SÓNG dàn ý cực CHẤT và văn mẫu 4 KHỔ đầu

Tác phẩm mượn hình tượng sóng để nói về vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu.. Với hình tượng “sóng”, Xuân Quỳnh đã tìm đuợc một cách thể hiện xác đáng vẻ đẹp tâm hồn của người

Xuân Quỳnh

Phân tích 4 khổ thơ đầu trong bài Sóng của Xuân Quỳnh.

Mở bài Xuân Quỳnh là nhà thơ của hạnh phúc đời thường với tiếng thơ khao

khát tình yêu, hạnh phúc bình dị Một trong những thi phẩm tiêu biểu cho

vẻ đẹp ấy phải kể đến bài thơ “Sóng” của nữ sĩ Tác phẩm mượn hình tượng sóng để nói về vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu Với bốn khổ thơ đầu, tác giả đã tìm ra những nét tương đồng khá độc đáo,thú vị giữa

“sóng” và “em”.

Dữ dội và dịu êm .

Khi nào ta yêu nhau

LĐ1: Trước hết, một điều mà ta có thể dễ dàng nhận thấy đó là hình tượng

sóng và em là hình tượng luôn song hành, xuyên suốt bài thơ

Hình tượng trung tâm của bài thơ là “Sóng” Xuân Quỳnh đã nối tiếp

truyền thống trong thơ ca là lấy sóng để hình dung tình yêu, đem sóng nước so

sánh với sóng tình Dù tiếp nối truyền thống văn học nhưng “sóng” của Xuân

Quỳnh vẫn có những nét độc đáo riêng Cả bài thơ là những con sóng tâm tình của một người phụ nữ được khơi dậy khi đứng trước biển cả, đối diện với những con sóng muôn trùng Tác giả nói với mình, nói với người về tình yêu trẻ trung nồng nhiệt gắn với khát vọng hạnh phúc muôn thuở của con người

Trong bài thơ còn có một hình tượng trữ tình nữa, đó là “em” “Em” cũng

là “sóng” mà “sóng” cũng là “em” “Sóng” là một hình tượng ẩn dụ, là sự hóa thân của cái tôi trữ tình của nhà thơ “Sóng” và “em” vừa hòa nhập làm một, lại

vừa phân đôi ra để soi chiếu vào nhau Tâm hồn của người phụ nữ đang yêu soi vào sóng để thấy rõ lòng mình, nhờ sóng biểu hiện những trạng thái của lòng

mình Với hình tượng “sóng”, Xuân Quỳnh đã tìm đuợc một cách thể hiện xác

đáng vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu Với cấu trúc song hành này tạo thành chiều sâu nhận thức và nét độc đáo riêng cho bài thơ

Luận

điểm 2

Với khổ thơ đầu, từ việc khám phá các trạng thái khác nhau của sóng, tác giả diễn tả các cung bậc của người phụ nữ đang yêu và thể hiện một quan niệm mới mới về tình yêu – yêu là tự nhận thức, là vươn tới cái cao rộng, lớn lao…

Dữ dội và dịu êm .

Sóng tìm ra tận bể

Mở đầu bài thơ là trạng thái tâm lí đặc biệt của một tâm hồn khao khát yêu đương đang tìm đến một tình yêu rộng lớn hơn Xuân Quỳnh đã diễn tả thật cụ thể cái trạng thái khác thường vừa phong phú, vừa phức tạp trong một trái tim đang cồn cào khao khát tình yêu Tính khí của người con gái đang yêu, cũng như sóng vậy thôi, vốn mang trong nó nhiều trạng thái đối cực:

“Dữ dội và dịu êm

ồn ào và lặng lẽ”

Hai câu thơ nắn gọn và giản dị nhưng đã nêu ra được bốn đặc tính vốn có

của sóng biện : dữ dội hoà quyện với dịu êm, ồn ào đan xen với lặng lẽ Những

đặc tính này của sóng cũng là những khía cạnh tình cảm thường thấy trong tâm hồn của những người phụ nữ khi yêu, nhất là khi yêu chân thành, tha thiết Bởi tình yêu tha thiết, chân thành không chịu chấp nhận sự đơn điệu, một chiều mà

nó phải là sự hoà hợp, sự đan xen của nhiều yếu tố, thậm chí là những yếu tố đối cực nhau: vừa mâu thuẫn, vừa thống nhất, vừa xung đột, vừa hài hoà để luôn tạo nên những sự hấp dẫn, mới mẻ

