Axit nuclêic | Lớp 10, Sinh học - Ôn Luyện

Tr ng tâm bài ọ.. III.[r]

BÀI GI NG SINH H C 10 Ả Ọ

Bài 6

N i dung ộ

N i dung ộ

I Dàn bài chi ti t ế

I Dàn bài chi ti t ế

II Các khái ni m có trong bài ệ

II Các khái ni m có trong bài ệ

III Tr ng tâm bài ọ

III Tr ng tâm bài ọ

IV Ph ươ ng pháp gi ng d y ả ạ

IV Ph ươ ng pháp gi ng d y ả ạ

V Phân tích cách s d ng hình nh ử ụ ả

V Phân tích cách s d ng hình nh ử ụ ả

VI Các kĩ năng đ ượ c rèn luy n trong bài ệ

VI Các kĩ năng đ ượ c rèn luy n trong bài ệ

VII Xây d ng bài t p giáo viên đ đ i m i ự ậ ể ổ ớ

VII Xây d ng bài t p giáo viên đ đ i m i ự ậ ể ổ ớ

ph ươ ng pháp gi ng d y ả ạ

ph ươ ng pháp gi ng d y ả ạ

VIII Tài li u tham kh o ệ ả

VIII Tài li u tham kh o ệ ả

 Phù h p v i logic ki n th c: ARN đợ ớ ế ứ ượ ổc t ng h p ợ

t khuôn m u ADN.ừ ẫ

 ADN làm n n t ng đ ti p thu ki n th c ARN.ề ả ể ế ế ứ

 Tuy nhiên s có s thay đ i các m c nh trong bài đ ẽ ự ổ ụ ỏ ể

HS ti p thu ki n th c d dàng h n.ế ế ứ ễ ơ

I Dàn bài chi ti t ế

I Dàn bài chi ti t ế

 Khái ni m axit Nuclêic:ệ

Axit Nuclêic: là h p ch t h u c đợ ấ ữ ơ ượ ấ ạc c u t o theo nguyên t c đa phân mà các đ n phân là các ắ ơnuclêôtit

 Phân lo i axit Nuclêic:ạ

 Axit Đêôxiribônuclêic

 Axit Ribônuclêic

I Axit Đêôxiribônuclêic

1 C u trúc c a ADNấ ủ

a Đ n phân c a ADN – Nuclêôtitơ ủ

- C u t o b i các nguyên t : C, H, O, N, Pấ ạ ở ố

- Thu c lo i đ i phân t h u c c u t o theoộ ạ ạ ử ữ ơ ấ ạ

nguyên t c đa phân, các đ n phân là 4 lo i nuclêôtit.ắ ơ ạ

 C u t o nuclêôtit g m 3 thành ph n:ấ ạ ồ ầ

Nhóm phôtphat: H3PO4

Đường pentôz : Cơ 5H10O4Baz nit : A, T, G, Xơ ơ

 Các lo i nuclêôtit: ạ

G m 4 lo i đồ ạ ược g i theo tên c a các Baz nit : ọ ủ ơ ơ

A = Ađênin G = Guanin

T = Timin X = Xitôzin

- Các nuclêôtit liên k t v i nhau b ng liên k t ế ớ ằ ế

photphodiester t o m ch pôlinuclêôtit.ạ ạ

- M i phân t ADN g m 2 m ch pôlinuclêôtit liênỗ ử ồ ạ

k t v i nhau b ng các liên k t hyđrô (liên k t bế ớ ằ ế ế ổsung) gi a các baz nit c a các nuclêôtit.ữ ơ ơ ủ

• A – T = 2 liên k t hyđrôế

• G – X = 3 liên k t hyđrôế

b C u trúc không gianấ

Ngoài c u trúc ADN do Wat- son và Crick tìm ra thì ấcòn nhi u ki u mô hình khác c a ADN Nh ng đây là ề ể ủ ư

c u trúc đấ ược gi i Nobel và đả ược nhi u nhà khoa ề

h c công nh n nên đọ ậ ược coi là c u trúc chính.ấ

Theo mô hình Wat-son và Crick:

- Phân t ADN là m t chu i xo n kép g m 2 m ch ử ộ ỗ ắ ồ ạ

pôlinuclêôtit xo n quanh m t tr c tắ ộ ụ ưởng tượng

- Xo n theo chi u ph i.ắ ể ả

- Đ t o thành 1 chu kỳ xo n thì có 1 rãnh l n và 1 ể ạ ắ ớ

rãnh bé

- Các b c thang là các baz nit còn thành và tay v n ậ ơ ơ ị

là các phân t đử ường và các nhóm phôtphat

- Đường kính vòng xo n 2nm (20 Aắ )

