Daân chuû trong lónh vöïc chính trò ñöôïc theå hieän tröôùc heát ôû caùc quyeàn sau ñaây : * Quyeàn baàu cöû vaø öùng cöû vaøo caùc cô quan quyeàn löïc nhaø nöôùc, caùc toå chöùc chín[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT HOÀNG MAI 2
NHểM GDCD
ĐỀ CƯƠNG ễN TẬP DÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 11
TỰ HỌC Ở NHÀ
Chủ đề: NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
I KIẾN THỨC CƠ BẢN
1) Nguồn gốc và bản chất của nhà n-ớc
a) Nguồn gốc của nhà n-ớc
Nhà n-ớc ra đời khi xuất hiện chế độ t- hữu về TLSX Khi XH phân hoá thành giai cấp, mâu thuẫn giai cấp gay gắt đến mức không thể điều hoà đ-ợc Một
tổ chức ra đời để giải quyết mâu thuẩn và giữ XH trong vòng trật tự, và để bảo vệ
quyền lợi của mình Tổ chức đó là Nhà n-ớc
2) Nhà n-ớc pháp quyền XHCNVN
a Thế nào là nhà n-ớc pháp quyền XHCN Việt nam
- Nhà n-ớc phỏp quyền là Nhà nước quản lý mọi mặt của đời sống xã hội bằng pháp luật; mọi hoạt động của các cơ quan Nhà n-ớc, tổ chức xã hội và mọi công dân đều
đ-ợc thực hiện trên cơ sở pháp luật
- Nhà n-ớc pháp quyền XHCN Việt nam: Là nhà n-ớc pháp quyền của nhân dân,
do nhân dân, vì nhân dân; quản lý mọi mặt của xã hội bằng pháp luật, do Đảng cộng sản lãnh đạo
b Bản chất của nhà n-ớc pháp quyền XHCN Việt nam:
-Nhà n-ớc ta mang bản chất của giai cấp công nhõn
-Bản chất giai cấp công nhân của nhà n-ớc ta đ-ợc thể hiện tập trung nhất ở sự lãnh
đạo của Đảng Cộng Sản đối với nhà n-ớc
-D-ới sự lãnh đạo của ĐCS mọi hoạt động của nhà n-ớc đều thể hiện quan điểm của giai cấp công nhân
-Bản chất giai cấp công nhân của nhà n-ớc ta bao hàm cả tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc
-> + Tính nhân dân:
- NN của dân, do dân, vì dân
- ND tham gia quản lý
Trang 2- NN thể hiện ý chí , lợi ích và nguyện vọng của dân
+ Tính dân tộc:
NN phát huy, kế thừa truyền thống bản sắc tốt đẹp của dân tộc; có chính sách dân tộc đúng đắn, chăm lo lợi ích các dân tộc; đoàn kết toàn dân tộc
c Chức năng của nhà n-ớc pháp quyền XHCN VN
- Đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội
Dùng sức mạnh: quân đội, cảnh sát, nhà tù để phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống bọn phá hoại đ-a lại bình yên cho Tổ quốc
- Tổ chức và xây dựng, bảo đảm thực hiện các quyền tự do, dân chủ, lợi ích hợp pháp của nhân dân
Cụ thể:
+ Tổ chức xây dựng và quản lý nền Ktế
+Quản lý văn hoá, giáo dục, khoa học
+ Bảo đảm thực hiện các chính sách XH
+ Xây dựng hệ thống pháp luật đảm bảo các quyền tự do dân chủ và lợi ích hợp pháp của nhân dân
Hai chức năng trên có mối quan hệ hữu cơ và thống nhất với nhau trong đó chức năng tổ chức và xây dựng giữ vai trò quyết định Vì “chức năng 1 mới chỉ làm nhiệm
vụ quét dọn trước khi xây dựng ” Lênin
3 Trách nhiệm của công dân trong việc tham gia xây dựng nhà n-ớc pháp quyền XHCN Việt nam:
- G-ơng mẫu thực hiện, tuyên truyền vận động mọi ng-ời thực hiện tốt
đ-ờng lối, c/s, PL của nhà n-ớc
-Tích cực tham gia các h/động: XD củng cố chính quyền
- Phê phán, đấu tranh với những hành vi vi phạm pháp luật
- Cảnh giác tr-ớc những âm m-u phá hoại của các thế lực thù địch
chUYấN ĐỀ: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
1) Bản chất của nền dân chủ XHCN
* Dân chủ là gì?
