ĐỀ CƯƠNG HKI 10NC

-Nguyên tố hĩa học và những đặc trưng của nguyên tố hĩa họcđiện tích hạt nhân, số khối, đồng vị, nguyên tử khối trung bình?. Chương II: BẢNG TUẦN HỒN CÁC NGUYÊN TỐ VÀ ĐỊNH LUẬT TUẦN HỒN

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MƠN HĨA 10 NC HKI

NĂM HỌC: 2010-2011

I Lý Thuyết:

Chương I: NGUYÊN TỬ

-Trong nguyên tử gồm có những hạt cơ bản nào? Những hạt đó có điện tích và khối lượng là bao nhiêu?Cách viết ký hiệu hoá học của 1 nguyên tử

-Nguyên tố hĩa học và những đặc trưng của nguyên tố hĩa học(điện tích hạt nhân, số khối, đồng vị, nguyên tử khối trung bình)?

-Cấu trúc của vỏ nguyên tử(obitan nguyên tử, lớp 2, phân lớp e, sự phân bố e, viết c.h.e, đặc điểm e lớp ngồi cùng)?

-Viết cấu hình electron của 20 nguyên tố đầu tiên trong bảng tuần hoàn

Chương II: BẢNG TUẦN HỒN CÁC NGUYÊN TỐ VÀ ĐỊNH LUẬT TUẦN HỒN

- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong BTH

- Cấu tạo BTH(ơ nguyên tố, chu kì, nhĩm)

- Những đại lượng và tính chất biến đổi tuần hồn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân (bán kính nguyên tử, năng lượng ion hĩa thứ nhất, độ âm điện, tính kim loại-phi kim, tính bazo và axit của oxit và hidroxit, hĩa trị cao nhất của nguyên tố với oxi và hố trị của nguyên tố phi kim trong hợp chất khí với hidro)

- Định luật tuần hồn

Chương III: LIÊN KẾT HĨA HỌC

- So sánh liên kết ion và liên kết cộng hĩa trị (Nguyên nhân, bản chất và điều kiện)

- Sự lai hĩa AO

- Tinh thể ion, tinh thể nguyên tử, tinh thể phân tử, tinh thể kim loại (khái niệm, lực liên kết và đặc tính)

- Hĩa trị và số oxi hĩa

- Hiệu độ âm điện và liên kết hĩa học

Chương IV: PHẢN ỨNG OXI HĨA KHỬ

- Khái niệm về phản ứng oxi hĩa khử, chất oxi hĩa, chất khử, quá trình oxi hĩa quá trình khử.

- Phân loại phản ứng hĩa học

- Khái niệm về phản ứng thu nhiệt tỏa nhiệt

-Các bước cân bằng phản ứng oxi hĩa khử

II.

D ạng b ài t ập:

1.D

ạng bài tốn liên quan đến các hạt tạo thành nguyên tử

Ghi nhớ:

-Tổng số hạt= P+E+N mà P=E ⇒ Tổng số hạt= 2P+N

- Đối với đồng vị bền (Z≤82) : P N≤ ≤1,5P

Bài tập:

1 Tổng số hạt trong một nguyên tử của một nguyên tố là 13

a Xác định nguyên tử khối của nguyên tử đĩ?

b Viết cấu hình elelctron của nguyên tử nguyên tố đĩ?

c Tính tổng số obitan của nguyên tử nguyên tố đĩ?

2 Tổng số hạt trong một nguyên tử A là 16,trong nguyên tử B là 58.Tìm số proton,notron và số khối của các nguyên tử A,B.Giả sử sự chênh lệch giữa số khối với nguyên tử khối trung bình là khơng quá một đơn vị

3 Nguyên tử của một nguyên tố cĩ cấu tạo bởi 115 hạt.Hạt mang điện nhiều hơn hạt khơng mang điện là 25 hạt

a Tìm số A , N của nguyên tử?

b Viết cấu hình e và xác định loại nguyên tố?

c Biểu diễn sự phân bố e vào các obitan nguyên tử của nguyên tố đĩ?

4 Cĩ hợp chất MX3.Cho biết:

Tổng số hạt trong phân tử là 196,trong đĩ hạt mang điện nhiều hơn hạt khơng mang điện là 60.Nguyên tử khối của

X lớn hơn M là 8.Tổng 3 loại hạt trên trong ion X- nhiều hơn trong ion M3+ là 16

Tìm Z, A của nguyên tử M và X?

ạng bài toán liên về độ rỗng nguyên tử và khối lượng riêng hạt nhân nguyên tử

Ghi nhớ:

Khối lượng riêng của một chất: D m

V

=

Thể tích nguyên tử: 4 3

3

V = πr , r là bán kính nguyên tử

Bài tập:

1 Tính bán kính nguyên tử gần đúng của Fe ở 20ºC biết ở nhiệt độ đó khối lượng riêng của Fe là 7,87g/cm3 với giả thiết trong tinh thể các nguyên tử sắt là nhưng hình cầu chiếm 75% thể tích tinh thể,phần còn lại là khe rỗng giữa các quả cầu.Cho nguyên tử khối của Fe là 55,85.(ĐS: 1,28 10-8cm)

2 Nguyên tử Zn có bán kính r = 1,35.10-10 m, có khối lượng bằng 65u

a Tính khối lượng riêng của nguyên tử Zn? (ĐS: 10,475g/cm3)

b Thực tế hầu như toàn bộ khối lượng nguyên tử tập trung và hạt nhân với bán kính r= 2.10-15m.Tính khối lượng riêng của hạt nhân nguyên tử Zn.(3,22 1015g/cm3)

3.D

ạng bài toán liên về số khối, phần trăm đồng vị và nguyên tử khối trung bình:

Ghi nhớ: Hầu hết các nguyên tố hóa học đều là hỗn hợp của nhiều đồng vị nên nguyên tử khối của nguyên tố đó là

nguyên tử khối trung bình của hỗn hợp các đồng vị

Ax By M

x y

+ +

= + + A,B : lần lượt là số khối của các đồng vị

x,y…: số nguyên tử (tp%)tương ứng của các đồng vị

Bài tập:

1 Tính NTKTB của nguyên tố Co, Ni biết trong tự nhiên đồng vị của các nguyên tố đó tồn tại theo tỉ lệ sau:

27Co(100%);28Ni(67,76%),28Ni(26,16%),28Ni(2, 42%),28Ni(3, 66%) Từ kết quả trên hãy giải thích vì sao

nguyên tử có số hiệu nguyên tử nhỏ lại có khối lượng trung bình lớn hơn và ngược lại

2 Tính % các đồng vị của cacbon biết cacbon trong tự nhiên gồm 2 đồng vị là 126C C NTKTB là 12,011.,136

3 Một nguyên tố X có hai đồng vị là X1 và X2 Đồng vị X1 có tổng số hạt là 18, X2 có tổng số hạt là 20.Biết rằng phần % các đồng vị trong X bằng nhau và các loại hạt trong X1 cũng bằng nhau Xác định NTKTB của X

4 Khối lượng nguyên tử của Clo là 35,5.Clo có hai loại đồng vị là 1735Cl,1737C

a Có bao nhiêu % về khối lượng 35

17Cl chứa trong HClO4?

b Có bao nhiêu % về khối lượng 1737Cl chứa trong HClO3?

5 Nguyên tố R có hai loại đồng vị X,Y có tỉ lệ số nguyên tử X,Y là 45: 455.Tổng số hạt trong X là 32 nhiều hơn tổng số hạt trong Y là 2.Xác định KLNTTB của R?

