Thời gian giáo dục đạo đức của cha và mẹ

Có thể điều này cũng là một nguyên nhân dẫn tới xu hướngcha mẹ thường xuyên giáo dục đạo đức cho con cái trong độ tuổi vị thành niên.Tuy nhiên điều này lại đem lại một thực tế đáng buồn

Thời gian giáo dục đạo đức của cha và mẹ:

Nền kinh tế thị trường hiện nay không những không đem lại sự nhàn hạ chongười lao động như trong thời kì bao cấp trước đây mà còn khiến họ trở nên rấtbận rộn với việc kiếm tiền nuôi sống gia đình Do vậy mà thời gian dành cho concái cũng ít hơn trước Tuy vậy, đặc điểm nghề nghiệp và việc làm cũng là yếu tốquyết định đến thời gian làm việc ngoài xã hội và thời gian dành cho con cái Với

cơ cấu nghề nghiệp của mẫu nghiên cứu chiếm đa phần là cán bộ công nhân viênchức 68.9% nên thời gian dành cho việc giáo dục đạo đức cho con cái ở tuổi vịthành niên vẫn khá nhiều Có 85.5% người trong số 180 người được hỏi trả lời làthường xuyên giáo dục đạo đức cho con cái, còn tỷ lệ % người trả lời thỉnh thoảngmới giáo dục con cái hay chỉ khi trẻ có vấn đề mới giáo dục thì rất ít chỉ có 5.6%

và 8.9%

* Biểu đồ 6: tần suất - thời gian giáo dục trong ngày (%)

Nếu

so sánhtương quannghề nghiệp và thời gian dành cho việc giáo dục con cái thì ta thấy những gia đìnhcán bộ công nhân viên chức dành nhiều thời gian giáo dục cho con hơn là nhữnggia đình làm nghề buôn bán, dịch vụ và những nghề khác Sở dĩ những gia đìnhCBCNVC thường xuyên giáo dục con cái ở tuổi vị thành niên hơn do đặc trưng

1 0.0

của nghề nghiệp là khoảng thời gian làm việc cố định trong một ngày và chỉ có 8h/ngày Còn các gia đình khác thì khoảng thời gian này thường không cố

định, lại kéo dài, có khi diễn ra cả ngày nên họ không có nhiều thời gian để giáodục cho con cái Vì vậy mà tỷ lệ % cha mẹ ở các gia đình này lựa chọn phương ánthường xuyên giáo dục con cái không cao như của các gia đình viên chức nhànước

Trong cơ cấu mẫu thu được sau khi xử lý thông tin thì gia đình CBCNVCchiếm tỷ lệ lớn nhất Có thể điều này cũng là một nguyên nhân dẫn tới xu hướngcha mẹ thường xuyên giáo dục đạo đức cho con cái trong độ tuổi vị thành niên.Tuy nhiên điều này lại đem lại một thực tế đáng buồn cho mối quan hệ giới tronggia đình và sự bình đẳng giới nói chung

Nếu chỉ dựa vào những số liệu cho thấy ai là người có trách nhiệm giáo dụcđạo đức cao hơn thì chưa đủ cơ sở để đi đến một kết luận về người đảm nhiệm vaitrò chính trong việc giáo dục đạo đức cho con Bởi vì nó chỉ thể hiện quan niệmcủa người cha và người mẹ về trách nhiệm giáo dục con cái Muốn đánh giá chínhxác sự phân công vai trò giới trong việc giáo dục đạo đức cho con cái ở tuổi vị

CBCNVC Buon ban - dich vu Khac 0

10 20 30 40 50 60 70

thành niên ta cần phải dựa vào yếu tố thời gian dành cho việc giáo dục đạo đức củacha và mẹ Người đàn ông quan niệm rằng họ có trách nhiệm giáo dục cao hơnngười phụ nữ vì những đặc điểm năng lực, phẩm chất cá nhân của họ vượt trội hơn

so với người phụ nữ nhưng trong thực tế, những số liệu thu được về thời gian dànhcho việc giáo dục đạo đức cho con cái của cả hai giới lại phản ánh ngược lại

*Biểu

đồ 8: tương quan - thời gian giáo dục đạo đức trong ngày (%)