Trang 3- Dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân,quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả
các mặt của đời sống xã hội
2 Xaõy dửùng neàn daõn chuỷ xaừ hoọi chuỷ nghúa ụỷ Vieọt Nam trong lúnh vửùc kinh
teỏ, chớnh trũ
a, Noọi dung cụ baỷn cuỷa daõn chuỷ trong lúnh vửùc kinh teỏ
(ủoùc theõm)
b, Noọi dung cụ baỷn cuỷa daõn chuỷ trong lúnh vửùc chớnh trũ
Noọi dung : Moùi quyeàn lửùc thuoọc veà nhaõn daõn, trửụực heỏt laứ nhaõn daõn lao ủoọng Bieồu hieọn
Daõn chuỷ trong lúnh vửùc chớnh trũ ủửụùc theồ hieọn trửụực heỏt ụỷ caực quyeàn sau ủaõy :
* Quyeàn baàu cửỷ vaứ ửựng cửỷ vaứo caực cụ quan quyeàn lửùc nhaứ nửụực, caực toồ chửực
chớnh trũ - xaừ hoọi
* Quyeàn tham gia quaỷn lớ nhaứ nửụực vaứ xaừ hoọi, tham gia thaỷo luaọn caực vaỏn ủeà
chung cuỷa Nhaứ nửụực vaứ ủũa phửụng
* Quyeàn kieỏn nghũ vụựi caực cụ quan nhaứ nửụực, bieồu quyeỏt khi Nhaứ nửụực toồ chửực
trửng caàu yự daõn
* Quyeàn ủửụùc thoõng tin, tửù do ngoõn luaọn, tửù do baựo chớ
* Quyeàn giaựm saựt hoaùt ủoọng cuỷa caực cụ quan nhaứ nửụực, quyeàn khieỏu naùi, toỏ caựo
cuỷa coõng daõn
Khi thửùc hieọn quyeàn daõn chuỷ trong lúnh vửùc chớnh trũ, cuứng caực quyeàn ủửụùc
hửụỷng, coõng daõn coự nghúa vuù baỷo veọ Toồ quoỏc, tham gia baỷo veọ an ninh Quoỏc gia,
giửừ gỡn traọt tửù an toaứn xaừ hoọi
c.Noọi dung cụ baỷn cuỷa daõn chuỷ trong lúnh vửùc vaờn hoaự
Noọi dung : Thửùc hieọn quyeàn laứm chuỷ vaứ bỡnh ủaỳng cuỷa coõng daõn trong lúnh vửùc
vaờn hoaự
Bieồu hieọn
Trang 4Daõn chuỷ trong lúnh vửùc vaờn hoaự ủửụùc theồ hieọn trửụực heỏt ụỷ caực quyeàn sau ủaõy :
* Quyeàn ủửụùc tham gia vaứo ủụứi soỏng vaờn hoaự
* Quyeàn ủửụùc hửụỷng caực lụùi ớch tửứ saựng taùo vaờn hoaự, ngheọ thuaọt cuỷa chớnh mỡnh
* Quyeàn saựng taực, pheõ bỡnh vaờn hoùc, ngheọ thuaọt
* Giaỷi phoựng con ngửụứi khoỷi nhửừng thieõn kieỏn laùc haọu, loaùi boỷ moùi aựp bửực veà tinh thaàn vaứ ủửa vaờn hoaự ủeỏn cho moùi ngửụứi
ẹoàng thụứi vụựi vieọc hửụỷng quyeàn, coõng daõn coự nghúa vuù toõn troùng, giửừ gỡn vaứ phaựt huy nhửừng giaự trũ vaờn hoựa cuỷa daõn toọc
d Noọi dung cụ baỷn cuỷa daõn chuỷ trong lúnh vửùc xaừ hoọi