Nói về đặc tính này của sóng cũng là để chỉ ra sự tương hợp với trạng thái tâm hồn của những người phụ nữ đang yêu: vẻ ngoài thì bình lặng chứa đựng bên trong những sức mạnh tiềm tàng, những khát khao mãnh liệt; vẻ ngoài sục sôi, dữ dội, che phủ bên trong một trái tim nhân hậu, đằm thắm, yêu mến và chở che Nói đến đây làm ta liên tưởng đến những vần thơ thần tình của một nhà

thơ Đức: “Em bảo anh đi đi/ Sao anh không đứng lại/ Em bảo anh đừng đợi/ Sao anh vội về ngay/ Lời nói tựa gió bay/ Đôi mắt huyền đẫm lệ/ Sao anh lại ngốc thế/ Không nhìn vào mắt em” (Ngốc) Có lẽ cũng do chính những nét tính

cách lạ lùng, khó nắm bắt ấy mà khiến cho tâm hồn người phụ nữ khi yêu là cả một bầu trời bí mật cho những chàng trai say mật ngọt tình yêu phải luôn khao khát tìm tòi, khám phá

Và một điều đương nhiên nữa là những thuộc tính vốn có ấy của sóng cũng thường không chấp nhận, không thoả mãn với một không gian chật hẹp, xuôi chiều của những dòng sông mà chúng phải tìm đến những không gian lớn hơn, khoáng đạt hơn để mặc sức vẫy vùng, để triền miên dào dạt, để tìm thấy chính mình Nơi ấy không đâu khác mà chính là biển cả mênh mông Vì thế, hai câu tiếp theo của Xuân Quỳnh đã mượn hình tượng sóng để nói lên nỗi khát khao được giao cảm, được giải bày và chia sẻ của một người con gái khi yêu :

Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể

Hai câu thơ là một khát vọng tìm tòi đến tột độ, khát khao được nhận thức về mình Sóng đã dũng cảm từ bỏ dòng sông với những giới hạn chật hẹp, những thoả mãn tầm thường để đến với biển cả bao la, soi mình vào trăm ngàn con sông khác Chỉ có ra đến bể, con sóng mới thật sự tìm thấy mình, mới nhận thức được sức mạnh và khao khát của mình Điều này cũng giống như tình yêu của con người, luôn khai khát vươn tới sự lớn lao đích thực Có thể thấy, ngay trong khổ thơ đầu tiên này một nét mới mẻ trong quan niệm về tình yêu Người con gái khát khao yêu đương nhưng không còn nhẫn nhục, cam chịu nữa Nếu

“Sông không hiểu nổi mình” thì sóng dứt khoát từ bỏ nơi chật hẹp đó để “tìm

ra tận bể”, để đến với cái cao rộng, bao dung Thật minh bạch và cũng thật

quyết liệt! Nếu nói đến đây, nếu so sánh với người phụ nữ xưa thì nhân vật trữ tình ở đây có sự mạnh mẽ, quyết liệt hơn hẳn Chúng ta bắt gặp cô gái xưa đôi

khi thấy họ thật yếu đuối, cam chịu: “Thân em như tấm lụa đào/ Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” (ca dao) hay như “Thân em như con hạc đầu đình/ Muốn bay cũng không cất nỏi mình mà bay” (Ca dao) Có thấy thế chúng ta mới trân

quý biết bao một tâm hồn yêu đương thật hiện đại và đầy táo báo của thi nhân

Luận

điểm 3

Ở khổ thơ thứ hai, mượn quy luật muôn đời của sóng, tác giả khẳng

định khát vọng của tình yêu thường trực trong trái tim tuổi trẻ:

Ôi con sóng ngày xưa

Bồi hồi trong ngực trẻ

Nỗi khát vọng tình yêu xôn xao, rạo rực trong trái tim, trong quan niệm của Xuân Quỳnh Đó cũng là khát vọng muôn đời của nhân loại mà mãnh liệt nhất là của tuổi trẻ Cũng như sóng nó mãi mãi trường tồn, vĩnh hằng với thời gian Từ ngàn xưa, con người đã đến với tình yêu và mãi mãi cứ đến với tình

yêu:“Ôi con sóng ngày xưa/Và ngày sau vẫn thế” Hai câu thơ vừa thể hiện sự

ngạc nhiên vừa mang ý nghĩa khẳng định một điều có tính quy luật về sự tồn tại bất diệt của khát vọng tình yêu trong trái tim người con gái Điều khẳng định có

tính quy luật ấy được gợi ra từ hai chữ vẫn thế, nghĩa là không có gì khác,

không có gì thay đổi; và hai chữ chỉ thời gian có ý nghĩa không xác định, không

hạn định là ngày xưa, ngày sau Sự tồn tại bất diệt của sóng biển ở đây là một

quy luật của thiên nhiên và đó cũng chính là quy luật của tình yêu muôn thuở Quy luật ấy được thể hiện mạnh mẽ nhất, mãnh liệt nhất ở tuổi trẻ Tình yêu đến với tuổi trẻ như một lẽ tự nhiên, thường tình, bởi thế nhà thơ khẳng định :

Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ

Trong hai câu thơ này, Xuân Quỳnh đã lựa chọn từ ngữ thật chính xác để

chuyển tải trọn vẹn nỗi lòng của mình Ở đây, thi sĩ nói đến khát vọng tình yêu

chứ không nói đến ước vọng tình yêu Nếu là ước vọng thì chỉ mới là ước và

mong, còn khát vọng thì đã là sự đam mê cháy bỏng, mãnh liệt, không có giới

hận cuối cùng Đấy cũng là một nét đặc trưng nhất của tình yêu : tình yêu thật

sự bao giờ cũng thật mãnh liệt, nồng nàn Nỗi khát vọng tình yêu xôn xao, rạo rực trong trái tim, trong quan niệm của Xuân Quỳnh, là khát vọng muôn đời của nhân loại mà mãnh liệt nhất là tuổi trẻ Cũng như sóng, nó mãi mãi trường tồn, vĩnh hằng với thời gian Từ ngàn xưa, con người đã đến với tình yêu và mãi mãi

cứ đến với tình yêu

LĐ4 Gác lại những khát vọng mạnh mẽ ở khổ thơ thứ hai, đến khổ thơ thứ

ba, nữ sĩ đã mượn hình tượng sóng để suy tư, trăn trở về tình yêu.

Hình tượng sóng trong những vần thơ ngọt ngào tha thiết đầy gợi cảm

mang tính nhân văn sâu sắc Trước muôn trùng sóng bể của đại dương mênh mông, lớp lớp sóng liên hồi, vô tận , thiếu nữ bồi hồi nghĩ về quy luật của sự sống, về sự trường tồn của đại dương, về nguyên nhân kì diệu nào mà có sóng

lên Rồi thiếu nữ bâng khuâng về mối nhân duyên của mình, về tình yêu của em

và anh:

Trước muôn trùng sóng bể

Từ nơi nào sóng lên?

Xuân Quỳnh luôn khao khát một hạnh phúc đời thường nên tình yêu của chị cũng gắn với cuộc đời hiện tại Từ cái của muôn đời, của con người đến

cái tình yêu riêng của anh và em nhờ thế mà ý thơ trở nên sâu sắc, lời thơ trở nên tha thiết, bồi hồi Điệp từ em nghĩ được nhắc đi nhắc lại càng làm rõ hơn sự

suy nghĩ trong lòng nhà thơ Nhà thơ đã thao thức, lo lắng, đã đặt ra biết bao nhiêu câu hỏi khi bước chân vào tình yêu; nghĩ về cuộc đời đầy thử thách Đặt

những lo lắng, suy nghĩ của mình bên cạnh muôn trùng sóng bể, nhà thơ đã thể

hiện được tình yêu mãnh liệt và chân thành của mình Yêu càng nhiều thì những suy nghĩ về tình yêu càng thêm lớn lao

