơi có định hướng cũng là phần quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ (J.Piaget)

Trò chơi trong dạy học nói chung được hiểu là những hình thức tổ chức vào mục đích giáo dục, dạy học nhằm giúp học sinh phát triển trí tuệ và kĩ năng liên quan đến môn học Thông qua hoạt động này, giáo viên hướng dẫn

và tạo cơ hội cho học sinh tìm kiếm và lĩnh hội tri thức phù hợp với mục tiêu

đề ra của chủ đề/ bài học Phân loại trò chơi trong dạy học theo chức năng, chúng ta có 3 nhóm chính là:

- Trò chơi phát triển nhận thức: liên quan đến tri giác, trí nhớ, tưởng tượng, tư duy,…

- Trò chơi thể hiện quan điểm: khai thác thái độ, tình cảm, phẩm chất cá nhân, khả năng hợp tác nhóm,…

- Trò chơi phát triển vận động: liên quan đến yếu tố sức bền, nhanh, khỏe, khéo,…

Như vậy, việc xác định tổ chức trò chơi trong dạy học cần lưu ý đến một số nội dung sau:

- Mục tiêu của chủ đề/ bài học (hướng đến phát triển nội dung gì?);

- Mục đích của trò chơi (giúp người học hứng thú, tập trung giải quyết điều gì?);

- Mối quan hệ giữa trò chơi và nội dung giáo dục (có phù hợp không? Và đưa vào hoạt động nào trong cấu trúc mỗi chủ đề thì hợp lý);

- Sự tham gia của học sinh trong trò chơi (tham gia cá nhân, nhóm và lặp lại sao cho tạo nên sự hứng thú, kích thích khả năng hợp tác, bởi nếu tổ chức không khéo thì biến trò chơi trong dạy học thành trò chơi thuần túy)

Tiếp nối hoạt động vui chơi có vai trò chủ động ở giai đoạn giáo dục mầm non, ở giai đoạn đầu của cấp Tiểu học, học sinh có những biểu hiện liên quan đến việc tổ chức trò chơi trong dạy học như sau:

- Học sinh lớp 1, 2 khó tham gia trò chơi mang tính tập thể vì chưa nhận thức đúng về sự phân công và thực hiện nhiệm vụ theo quy ước Do đó,

nếu tổ chức trò chơi theo nhóm ở giai đoạn này, GV cần hướng dẫn cụ thể và giao nhiệm vụ cụ thể đến từng HS, không nói chung chung

- Học sinh lớp 3, 4, 5 không thích tham gia những trò chơi có tính tượng trưng “giả vờ” mà bắt đầu gắn với những trò chơi có tính thực tế Ý thức về “chiến thắng” giữa các cá nhân/ nhóm tham gia bắt đầu rõ ràng hơn

Trên cơ sở đó, một số trò chơi theo chủ đề trong Mĩ thuật 1 – bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống có thể tham khảo trong dạy học như sau:

Chủ

đề

trong hoạt động

trong nhà

trường

Đúng – sai

1 Sản phẩm mĩ thuật Mục đích: Học sinh nhận biết được sản phẩm mĩ thuật

Cách chơi: Lựa chọn hình sản phẩm mĩ thuật trong những hình có sẵn

Cách tiến hành: cho 2 nhóm lên chơi, mỗi nhóm 3 - 4 học sinh

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương đội chơi biết lựa chọn đúng GV có thể lồng ghép việc giải thích thế nào là sản phẩm mĩ thuật

từ những

chấm

màu

Trò chơi 1:

Chấm to – chấm nhỏ

Mục đích: Học sinh biết cách thể hiện chấm theo các kích cỡ khác nhau, bước đầu làm quen đến tương quan tỉ lệ và sự kết hợp các chất liệu trong một bài thực hành

Cách chơi: các thành viên làm sản phẩm nhóm, trong đó phân công ai chấm bằng màu sáp, ai nặn chấm bằng đất nặn, ai xé

và dán chấm từ giấy màu

Cách tiến hành: mỗi nhóm (3-4 người) thực hiện trên một tờ giấy A3

GV quan sát, nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm tích cực tham gia bài thực hành Qua đó, GV có thể lồng ghép việc giải thích về sự kết hợp chất liệu, tương quan giữa to – nhỏ trong một bài thực hành

Thể hiện

Trò chơi 2:

Chấm ở đâu?

