Cách viết sáng tạo, lập luận, diễn đạt hay Câu 2: Nghị luận văn học: Nghị luận một nội dung trong tác phẩm văn học Viết một bài văn.. Chưa kể đến những hiện tượng xuyên tạc tiếng Việt, v
Trang 1MA TRẬN ĐỀ THI: NĂM HỌC 2018 – 2019
Thời gian: 120 phút
Nội dung
Mức độ cần đạt
Tổng số
Vận dụng cao Phần I.
Đọc
hiểu
- Ngữ liệu: văn bản thông
tin /
- Tiêu chí lựa chọn ngữ
liệu:
+ 01 đoạn trích/văn bản
hoàn chỉnh
+ Độ dài khoảng 200 từ
Xác định:
phong cách ngôn ngữ/ nội dung văn bản
Nêu: Khái
quát vấn
đề chính
mà văn bản đề cập
Biết cách trình bày đoạn văn,
Phần
II.
Làm
văn
Câu 1: Nghị luận xã hội
- Khoảng 200 chữ
-Trình bày suy nghĩ về vấn
đề xã hội được gợi ý từ văn
bản đọc hiểu.
Viết một đoạn văn.
Cách viết sáng tạo, lập luận, diễn đạt hay
Câu 2: Nghị luận văn
học:
Nghị luận một nội dung
trong tác phẩm văn học
Viết một bài văn.
Cách viết sáng tạo, lập luận, diễn đạt hay
Tổng
cộng
Trang 2SỞ GD – ĐT BÌNH THUẬN ĐỀ THI THỬ THPT QG
TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN Năm học : 2018 – 2019
Môn : NGỮ VĂN, Thời gian : 120 phút
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề này có 1 trang) (Không kể thời gian giao đề)
ĐỀ
I ĐỌC – HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu1 đến câu 4:
“ Với một tốc độ truyền tải như vũ bão, Internet nói chung, Facebook nói riêng hàm chứa nhiều thông tin không được kiểm chứng, sai sự thật, thậm chí độc hại Vì thế, nó cực kì nguy hiểm,
có thể gây ảnh hưởng xấu đến chính trị, kinh tế, đạo đức … và nhiều mặt của đời sống, có thể gây nguy hại cho quốc gia, tập thể hay các cá nhân Do được sáng tạo trong môi trường ảo, thậm chí nặc danh nên nhiều “ngôn ngữ mạng” trở nên vô trách nhiệm, vô lương tâm và vô văn hóa… Không ít kẻ tung lên Facebook những ngôn ngữ tục tĩu, bẩn thỉu nhằm nói xấu, đả kích, thóa mạ người khác Chưa kể đến những hiện tượng xuyên tạc tiếng Việt, viết tắt, kí hiệu đến kì quặc, tùy tiện đưa vào văn bản những chữ z, f, w vốn không có trong hệ thống chữ cái tiếng Việt, làm mất đi
sự trong sáng của tiếng Việt…
Facebook kết nối thế giới ảo nhưng lại làm xói mòn và ảnh hưởng đến cách con người giao tiếp, thể hiện tình cảm Nhiều bạn trẻ mải nói chuyện với người trên mạng mà quên giao tiếp với người thân, chỉ đắm chìm trong thế giới ảo mà thờ ơ, dửng dưng với mọi người, không muốn và không biết cách giao tiếp, thậm chí mất niềm tin nơi cuộc đời thực, có khi dẫn đến mặc cảm trong
cô đơn, thu mình lại Nhiều ông bà, cha mẹ thấy cô đơn khi con cháu họ chỉ “ôm” điện thoại, laptop…
(Trích “Bàn về Facebook với học sinh”, Lomonoxop Edu.vn>Tin
tức)
Câu 1 Xác định phong cách ngôn ngữ của đoạn văn? (0.5 điểm)
Câu 2 Đoạn văn đề cập đến những tác hại nào của mạng xã hội Facebook? (1.0 điểm)
Câu 3 Tác giả bày tỏ thái độ gì khi nói về tác hại của mạng xã hội Facebook? (0.5 điểm)
Câu 4 Bên cạnh những tác hại khó lường, Facebook cũng có những tác dụng hữu ích Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 3 -5 dòng) bàn về việc sử dụng Facebook sao cho có hiệu quả (1.0 điểm)
II LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1: (2.0 điểm)
Từ đoạn trích ở phần đọc – hiểu trên, anh /chị hãy viết 01 đoạn văn (không quá 200 từ) trình bày quan điểm của anh (chị) về chủ đề “Đừng đánh mất tuổi thanh xuân”.
