Khi đầu cuôi vật không ngang bằng với vạch chia của thước đo thì đọc giá trị của gạch gần nhất. b) Chọn thước có GHĐ và có ĐCNN thích hợp. c) Đặt thước dọc theo độ dài cần đo sao cho mộ[r]
Trang 1ĐO ĐỘ DÀI.
A/ KIẾN THỨC CƠ BẢN
I ĐƠN VỊ ĐO ĐỘ DÀI
* Trong hệ đơn vị đo lường SI (hệ đo lường hợp pháp của nước ta) đơn vị đo độ dài là mét (kí hiệu: m)
- Đơn vị đo nhỏ hơn mét thường dùng là:
đềximét (dm), xentimét (cm), milimét (mm)
- Đơn vị đo lớn hơn mét thường dùng là:
kilômét (km), Héctômét (hm), Đềcamét (dam)
* Thứ tự giảm dần của đơn vị đo độ dài: km , hm , dam , m , dm , cm , mm
* Các đơn vị đo độ dài khác:
- Nước Anh và các nước dùng tiếng Anh thường dùng đơn vị đo độ dài là inh (inch) và dặm (mile)
1 inh = 2,54 cm 1 dặm = 1609m
- Để đo khoảng cách giữa các vật thể trong vũ trụ người ta dùng đơn vị đo là “năm ánh sáng”
1 năm ánh sáng = 9461 tỉ km
- Trong sinh học để đo kích thước vô cùng bé mà mắt thường không nhìn thấy người ta dùng
CHỦ ĐỀ 1
Đo độ dài
bằng gang tay
Đo độ dài bằng bước chân
Đo độ dài bằng sải tay
Đo độ dài bằng thước thẳng
Trang 2đơn vị Angstron (kiw hiệu A)
1Ao = 10 – 10 m
II CÁCH ĐỔI ĐƠN VỊ ĐO ĐỘ DÀI (SI)
1 Đổi từ đơn vị đo độ dài lớn sang đơn vị đo độ dài bé
* Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị nhỏ: cứ giảm một tên đơn vị thì lấy số đơn vị lớn nhân thêm 10
VD3: 1km = 1000m 2m = 2000mm 2km = 20000dm
VD4: 3hm = 30000cm 1km = 100000cm 1km = 1000000mm
2 Đổi từ đơn vị đo độ dài bé sang đơn vị đo độ dài lớn
* Đổi từ đơn vị nhỏ sang đơn vị lớn: cứ tăng một tên đơn vị thì lấy số đơn vị bé chia thêm 10 VD1: 1hn = 1
10m 4mm = 4 1
VD2: 1dam = 1
100m 7mm = 7 1
VD3: 1m = 1
VD4: 2dm = 2 1
10000
10000
VD5: 1cm = 1
III ƯỚC LƯỢNG ĐỘ DÀI
* Ước lượng độ dài là xác định độ dài của vật nào đó từ việc quan sát bằng mắt thường
* Độ dài ước lượng có thể chính xác hoặc không chính xác tùy theo mắt quan sát và kinh nghiệm của mỗi người
IV DỤNG CỤ ĐO ĐỘ DÀI
1 Một vài dụng cụ đo độ dài
Thước kẻ: Thường dùng trong học tập
Thước dây: Thường dùng trong may mặc, đo chiều dài con đường …
Trang 3Thước cuộn: dùng trong xây dựng
Thước xếp:
Thước kẹp: Thường dùng trong phòng thí nghiệm, dùng đo đường kính các vật tròn…
2 Giới hạn đo, độ chia nhỏ nhất của dụng cụ đo
* Giới hạn đo (GHĐ) của thước là độ dài lớn nhất ghi trên thước
* Độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước là độ dài giữa 2 vạch chia liên tiếp trên thước
VI CÁCH ĐO ĐỘ DÀI
* Ước lượng độ dài vật cần đo để chọn thước đo thích hợp (thước có GHĐ và ĐCNN thích hợp)
VD1: Kích thước một quyển sách giáo khoa hoặc một quyền vở viết thường vào khoảng 20cm đến 30cm nên cần chọn thước đo:
