- HS nắm được sự chuyển hoá vật chất và năng lượng trong tế bào gồm hai quá trình đồng hoá và dị hoá, là hoạt động cơ bản của sự sống.. - HS phân tích được mối quan hệ giữa trao đổi chất
Trang 1Tuần 17 NS : 04-12-2010 Tiết 33 ND : 06-12-2010
CHUYỂN HOÁ
I MỤC TIÊU
- HS nắm được sự chuyển hoá vật chất và năng lượng trong tế bào gồm hai quá trình đồng hoá và dị hoá, là hoạt động cơ bản của sự sống
- HS phân tích được mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng
II CHUẨN BỊ
GV : Tranh phóng to H 32.1
HS : theo dặn dò
III PHƯƠNG PHÁP :
Đàm thoại
IV HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1 Oån định lớp
2 Kiểm tra bài cũ :
Câu 1 SGK Vai trò các hệ :
Hô hấp : nhận khí oxi và trả khí cacbonic ra môi trường
Tiêu hóa : nhận thức ăn, nước, muối khoáng và giúp cơ thể thải phân ra môi trường
Bài tiết : giúp cơ thể thải nứơc tiểu ra môi trường
Câu 3 SGK So sánh :
TĐC cấp độ tế bào Môi trường trong cơ thể Khí oxi, chất dinh dưỡng, các
chất cần thiết
Môi trường tế bào Khí cacbonic, chất phân hủy TĐC cấp dộ cơ thể Môi trường ngoài Khí oxi, thức ăn, nước, MK
Môi trường trong cơ thể Khí cacbonic, nước tiểu, phân
- TĐC ở cơ thể cung cấp chất dinh dưỡng và khí oxi cho tế bào và nhận từ tế bào các sản phẩm bài tiết, khí cacbonic thải ra môi trường
- TĐC ở tế bào giải phóng năng lượng cung cấp cho các cơ quan trong cơ thể thực hiện các hoạt động TĐC … Như vậy, hoạt động TĐC ở 2 cấp độ gắn bó mật thiết với nhau không thể tách rời
3 Bài mới :
Vật chất do môi trường trong cung cấp cho tế bào được sử dụng như thế nào?
Chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài hôm nay
Hoạt động 1: Chuyển hoá vật chất và năng lượng
- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin, quan - HS nghiên cứu thông tin quan sát H 32.1
Trang 2sát H 32.1 và trả lời câu hỏi:
? Sự chuyển hoá vật chất và năng lượng ở
tế bào gồm những quá trình nào?
? Phân biệt trao đổi chất ở tế bào với sự
chuyển hoá vật chất và năng lượng?
? Năng lượng giải phóng trong tế bào được
sử dụng vào những hoạt động nào?
- GV giải thích sơ đồ H 32.1: Sự chuyển
hoá vật chất và năng lượng
- Hãy lập bảng so sánh đồng hoá và dị hoá
Nêu mối quan hệ giữa đồng hoá và dị hoá
- Hãy cho biết mối quan hệ giữa chúng
? Tỉ lệ giữa đồng hoá và dị hoá trong cơ thể
ở những độ tuổi và trạng thái khác nhau
thay đổi như thế nào?
- Mọi hoạt động sống của cơ thể đều bắt
nguồn từ sự chuyển hoá vật chất và năng
lượng của tế bào
và trả lời
- Thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi: + Gồm 2 quá trình là đồng hoá và dị hoá + Trao đổi chất ở tế bào là trao đổi chất giữa tế bào với môi trường trong Chuyển hoá vật chất và năng lượng sự biến đổi vật chất và năng lượng
+ Năng lượng được sử dụng cho hoạt động
co cơ, hoạt động sinh lí và sinh nhiệt
- HS dựa vào khái niệm đồng hoá và dị hoá để hoàn thành bảng so sánh
- 1 HS điền kết quả, các HS khác nhận xét, bổ sung
+ Quan hệ mâu thuẫn ngược chiều
+ Tỉ lệ không giống nhau Trẻ em: đồng hóa lớn hơn dị hoá Người già: đồng hoá nhở hơn dị hoá nam đồng hoá lớn hơn nữ Khi lao động đồng hoá nhỏ hơn dị hóa Khi nghỉ ngơi đồng hoá lớn hơn dị hoá
Kết luận:
- Trao đổi chất là biểu hiện bên ngoài của quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng xảy ra bên trong tế bào.
- Đồng hoá và dị hoá là 2 mặt đối lập nhưng thống nhất.
- Tỉ lệ giữa đồng hoá và dị hoá ở cơ thể khác nhau, phụ thuộc vào độ tuổi , giới tính và trạng thái
Hoạt động 2: Chuyển hoá cơ bản
? Cơ thể ở trạng thái “nghỉ ngơi” có tiêu
dùng năng lượng không? Tại sao?
- HS vận dụng kiến thức đã học và nêu được:
+ Có tiêu dùng năng lượng cho các hoạt động của tim, hô hấp, duy trì thân nhiệt
- 1 HS trả lời, nêu kết luận
Trang 3? Năng lượng tiêu dùng khi cơ thể nghỉ ngơi
gọi là gì? Nêu khái niệm chuyển hoá cơ
bản? đơn vị và ý nghĩa?
- Chuyển hoá cơ bản là năng lượng tiêu dùng khi cơ thể hoàn toàn nghỉ ngơi.(Đơn vị: kJ/h/kg).
- ý nghĩa: căn cứ vào chuyển hoá cơ bản để xác định tình trạng sức khoẻ, bệnh lí.
Hoạt động 3: Điều hoà sự chuyển hoá vật chất và năng lượng
? Có những hình thức nào điều hoà sự
chuyển hoá vật chất và năng lượng?
- Điều hoà bằng thần kinh.
+ ở não có các trung khu điều khiển sự trao đổi chất (trực tiếp).
+ Thần kinh điều hoà thông qua tim, mạch (gián tiếp).
- Điều hòa bằng cơ chế thể dịch: do các hoocmon của tuyến nội tiết tiết vào máu.
4 Kiểm tra, đánh giá
- Hãy làm bài tập trắc nghiệm
1 Đồng
hoá
2 Dị hoá
3 Tiêu
hoá
4 Bài tiết
a Lấy thức ăn biến đổi thành chất dinh dưỡng hấp thụ vào máu
b Tổng hợp chất đặc trưng và tích luỹ năng lượng
c Thải các sản phẩm phân huỷ và các sản phẩm thừa ra môi trường ngoài
d Phân giải các chất đặc trưng thành chất đơn giản và giải phóng năng lượng
5 Hướng dẫn học bài ở nhà
- Học bài và trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK Soạn bài 35
- Làm bài tập 2, 3, 4 vào vở
Bảng so sánh đồng hoá và dị hoá
- Tổng hợp các chất
- Tích luỹ năng lượng
- Xảy ra trong tế bào
- Phân giải các chất
- Giải phóng năng lượng
- Xảy ra trong tế bào