Câu 2: (5 điểm)
Phân tích vẻ đẹp hung bạo và trữ tình của con sông Đà trong tùy bút “Người lái đò sông Đà”
- Nguyễn Tuân
Trang 3ĐÁP ÁN - BIỂU ĐIỂM
(Đáp án - thang điểm gồm 02 trang)
2 Những tác hại của mạng xã hội Facebook.
- Facebook chứa nhiều thông tin không được kiểm chứng, sai sự thật gây nguy hại đến nhiều mặt đời sống của quốc gia, tập thể hoặc cá nhân.
- Gây ảnh hưởng xấu đến sự trong sáng của ngôn ngữ tiếng Việt.
- Mở rộng giao tiếp ảo và khiến giao tiếp thực tế bị thu hẹp, làm ảnh hưởng đến đời sống tâm lí của con người
(HS trả lời được 2 trong 3 ý trên vẫn cho điểm tối đa 1.0đ)
1.0
4 Trình bày ngắn gọn suy nghĩ của mình theo hướng:
- Tuổi trẻ cần nhận thức rõ mặt lợi, hại của Facebook để luôn là người dùng thông minh, hiệu quả, hướng đến cái đẹp, lành mạnh, có ích.
- Chỉ dùng Facebook một cách có mức độ, không kết bạn dễ dãi, không đưa lên đó những nội dung xấu, tuyệt đối không làm ảnh hưởng xấu tới người khác.
1.0
Câu 1 Trình bày quan điểm của anh (chị) về chủ đề “Đừng đánh mất tuổi thanh
xuân”
2.0
a Đảm bảo yêu cầu hình thức đoạn
Thí sinh có thể trình bày theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích, song hành.
0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: “Đừng đánh mất tuổi thanh xuân” 0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp và triển khai vấn đề nghị
luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ giá trị của tuổi thanh xuân Có thể theo hướng sau:
- Giải thích: thế nào là “tuổi thanh xuân”: thanh xuân là tuổi trẻ, khoảng trời
xanh nhất, đẹp nhất, nhiệt huyết nhất tràn đầy ước mơ, hoài bão…(0.25)
- Phân tích (0.25) Y1+ Tuổi thanh xuân của ta vẫn cứ hết mình cho mọi thứ, yêu hết mình, cống hiến hết mình, mơ mộng hết mình,… thậm chí, đến việc đón nhận những vấp ngã, tổn thương cũng hết mình.
Y2+ Thanh xuân cũng là quãng thời gian mà: dễ mắc sai lầm,
dễ nông nổi, bồng bột Đó là thời gian chúng ta tìm kiếm câu trả lời cho bản thân.
- Bình luận (0.25) + Thanh xuân của mỗi người sẽ mang những nụ cười và giọt nước mắt cho câu chuyện riêng của chính mình.
+ Mở rộng: Tuổi thanh xuân của mỗi người là sự lựa chọn của chính mình, nhưng đừng để nó trôi qua mà chưa kịp làm gì cả
- Bài học nhận thức và hành động (0.25) Tuổi thanh xuân rồi sẽ qua
đi, nhưng sức mạnh thì không Mọi sự cố gắng học tập, luyện tập, đều chỉ vì muốn dùng sức mạnh để chiến thắng bản thân Bởi vì ngoài bản thân mình ra, sẽ không còn đối thủ nào khác nữa.
1.0
d Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp Tiếng Việt 0.25
Trang 4e Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện sâu sắc vấn đề nghị luận. 0.25
Câu 2:
I Yêu cầu chung: Học sinh biết kết hợp kiến thức và kỹ năng về dạng bài văn nghị luận văn học để
tạo lập văn bản Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc, thể hiện khả năng cảm thụ văn học tốt; diễn đạt trôi chảy, đảm bảo tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.
II Yêu cầu cụ thể
1 Đảm bảo cấu trúc bài văn ( 025 điểm)
+ Điểm 025: Trình bày bài văn có ba phần : Mở bài, Thân bài, Kết bài Mở bài hợp lí, nêu được vấn đề; Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau ; Kết bài khái quát được vấn đề
+ Điểm 00: Thiểu một trong ba phần hoặc chỉ có một đoạn văn
2 Xác định đúng vấn đề và nội dung vấn đề : ( 025 điểm)
+ Điểm 025:
Vấn đề : Thấy được vẻ đẹp hung bạo và trữ tình của con Sông Đà
+ Điểm 00: Không xác định đúng nội dung vấn đề
3 Triển khai vấn đề thành các luận điểm.( 3.5 điểm)
* Mở bài: Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm ( 0.25 điểm)
- “Người lái đò sông Đà” rút từ tập tùy bút “Sông Đà” của Nguyễn Tuân.- Tác phẩm là kết quả của nhiều dịp ông đến với Tây Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đặc biệt là kết quả của chuyến đi thực tế Tây Bắc năm 1958.
- Bút kí “Người lái đò sông Đà” đã thể hiện đậm nét phong cách Nguyễn Tuân Cảm hứng về dòng sông Đà
“hung bạo và trữ tình” một hình tượng nghệ thuật đặc sắc.
* Thân bài: Học sinh có thể diễn đạt theo nhiều cách khác nhau song cần làm rõ được một số ý sau đây
- Nội dung: (3.25 điểm)
a Vẻ đẹp hung bạo của con Sông Đà: (1.25 điểm)
- Vách đá “đá bờ sông dựng vách thành” và những bức thành vách đá cao chẹt chặt lấy lòng sông hẹp Cái hẹp của lòng sông tác giả tả theo đủ cách: ( Mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời” ; Con hổ con nai có thể vọt qua sông, và chỉ can nhẹ tay thôi cũng có thể ném hòn đá từ bờ bên này qua bên kia vách ; Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ
mà ngóng vọng lên một cái khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện”) So sánh vừa chính xác, tinh tế, vừa bất ngờ và lạ lùng
.- Gió trên sông Đà: “Dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm …” => bằng lối viết tài hoa, những câu văn diễn đạt theo kiểu móc xích, cấu trúc câu trùng điệp, gợi hình ảnh con sông Đà cuồng nộ, dữ dằn như lúc nào cũng muốn tiêu diệt con người.
- Những hút nước ở quãng Tà Mường Vát: (nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”, “chỗ giếng nước sâu ặc ặc lên …” những cái hút nước lôi tuột bè gỗ xuống hoặc hút những chiếc thuyền xuống rồi đánh chúng tan xác) => Lối so sánh độc đáo khiến con sông Đà không khác gì loài thủy quái với những tiếng kêu ghê rợn như muốn khủng bố tinh thần và uy hiếp con người.
- Âm thanh thác nước sông Đà: “oán trách”, “van xin”, “khiêu khích”, “giọng gằn mà chế nhạo” Thế rồi bất ngờ âm thanh được phóng lên “nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa => Sự liên tưởng vô cùng phong phú, âm thanh của thác nước sông Đà được
Nguyễn Tuân miêu tả không khác gì âm thanh của một trận động rừng, động đất hay nạn núi lửa thời tiền sử.
- Bằng thủ pháp so sánh, nhân hóa, người đọc nhận ra từng sắc diện người trong những hình thù đá vô tri Nguyễn Tuân đã dùng sức mạnh điêu khắc của ngôn từ để thổi hồn vào từng thớ đá: “Cả một chân trời đá … mặt hòn nào trông cũng “ngỗ ngược”, “nhăn nhúm”, “méo mó” => Những hòn đá vô tri vô giác nhưng qua cái nhìn của Nguyễn Tuân chúng mang vẻ du côn của thiên nhiên hoang dại và hung dữ với ba trùng vi thạch trận (Trùng vi thạch trận thứ I: Bọn đá đứa thì “hất hàm” đứa thì “thách thức”, “mặt nước hò la ùa vào
bẻ gãycán chèo”, sóng nước “đá trái, thúc gối vào bụng vào hông thuyền”…+ Trùng vi thạch trận thứ II: Sông nước bài binh bố trận ở khắp nơi, tăng nhiều cửa tử, cửa sinh nằm ở phía hữu ngạn…+ Trùng vi thạch trận thứ III: Sông Đà sắp đặt bên phải bên trái đều là luồng chết, luồng sống ở ngay giữa) => Con sông Đà hung bạo, tàn ác không khác gì “kẻ thù số một của con người” Nhưng cũng chính từ hình ảnh con sông ấy lại là kẻ tôn vinh tài năng nghệ thuật tài hoa, tài tử và cực kì uyên bác của một ngòi bút số một về thể loại tùy bút VN.
b Vẻ dẹp trữ tình: (1.25 điểm)
Trang 5- Dòng sông Đà không chỉ có những “dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế manh trên sông đá” mà nó còn là bức tranh thủy mặc vương vấn lòng người Từ trên tàu bay nhìn xuống “con sông Đà tuôn dài như
một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo …”
- Màu sắc dòng sông thay đổi theo mùa: ( “Mùa xuân xanh màu ngọc bích”, khác với sông Gâm, sông Lô
“màu xanh canh hến”.+ Mùa thu nước sông “lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa …) => Sông Đà mỗi mùa mang một vẻ đẹp riêng, quyến rũ và tình tứ
- Đến với sông Đà, hăm hở, say mê đến nỗi tác giả như thấy mình như đang “sắp đổ ra sông Đà” NguyễnTuân nhìn sông Đà như một cố nhân với những cảnh quan hai bên bờ cực kì gợi cảm: lá non
nhú trên những nương ngô, những con hươu “ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương” …
- Dòng sông Đà như gợi những nỗi niềm sâu thẳm trong lịch sử đất Việt: “Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa… lặng tờ “như từ Lí, đời Trần, đời Lê” => Nguyễn Tuân say mê miêu tả dòng sông với tất cả sự tinh tế của cảm xúc, và bằng một tình yêu thiết tha thiên nhiên đất nước Lòng ngưỡng mộ, trân trọng, nâng niu tự hào về một dòng sông, một ngọn thác, một dòng chảy đã tạo nên những trang văn đẹp hiếm có…
- Nghệ thuật: (0.5 điểm)
Bằng bút pháp nghệ thuật tài hoa, uyên bác; với thủ pháp nghệ thuật nhân hóa, so sánh phóng đại và liên tưởng cùng với sự quan sát tỉ mỉ, tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước tha thiết………
*Kết bài ( 0.25 điểm)
Nguyễn Tuân, với phong cách độc đáo rất mực tài hoa; tùy bút “Người lái đò sông Đà” dòng sông với vẻ
đẹp “hung bạo và trữ tình” đã chảy mãi trong dòng văn học nước nhà như niềm yêu mến và tự hào sông núi quê hương của tác giả.
4 Chính tả, dùng từ, diễn đạt ( 0.5 điểm)
+ Điểm 025: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu; Mắc không quá 5 lỗi chính tả
+ Điểm 00: Nhiều lỗi
5 Sáng tạo (0.5 điểm)
+ Điểm 05: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận
+ Điểm 00: Không đáp ứng yêu cầu trên