LĐ5 Ở khổ thơ thứ tư này, tiếp tục mạch cảm hứng, người con gái lại tiếp

tục bâng khuâng đi tìm cội nguồn của tình yêu

Tình yêu là tiếng nói của con tim nên cũng khó xác định một cách cụ

thể những tiêu chuẩn của sự yêu thích Tưởng như sóng và em lúc này đang hoá thành một, khao khát kiếm tìm quy luật của tình yêu nhưng rồi lại thắc mắc:

Sóng bắt đầu từ gió

Khi nào ta yêu nhau

Khi nào ta yêu nhau, em không biết, không ai biết, chỉ có con sóng kia

ngày ngày xô bờ cát trắng Cũng giống như em ngày đêm khao khát được hưởng hạnh phúc của tình yêu mà cũng không cần biết : tình yêu kia bắt đầu từ

đâu ? Câu hỏi tưởng chừng như vô lí, song nếu đặt em và sóng là hai hình tượng song song như sóng và em của cái cung bậc tình cảm ở khổ thơ đầu thì

câu hỏi trở nên vô cùng ý nghĩa Thật vậy, sóng không cần biết gió bắt đầu từ

đâu, cũng như em không biết ta yêu nhau khi nào, em chỉ biết rằng tình yêu đến khi mọi cung bậc trạng thái cảm xúc xuất hiện cùng em.Từ việc lí giải nguyên

nhân của hiện tượng sóng, nhà thơ lí giải về sự khởi đầu của tình yêu Và cũng

như sóng, không thể lí giải được tình yêu bắt đầu từ khi nào : Em cũng không

biết nữa/Khi nào ta yêu nhau Cứ thế, việc đi tìm cội nguồn của tìn yêu luôn là

những khao khát muôn đời của con người nói chung cũng như của thi nhân viết

về tình yêu nói riêng Chả thế mà Xuân Diệu từng thổn thức cất tiếng lên rằng:

“Làm sao cắt nghĩa được tình yêu” (Vì sao) Có thế ta mới thấy được sự đồng

điệu của những trái ti yêu đương và sự hấp dẫn, quyến rũ bất tận của tình yêu

Và nếu như sóng là một quy luật của tự nhiên thì tình yêu là quy luật của tâm hồn Không thể ép buộc, không thể bán mua, không thể chiếm đoạt, tình yêu đích thức chỉ có thể có được khi có những rung động tình cảm từ trong lòng người và nhịp đập của trái tim Đây là một bài học nhân sinh thiết thực cho tuổi trẻ, những người đang đứng trước ngưỡng cửa của tình yêu

Luận

điểm 6 Đánh giá về nghệ thuậtĐể làm nên những vần thơ đầy tính huyền diệu về tình yêu ấy, nữ sĩ

Xuân Quỳnh đã thật tinh tế khi sử dụng đắc địa nhiều nghệ thuật đặc sắc Đoạn thơ dùng thể thơ 5 chữ, âm điệu sâu lắng, dạt dào; biện pháp tu từ nhân hóa, ẩn

dụ đối lập,…Thể thơ đó được nhà thơ sử dụng rất thích hợp với việc diễn tả

nhịp điệu của sóng Cùng với hình tượng sóng, đoạn thơ này còn có một hình tượng nữa là em – cái tôi trữ tình của nhà thơ Sóng là hình ảnh ẩn dụ của tâm

trạng người con gái đang yêu, là sự hoá thân, phân thân của cái tôi trữ tình Hai

“nhân vật” trữ tình sóng và em tuy hai mà một, đan cài, quấn quít với nhau như

hình với bóng, song song tồn tại, soi sáng, bổ sung cho nhau nhằm diễn tà một cách mãnh liệt hơn, sâu sắc và thiết tha hơn khát vọng tình yêu đang cuồn cuộn trào dâng trong trái tim nữ thi sĩ

Kết bài Với tài năng độc đáo của mình, thông qua các khổ thơ, Xuân Quỳnh

đã cho ta thấy được những nét tương đồng vô cùng thú vị giữa “sóng” và

“em” Chính điều ấy đã tạo ra những nét hấp dẫn, mới mẻ cho thi phẩm Tin chắc rằng, tuyệt phẩm về tình yêu này sẽ còn mãi tồn tại với thời gian.

-GV biên soạn: Lê Thanh