Noọi dung : ẹaỷm baỷo nhửừng quyeàn xaừ hoọi cuỷa coõng daõn
Bieồu hieọn: Daõn chuỷ trong lúnh vửùc xaừ hoọi ủửụùc theồ hieọn trửụực heỏt ụỷ vieọc ủaỷm baỷo nhửừng quyeàn xaừ hoọi sau ủaõy :
* Quyeàn lao ủoọng ; Quyeàn bỡnh ủaỳng nam, nửừ ;
* Quyeàn ủửụùc hửụỷng an toaứn xaừ hoọi vaứ baỷo hieồm xaừ hoọi ;
* Quyeàn ủửụùc hửụỷng cheỏ ủoọ baỷo veọ sửực khoeỷ ;
* Quyeàn ủửụùc ủaỷm baỷo veà maởt vaọt chaỏt vaứ tinh thaàn khi khoõng coứn khaỷ naờng lao ủoọng ;
* Quyeàn bỡnh ủaỳng veà nghúa vuù vaứ quyeàn lụùi, veà coỏng hieỏn vaứ hửụỷng thuù cuỷa caực thaứnh vieõn trong xaừ hoọi
ẹoàng thụứi vụựi vieọc hửụỷng quyeàn, coõng daõn coự nghúa vuù tham gia vaứo caực phong traứo xaừ hoọi ụỷ ủũa phửụng , cụ quan, trửụứng hoùc
3) Những hình thức cơ bản của dân chủ:
Trực
tiếp
Thông qua qui chế, thiết chế để ND Thảo luận, biểu quyết, tham gia trực tiếp quyết
XD nhà VH, làm đường
Trang 5định công việc của cộng đồng, của đất nước
Gián
tiếp
Thông qua những quy chế thiết chế để bầu
ra người đại diện thay mình quyết định công việc của cộng đồng, của đất nước
- HĐND các cấp; QH thay mặt ND quản lý XH
II BÀI TẬP VẬN DỤNG: ( Cỏc em làm bài vào giấy hụm sau đi học nạp bài cho cụ tớnh điểm kiểm tra 15 phỳt)
Cõu 1: Thế nào là Nhà nước phỏp quyền XHCN Việt Nam ? Trỡnh bày bản chất
và cỏc chức năng của Nhà nước ta hiện nay? Để gúp phần xõy dựng chớnh quyền địa phương ngày càng vững mạnh bản thõn em cần phải làm gỡ?
Cõu 2: Em hóy phõn biệt dõn chủ trực tiếp và dõn chủ giỏn tiếp Cho vớ dụ minh
họa
Cõu 3: Tỡnh huống;
Trong giờ sinh hoạt lớp, bàn về kế hoạch đi tham quan Bảo tàng dõn tộc học, một số bạn tranh nhau núi ý kiến của mỡnh
Lớp trưởng yờu cầu:
- Cả lớp trật tự Ai muốn phỏt biểu thỡ giơ tay
Hoa bĩu mụi:
- Thế mà cũng gọi là dõn chủ à, dõn chủ là phải để mọi người được tự do phỏt biểu thoải mỏi chứ lỳc nào cũng giơ tay với chỉ định như vậy cũn gọi là dõn chủ gỡ nữa
Cõu hỏi:
a, Em hóy nhận xột và nờu lờn quan điểm của mỡnh về hai ý kiến trờn
b, Theo em tỡnh huống trờn thuộc dõn chủ trong lĩnh vực nào? Trỡnh bày hiểu biết của em về lĩnh vực đú