+ Có GHĐ lớn hơn hoặc bằng 30cm (GHĐ khoảng 30cm hoặc 40cm)
Trang 4+ Có ĐCNN của thước là 1mm để đo chính xác tới mm
VD2: Để đo chiều dài mảnh vải, các số đo cơ thể người thì ta thường dùng thước dây
+ Có GHĐ vào cỡ khoảng 2m hoặc 3m
+ Có ĐCNN của thước là 1mm để đo chính xác tới mm
* Đặt thước và mắt nhìn đúng cách:
Lưu ý: Đặt thước dọc theo độ dài vật cần đo sao cho một đầu của vật trùng với vạch số
0 của thước, đặt mắt theo hướng vuông góc với cạnh thước ở đầu kia của vật
* Đọc và ghi kết quả đo theo đúng quy đinh:
+ Phải làm tròn kết quả theo độ chia gần nhất với đầu kia của vật (đầu còn lại phải ngang bằng với vạch số 0), như vậy chữ số cuối cùng phải được ghi theo ĐCNN của dụng cụ đo + Chú ý:
- Khi đo cùng một độ dài bằng những thước có Đ CNN khác nhau, thì cũng có thể có kết quả ghi
không giống nhau
- Đơn vị ghi trong kết quả đo phải ghi theo đơn vị của ĐCNN
B/ BÀI TẬP VẬN DỤNG
I BÀI TẬP TỰ LUẬN CƠ BẢN
Bài 1: Điền vào chổ trống:
Bài 2: Trong các trường hợp sau, người ta thường dùng các loại thước nào để đo độ dài thích hợp: a) Thợ mộc đo chiều dài của cửa ra vào
b) Học sinh đo chiều dài của cuốn sách vật lý
c) Người bán vải đo chiều dài tấm vải
d) Thợ may đo vòng ngực để may áo cho khách hàng
Bài 3: Trong các dụng cụ sau đây, dụng cụ nào có thể dùng để đo độ dài:
a) Một thanh gỗ dài thẳng
b) Một sợi dây
c) Một thước mét
d) Một thùng đựng nước
Trang 5Bài 4: Em hãy cho biết độ dài ước lượng và kết quả đo thực tế khác nhau bao nhiêu?
Bài 5: Nếu đầu cuối của vật không ngang bằng với vạch chia thì đọc kết quả đo như thế nào?
Bài 6: Hãy chọn từ thích hợp trong khung để điền vào chỗ trống trong các câu sau: Khi đo độ dài cần:
a) Ước lượng ….(1)… cần đo
b) Chọn thước có …(2)… và có …(3) thích hợp
c) Đặt thước (4) độ dài cần đo sao cho một đầu của vật …(5) vạch (vẽ hình) số 0 của thước d) Đặt mắt nhìn theo hướng …(6)… với cạnh thước ở đầu kia của vật
e) Đọc và ghi kết quả đo theo vạch chia …(7)… với đầu kia của vật
Bài 7 Các kết quả đo độ dài trong ba bài báo cáo kết quả học tập thực hành được ghi như sau: a) l1 = 20,lcm
b) l2 = 21cm
c) l3= 20,5cm
Hãy cho biết ĐCNN của thước do dùng trong mồi bài thực hành
Bài 8: Khi đo chiều dài mảnh vải thì thợ may dùng thước thẳng Khi đo số đo cơ thể thì thợ may dùng thước dây Tại sao?
Bài 9: Khi đo chiều dài của một vật bằng thước thẳng, ta đặt thước như thế nào? Nếu gặp trường hợp đầu cuối của vật không ngang bằng với một vạch chia thì ta đọc kết quả như thế nào?
Bài 10: Kết quả do dộ dài trong một bài báo cáo thực hành được ghi là l = 200mm Hãy cho biết ĐCNN của thước do dùng trong bài thực hành này là bao nhiêu?
