- Sử dụng phép lai phân tích để phân tích kết quả lai, trên cơ sở đó xác định được bản chất của sự phân li tính trạng là do sự phân li, tổ hợp của các nhân tố di truyền trong giảm phân [r]
Trang 1I Phương pháp nghiên cứu di truyền của Menđen
1 Chọn đối tượng nghiên cứu có nhiều thuận lợi
Menđen đã chọn cây đậu Hà Lan làm đối tượng nghiên cứu có 1 số thuận lợi cơ bản:
+ Thời gian sinh trưởng ngắn trong vòng 1 năm
+ Cây đậu Hà Lan có khả năng tự thụ phấn cao độ do cấu tạo của hoa nên tránh được sự tạp giao trong lai giống
+ Có nhiều tính trạng đối lập, dễ quan sát như hạt vàng, hạt xanh, hạt trơn, hạt nhăn, cây cao, cây thấp
+ Số lượng hạt lớn, dễ sử dụng toán thống kê và lí thuyết xác suất
2 Phương pháp phân tích cơ thể lai
Gồm 4 nội dung cơ bản:
- Tạo dòng thuần chủng trước khi nghiên cứu bằng cách cho các cây đậu dùng làm dạng bố, dạng mẹ tự thụ phấn liên tục để thu được các dòng thuần chủng
- Lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau về 1 hoặc vài cặp tính trạng tương phản rồi theo dõi các đời con cháu, phân tích sự di truyền của mỗi cặp tính trạng, trên cơ sở đó phát hiện quy luật di truyền chung của nhiều tính trạng
- Sử dụng phép lai phân tích để phân tích kết quả lai, trên cơ sở đó xác định được bản chất của sự phân
li tính trạng là do sự phân li, tổ hợp của các nhân tố di truyền trong giảm phân và thụ tinh Từ nhận thức này đã cho phép ông xây dựng giả thuyết giao tử thuần khiết
- Dùng toán thống kê và lí thuyết xác suất để phân tích quy luật di truyền các tính trạng của bố mẹ cho thế hệ sau
II Hình thành học thuyết khoa học
1 Thí nghiệm của Menđen
2/3 cây hoa đỏ cho tỉ lệ 3 đỏ : 1 trắng
Cây hoa trắng F2 cho toàn hoa trắng
2 Giải thích của Menđen
- Mỗi tính trạng do 1 nhân tố di truyền quy định
- Cơ thể lai F1 nhận được 1 nhân tố di truyền từ bố và 1 nhân tố di truyền từ mẹ
- Khi thụ tinh các nhân tố di truyền của F1 kết hợp với nhau 1 cách ngẫu nhiên để tạo ra thế hệ F2
QUY LUẬT MENĐEN: QUY LUẬT PHÂN LI
(TÀI LIỆU BÀI GIẢNG)
GIÁO VIÊN: NGUYỄN QUANG ANH
Đây là tài liệu tóm lược các kiến thức đi kèm với bài giảng Quy luật Menđen: Quy luật phân li thuộc khóa học LTĐH KIT-1: Môn Sinh học (Thầy Nguyễn Quang Anh) tại website Hocmai.vn Để có thể nắm vững kiến thức quy luật phân li của Menđen, Bạn cần kết hợp xem tài liệu cùng với bài giảng này
Trang 2- Giao tử thuần khiết: Là hiện tượng hai giao tử của bố và mẹ tồn tại trong cơ thể con nhưng chúng không hoà trộn vào nhau, chúng vẫn hoạt động độc lập với nhau
3 Nội dung quy luật phân li
Mỗi tính trạng do 1 cặp nhân tố di truyền (cặp alen) quy định Nhân tố di truyền của bố và mẹ tồn tại độc lập với nhau Do sự phân li đồng đều của cặp alen trong quá trình giảm phân nên mỗi giao tử chỉ chứa 1 alen của cặp
III Cơ sở tế bào học
- Trong tế bào lưỡng bội nhiễm sắc thể tồn tại thành từng cặp nê gen cũng tồn tại thành từng cặp alen nằm trên cặp NST tương đồng
- Khi giảm phân thì mỗi chiếc về 1 giao tử nên mỗi giao tử chỉ chứa 1 alen
