Vật lý 12 cong thuc dong luc hoc chat ran.doc

Là toạ độ xác định vị trí của một vật rắn quay quanh một trục cố định bởi góc  (rad) hợp giữa mặt phẳng động gắn với vật và mặt phẳng cố định chọn làm mốc (hai mặt phẳng này đều chứa t[r]

CHƯƠNG I: ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN

1 Toạ độ góc

Là toạ độ xác định vị trí của một vật rắn quay quanh một trục cố định bởi góc  (rad) hợp giữa mặt phẳng động gắn với vật và mặt phẳng cố định chọn làm mốc (hai mặt phẳng này đều chứa trục quay)

Lưu ý: Ta chỉ xét vật quay theo một chiều và chọn chiều dương là chiều quay của vật   ≥ 0

2 Tốc độ góc

Là đại lượng đặc trưng cho mức độ nhanh hay chậm của chuyển động quay của một vật rắn quanh một trục

* Tốc độ góc trung bình: tb (rad s/ )

t



 



* Tốc độ góc tức thời: d '( )t

dt



Lưu ý: Liên hệ giữa tốc độ góc và tốc độ dài v = r

3 Gia tốc góc

Là đại lượng đặc trưng cho sự biến thiên của tốc độ góc

* Gia tốc góc trung bình: tb (rad s/ )2

t



  



* Gia tốc góc tức thời:

2

2 '( ) ''( )

Lưu ý: + Vật rắn quay đều thì  const� 0

+ Vật rắn quay nhanh dần đều  > 0

+ Vật rắn quay chậm dần đều  < 0

4 Phương trình động học của chuyển động quay

* Vật rắn quay đều ( = 0)

 = 0 + t

* Vật rắn quay biến đổi đều ( ≠ 0)

 = 0 + t

2 0

1 2

     

     

5 Gia tốc của chuyển động quay

* Gia tốc pháp tuyến (gia tốc hướng tâm) auurn

Đặc trưng cho sự thay đổi về hướng của vận tốc dài vr (auur rn v)

2 2

n

v

* Gia tốc tiếp tuyến aurt

Đặc trưng cho sự thay đổi về độ lớn của vr (aurt

và vr cùng phương) '( ) '( )

t

dv

* Gia tốc toàn phần a ar uur ur n a t

n t

Góc  hợp giữa ar và auurn

n

a a







Lưu ý: Vật rắn quay đều thì at = 0  ar = auurn

6 Phương trình động lực học của vật rắn quay quanh một trục cố định

M

I

Trong đó: + M = Fd (Nm)là mômen lực đối với trục quay (d là tay đòn của lực)

+ i i2

i

I �m r (kgm2)là mômen quán tính của vật rắn đối với trục quay Mômen quán tính I của một số vật rắn đồng chất khối lượng m có trục quay là trục đối xứng

- Vật rắn là thanh có chiều dài l, tiết diện nhỏ: 1 2

12

- Vật rắn là vành tròn hoặc trụ rỗng bán kính R: I = mR 2

- Vật rắn là đĩa tròn mỏng hoặc hình trụ đặc bán kính R: 1 2

2

- Vật rắn là khối cầu đặc bán kính R: 2 2

5

7 Mômen động lượng

Là đại lượng động học đặc trưng cho chuyển động quay của vật rắn quanh một trục

L = I (kgm2/s)

Lưu ý: Với chất điểm thì mômen động lượng L = mr2 = mvr (r là k/c từ vr đến trục quay)

8 Dạng khác của phương trình động lực học của vật rắn quay quanh một trục cố định

dL

M

dt



9 Định luật bảo toàn mômen động lượng

Trường hợp M = 0 thì L = const

Nếu I = const   = 0 vật rắn không quay hoặc quay đều quanh trục

Nếu I thay đổi thì I11 = I22

10 Động năng của vật rắn quay quanh một trục cố định

2 đ

1

2I J

11 Sự tương tự giữa các đại lượng góc và đại lượng dài trong chuyển động quay và chuyển động thẳng

Chuyển động quay

(trục quay cố định, chiều quay không đổi)

Chuyển động thẳng

(chiều chuyển động không đổi) Toạ độ góc 

Tốc độ góc 

Gia tốc góc 

Mômen lực M

Mômen quán tính I

Mômen động lượng L = I

đ

1 W

2I



(rad) Toạ độ x

Tốc độ v Gia tốc a Lực F Khối lượng m Động lượng P = mv

1 W

2mv



(m)

Chuyển động quay đều:

 = const;  = 0;  = 0 + t

Chuyển động quay biến đổi đều:

 = const

 = 0 + t

Chuyển động thẳng đều:

v = cónt; a = 0; x = x0 + at Chuyển động thẳng biến đổi đều:

a = const

v = v0 + at

x = x0 + v0t +1 2

2at

2 0

1 2

     

Phương trình động lực học

M

I

 

Dạng khác M dL

dt

 Định luật bảo toàn mômen động lượng

I1 1 I22 hay �L i const

Định lý về động

đ 12 22

W

2I 2I A

Phương trình động lực học

a F

m

 Dạng khác F dp

dt

 Định luật bảo toàn động lượng � �p i  m v i i const

Định lý về động năng

đ 12 22

W

2I 2I A

Công thức liên hệ giữa đại lượng góc và đại lượng dài

s = r; v =r; at = r; an = 2r

Lưu ý: Cũng như v, a, F, P các đại lượng ; ; M; L cũng là các đại lượng véctơ