II BÀI TẬP TỰ LUẬN NÂNG CAO
Bài 1: Hãy tìm cách xác định chính xác chiều cao của mình bằng hai thước thẳng có GHĐ và ĐCNN lần lượt: 100cm - 1mm ; 50cm - 1mm
Bài 2: Hãy tìm cách xác định độ dày của tờ giấy bằng thước thẳng có GHĐ 30cm và ĐCNN 1mm
và một cái bút chì?
Bài 3: Hãy tìm cách xác định đường kính của một ống hình trụ ( hộp sữa) bằng các dụng cụ gồm:
2 viên gạch, và thước thẳng dài 200mm, chia tới mm
Bài 4: Hãy tìm cách xác định đường kính của một quả bóng nhựa bằng các dụng cụ gồm: 2 viên gạch, giấy và thước thẳng dài 200mm, chia tới mm
Trang 6Bài 5: Hãy tìm cách xác định chiều cao của một lọ mực bằng các dụng cụ gồm: một êke và thước thẳng dài 200mm, chia tới mm
Bài 6: Đường chéo của một Tivi 14 inh dài bao nhiêu mm?
Bài 7: Em hãy tìm phương án đo chu vi của lốp xe đạp bằng thước thẳng có GHĐ 1m và ĐCNN 1mm
Bài 8: Cho 1 quả bóng bàn, 2 vỏ bao diêm, 1 băng giấy cỡ 3cm x 15cm, 1 thước nhựa dài khoảng 200mm, chia tới mm Hãy dùng những dụng cụ trên để do dường kính và chu vi quả bóng bàn
Bài 9: Em hãy chỉ ra cách làm khi dùng một sợi chỉ, một thước kẻ có GHĐ 10cm và ĐCNN 1mm,
để xác định chu vi của một chiếc bút chì?
Bài 10: Hãy tìm cách xác định dường kính trong của một vòi nước máy hoặc Ống tre, đường kính vung nồi nấu cơm của gia đình em
Bài 11: Những người đi ôtô, xe máy thựờng đo độ dài đã đi được bằng số chỉ trên “công tơ mét” của xe Không đi xe ôtô, xe máy, em làm thế nào dể xác định gần đúng dộ dài quãng dường em di
từ nhà đến trường?
Bài 12: Một học sinh khẳng định rằng: “Nếu có chiếc thước có GHĐ là 1m thì chỉ cần đo một lần
sẽ biết được chiều dài từ nhà đến trường” Bạn học sinh đó đã làm như thế nào? Cách làm đó có chính xác không? Tại sao?
Bài 13: Hãy xác định đường kính của một sợi dây đồng mảnh (đường kính nhỏ hơn 1mm) Dụng cụ: Một thước thẳng có GHĐ 25 cm và ĐCNN 1mm, một chiếc bút chì
III CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1 Chọn câu trả lời đúng: Để đo độ dài của một vật ta nên dùng:
A Thước đo B Gang bàn tay
C Sợi dây bất kì D chiều dài bàn chân
Câu 2 Đơn vị đo chiều dài trong hệ thống đo lường hợp pháp của nước ta là:
A km B dm C mm D m
Câu 3 Giới hạn đo của thước là:
A.1 mét
B Độ dài giữa hai vạch chỉ liên tiếp trên thước
C Độ dài lớn nhất ghi trên thước
D Cả 3 câu trên đều sai
Trang 7Câu 4 Độ chia nhỏ nhất của thước là:
A 1mm
B Độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên thước
C Cả hai câu A, B đều đúng
