Chiến tranh Lê - Mạc 6

Ngoài ra, Trịnh Tùng sai Trịnh Văn Hải, Nguyễn Thất Lý đem quân thuỷ, bộ đi trấn giữ những nơi hiểm yếu ở các cửa biển, Lê Hoà kiêm coi võ sĩ lại.. Mạc Mậu Hợp xuống thuyền vượt sông bỏ

Chiến tranh Lê-Mạc Chiến sự 1592-1593

Chiến trận giáp Tết

đại quân ra bắc Quân chia làm 5 đạo:

1 Nguyễn Hữu Liêu và Trịnh Ninh đem 1 vạn quân tinh nhuệ làm tiên phong

2. Hoàng Đình Ái, Trịnh Đồng và voi ngựa cùng 1 vạn quân

4 Trịnh Tùng đích thân đốc suất 2 vạn quân

5 Hà Thọ Lộc và Ngô Cảnh Hựu cùng đốc suất quân chở lương làm hậu quân

Ngoài ra, Trịnh Tùng sai Trịnh Văn Hải, Nguyễn Thất Lý đem quân thuỷ,

bộ đi trấn giữ những nơi hiểm yếu ở các cửa biển, Lê Hoà kiêm coi võ sĩ

lại

Quân Nam triều khí thế mạnh mẽ, trong 10 ngày tiến thẳng đến các huyện Yên Sơn, Thạch Thất, Phúc Lộc[15], Tân Phong[16]

người, chia ra các đạo:

1 Mạc Ngọc Liễn đốc suất các tướng sĩ binh mã Tây đạo đi bên phải

2. Nguyễn Quyện đốc suất tướng sĩ binh mã Nam đạo đi bên trái

3 Ngạn quận công, Thuỷ quận công chỉ huy binh mã Đông đạo

4 Đương quận công, Xuyên quận công chỉ huy binh mã Bắc đạo

5 Khuông quận công, Tân quận công chỉ huy binh mã 4 vệ đi tiên phong[17]

Mạc Mậu Hợp đích thân đốc suất binh mã của chính dinh Ngày 27 tháng

hai bên đối trận với nhau, dàn bày binh mã Mạc Mậu Hợp đích thân đốc chiến

Quân hai bên đón đánh nhau giáp lá cà suốt từ sáng sớm giờ Mão đến giờ

Tỵ gần trưa, quân Nam triều chém được Khuông Định công và Tân quận công của Bắc triều tại trận Quân Mạc không địch nổi, tan vỡ bỏ chạy Quân Nam triều đuổi đến Giang Cao, chém được hơn 1 vạn quân Mạc, cướp được rất nhiều khí giới và ngựa Mạc Mậu Hợp xuống thuyền vượt sông bỏ chạy về Thăng Long

Ngày 30 tết âm lịch, Trịnh Tùng tiến quân đến chợ Hoàng Xá, hạ lệnh cho

đất bằng Trịnh Tùng sai Nguyễn Hữu Liêu đem 5000 quân tinh nhuệ và voi tiến đến đóng ở cầu Cao tại góc tây bắc thành Thăng Long, thiêu đốt nhà cửa Mạc Mậu Hợp bỏ kinh thành chạy trốn

Chiến trận sau Tết

Ngày mồng 5 tết, Trịnh Tùng đốc quân vượt sông, Mạc Mậu Hợp vượt

giữ các cửa trong thành

Khánh về phía tây đến phường Nhật Chiêu; Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên đem quân bốn vệ giữ cửa Cầu Dừa, qua cửa Cầu Muống đến thẳng

Quyện đem quân giữ từ Mạc Xá trở về đông, ứng cứu quân các đạo Mạc

Mậu Hợp tự đốc suất thuỷ quân, dàn hơn 100 chiếc thuyền giữ sông Nhị

để đợi, dàn súng lớn Bách Tử và các thứ hoả khí để phòng bị

Trịnh Tùng ra lệnh tiến đánh Hai bên giao chiến từ sáng giờ Tỵ đến giờ Mùi (qua trưa) chưa phân thắng bại Sau đó Văn Khuê, Bách Niên tự liệu sức không chống nổi, quân tự tan vỡ tháo chạy Mạc Ngọc Liễn thấy các cánh quân bị thua cũng bỏ chạy theo Quân Nam triều đuổi tràn đến tận sông, phóng lửa đốt cung điện và nhà cửa trong thành