Có sự chênh lệch lớn trong thời gian dành cho việc giáo dục đạo đức chotrẻ vị thành niên giữa người cha và người mẹ Tỉ lệ % nữ giới trả lời là thườngxuyên giáo dục đạo đức cho trẻ vị thành niên cao gấp đôi so với nam giới Có67.5% nữ giới thường xuyên giáo dục đạo đức cho con cái trong khi chỉ có 32.5%

là nam giới Nhìn vào cơ cấu nghề nghiệp của 180 mẫu nghiên cứu ta thấy nghềnghiệp cán bộ công nhân viên chức là tập trung nhất và có tỉ lệ cao nhất trong số 3loại nghề nghiệp: Cán bộ công nhân viên chức, Buôn bán - dịch vụ, nghề khác Với

số giờ lao động 8 tiếng trong cơ quan Nhà nước như nhau nhưng tỉ lệ nam giớithường xuyên giáo dục đạo đức cho con cái lại chỉ bằng 1/2 so với nữ giới Điều đó

có nghĩa là người mẹ là người thường xuyên giáo dục con cái ở tuổi vị thành niên

28.4

47.2

nam nu

thêi gian

hơn là người cha Như vậy cũng có nghĩa là trong việc giáo dục đạo đức cho concái ở tuổi vị thành niên giữa người cha và người mẹ có sự phân công vai trò Mốiquan hệ giới trong giáo dục xét trong lĩnh vực giáo dục đạo đức cho con cái lại có

sự bất bình đẳng và phần thiệt thòi này lại thuộc về người phụ nữ Những ngườiđàn ông cho rằng mình có trách nhiệm cao hơn trong việc giáo dục đạo đức chocon cái nhưng trên thực tế người phụ nữ mới là người lãnh trách nhiệm cao hơnđúng như họ quan niệm, căn cứ vào thời gian mà họ dành cho việc giáo dục con cái

là thường xuyên Nhiều cuộc điều tra xã hội học của Trung tâm nghiên cứu giađình và phụ nữ, Viện Xã Hội Học, Viện nghiên cứu thanh niên và nhiều trung tâmnghiên cứu khác đã đưa ra những chỉ báo đáng lo ngại về tình trạng lao động củaphụ nữ hiện nay Người phụ nữ phải lao động vất vả trên cả hai phương diện giađình và xã hội Những chính sách tiến bộ về giới được đề cập trong các bộ luật vàhiến pháp của nhà nước tuy đã tạo điều kiện và mở ra rất nhiều cơ hội cho ngườiphụ nữ tham gia vào các quá trình xã hội nhưng vẫn không xoá bỏ được những tưtưởng Nho giáo phong kiến, những giá trị chuẩn mực cũ kìm hãm người phụ nữ đã

ăn sâu vào tận gốc rễ của đời sống con người Người phụ nữ vừa phải lao động nhưnhững người đàn ông ngoài xã hội nhưng khi về nhà họ lại phải đảm đương tất cảnhững công việc gia đình, gánh lấy phần trách nhiệm chính và gần như không cóthời gian để nghỉ ngơi trong khi đó sự chia sẻ của nam giới gần như là không có.Theo số liệu thống kê toàn cầu về “Giới” thì phụ nữ làm 70% khối lượng công việccủa thế giới, hưởng 30% thu nhập của toàn thế giới và chỉ được hưởng 1% tài sảncủa thế giới .Trong một nghiên cứu về phụ nữ nông thôn người ta đã thống kêđược: có xấp xỉ 80% phụ nữ sống ở nông thôn, đại diện cho 70% lực lượng laođộng Nông Nghiệp, làm việc 14 tiếng trong một ngày, hưởng ít hơn từ 20 đến 40%thu nhập của nam giới Trong khuôn khổ giới hạn của đề tài, chúng tôi không thể

đo được mức độ lao động của người phụ nữ trong gia đình đô thị với những côngviệc như nội trợ, dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ, chăm sóc chồng con mà chỉ có thể

dừng lại ở một trong nhiều lĩnh vực hoạt động của đời sống gia đình đó là giáo dụcđạo đức cho con cái ở tuổi vị thành niên Tuy vậy, những số liệu đã thu thập đượctrong quá trình nghiên cứu cũng đã phần nào phản ánh được thực trạng lao độngđáng lo ngại của người phụ nữ và sự phân công vai trò trong việc giáo dục đạo đứccho trẻ vị thành niên giữa người cha và người mẹ Đây mới chính là phần chìm của

“tảng băng” quan hệ giới trong gia đình

Trong tình hình đổi mới của đất nước, chức năng của gia đình cũng đã ítnhiều có sự thay đổi để phù hợp với chức năng chung của xã hội Tuy nhiên, cơcấu gia đình gia trưởng cho đến nay vẫn còn tồn tại Tư tưởng

“ Trọng nam khinh nữ” vẫn còn ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhiều mặt của đời sốnggia đình Sở dĩ cơ cấu gia đình gia trưởng vẫn chưa bị xoá bỏ hoàn toàn là donhững giá trị chuẩn mực trong gia đình truyền thống là yếu tố làm cho nó tồn tạimột cách bền vững Trong suốt hơn một thế kỷ đấu tranh đòi bình đẳng giải phóngphụ nữ, địa vị của người phụ nữ trong xã hội đã được cải thiện Họ dần dần chiếmđược vị thế cao trong xã hội bằng chính năng lực, phẩm chất cá nhân, bằng những

nỗ lực cố gắng của họ Nhưng họ vẫn không thể thoát khỏi những địa vị mà xã hội

đã gán cho họ ngay từ lúc sinh ra cho đến lúc trưởng thành và hoà nhập vào xã hội.Khi đã nhận những địa vị gán cho cũng đồng nghĩa với việc họ phải thực hiệnnhững mô hình hành vi mà xã hội mong đợi sao cho phù hợp với quyền và tráchnhiệm tương ứng Những mô hình hành vi được quy gán và mong đợi ấy là sựphục tùng chồng; chăm sóc, nuôi dậy con cái; chăm lo nhà cửa Cùng một lúc

họ phải thực hiện rất nhiều chức năng bởi vì gắn liền với những địa vị gán cho vàđạt đưọc ấy là việc phải đảm nhận vai trò kép : vai trò của người phụ nữ trong giađình và vai trò của người phụ nữ ngoài xã hội Điều này làm sự cách biệt giữa nam

và nữ ngày càng tăng lên

3.3.Nội dung giáo dục Đạo Đức cho con cái trong độ tuổi vị thành niên

Trong bất kỳ xã hội nào cũng có mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội Tuỳtheo trình độ phát triển của xã hội đó mà mức độ dung hoà giữa lợi ích cá nhân vàlợi ích xã hội ít hay nhiều Để điều hoà mối quan hệ về lợi ích này, giai cấp nắmquyền lực trong xã hội thường đặt ra những quy tắc, chuẩn mực làm tiêu chuẩn chohành động của các cá nhân, các nhóm xã hội sao cho đạt đến mức độ phù hợp nhấtgiữa hai lợi ích Những quy tắc chuẩn mực ấy được coi là những chuẩn mực đạođức của xã hội đó Ở mỗi một hình thái xã hội, mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội

có sự biến đổi ít nhiều chính vì vậy mà những chuẩn mực đạo đức cũng có sự biếnđổi ít nhiều để thực hiện chức năng của nó một cách phù hợp với những quan hệ xãhội đó Tuy “Đạo Đức” xã hội không phải là một phạm trù bất biến nhưng giữa các

xã hội khác nhau, trong sự biến đổi ấy nó lại có sự lưu giữ nhất định Trong xã hộiXHCN, “Đạo Đức truyền thống” được biến thái thành “Đạo Đức mới” Quan niệmMác xít cho rằng “Đạo Đức mới” là mức độ cao của quá trình phát triển đạo đức.Quan niệm về “Đạo Đức mới” trong xã hội truyền thống là sự kế thừa những giá trịđạo đức cơ bản của con người trong đạo đức truyền thống - đạo đức học Nho giáocủa Khổng Tử và phát triển lên một bậc cao hơn nữa Những giá trị đạo đức mớidựa trên nguyên tắc vì tập thể, trung thành với CNXH, yêu nước, phát huy nănglực tiềm tàng và tạo điều kiện cho con người cống hiến hết tài năng và sức lực củamình cho xã hội Những giá trị đạo đức mà cha mẹ hiên nay thường giáo dục chocon cái cũng rất phù hợp với quy luật kế thừa và phát triển của quá trình phát triểnđạo đức Trong nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ vị thành niên, ta thấy các bậccha mẹ vẫn dựa trên nền tảng của những chuẩn mực đạo đức truyền thống để giáodục cho con cái Đó là những phẩm chất đạo đức cơ bản của một con người như :Hiếu thảo với cha mẹ - 100% cha mẹ giáo dục cho con cái; Nội dung kính trênnhường dưới có 97.8% người trả lời là có giáo dục trong tổng số những ngườiđược hỏi; Đức tính trung thực thật thà có 98.3% cha mẹ trả lời là có giáo dục cho

con cái; Đức tính cần cù chịu khó 93.3 người có giáo dục cho con cái trong độtuổi vị thành niên trong tổng số 180 người được hỏi.