D Cả hai câu A, B đều sai
Câu 5 Khi dùng thước để đo kích thước của một vật em cần phải:
A Biết GHĐ và ĐCNN B Ước lượng độ dài của vật cần đo
C Chọn thước đo thích hợp cho vật cần đo D Thực hiện cả 3 yêu cầu trên
Câu 6 Chọn câu trả lời đúng: ĐCNN của thước cho em biết:
A Giới hạn nhỏ nhất của độ dài vật mà thước có thể đo với độ chính xác biết được
B Giới hạn nhỏ nhất mà mắt còn phân biệt khi đo
C Sai số của phép đo
D Cả 3 câu trên đều đúng
Câu 7 Chọn câu trả lời đúng: 1 mét thì bằng
A 1 000 milimét B 10 centimét C 100 đêximét D 100 milimét
Câu 8 Chọn câu trả lời đúng: Cây thước kẻ học sinh mà em thường dùng trong lớp học thích hợp
để đo độ dài của vật nào nhất:
A Chiều dài của con đường đến trường B Chiều cao của ngôi trường em
C Chiều rộng của quyển sách vật lí 6 D Cả 3 câu trên đều sai
Câu 9 Chọn câu trả lời đúng: Tại sao khi đo độ dài của vật, cô giáo yêu cầu em thực hiện phép đo nhiều lần
A Để em có kết quả trung bình chính xác hơn
B Để sai số khi đo sẽ nhỏ hơn
C Để em tập làm quen với phép đo độ dài cho thuần thục
D A, B đều đúng
Câu 10 Chọn câu trả lời đúng: Khi đo chiều dài của vật, cách đặt thước đúng là:
A Đặt thước vuông góc với chiều dài vật
B.Đặt thước theo chiều dài vật
C Đặt thước dọc theo chiều dài vật, một đầu ngang bằng với vạch 0
D Cả 3 câu trên đều sai
Trang 8Câu 11 Chọn câu trả lời đúng: Khi đọc kết quả độ dài của một vật, cần đặt mắt:
A Theo hướng xiên từ bên phải
B Theo hướng xiên từ bên trái
C Theo hướng vuông góc vời cạnh thường tại điểm đầu và cuối của vật
D Cả 3 câu trên đều sai
Câu 12 Chọn câu trả lời đúng: Khi đo độ dài của một vật em phải:
A Ước lượng độ dài cần đo để chọn thước đo thích hợp
B Đặt thước và mắt nhìn đúng quy cách
C Đọc và ghi kết quả đo đúng quy định
D Thưc hiện cả 3 yêu cầu trên
Câu 13 Chọn câu trả lời đúng: Để đo độ dài có độ chính xác cao thì ta phải dùng:
A Thước đo đã được mua từ các tiệm tạp hoá
B Thước đo được sản xuất từ Trung tâm đo lường chuẩn
C Thước đo có độ dãn nở ít
D Thước đo được sản xuất từ Trung tâm đo lường chuẩn có GHĐ và ĐCNH thích hợp
Câu 14 Chọn câu trả lời đúng: Khi đo kích thước của sân đá bóng, người ta nên dùng thước đo nào dưới đây để việc đo được thuận lợi nhất;
A Thước thẳng có GHĐ 1m, ĐCNN 1cm
B.Thước thẳng có GHĐ 1,5m ,ĐCNN 5 mm
C Thước dây có GHĐ 5 m, ĐCNN 1 cm
D Thước dây có GHĐ 10m, ĐCNN 1cm
Câu 15 Chọn câu trả lời đúng: Để đo đường kính của 1 viên bi nhỏ hình cầu ta nên dùng thước
