- Tù träng: Cá nhân biết tôn trọng và bảo vệ danh dự của mình, biết làm chủ các nhu cầu bản thân, kiềm chế được các nhu cầu, ham muốn không chính đáng .... Đoạn thông tin trên nói đến n[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT HOÀNG MAI 2
NHểM GDCD
ĐỀ CƯƠNG ễN TẬP MễN GDCD KHỐI 10, GIÀNH CHO HỌC SINH TỰ ễN TẬP TẠI NHÀ
CHỦ ĐỀ: Quan niệm về đạo đức
1 Quan niệm về đạo đức:
a) Đạo đức là gì ?
Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con ng-ời tự giác
điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội
b) Phân biệt đạo đức với pháp luật, trong sự điều chỉnh hành vi của con ng-ời
Ph-ơng thức điều
chỉnh
Đạo đức
Thực hiện các chuẩn mực mà xã hội đề ra
- Tự giác thực hiện
- Nếu không thực hiện thì bị d- luận XH lên án hoặc l-ơng tâm cắn rứt
- Con cái có hiếu với cha mẹ
- Anh em hoà thuận yêu th-ơng nhau
Pháp luật
Thực hiện các quy tắc xử sự do nhà n-ớc quy định:
- Bắt buộc thực hiện
- Không thực hiện sẽ bị xử lý bằng sức mạnh của nhà n-ớc
- Khi tham gia giao thông thấy đèn đỏ phải dừng lại
- Kinh doanh phải nộp thuế
- Trong thực tế, có những tr-ờng hợp hành vi cá nhân tuy không vi phạm pháp luật nh-ng có thể bị phê phán về mặt đạo đức
2 Vai trò của đạo đức trong sự phát triển của cá nhân, gia đình và xã hội
* Đối với cá nhân:
- Đạo đức góp phần hoàn thiện nhân cách
- Giúp cá nhân có ý thức và năng lực, sống thiện, có ích, tăng thêm tình yêu đối với
Tổ quốc, đồng bào và rộng hơn là toàn nhân loại Một cá nhân thiếu đạo đức thì mọi phẩm chất năng lực khác sẽ không còn ý nghĩa
* Đối với gia đình:
- Đạo đức là nền tảng của hạnh phúc gia đình
- Tạo nên sự ổn định và phát triển vững chắc của gia đình
Trang 2Bởi vì sự tan tan vỡ của một số gia đình hiện nay th-ờng có nguyên nhân từ việc vi phạm nghiêm trọng các quy tắc, chuẩn mực đạo đức
* Đối với xã hội:
- Một xã hội trong đó các quy tắc chuẩn mực đạo đức đ-ợc tôn trọng và luôn luôn
đ-ợc củng cố và phát triển -> XH đó sẽ phát triển bền vững Ng-ợc lại thì XH sẽ mất
ổn định
VD : Trộm cắp, giết ng-ời, c-ớp của mọi ng-ời dân không yên tâm lao động, sản xuất
Tóm lại: Xây dựng, củng cố và phát triển nền đạo đức mới XHCN có ý nghĩa hết sức
to lớn Nó là điều kiện để chúng ta xây dựng và phát triển con ng-ời, nền văn hoá
VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
CHỦ ĐỀ: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học
1 Nghĩa vụ:
a) Khái niệm nghĩa vụ
- Nghĩa vụ là trách nhiệm của cá nhân đối với nhu cầu lợi ích chung của cộng đồng,
của xã hội
VD: Nghĩa vụ:
+ Thực hiện an toàn giao thông
+ Bảo vệ Tổ Quốc
+ Nộp thuế
+ Chăm sóc, nuôi d-ỡng cha mẹ
- Trong thực tế không phải khi nào nhu cầu và lợi ích cá nhân cũng phù hợp với nhu cầu và lợi ích xã hội , thậm chí có khi còn mâu thuẫn
- Xã hội chỉ có thể phát triển lành mạnh trên cơ sở đảm bảo những nhu cầu và lợi ích của mỗi cá nhân
2 L-ơng tâm:
a) Khái niệm L-ơng tâm
* L-ơng tâm là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi , đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với ng-ời khác và xã hội
* Hai trạng thái L-ơng tâm: L-ơng tâm thanh thản , cắn rứt l-ơng tâm
-L-ơng tâm thanh thản khi:
Khi thực hiện những hành vi phù hợp với các quy tắc, chuẩn mực đạo đức của xã hội thì cá nhân thấy cẩm thấy hài lòng, thoả mãn với chính mình
VD: Giúp đỡ ng-ời tàn tật, ng-ời nghèo khổ, giúp đỡ bạn bè khi hoạn nạn
- L-ơng tâm cắn rứt khi:
Khi cá nhân có các hành vi sai lầm, vi phạm các chuẩn mực đạo đức họ cảm thấy
ăn năn hối hận
Trang 3VD: Học sinh vô lễ với thầy cô, lừa dối bố mẹ -> nhận ra sai lầm, cảm thấy hối
hận
* L-ơng tâm dù tồn tại ở trạng thái nào cũng có ý nghĩa tích cực đối với cá nhân: + Trạng thái thanh thản l-ơng tâm giúp con ng-ời tự tin hơn vào bản thân và phát huy đ-ợc tính tích cực trong hành vi của mình
+ Trạng thái cắn rứt l-ơng tâm giúp cá nhân điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp yêu cầu của xã hội
* Một cá nhân th-ờng làm điều ác nh-ng không biết ăn năn hối cải , không cắn rứt l-ơng tâm thì đó là ng-ời vô l-ơng tâm
b) Làm thế nào để trở thành ng-ời có l-ơng tâm
- Đối với mọi ng-ời:
+ Th-ờng xuyên rèn luyện t- t-ởng , đạo đức theo quan điểm tiến bộ , cách mạng
và tự giác thực hịên các hành vi đạo đức hàng ngày để biến ý thức đạo đức thành thói quen đạo đức
+ Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của bản thân một cách tự nguyện Phấn đấu trở thành công dân tốt , ng-ời có ích cho xã hội
+ Bồi d-ỡng tình cảm trong sáng , đẹp đẽ trong quan hệ giữa ng-ời và ng-ời cao th-ợng , bao dung và nhân ái
- Đối với HS:
+ Tự giác thực hiện nghĩa vụ của hs
+ Rèn luyện ý thức đạo đức, tác phong; ý thức kỷ luật
+ Biết quan tâm giúp đỡ ng-ời khác
+ Có lối sống lành mạnh , tránh xa tệ nạn xã hội
* Kết luận:
L-ơng tâm là đặc tr-ng của đời sống đạo đức, là yếu tố nội tâm làm nên giá trị đạo đức con ng-ời Nhờ có l-ơng tâm mà những cái tốt đẹp trong đời sống đ-ợc duy trì và phát triển Do đó trong cuộc sống không chỉ đòi hỏi mỗi cá nhân phải có l-ơng tâm mà còn phải biết giữ gìn l-ơng tâm
3 Nhân phẩm và danh dự
a) Nhân phẩm.
Là toàn bộ những phẩm chất mà con ng-ời có đ-ợc Nói cách khác: Nhân phẩm
là giá trị làm ng-ời của mỗi con ng-ời
VD: Bạn A là một ng-ời sống giản dị, ham học hỏi, nhiệt tình với bạn bè, lễ phép với thầy cô giáo
Nh- vậy, ng-ời có nhân phẩm là ng-ời có l-ơng tâm, có nhu cầu vật chất và tinh thần lành mạnh, luôn thực hiện tốt các nghĩa vụ đạo đức đối với xã hội và ng-ời khác
* Biểu hiện của nhân phẩm:
- Có l-ơng tâm trong sáng
- Nhu cầu vật chất và tinh thần lành mạnh
- Thực hiện tốt nghĩa vụ đạo đức đối với xã hội, đối với ng-ời khác
Trang 4* Xã hội: đánh giá cao ng-ời có nhân phẩm, ng-ời thiếu nhân phẩm sẽ bị xã hội
coi th-ờng và khinh rẻ
b) Danh dự
* Khái niệm: Danh dự là sự coi trọng, đánh giá cao của d- luận xã hội đối với một
ng-ời dựa trên các giá trị tinh thần , đạo đức của ng-ời đó
- Khi con ng-ời tạo ta đ-ợc cho mình những giá trị tinh thần, đạo đức và những giá trị đó đ-ợc xã hội đánh giá, công nhận thì ng-ời đó có danh dự Do vậy danh dự
là nhân phẩm đ-ợc đánh giá và công nhận
- Tự trọng: Cỏ nhõn biết tụn trọng và bảo vệ danh dự của mỡnh, biết làm chủ cỏc nhu cầu bản thõn, kiềm chế được cỏc nhu cầu, ham muốn khụng chớnh đỏng
- Tự ái: là việc do quỏ nghĩ đến bản thõn, đề cao cỏi tụi nờn cú thỏi độ bực tức, khú chịu, giẫn dỗi
4 Hạnh phúc
a, Hạnh phúc là gì?
- Là cảm xúc vui s-ớng , hài lòng của con ng-ời trong cuộc sống khi đ-ợc đáp ứng , thoả mãn các nhu cầu chân chính, lành mạnh về vật chất và tinh thần
- Tuy nhiên, nhu cầu của con ng-ời vô cùng, vô tận, nếu chúng ta biết giới hạn nhu cầu ở một mức độ “nhất định, có thể” thì chúng ta sẽ có hạnh phúc Chúng ta
không nên quá viễn vông, xa vời với thực tế, nh- thế sẽ không có hạnh phúc
II CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP ( Cỏc em làm vào giấy hụm sau đi học mang đi nạp
cho giỏo viờn bộ mụn để chấm lấy điểm)
Cõu 1: Nói về đạo đức con ng-ời Chủ Tịch Hồ Chí Minh viết: Đạo đức con ng-ời
nh- gốc của cây, nh- nguồn của sông Cây không có gốc thì cây héo, sông không
có nguồn thì sông cạn ….Bằng hiểu biết của mình em hãy làm sáng tỏ nhận định trên
Cõu 2: Phõn biệt tự trọng và tự ỏi ? Cho vớ dụ Theo em chỳng ta nờn tự trọng hay
nờn tự ỏi?
Cõu 3: ….Để đáp ứng đ-ợc nhu cầu và nguyện vọng của mọi ng-ời dân là thực
hiện quyền học tập, “ai cũng được học hành”, nhà nước ta đã tạo điều kiện và trẻ
em ai cũng đ-ợc đến tr-ờng Muốn vậy, phải có tr-ờng học và thầy cô giáo Do đó, cha mẹ học sinh và những ng-ời lao động phải đóng thuế và dùng một phần tiền đó
để xây dựng tr-ờng, trả l-ơng cho thầy cô giáo
Đoạn thụng tin trờn núi đến nội dung nào trong chương trỡnh GDCD cấp THPT
mà em đó học? Hóy trỡnh bày hiểu biết của em về nội dung đú?