Mục đích: Học sinh nhận biết được cách sắp xếp chấm màu theo hình thức liên tiếp hay xen kẽ

Cách chơi: HS sắp xếp chấm màu theo hình thức liên tiếp, xen kẽ

Cách tiến hành: cho HS hay nhóm lên sắp xếp các chấm màu (nam châm màu) theo các hình thức khác nhau

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm biết sắp xếp đúng Qua đó, GV

có thể lồng ghép việc giải thích về hình thức sắp xếp

Trò chơi 3:

Ai siêng năng?

Mục đích: Rèn cho học sinh sử dụng chấm trong trang trí sản phẩm, cũng như khả năng làm việc theo nhóm

Cách chơi: Trong khoảng thời gian nhất định, GV phân công HS trong mỗi nhóm thực hiện một nhiệm vụ:

+ HS sử dụng chấm tạo nền trên sản phẩm cần trang trí;

+ HS sử dụng chấm tạo hoa văn trên giấy (tạo bằng màu sáp, đất nặn hay giấy màu);

+ HS ghép hoa văn đã tạo từ chấm và ghép với nền đã trang trí thành sản phẩm hoàn thiện

Cách tiến hành: mỗi HS thực hiện công việc của mình và ghép lại thành sản phẩm chung

GV nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm

sử dụng chấm để trang trí sản phẩm hiệu quả Qua đó, GV có thể lồng ghép việc giải thích về mối quan hệ giữa hoa văn trang tría và nền để tạo nên 1 sản phẩm trang trí phù hợp

Thảo luận

Vận dụng

của em

Nét vẽ kì ảo

Mục đích: Học sinh nhận biết được các nét

vẽ trên một sản phẩm mĩ thuật

Cách chơi: HS lên bảng và chỉ vào các loại

Thảo luận

nét khác nhau trong một sản phẩm mĩ thuật (bài vẽ; xé, dán, đắp nổi đất nặn) GV chuẩn bị sản phẩm mĩ thuật khác nhau tương ứng với số đội tham gia

Cách tiến hành: mỗi nhóm cử một thành viên lên bảng tham gia chơi

GV quan sát, nhận xét, tuyên dương HS tham gia HS còn lại cho ý kiến Qua đó, GV

có thể giúp HS củng cố việc nhận biết yếu

tố nết trong bài thực hành

từ những

hình cơ

bản

Hình gì – vật gì?

Mục đích: Học sinh quen với việc liên tưởng

từ một hình cơ bản với một vật ngoài cuộc sống

Cách chơi:

GV chuẩn bị hình một số đồ vật (ảnh, vật thật) có dạng hình cơ bản (tròn, vuông, chữ nhật, tam giác)

GV vẽ 4 hình trên bảng, có khoảng cách để

HS xếp hình

HS sắp xếp các hình đồ vật tương ứng với hình cơ bản

Cách tiến hành: cho 2 HS hay 2 nhóm lên sắp xếp các hình có dạng hình cơ bản theo cột

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm sắp xếp đúng Qua đó, GV đưa câu lệnh: Hãy liên tưởng một đồ vật có hình tương ứng với một hình cơ bản mà em thích, để nối tiếp với phần thực hành

Quan sát

bản trong

mĩ thuật

Màu gì – vật gì?

Mục đích: Học sinh quen với việc liên tưởng đến một vật ngoài cuộc sống thường có màu cơ bản

Cách chơi:

GV chuẩn bị hình một số vật (ảnh, vật thật)

có dạng màu cơ bản (đỏ - vàng - lam)

GV gắn nam châm 3 màu cơ bản trên bảng,

có khoảng cách để HS xếp hình

HS sắp xếp các hình vật tương ứng với màu

cơ bản

Cách tiến hành: cho 2 HS hay 2 nhóm lên

Quan sát

sắp xếp các hình có dạng màu cơ bản theo cột

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm sắp xếp đúng Qua đó, GV đưa câu lệnh: Hãy liên tưởng một vật có màu tương ứng với màu cơ bản mà em thích, để nối tiếp với phần thực hành

từ những

khối cơ

bản

Trò chơi 1:

Khối gì – vật gì?

Mục đích: Học sinh quen với việc liên tưởng đến một vật ngoài cuộc sống có dạng khối

cơ bản

Cách chơi:

GV chuẩn bị hình một số vật (ảnh, vật thật)

có dạng khối cơ bản (lập phương, chóp, trụ, cầu)

GV vẽ (dán) hình biểu thị khối cơ bản trên bảng, có khoảng cách để HS xếp hình

HS sắp xếp các hình vật tương ứng với dạng khối cơ bản

Cách tiến hành: cho 2 HS hay 2 nhóm lên sắp xếp các hình có dạng khối cơ bản theo cột

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm sắp xếp đúng Qua đó, GV đưa câu lệnh: Hãy liên tưởng một vật có dạng khối cơ bản mà em thích, để nối tiếp với phần thực hành

Trò chơi 2:

Khối gì – khối gì?