đo nào dưới đây để có độ chính xác nhất:
A Thước thẳng có GHĐ 10 cm, ĐCNN 2 mm
B Thước kẹp có GHĐ 10cm, ĐCNN 2mm
C Thước thẳng có GHĐ 30cm, ĐCNN 0,5 mm
D Thước dây có GHĐ 10cm, ĐCNN 1cm
Câu 16 Chọn câu trả lời đúng: Để đo số đo của khách may quần áo, người thợ may nên dùng thước đo nào dưới đây để có độ chính xác nhất:
A Thước thẳng có GHĐ 50cm, ĐCNN 1cm
Trang 9B Thước thẳng có GHĐ 1,5m, ĐCNN 1 mm
C Thước dây có GHĐ 1,5m, ĐCNN 1cm
D Thước cuộn có GHĐ 10m, ĐCNN 1cm
Câu 17 Chọn câu trả lời sai: Trong sinh hoạt hằng ngày, người ta dùng các danh từ sau để gọi:
A 1 li = 1mm B 1 tấc = 1 dm
C 1 phân = 1 cm D A ,B ,C đều sai
Câu 18 Chọn câu trả lời đúng: Ở nước Anh và các nước sử dụng tiếng Anh đơn vị thường dùng
là
A Kilômét B Inch
C Dặm D B , C đều đúng
Câu 19 Chọn câu trả lời đúng: Một Inch bằng
Câu 20 Chọn câu trả lời đúng: Để đo khoảng cách từ Trái Đất lên mặt trời người ta dùng đơn vị:
A Kilômét B Năm ánh sáng C Dặm D Hải lí
Câu 21 Chọn câu trả lời đúng: Một năm ánh sáng tương đương với độ dài:
A 9461 trăm kilômét B 9461 ngàn kilômét
Câu 22 Chọn câu trả lời đúng: Thuật ngữ “Ti vi 24 inches” để chỉ
A Chiều cao của màn hìng tivi B Chiều rộng của màn hình tivi
C Đường chéo của màn hình tivi D Chiều rộng của cái tivi
Câu 23 Chọn câu trả lời đúng: Màn hình máy tính nhà Tùng là loại 19 inch Đường chéo của màn hình đó có kích thước:
A 48,26 mm B 4,826 mm C 48,26 cm D 48,26 dm
Câu 24 Chọn câu trả lời đúng: Khi dùng thước đo chuẩn có ĐCNN là 1mm, với quy trình đo đúng cách , thì mỗi lần đo người đo có thể mắc phải sai số tối thiểu do mắt nhìn không thể phân biệt được là:
A 0,5 mm B.2 mm C.3 mm D 4 mm
Câu 25 Chọn câu trả lời đúng: Tuấn dùng một thước đo kích thước của một số vật khác nhau và ghi được các kết quả đúng như sau: 15,3 cm; 24,4 cm; 18,7 cm và 9,1 cm ĐCNN của thước đó là:
A 1 mm B 2 mm C 3 mm D 4 mm
Trang 10Câu 26 Chọn câu trả lời đúng: Để đo kích thước cỡ nguyên tử thì ta dùng giai đo:
A 10-10m (ký hiệu là 1 A0 đọc là Angstron)
B 10-3m
C Năm ánh sáng
D Dặm
Câu 27 Một bạn dùng thước đo diện tích tờ giấy hình vuông và ghi kết quả: 104 cm2 Bạn ấy đã dùng thước đo có ĐCNN nào ?
Câu 28 Thước dây (dùng để đo quần áo ) có dùng trong ngành mộc được không?
Câu 29 Để đo diện tích của 1 thửa ruộng có kích thước khoảng 10 x 15 (m), bạn A dùng thước xếp
có GHĐ 1m, bạn B dùng thườc cuộn có GHĐ 20m Theo em, dùng thước nào sẽ cho kết quả chính xác hơn ?