- 1 chu kì cao 3.4nm (34 Ao) g m 10 c p nuclêôtit.ồ ặ

- Ở ế t bào nhân th c ADN có d ng m ch th ngự ạ ạ ẳ

- Ở ế t bào nhân s ADN ơ

có d ng m ch vòng.ạ ạ

Virut HIV

II Axit Ribônuclêic

b C u trúcấ

- Phân t ARN thử ường có c u trúc 1 m ch.ấ ạ

- ARN thông tin (mARN) d ng m ch th ng.ạ ạ ẳ

- ARN v n chuy n (t ARN) xo n l i 1 đ u t o 3 thuỳ.ậ ể ắ ạ ầ ạ

- ARN ribôxôm (rARN) nhi u xo n kép c c bề ắ ụ ộ

2 Ch c năng c a ARNứ ủ

- mARN truy n thông tin di truy n t ADN đ n ề ề ừ ếribôxôm để t ng h p prôtêin ổ ợ

- tARN v n chuy n axit amin đ n ribôxôm.ậ ể ế

- rARN cùng v i prôtêin c u t o nên ribôxôm là ớ ấ ạ

n i t ng h p nên prôtêin ơ ổ ợ

- M t s thông tin di truy n không ph i ch độ ố ề ả ỉ ược

l u gi ADN mà 1 s loài virút nó cũng đư ữ ở ở ố ược

l u gi ARN.ư ữ ở

II Các khái ni m có trong bài ệ

II Các khái ni m có trong bài ệ

• Axit Nuclêic: là h p ch t h u c đợ ấ ữ ơ ượ ấ ạc c u t o theo nguyên t c đa phân mà các đ n phân là các nuclêôtit.ắ ơ

• Axit nhân: là ch t đấ ược tách chi t t trong nhân t ế ừ ếbào và có tính axít

• ADN: là m t đ i phân t h u c độ ạ ử ữ ơ ượ ấ ạc c u t o theo nguyên t c đa phân mà đ n phân là 4 lo i nuclêôtit: ắ ơ ạ

A, T, G, X G m 2 chu i polinuclêôtit liên k t v i ồ ỗ ế ớnhau theo nguyên t c b sung A liên k t v i X b ng ắ ổ ế ớ ằ

2 liên k t hyđrô; G liên k t v i T b ng 3 liên k t ế ế ớ ằ ế

hyđrô

• ARN: đượ ấ ạc c u t o theo nguyên t c đa phân, đ n ắ ơ

phân là 4 lo i nuclêôtit A, U, G, T Thạ ường ch đỉ ược

c u t o t 1 chu i polinuclêôtit.ấ ạ ừ ỗ

• Nguyên t c đa phânNguyên t c đa phânắắ : nguyên t c c u t o k t h p ắ ấ ạ ế ợ

nhi u đ n phân l i v i nhau.ề ơ ạ ớ

• Đ n phânĐ n phânơơ : đ n v c u t o lên các đ i phân t theo ơ ị ấ ạ ạ ử

nguyên t c đa phân.ắ

• Nuclêôtit: đ n phân c a axit nuclêic.ơ ủ

• Baz nitBaz nitơơ ơơ: m t baz h u c ch a nit ộ ơ ữ ơ ứ ơ

• Polynuclêôtit: m t chu i g m nhi u nuclêôtit liên k t ộ ỗ ồ ề ế

v i nhau b ng liên k t photphodieste.ớ ằ ế

• Mã hoá: quá trình chuy n t ngôn ng thông thể ừ ữ ường sang m t d ng kí hi u khác.ộ ạ ệ

• Gen: m t đo n các nuclêôtit trên phân t ADN mã hoá ộ ạ ửcho m t s n ph m nh t đ nh (prôtêin hay ARN).ộ ả ẩ ấ ị

• Liên k t hyđrôLiên k t hyđrôếế : m t liên k t hoá h c y u do s dùng ộ ế ọ ế ự

chung đi n t c a m t nguyên t tích đi n âm và m t ệ ử ủ ộ ừ ệ ộ

nguyên t hyđrô n m trong m i c ng hoá tr v i nguyên ử ằ ố ộ ị ớ

t khác.ử

• Liên k t b sung: Liên k t b sung: ế ổế ổ A liên k t v i T b ng 2 liên k t hydro; ế ớ ằ ế

G liên k t v i X b ng 3 liên k t hydro.ế ớ ằ ế

• Nhân đôi: quá trình t ng h p lên 1 phân t ADN m i ổ ợ ử ớ

gi ng h t phân t ADN ban đ u.ố ệ ử ầ

• Xo n kép: Xo n kép: ắắ hai t bào song song cùng xo n v i nhau.ế ắ ớ

• T bào nhân s : T bào nhân s : ếế ơơ t bào ch a có nhân chính th c.ế ư ứ

• T bào nhân th c: T bào nhân th c: ếế ựự t bào đã có nhân chính th c.ế ứ

• Thông tin di truy n:Thông tin di truy n:ềề là thông tin quy đ nh t t c các ị ấ ả

đ c đi m c a c th sinh v t và đặ ể ủ ơ ể ậ ược truy n đ t qua ề ạcác th h ế ệ

• Polypeptit: m t chu i g m nhi u liên k t peptit n i ộ ỗ ồ ề ế ốcác axit amin l i v i nhau.ạ ớ

