Cảnh ngày hè chuẩn

Đọc – giải thích từ ngữ Rồi / hóng mát / thuở ngày trường Hoè lục đùn đùn / tán rợp giương Thạch lựu hiên / còn phun thức đỏ Hồng liên trì / đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá / làng ngư p

Trang 2

NGƯỜI ẤY LÀ AI?

Trang 5

« BẢO KÍNH CẢNH GIỚI»

BÀI SỐ 43

Trang 6

Phần tiểu dẫn trình bày mấy nội dung ? Đó là những nội dung nào?

I Tiểu dẫn

1 Tập thơ “Quốc âm thi tập” : Gồm 254 bài

a Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi:

+ Người anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân;

+ Nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, quê hương, con người, cuộc sống…

b Nghệ thuật: Việt hóa thơ thất ngôn bát cú Đường luật, sáng tạo thể

thất ngôn xen lục ngôn

c Bố cục:

Trang 8

2 Bài thơ “Cảnh ngày hè”

a Xuất xứ:

- Bài số 43 trong mục “Bảo kính cảnh giới” phần “Vô đề” tập thơ

“Quốc âm thi tập”

- Bài thơ không có nhan đề, được đánh số thứ tự 43.

- Nhan đề : “ Cảnh ngày hè” do người biên soạn sgk đặt

b Hoàn cảnh sáng tác: Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

- Trong khoảng thời gian nhà thơ ở ẩn tại Côn Sơn

Trang 9

II Đọc – hiểu văn bản

1 Đọc – giải thích từ ngữ

Rồi / hóng mát / thuở ngày trường

Hoè lục đùn đùn / tán rợp giương Thạch lựu hiên / còn phun thức đỏ Hồng liên trì / đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá / làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve / lầu tịch dương

Dẽ có Ngu cầm / đàn một tiếng Dân giàu đủ / khắp đòi phương

Trang 10

Rồi hóng mát thuở ngày trường

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương

(Rỗi rãi) (Ngày dài)

(Màu xanh thẫm) (Tán giương lên che rợp)

(màu vẽ, dáng vẽ) (sen hồng trong ao) (tỏa ngát)

(làng chài lưới) (inh ỏi) (Tiếng ve kêu như tiếng đàn) (lầu lúc mặt trời sắp lặn) (lẽ ra) (cái đàn)

(nhiều)

Trang 11

2 Thể thơ và bố cục :

- Thể thơ : thất ngôn xen lục ngôn

- Bố cục:

+ 6 câu thơ đầu : Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống

+ 2 câu thơ cuối: Tấm lòng ưu ái với dân, với nước

3 Phân tích :

a Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống (6 câu đầu)

Rồi hóng mát thuở ngày trường Hoè lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

Trang 12

3 Phân tích :

a Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống : ( 6 câu thừ đầu)

* Hoàn cảnh của nhà thơ :

“Rồi hóng mát thuở ngày trường”

Nguyễn Trãi đến với thiên nhiên trong hoàn cảnh nào?

Trang 13

Rỗi rãi, ngồi hóng mát suốt ngày dài

Trang 14

3 Phân tích :

a Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống

“Rồi hóng mát thuở ngày trường” / /

- Cách dùng từ “ thuở ngày trường” và cách ngắt nhịp 1/2/3 bộc lộ những xôn xao trong tâm trạng: có gì đó chán ngán trong cảnh nhàn rỗi “bất đắc dĩ” của tác giả

- “Rồi”: rảnh rỗi; hóng mát: dạo chơi để tâm hồn thanh thản

- “Thuở ngày trường”: ngày rộng tháng dài

Trang 15

3 Phân tích :

a Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống :

* Câu 2,3,4: Bức tranh thiên nhiên

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương

Trang 16

Cây hoè màu xanh thẫm, đùn đùn tán lá giương lên che rợp.

Trang 17

Cây thạch lựu bên hiên còn phun hoa màu đỏ thắm

Trang 18

Sen hồng trong ao đã toả ngát mùi hương

Trang 19

3 Phân tích :

1 Bức tranh thiên nhiên được tác giả miêu tả như thế

nào ? (màu sắc - hình ảnh)

Trang 20

3 Phân tích :

* Câu 2,3,4: Bức tranh thiên nhiên

- Màu sắc thiên nhiên

+ Màu xanh thẫm của tán

hòe

+ Màu đỏ của hoa thạch lựu + Màu hồng của hoa sen

→Gợi tả nét đẹp giản dị, thanh tao của thiên nhiên ngày hè

- Hình ảnh: Hòe, Lựu, Sen.

Ba loài cây ba khát vọng đẹp - khát vọng con cháu thành danh, gặp may mắn sung túc và quyết giữ sạch phẩm giá.

Trang 21

3 Phân tích :

* Câu 5,6: Bức tranh cuộc sống

Lao xao chợ cá // làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve // lầu tịch dương

Trang 22

Tiếng lao xao của phiên chợ cá làng chài lưới

Trang 23

Tiếng ve inh ỏi như tiếng đàn bên ngôi lầu lúc mặt trời sắp lặn

Trang 24

3 Phân tích :

1 Bức tranh cuộc sống được tác giả miêu tả như thế nào ? ( hình ảnh - âm thanh – cảnh vật – con người )

Trang 25

3 Phân tích :

a Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống :

- Hình ảnh : làng ngư phủ, lầu tịch dương.

- Thời gian : Đang ở lúc cuối ngày ( lúc mặt trời sắp lặn)

- Âm thanh: tiếng lao xao, tiếng ve.

+ Tiếng lao xao của chợ cá: âm thanh đặc trưng của làng chài

+ Dắng dỏi cầm ve: so sánh tiếng ve râm ran trong chiều tà

như tiếng đàn lảnh lót → âm thanh đặc trưng của mùa hè

- Từ láy tượng thanh “lao xao”, “dắng dỏi” + biện pháp đảo ngữ → không khí nhộn nhịp đầy sức sống của làng quê chiều hè

Bức tranh hiên nhiên tươi tắn, rực rỡ, rộn rã; cuộc sống con

người thanh bình, yên vui.

Trang 26

3 Phân tích :

Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ, nét sáng tạo của tác giả Nguyễn Trãi trong đoạn thơ?

Trang 27

3 Phân tích :

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

+ Từ ngữ: Sử dụng các động từ mạnh (đùn đùn, phun, tiễn )

Có một cái gì thôi thúc từ bên trong, đang ứa căng, đầy sức sống.

Trang 28

3 Phân tích :

Rồi / hóng mát / thuở ngày trường

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương

- Nét sáng tạo của Nguyễn Trãi :

+ Thơ Nôm đường luật chen lục ngôn

+ Câu 1 là câu thơ 6 chữ ( ngắt nhịp 1/2/3 )

+ Câu 3, 4 có cách ngắt nhịp 3/4 ( Thơ đường ngắt nhịp 4/3) + Câu 5, 6 động từ được đảo lên trước danh từ

+ Bút pháp tả : diễn tả trạng thái tinh thần của cảnh vật

Tập trung sự chú ý của người đọc, làm nổi bật hơn cảnh vật trong ngày hè.

Trang 29

3 Phân tích :

- Tác giả đón nhận cảnh vật bằng những giác quan nào? Điều này có tác dụng gì?

Trang 30

3 Phân tích :

- Tác giả đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan:

Thị giác, khứu giác, thính giác…và cả sự liên tưởng của tác giả

Qua bức tranh thiên nhiên sinh động và đầy sức sống, ta thấy được

sự giao cảm mạnh mẽ và tinh tế của nhà thơ đối với cảnh vật Nhà thơ đã đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác và cả sự liên tưởng Tất cả cho thấy tấm lòng yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của Ức Trai thi sĩ.

Trang 31

3 Phân tích :

b Tấm lòng ưu ái với dân, với nước (2 câu cuối) :

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương

Hai câu thơ cuối cho ta hiểu tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với người dân như thế nào?

Trang 32

Lẽ ra có cây đàn của vua Thuấn để đàn lên một tiếng

Dân chúng khắp nơi đều được giàu có, no đủ.

Trang 33

3 Phân tích :

b Tấm lòng ưu ái với dân, với nước (2 câu cuối) :

“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng’”

 Nguyễn Trãi mơ đến cây đàn kì diệu của vua Thuấn ngày xưa

để mong ước “dân giàu đủ khắp đòi phương” mong mỏi về cuộc sống an lạc của người dân ở mọi phương trời

“Dân giàu đủ khắp đủ phương”

Câu kết ( câu lục ngôn ) ngắn gọn: thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài Tư tưởng nhân nghĩa – điểm kết tụ của hồn thơ Ức Trai – là lý tưởng hoài bão một đời ôm ấp, canh cánh bên lòng

của Nguyễn Trãi Tứ thơ vận động từ thiên nhiên đến cuộc sống của con người và kết tụ ở khát vọng đem lại cuộc sống ấm no,

hạnh phúc cho muôn dân

Trang 34

Bui một tấc lòng ưu ái cũ,

Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.

( Thuật hứng – bài 5 )

Hổ phách phục linh nhìn mấy biết, Dành còn để trợ dân này.

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

( Đại cáo bình Ngô)

Trang 35

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Thể thơ: Thơ Nôm Đường luật thất ngôn chen lục ngôn

- Ngôn ngữ: giản dị giàu sức biểu cảm

- Hình ảnh thơ gần gũi

- Cách ngắt nhịp đặc biệt: 3/4 ở câu 3 và câu 4 tập trung sự

chú ý của người đọc, làm nổi bật hơn cảnh vật trong ngày hè

2 Nội dung:

Bài thơ tả cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước

Trang 36

Củng cố kiến thức

Câu 1: Nội dung chính của bài thơ Cảnh ngày hè -Nguyễn Trãi là

gì?

A Miêu tả bức tranh mùa hè đặc sắc,tràn đầy sức sống

B Thể hiện tâm trạng vui vẻ, phấn chấn của thi nhân

C Thể hiện lòng yêu thiên nhiên của Nguyễn Trãi

D Thể hiện lòng yêu thiên nhiên, cuộc sống và con người của tác giả

Trang 37

Củng cố kiến thức

Câu 2: Câu thơ lục ngôn cuối bài có ý nghĩa gì?

A Tạo giai điệu hài hoà, êm ái

B Giãn nhịp cho dòng thơ

C Tạo nhịp điệu mạnh mẽ

D Ngắn gọn để dồn nén cảm xúc của nhà thơ

Câu 3: Câu thơ “Lao xao chợ cá làng ngư phủ” sử dụng biện

pháp tu từ nào? Tác dụng của biện pháp đó?

Trang 38

TÌM TÒI MỞ RỘNG

1 Học thuộc bài thơ

2 Viết đoạn văn nêu cảm nhận của bản thân về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài thơ

3 Chuẩn bị bài mới: Nhàn – Nguyễn Bỉnh Khiêm

+ Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

+ Vẻ đẹp cuộc sống, nhân cách, trí tuệ của nhà thơ qua bài thơ

Định dạng
Số trang	39
Dung lượng	4,07 MB