Sau đó Trịnh Tùng thúc voi ngựa và quân lính đánh phá cửa Cầu Dền Quân Mạc tan vỡ, quân mai phục của Nguyễn Quyện chưa kịp nổi dậy, bị chết hết ở ngoài cửa Cầu Dền Nguyễn Quyện cùng kế, định chạy trốn, nhưng không còn đường nào, trong ngoài đều vị vây và cửa luỹ lại bị lấp Các con Nguyễn Quyện Bảo Trung, Nghĩa Trạch và thủ hạ cố sức đánh, đều bị tử trận Nguyễn Quyện kiệt sức chạy về bản dinh, bị quân Nam triều bắt sống[22]

Tổng số quân Mạc bị chết vài ngàn người, tướng Mạc bị chết đến mấy

Trịnh Tùng đem quân đến bờ sông, dừng lại đóng doanh trại

Nguyễn Quyện bị bắt, trá hàng Trịnh Tùng, xui Tùng điều quân đi phá luỹ đất mà quân Bắc triều đã đắp thành Đại La năm trước để làm kế hoãn binh, kéo dài thời gian cho vua Mạc chuẩn bị lực lượng phòng thủ bên kia

san luỹ đất, phát hết bụi rậm gai góc, cày lấp hào rãnh

Tháng 3 âm lịch năm 1592, Trịnh Tùng tiến quân đến huyện Chương

về Thanh Hóa

Chiến trận tháng 10

Có sông Hồng ngăn trở, quân Nam triều chưa qua sông được Mạc Mậu Hợp lại không lo phòng giữ, sa vào tửu sắc Vợ tướng Bùi Văn Khuê là

trong cung Mậu Hợp thấy Thị Niên đẹp, liền ngầm mưu dụ giết Văn

Khuê để cướp lấy vợ

Bùi Văn Khuê biết chuyện, tháng 10 năm đó liền sai con là Bùi Văn

trước cứu Văn Khuê Mạc Mậu Hợp biết Văn Khuê đã đầu hàng, lại có quân đến cứu, liền lui về giữ sông Thiên Phái[25]

Ngày 28 tháng 10, Trịnh Tùng mang quân ra phủ Trường Yên Mạc Mậu Hợp sai Nghĩa quốc công ra đóng quân ở sông Thiên Phái, đắp luỹ đất ở

bờ sông chống cự, thả chông tre hai bên bờ sông Trịnh Tùng sai Bùi Văn Khuê ngầm kéo theo thuyền ra cửa sông để đánh ở thượng lưu, sai bắn súng ở ven sông để đánh ở hạ lưu; sai voi ngựa, quân lính qua sông đánh mạnh vào trung lưu để thu lấy thuyền quân Mạc trên sông

Nghĩa quốc công trở tay không kịp, bỏ thuyền chạy trốn, quân lính tan vỡ tháo chạy Quân Nam triều thu được 70 chiếc thuyền Nghĩa quốc công thu nhặt tàn quân trở về Thăng Long Tướng Mạc là Trần Bách Niên đem quân tới hàng Lê

Đoạn kết của Bắc triều

thuỷ, bộ Tướng Mạc là Mạc Ngọc Liễn dàn thuyền để chống cự, cắm cọc

gỗ ở cửa sông Hát, đắp luỹ đất trên bờ sông làm thế hiểm vững Quân Nam triều tiến đánh phá tan, Ngọc Liễn cùng quân lính bỏ thuyền lên bộ

Đêm 14 tháng 11, Mạc Mậu Hợp cùng tông tộc trốn chạy về huyện Kim Thành, trấn Hải Dương Các tướng Mạc nhiều người đến hàng Nam triều

Ngày 25 tháng 11, Trịnh Tùng tiến quân đến Hải Dương Mạc Mậu Hợp

bỏ thành chạy trốn, các cánh quân không tiếp ứng được nhau, bỏ hết

thuyền bè chạy trốn

Mạc Mậu Hợp lập con là Mạc Toàn làm vua, tự mình làm tướng đốc

quân

Thanh Hà (Hải Dương)

Các cánh quân Mạc bị thua lớn, tan rã Mạc Mậu Hợp bỏ thuyền đi bộ, đến một ngôi chùa ở huyện Phượng Nhãn ẩn nấp, giả làm sư Được 11 ngày, quân Nam triều truy kích đến nơi, có người trong thôn dẫn đường đưa vào chùa bắt được Mạc Mậu Hợp Mậu Hợp bị đưa về dinh quân Trịnh Tùng, hành hình ở bến Bồ Đề

chết Kể từ đó Bắc triều chấm dứt