a Hiếu thảo với cha mẹ g Chăm chỉ học tập

b Kính trên nhường dưới h Giúp đỡ mọi người xung quanh

c Trung thực thật thà i Năng động sáng tạo

d Bình tĩnh kiên nhẫn k Tôn trọng luật pháp

e Dịu dàng ý tứ

f Cần cù chịu khó

Bên cạnh đó những phẩm chất được coi là của một con người mới trong xãhội XHCN cũng được các bậc cha mẹ quan tâm giáo dục cho con cái trong tuổi vịthành niên như : ở nội dung tôn trọng luật pháp có 94.4 % người trong số ngườiđược hỏi trả lời là có giáo dục cho con cái; Nội dung bình tĩnh kiên nhẫn có tỷ lệ là93.9%; Nội dung giúp đỡ mọi người xung quanh có tỷ lệ là 92.8 % và nội dungnăng động sáng tạo có tỷ lệ là 92.2% Ở tất cả các phẩm chất đạo đức trong nội

Bieu do 9: ty le % cha me giao duc cac duc tinh cho con cai

Cac noi dung giao duc dao duc

%

dung giáo dục đạo đức cho trẻ vị thành niên đều có tỷ lệ phần trăm rất cao, gần nhưchiếm tỷ lệ tuyệt đối.

Như vậy, các bậc cha mẹ vẫn giáo dục cho trẻ vị thành niên những giá trịđạo đức cơ bản dưạ trên nền tảng đạo đức truyền thống để giáo dục cho các conmình Bên cạnh đó những phẩm chất đạo đức được coi là cần thiết đối với mỗi mộtcon người trong xã hội ngày nay cũng được các bậc cha mẹ rất coi trọng trong nộidung giáo dục đạo đức cho con cái Tuy nhiên những số liệu đã thu thập được lạibiểu hiện một khía cạnh của sự phân công vai trò giáo dục giữa cha và mẹ trongtừng nội dung giáo dục Cụ thể là những nội dung giáo dục có liên quan đến nhữngphẩm chất được coi là đặc trưng của mỗi giới Trong những phẩm chất đạo đức cơbản mà một con người không phân biệt nam giới hay nữ giới cần có thì tỉ lệ % cảcha và mẹ cùng giáo dục cho con cái cao, hoặc tỉ lệ % cha hay mẹ là người giáodục nội dung đó cho con xấp xỉ nhau hay bằng nhau Ví dụ như trong nội dung

“Hiếu thảo với cha mẹ” tỉ lệ % cha mẹ cùng giáo dục cho con cái là 47.2%, tỉ lệ %cha là người giáo dục cho con cái nội dung này là 48.4% và tỉ lệ % mẹ là ngườigiáo dục nội dung này là 51.6% xấp xỉ bằng nhau, ở nội dung “giúp đỡ mọi ngườixung quanh” số liệu thu được cũng tương tự như vậy Trong nội dung “Kính trênnhường dưới”, tỉ lệ % cha là người giáo dục cho con cái là 26.7% bằng tỉ lệ % mẹ

là người giáo dục nội dung này và tỉ lệ % cả cha và mẹ cùng giáo dục là 44.4%.Các tỉ lệ % thu được này đều không có biểu hiện của sự phân công vai trò giáo dụcgiữa người cha và người mẹ Trong khi đó ở những nội dung được coi là đặc trưnghơn ỏ mỗi giới thì tỉ lệ % cả cha lẫn mẹ cùng giáo dục rất thấp trong khi đó tỉ lệ %cha hoặc mẹ là người giáo dục lại có sự chênh lệch lớn Điều này cho thấy có sựphân công vai trò giới giữa cha và mẹ trong nội dung giáo dục đạo đức cho con cái

ở tuổi vị thành niên Trong những nội dung mang đặc trưng tính cách về giới thuộc

về nam giới thì cha thường là người dạy con là chính

0 5 10 15 20 25 30 35 40 45

22.5

30.8

%

Còn ở những nội dung mang đặc trưng tính cách thuộc về nữ giới thì mẹ lại

là người giáo dục cho con nhiều hơn

Trong nội dung này ta thấy, tỉ lệ % cả cha và mẹ cùng giáo dục cho con chỉchiếm có 24.1% và tỉ lệ % cha hoặc mẹ là người giáo dục cho con có sự chênh lệchrất lớn Chỉ có 4.9% người cha giáo dục nội dung dịu dàng, ý tứ cho con trong khi

đó có tới 71% người mẹ giáo dục nội dung này

bieu do 11: ty le % nguoi giao duc con duc tinh trung thuc that tha

nguoi giao duc

bieu do 12: ty le % nguoi giao duc duc tinh diu dang y tu

nguoi giao duc

%

Biểu đồ trên, ta thấy sự chênh lệch trong tỷ lệ % của cha và mẹ là rất cao.Nhìn vào biểu đồ thể hiện người giáo dục đức tính cần cù chịu khó cho con, tacũng thấy có sự chênh lệch nhưng không chênh lệch bằng biểu đồ trên Tỉ lệ % mẹ

là người giaó dục cho con cái đức tính cần cù, chịu khó gấp đôi tỉ lệ % cha làngười giáo dục nội dung này Sở dĩ như vậy là do đức tính dịu dàng, ý tứ được coi

là đặc trưng hơn ở nữ giới nên người cha ít giáo dục hơn là người mẹ còn đức tínhcần cù chăm chỉ thì hiện nay các bậc cha mẹ đều cho rằng đây là một phẩm chấtcần có ở cả nam giới và nữ giới Do vậy, sự chênh lệch tỷ lệ% người giáo dục conmới không cao bằng sự chênh lệch ở đức tính dịu dàng ý tứ

Có thể nói yếu tố bản sắc giới đã ảnh hưởng rất nhiều đến việc thực hiệnchức năng giáo dục đạo đức cho con cái ở tuổi vị thành niên của mỗi giới Ngay từkhi sinh ra, mỗi các nhân đã được quy định về mặt giới tính sinh học Ứng với mỗigiới tính, xã hội lại quy định những bản sắc giới phù hợp tạo thành những ngườiđàn ông và những người phụ nữ Họ được xã hội xây dựng nên những tính cáchđặc trưng mà người ta gọi chung là nam tính và nữ tính Một người đàn ông đượccoi là có nam tính thường gắn liền với những đức tính như dũng cảm, gan dạ, bình

bieu do 13: ty le % nguoi giao duc con duc tinh can cu chiu kho

nguoi giao duc

%

tĩnh, kiên nhẫn, trung thực, thật thà Còn một người phụ nữ được coi là nữ tínhthường đi liền với vẻ dịu dàng, ý tứ, sự cần cù, chịu thương chịu khó Nhữngngười cha, người mẹ cho rằng ở giai đoạn vị thành niên, trẻ đã có ý thức để học hỏinhững phẩm chất, tính cách và vai trò phù hợp với giới tính của mình Và họ -những người cha và người mẹ đại diện cho hai giới đã mang trong mình nhữngphẩm chất, tính cách đặc trưng của hai giới nên mỗi người sẽ đảm nhận tráchnhiệm giáo dục cho con mình những phẩm chất, tính cách đặc trưng đó Với nhữngđức tính của nam giới, họ cho rằng người cha là người phù hợp hơn cả để giáo dụccho con cái Còn với những đặc trưng tính cách của nữ giới thì mẹ là người giáodục phù hợp hơn cả Các bậc cha mẹ đã có ý thức một cách sâu sắc về bản sắc giới.

Nó hình thành nên sự phân công vai trò giáo dục khác nhau của cha và mẹ trongtừng nội dung giáo dục

Bên cạnh đó, mô hình của các quan hệ xã hội trong xã hội truyền thống cũngảnh hưởng nhiều đến vai trò giáo dục đạo đức cho trẻ vị thành niên của người cha

và người mẹ Trong xã hội truyền thống, quan hệ giới trong gia đình được coi làquan hệ thứ bậc cao thấp Người đàn ông bao giờ cũng đứng trên người phụ nữmột bậc Do vậy mà người đàn ông cũng có quyền quyết định trong mọi công việccủa gia đình và trong quan hệ vơí xã hội Mặt khác, xã hội cũ quy định rất khắtkhe đối với người phụ nữ trong các mối quan hệ xã hội Gần như họ chỉ có nhữngmối quan hệ khép kín với những người trong gia đình còn việc ứng xử, quan hệ vớilàng nước là do người đàn ông thực hiện Người đàn ông được học những quy tắcứng xử với xã hội còn người phụ nữ chỉ được học ứng xử gói gọn trong một câu “Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử” Mô hình những quy tắc ứng

xử đó vẫn còn tồn tại, những tàn dư của nó đã ảnh hưởng đến vai trò giáo dục đạođức cho con cái ở tuổi vị thành niên của các bậc cha mẹ Tôn trọng luật pháp làmột khía cạnh trong quan hệ ứng xử với xã hội bên ngoài Trong xã hội truyềnthống người đàn ông thường đảm nhận việc ứng xử với xã hội bên ngoài Ngay cả