Câu 30 Hãy chọn thước phù hợp ( cột bên phải ) để đo các đối tượng ( cột bên trái):
Chiều dài lớp học Diện tích của sân Chiều cao của người Đường kính của ruột bút bi Chu vi miệng cốc
Chi tiết máy
Thước cuộn Thước kẻ Thước xếp Thước dây Thước kẹp
C/ HƯỚNG DẪN – ĐÁP ÁN
I BÀI TẬP TỰ LUẬN CƠ BẢN
Bài 1:
Bài 2:
a) Thước cuộn
Trang 11b) Thước kẻ dài 30 cm
c) Thước thẳng
d) Thước dây
Bài 3:
c) Một thước mét
Bài 4:
Tuỳ vào chiều dài của vật mà em ước lượng đế đo độ dài của vật cho dễ dàng và chính xác
Bài 5:
Khi đầu cuôi vật không ngang bằng với vạch chia của thước đo thì đọc giá trị của gạch gần nhất
Bài 6:
a) Ước lượng độ dài cần đo
b) Chọn thước có GHĐ và có ĐCNN thích hợp
c) Đặt thước dọc theo độ dài cần đo sao cho một đầu của vật ngang bằng vui vạch sô 0 của thước
d) Đặt mắt nhìn theo hướng vuông góc với cạnh thước ở đầu kia của vật
e) Đọc và ghi kết quả do theo vạch chia gần nhất với đầu kia của vật
Bài 7
a) ĐCNN của thước đo dùng trong bài thực hành 1 là 0,lcm
b) ĐCNN của thước đo dùng trong bài thực hành 2 là lcm
c) ĐCNN của thước đo dùng trong bài thực hành 3 là 0,5cm hoặc 0,lcm
Bài 8: Khi đo tấm vải dùng thước thẳng căng ra cho chính xác,khi đo cơ thể phải dùng thước dây để đo theo các vòng cung
Bài 9: Ta đặt mép thước song song vào sát với vật cần đo Vạch số 0 của thước trùng với một đầu của vật Nếu trường hợp đầu cuối của vật không ngang bằng với một vạch chia thì đọc ở vạch chia gần nhất
Bài 10
ĐCNN của thước đo có thể là 10mm; 5mm
II BÀI TẬP TỰ LUẬN NÂNG CAO
Trang 12 Bài 1: Đứng sát vào mép bờ tường, dùng thước 50cm - 1mm đặt trên đỉnh đầu, đánh dấu sau đó sử dụng thước 100cm - 1mm xác định chiều cao
Bài 2: Để xác định chiều dày ta tiến hành như sau:
- Xác định đường kính d0 của bút chì
- Dùng tờ giấy quấn xung quanh bút chì nhiều lớp sít nhau sau đó dùng thước xác định đường kính d của bút sau khi quấn giấy
- Xác định độ dày của các lớp giấy quấn quanh bút d - d0 chia cho số lớp quấn ta có độ dày của tờ giấy
Bài 3: Dùng hai viên gạch chặn hộp sữa như hình bên sau đó dùng thước
đo koảng cách giữa hai mẻp trong của hai viên gạch
Bài 4: Xác định tương tự như bài 3
Bài 5: Đặt êke dọc sát lọ mực, dùng thước thẳng chận đánh dấu phía trên đỉnh lọ mực và đồng thời xác định chiều cao của nó
Bài 6: Chiều dài của đường chéo tivi: l = 14 x 2,54 cm =35,56cm
Bài 7: Vạch một đường thẳng sau đó lăn bánh xe mộ vòng trên đường thẳng, sau đó dùng thước xác định chiều dai chu vi
Bài 8
- Đo đường kính quả bóng bàn: đặt 2 vỏ bao diêm tiếp xúc với hai bên quả bóng bàn và song song với nhau Dùng thước nhựa đo khoảng cách giữa hai bao diêm, đó chính là đưừng kính quả bóng bcàn
- Đo chu vi quả bóng bàn: dùng băng giây quấn một vòng theo đường hàn giữa hai nửa quả bóng bàn (đánh dâu độ dài một vòng này trên băng giấy) Dùng thước nhựa do độ dài dã đánh dấu trên băng giấy, đó chính là chu vi quả bóng bàn
Bài 9: Xác định chu vi của bút chì: dùng sợi chi quấn sát nhau xung quanh bút chì 1 hoặc
10 vòng, (đánh dấu độ dài tất cả các vòng dây này trên sợi chỉ) Dùng thước để đo độ dài đã đánh dấu Lấy kết quả đó chia cho số vòng dây, em được chu vi của bút chì
Bài 10: Có nhiều cách để đo đường kính trong của vòi nước máv hoặc ống tre, đường kính vung nồi của gia đình em, sau dây là một trong các cách đế xác định đo độ dài đường kính của các vật nêu trên: