? Hình ảnh măng non trên phù hiệu của thiếu niên tiền phong mang ý nghĩa như thế nào? Hình ảnh tre già măng mọc từ câu thành ngữ thành biểu tượng huy hiệu của thiếu nhi VN → Đó là biểu t[r]
Trang 1THCS HÀ HUY TẬP
NGỮ VĂN 6
(Thép Mới)
HĐ1: Tìm hiểu chú thích
? Dựa vào chú thích SGK, hãy nêu những
hiểu biết của em về tác giả?
? Tác phẩm thuộc thể loại gì? Xuất xứ?
? Hãy cho biết đại ý về văn bản?
? Em hãy cho biết bố cục của văn bản? Nội
dung chính của mỗi phần?
3 phần:
a) Từ đầu … chí khí như người: Giới
thiệu chung về cây tre
b) Từ “nhà thơ đến chiến đấu : Sự gắn bó
của tre với con người Việt Nam trong cuộc
sống hằng ngày và trong lao động, chiến đấu
c) Đoạn còn lại: Tre trong hiện tại và
tương lai
HĐ2: Tìm hiểu văn bản.
Gọi học sinh đọc phần 1:
? Tác giả dựa trên căn cứ nào để nhận xét:
"Tre là người bạn thân của nông dân Việt
Nam, của nhân dân Việt Nam"?
? Tác giả gọi tre là người bạn thân của nhân
dân Việt Nam Em có suy nghĩ gì về cách gọi
này?
I/ Đọc - hiểu chú thích
1 Tác giả: Thép Mới (SGK/98)
2 Tác phẩm
a) Thể loại: kí
b) Xuất xứ: là lời bình cho bộ phim cùng tên của các nhà điện ảnh Ba Lan c) Đại ý: cây tre là người bạn thân của nông dân Việt Nam, nhân dân Việt Nam, là biểu tượng của đất nước, là tượng trưng cao quí của dân tộc Việt Nam
d) Bố cục: 3 phần (SGK)
II/ Đọc- hiểu văn bản
1 Giới thiệu chung về cây tre
+ Có mặt ở khắp mọi nơi: tre Đồng Nai, Nứa Việt Bắc…
+ Có nhiều loại khác nhau: tre, nứa, trúc, mai, vầu…
Trang 2Đây là cách gọi rất đúng vì tre gần gũi, gắn
bó, thân thuộc với đời sống của con người
Việt Nam Cách gọi ấy chứng tỏ tác giả từng
gắn bó với tre, hiểu và quí trọng cây tre của
dân tộc
? Hình vẽ trong SGk gợi cho em cảm nghĩ gì?
Tre gần gũi thân thuộc, gắn bó với làng quê
Việt Nam; là hình ảnh của làng quê Việt Nam
? Trong đoạn 1 của bài văn, hình ảnh cây tre
được nhà văn Thép Mới giới thiệu với những
đặc điểm nổi bật nào?
? Em hãy cho biết để miêu tả phẩm chất của
tre, tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ
thuật nào và dùng nhiều từ loại gì ? Tác
dụng?
? Qua vẻ đẹp và phẩm chất của tre, em liên
tưởng đến đức tính nào của con người Việt
Nam?
Tất cả những phẩm chất cao quí của cây tre
cũng giống, cũng gần gũi biết bao với những
phẩm chất và tính cách của nhân dân Việt
Nam Đó là đức tính thanh cao, giản dị, bền
bỉ
Gọi học sinh đọc phần 2.
? Tre gắn bó với con người Việt Nam trong
mọi sinh hoạt hằng ngày: đời sống lao động,
trong chiến đấu Em hãy tìm những hình ảnh
và chi tiết đó?
? Tác giả dùng biện pháp nghệ thuật gì để nói
về cây tre và sự gắn bó của tre đối với con
+ Dáng tre: mọc thẳng, vươn mộc mạc + Màu sắc: xanh tốt, tươi nhũn nhặn
+ Phẩm chất: cứng cáp, dẻo dai, vững chắc, giản dị, chí khí như người
( Điệp ngữ, nhân hóa, so sánh, liệt kê, tính từ)
Mang vẻ đẹp bình dị và nhiều phẩm chất đáng quí
2 Tre gắn bó với con người Việt Nam.
a) Trong đời sống:
- …ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp
- Gắn bó vui buồn với con người trong mọi lứa tuổi
Trang 3người? Nêu tác dụng của biện pháp nghệ
thuật đó?
? Qua đó, em có nhận xét gì về sự gắn bó của
tre với con người Việt Nam trong đời sống,
trong lao động và chiến đấu?
? Em có nhớ truyền thuyết hay sự kiện lịch sử
nào khiến ta liên tưởng đến hình ảnh cây tre
trong cuộc đấu tranh giữ nước?
- Thánh Gióng
- Chiến thắng trên sông Bạch Đằng
- Chông tre trong kháng chiến chống
Pháp
- Lời kêu gọi… của Bác Hồ: ai có cuốc
dùng cuốc, gậy gộc…
Gọi học sinh đọc phần còn lại.