- Sự tổ hợp của các NST tương đồng trong thụ tinh đã khôi phục lại cặp alen trong bộ NST lưỡng bội của loài
- Do sự phân li đồng đều của NST trong giảm phân nên kiểu gen Aa cho 2 loại giao tử A, a với tỉ lệ đều bằng 50%
- Sự kết hợp ngẫu nhiên của 2 loại giao tử này trong thụ tinh đã tạo ra F2 với tỉ lệ kiểu gen 1AA : 2Aa : 1aa
- F1 100% đỏ do alen A trội hoàn toàn so với alen a do đó AA và Aa có kiểu hình như nhau, vì vậy F2 phân li theo tỉ lệ 3 đỏ : 1 trắng
IV Một số chú ý khi giải bài tập di truyền
- Để xác định trong những cây thân cao ở F2 là thuần chủng hay không thuần chủng ta có thể
+ Cho cây thân cao đó tự thụ phấn
+ Cho lai với cây thân lùn mang tính trạng lặn
P thuần chủng, f1 đồng tính mang tính trạng giống bố hoặc giống mẹ thì tính trạng trội là trội hoàn toàn
- Một số phép lai cơ bản thường gặp
V Một số bài tập minh hoạ
1 Gen quy định tính trạng là trội hoàn toàn
Bài 1 Cho P: Trâu đen x Trâu đen F1 thu được 2 nghé đen :1 nghé trăng Biết tính trạng màu sắc của trâu do 1 cặp gen quy định và gen này nằm trên cặp NST thường
a Xác định kiểu gen của trâu bố, mẹ
Trang 3b Nếu cặp trâu trên sinh thêm 1 con nữa thì xác suất để thu được 1 nghé đen là bao nhiêu? 1 nghé trắng là bao nhiêu? 1 nghé cái màu trắng là bao nhiêu?
Bài 2 Ở 1 loài thực vật, tiến hành các phép lai như sau:
Xác định kiểu gen của các cây đem lai Biết 1 gen quy định 1 tính trạng và gen này nằm trên NST thường
2 Gen quy định tính trạng là trội không hoàn toàn
Bài 2 Ở loài hoa mõm chó, P: hoa đỏ x hoa trắng Ở F1 thu được 100% hoa hồng Cho F1 tự thụ phấn, F2 thu được 1 hoa đỏ : 2 hoa hồng : 1 hoa trắng Biết một gen quy định 1 tính trạng và gen quy định tính trạng màu sắc hoa nằm trên NST thường
Xác định kiểu gen của P?
Bài 4 Bố có nhóm máu B, mẹ có nhóm máu A, sinh con đầu lòng có nhóm O Hỏi nếu họ sinh đứa con thứ 2 thì xác suất sinh được con nhóm máu A là bao nhiêu? B là bao nhiêu? O là bao nhiêu?
3 Gen trội ở giới này, lặn ở giới khác
Bài 5 Cho dê đực có sừng có kiểu gen HH lai với dê cái không sừng có kiểu gen hh Cho F1 tạp giao thu được F2 Hãy xác định tỉ lệ phân tính ở F2?
4 Một số bài tập về xác suất
Bài 6 Người chồng bình thường có bố và mẹ bình thường, em trai bị bạch tạng Người vợ bình thường có
bố mẹ bình thường, em gái bị bạch tạng Cặp vợ chồng này sinh đứa con đầu tiên bị bạch tạng Tính xác suất để cặp vợ chồng này sinh đứa thứ hai là
a bình thường
b con trai bạch tạng
Bài 7 Giả sử ở đậu Hà Lan, mỗi quả có 7 hạt Cho cây hạt trơn lai với hạt trơn (các cây này đều dị hợp) thu được F1 Tính xác suất để F1 xuất hiện có 5 hạt trơn và 2 hạt nhăn
Bài 8 Xét 1 cặp vợ chồng, người chồng có kiểu hình bình thường có bố mẹ bình thường nhưng có em trai bạch tạng Người vợ cũng bình thường, bố mẹ bình thường, em gái bạch tạng Hỏi cặp vợ chồng trên sinh con đầu lòng thì xác suất sinh con bạch tạng là bao nhiêu? Nếu sinh đứa thú hai thì xác suất sinh con bình thường là con gái là bao nhiêu?