Mục đích: Trò chơi này đảo ngược tư duy với trò chơi 1, đó là giúp học sinh nhận biết hay quy một số đồ vật về các dạng khối cơ bản

Cách chơi: HS sắp xếp các bài thực hành ở

HĐ Thể hiện về các dạng khối đã biết

Cách tiến hành: HS hay nhóm lên sắp xếp các bài thực hành của nhóm/ lớp theo các dạng khối cơ bản đã biết

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm biết sắp xếp đúng Qua đó, GV

có thể lồng ghép việc giải thích về việc liên tưởng giữa vật bên ngoài cuộc sống và

Quan sát

Thảo luận

Vận dụng

khối, cũng như qui một số vật về dạng khối

cơ bản đã biết

Trò chơi 3:

Hợp tác vui vẻ

Mục đích: Rèn cho học sinh sử dụng khối trong tạo dáng sản phẩm, cũng như khả năng làm việc theo nhóm

Cách chơi: Trong khoảng thời gian nhất định, GV phân công HS trong mỗi nhóm thực hiện một nhiệm vụ:

+ HS nặn một khối mình yêu thích;

+ HS sắp xếp các khối đã nặn thành 1 sản phẩm;

+ HS trao đổi và thống nhất đặt tên cho sản phẩm chung

Cách tiến hành: mỗi HS thực hiện công việc của mình và ghép lại thành sản phẩm chung

GV nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm

sử dụng khối để tạo hình sản phẩm hiệu quả

Mục đích: Học sinh quen với sự đa dạng về màu sắc và hình dáng của hoa, quả trong cuộc sống

Cách chơi:

GV chuẩn bị clip về một bài hát có nhiều hoa/ quả 1 (hoặc slide ảnh chụp hoa/ quả)

và chiếu cho HS xem Sau đó mời 2 nhóm lên và mô tả trong phần trình chiếu vừa rồi

có hoa màu gì và quả hình gì Bên nào ghi được nhiều hơn sẽ thắng

Cách tiến hành:

Cách 1: GV có thể chuẩn bị các ô giấy ghi sẵn tên hoa, quả để HS dán/ đính lên bảng Cách 2: GV cho HS ghi lên tắt lên bảng VD:

Cúc vàng, hồng đỏ,… dừa tròn, bí dài,…

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm tham gia trò chơi Qua đó, GV đưa câu lệnh: Hãy liên tưởng một loại hoa,

Quan sát

1 Bài Quả của nhạc sĩ Xanh Xanh; bài Sắc màu trái cây của nhạc sĩ Hoài An; các bài hát về hoa của thiếu nhi,…

quả mà em thích và thể hiện bằng hình thức nặn, để nối tiếp với phần thực hành

thân của

em

Trang phục của ai?

Mục đích: Học sinh quen với việc phân biệt trang phục dành cho nam và nữ, cũng như thể hiện màu sắc trên trang phục

Cách chơi:

GV chuẩn bị hình một số ảnh bộ trang phục dành cho nam và nữ Lưu ý: lựa chọn trang phục rõ ràng theo giới tính để tránh gây tranh cãi Những trang phục này có màu sắc sinh động để giúp HS quan sát và có ý tưởng thể hiện vào sản phẩm mĩ thuật của mình

GV vẽ (dán) hình biểu thị nam – nữ trên bảng, có khoảng cách để HS xếp hình

HS sắp xếp các ảnh trang phục tương ứng với giới tính

Cách tiến hành: cho 2 HS hay 2 nhóm lên sắp xếp các hình trang phục theo 2 cột:

Nam – nữ

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm các nhóm tham gia Qua đó,

GV đưa câu lệnh: Hãy thể hiện hình ảnh người thân của em ở HĐ Thể hiện

Quan sát

sinh lớp 1

Câu chuyện của nhóm em

Mục đích: Học sinh quen với việc sắp xếp các sản phẩm cá nhân trong nhóm thành một câu chuyện

Cách chơi:

GV cho HS ở mỗi nhóm sắp xếp các sản phẩm đã thực hiện theo từng loại: 2D, 3D

Cách tiến hành: thành viên trong các nhóm thảo luận để xây dựng thành một câu

chuyện về sản phẩm chung, theo trí tưởng tưởng

GV và HS còn lại nhận xét, tuyên dương cá nhân/ nhóm các nhóm tham gia và có câu chuyện gắn kết được với sản phẩm mĩ thuật

đã thực hiện

Thảo luận