? Khúc nhạc đồng quê của tre được tác giả
cảm nhận qua những âm thanh nào?
Nhạc của trúc, của tre, của gió, của sáo diều
thổi lồng lộng tâm hồn mỗi người dân Việt
Nam vừa tạm xếp súng gươm, trở về làm
nghệ sĩ hiền hậu, tài hoa
? Lời văn ở đây có đặc điểm gì? Tác dụng?
Câu văn ngắn, cấu trúc như thơ Dấu đặt
sau ba câu văn 6 câu văn nối tiếp nhau uốn
luợn mềm mại, trữ tình như tiếng thơ, lời ca
hòa bình ngân nga, êm dịu
? Qua đó giá trị của tre được phát hiện ở
( Dẫn chứng SGK trang 96, 97)
→ Người bạn thân thiết trong cuộc sống
b) Trong lao động
- là cánh tay của người nông dân…
- …giúp người muôn nghìn trăm việc
( Dẫn chứng SGK trang 96 )
→ Tre anh hùng trong lao động sản xuất
c) Trong chiến đấu.
+ là đồng chí + là vũ khí chống giặc
+ hi sinh để bảo vệ con người
→ Tre anh hùng trong kháng chiến chống giặc ngoại xâm
(Liệt kê, nhân hóa, điệp ngữ)
Tre gắn bó khắng khít và thủy chung với con người Việt Nam
3 Tre trong hiện tại và tương lai
a) Trong hiện tại:
+ …là khúc nhạc của đồng quê
+ Tre già măng mọc
b) Trong tương lai:
- …tre xanh vẫn là bóng mát
- vẫn mang khúc nhạc tâm tình…
- Tre …tượng trưng cao qúy của dân tộc Việt Nam
( So sánh, nhân hóa, liệt kê)
Cây tre là biểu tượng của đất nước, dân tộc Việt Nam
Trang 4những phương diện nào?
Tre giờ đây đã là khúc nhạc tâm tình, khúc nhạc thanh bình của dân tộc chúng ta, là sự lãng mạn của sự sống ở làng quê Việt Nam
? Tre có vị trí như thế nào trong hiện tại và tương lai khi đất nước ta đi vào công nghiệp hóa?
? Tác giả dựa vào đâu để dự đoán như thế về tương lai của cây tre Việt Nam?
Tác giả đã dựa vào sự tiến bộ của xã hội , dựa vào sự gắn bó của tre với đời sống dân tộc, nhất là tâm hồn dân tộc để dự đoán
? Hình ảnh măng non trên phù hiệu của thiếu niên tiền phong mang ý nghĩa như thế nào?
Hình ảnh tre già măng mọc từ câu thành ngữ thành biểu tượng huy hiệu của thiếu nhi VN
→ Đó là biểu tượng của thế hệ trẻ, tương lai của đất nước Mỗi thiếu niên học sinh chúng
ta như những búp non lớn lên trong tương lai
sẽ mang đầy đủ phẩm chất tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, bền bĩ, dẻo dai, vững chắc nhưng giản dị thanh cao như những thế hệ trước
? Nhận xét về nghệ thuật được tác giả vận dụng trong đoạn này?
? Trong thực tế hiện nay, trên khắp đất nước
ta, quá trình đô thị hoá đang diễn ra rất nhanh Màu xanh của tre cứ giảm dần Điều này nên mừng hay nên tiếc ?
? Kết thúc bài tác giả có viết “ cây tre Việt
Trang 5Nam…dân tộc Việt Nam” Em hiểu gì về cảm
nghĩ đó?
Tác giả cảm nhận từ tre những phẩm chất cao
quí của dân tộc Việt Nam và đầy lòng tin vào
sức sống lâu bền của cây tre Việt Nam, cũng
là sức sống của dân tộc ta
? Tác giả có tình cảm gì đối với cây tre?
Hiểu biết sâu sắc về cây tre Việt Nam, tác giả
có tình yêu sâu nặng, có niềm tin và tự hào về
cây tre của dân tộc ta
HĐ3: Tổng kết
? Em hãy khái quát những nét nghệ thuật đặc
sắc của bài kí?
? Nhận xét về nội dung của bài văn?
HĐ4: Luyện tập
Học sinh về nhà làm
III/ Tổng kết
Ghi nhớ: SGK/100
IV/ Luyện tập
1) Em hãy tìm một số câu tục ngữ, ca dao, thơ, truyện cổ tích Việt Nam có nói đến cây tre
2) Viết đoạn văn ngắn khoảng 6-8 câu nêu cảm nghĩ của em về cây tre Việt Nam
DẶN DÒ
- Học sinh học ghi nhớ SGK / 100
- Soạn bài mới: “Câu trần thuật đơn”
(Khuyến khích các em ghi chép và làm bài tập vào vở soạn, khi đi học lại các em nộp tập cho giáo viên để được điểm cộng Các em chép tiết tiếp theo như giáo viên trên mỗi lớp Bài nào chưa học vào giáo viên sẽ điều chỉnh sau!)