• Phân bào: quá trình phân chia t bào.ế

• Phiên mã: quá trình t ng h p protein t khuôn m u ổ ợ ừ ẫ

III Tr ng tâm bài ọ

III Tr ng tâm bài ọ

I Axit Đêôxiribônuclêic

• ADN là v t ch t di truy n h u h t t t c các sinh ậ ấ ề ở ầ ế ấ ả

v tậ

• Phù h p v i ki n th c ARN đợ ớ ế ứ ược phiên mã t ADNừ

• Làm n n t ng cho vi c ti p thu ki n th c v ARNề ả ệ ế ế ứ ề

 Vì sao axit nuclêic l i có nghĩa là axit nhân?ạ

Có m y lo i axit nuclêic? Đó là nh ng lo i nào?ấ ạ ữ ạ

 Mô t c u trúc hoá h c c a phân t ADN?ả ấ ọ ủ ử

 Hai m ch polinuclêôtit liên k t v i nhau nh th ạ ế ớ ư ế

nào?

b C u trúc không gianC u trúc không gianấấ

Phương pháp tr c quan- SGK – h i đápự ỏ

Phương pháp tr c quan- SGK – h i đápự ỏ

Quan sát hình 6.1.b.c trang 27 SGK:

 Phân t ADN xo n theo chi u nào?ử ắ ề

 Mô t c u trúc không gian c a phân t ADN?ả ấ ủ ử

 Các thành ph n t o nên tay thang liên k t v i nhau ầ ạ ế ớ

b ng liên k t gì?ằ ế

 Các thành phân t o nên b c thang liên k t v i nhau ạ ậ ế ớ

b ng liên k t gì?ằ ế

 Thông tin di truy n là gì?ề

 Thông tin di truy n đề ượ ưc l u gi trong phân t ữ ử

ADN nh th nào?ư ế

 Thông tin di truy n đề ược truy n đ t t t bào này ề ạ ừ ế

sang t bào khác nh quá trình gì?ế ờ

 Cho bi t các đ c đi m c u trúc c a ADN giúp ế ặ ể ấ ủ

chúng th c hi n đự ệ ược ch c năng mang, b o qu n ứ ả ả

và truy n đ t thông tin di truy n?ề ạ ề

II Axit Ribônuclêic

 Phân t ARN c u t o theo nguyên t c nào?ử ấ ạ ắ

 Phân t ARN g m m y m ch polinuclêôtit?ử ồ ấ ạ

b Các lo i ARNạ

b Các lo i ARNạ

Phương pháp SGK – Tr c quan - h i đápự ỏ

Phương pháp SGK – Tr c quan - h i đápự ỏ

 Có bao nhiêu lo i phân t ARN? Ngạ ử ười ta phân

lo i chúng theo tiêu chí nào?ạ

 Xét c u t o và ch c năng c a t ng lo i ARN hoàn ấ ạ ứ ủ ừ ạ

thành phi u h c t p?ế ọ ậ

B

C

ử ụ nh

• HS nh n đậ ược ki n th c ế ứnày b ng cách quan sát, ằphân tích hình dướ ự ợi s g i

ý c a GV b ng h th ng ủ ằ ệ ốcác câu h i.ỏ

• Quan sát hình và mô t c u trúc c a phân t ADN?ả ấ ủ ử

• Hai chu i polinuclêôtit trong phân t ADN liên k t v i ỗ ử ế ớnhau b ng liên k t gì?ằ ế

• Các thành ph n t o nên tay thang trong c u trúc không ầ ạ ấgian c a phân t ADN liên k t v i nhau b ng liên k t ủ ủ ế ớ ằ ếgì?

• Các thành phân t o nên b c thang liên k t v i nhau ạ ậ ế ớ

b ng liên k t gì?ằ ế

N i dung: hình mô t c u trúc ộ ả ấ

c a phân t tARN ủ ử

HS nh n ki n th c nh quan ậ ế ứ ờ hình và tr l i các câu h i ả ờ ỏ

VI Các kĩ năng đ ượ c rèn luy n trong ệ

VII Xây d ng bài t p giáo viên đ ự ậ ể

VII Xây d ng bài t p giáo viên đ ự ậ ể

đ i m i ph ổ ớ ươ ng pháp gi ng d y ả ạ

đ i m i ph ổ ớ ươ ng pháp gi ng d y ả ạ

• Tr c quan ự

GV c n g i ý ầ ợcho HS t tìm ra ựthành ph n c u ầ ấ

t o c a ạ ủNuclêôtit

Qua hình này

GV c n giúp ầcho h c sinh ọ

th y rõ h n v ấ ơ ề

c u trúc c a ấ ủphân t ARN.ử

Qua hình này GV c n ch ầ ỉcho h c sinh th y đọ ấ ược

c u trúc c a mRNA và ấ ủmRNA đượ ạc t o ra t ừADN qua quá trình phiên mã

ADN

B

C