3.D

ạng bài toán xác định vị trí các nguyên tố hóa học trong BTH và tính chất của chúng khi biết điện tích hạt nhân:

Ghi nhớ:

- Viết cấu hình electron theo mức năng lượng tăng dần

- Nguyên tử có cấu hình e lớp ngoài cùng là ns a np b thì nguyên tố thuộc nhóm A

n: STT của chu kì (a+b) : STT nhóm

- Nguyên tử có cấu hình e lớp ngoài cùng là (n-1)d a ns b thì nguyên tố thuộc nhóm B

n: STT chu kì Nếu (a+b< 8): thì STT nhóm = a+b Nếu a+b = 8 hoặc 9 hoặc 10 thì STT nhóm là VIII Nếu a+b>10 thì STT nhóm = a+b -10

Lưu ý: b luôn có giá trị là 2, a chọn giá trị từ 1→10 Trừ 2 trường hợp:

*a+b = 6 : thay vì a=4, b=2 phải viết a=5,b=1 để phân lớp d bán bão hòa

*a+b=11: thay ví a=9, b= 2phải viết a=10,b=1 để phân lớp d bão hòa

Bài tập

1 Anion X- và cation Y2+ đều có cấu hình electron lớp ngoài cùng là 3s23p6.Viết cấu hình e của nguyên tử X và Y.Xác định vị trí của X và Y trong BHTTH ?

2.Cho biết trong các nguyên tử của nguyên tố A,B,D các e có mức năng lượng cao nhất được xếp vào các phân lớp

để có cấu hình là 2p3(A), 4s1(B), 3d1(D)

Viết lại cấu hình đầy đủ của các nguyên tố trên

Suy ra vị trí của các nguyên tố trên trong BHTTH

3 Tìm vị trí các nguyên tố có Z = 19,31,32,35,36,24.25,29 mà không được dùng bảng tuần hoàn ?

4 Các nguyên tố nào có cấu hình e lớp ngoài cùng là 4s1.Tìm vị trí của các nguyên tố đó trong BHTTH

5 Cho hai nguyên tử A và B có cấu hình e ngoài cùng lần lượt là 3sx và 3p5

a Xác định số điện tích hạt nhân của A và B biết rằng phân lớp 3s của 2 nguyên tử hơn kém nhau 1e

b Dựa vào quy tắc Hund hãy tìm e độc thân của A và B

6 Hai nguyên tố X,Y ở kế tiếp nhau trong cùng một chu kì có tổng số đơn vị điện tích hạt nhân là 27 Viết cấu hình

e của X, Y Xác định vị trí của X,Y trong BTH?

7 Hai nguyên tố A,B cùng nhóm A và thuộc hai chu kì liên tiếp có tổng số proton của 2 nguyên tử thuộc 2 nguyên

tố đó là 32 Tìm vị trí cảu 2 nguyên tố đó trong BHTTH?

8 Hai nguyên tố C, D đứng kế tiếp nhau trong một chu kì, tổng số khối của chúng là 51, số notron của D lớn hơn của C là 2, số e của C bằng số n của nó

a Viết cấu hình e, xác định vị trí trong bảng tuần hoàn của C,D?

b Xác định số e lớp ngoài cùng và loại nguyên tố của C,D? So sánh tính chất của C và D

9 Nguyên tố X có số thứ tự 19, Y có số thứ tự 8, Z có số thứ tự 16

a Viết cấu hình e của các nguyên tố trên, xác định số e lớp ngoài cùng và loại nguyên tố?

b Xác định vị trí của các nguyên tố trong BTH?

c Giữa các nguyên tố này có tạo thành những hợp chất hóa học nào?

10 Một nguyên tử X có tổng số hạt các loại bằng 115.Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không màn điện là 25 hạt Hãy xác định vị trí của X trong BTH(ĐS: 35,chu kì 4 nhóm VIIA)

4 Xác định vị trí công thức, tính chất hóa học đơn chất và hợp chất của một nguyên tố hóa học khi biết vị trí trong bảng tuần hoàn

1 Cho 12g một kim loại nhóm IIA, của bảng tuần hoàn tác dụng với nước thì thu được 6,72 lít khí hidro(đktc) Hãy xác định kim loại đó

Cho:Be=9,Mg=24,Ca=40,Sr=87,6,Ba=137

2 Cho 4.6g một kim loại nhóm IA vào nước thành dung dịch X Để trung hoà vừa đủ dung dịch X cần 100 ml dung dịch HCl 2 mol/lit

a Viết các phương trình hoá học xảy ra

b Xác định tên kim loại

3 Cho 31,2g kim loại kiềm td với dịch HCl 2M Sau phản ứng thu được 8960 ml khí H2 ( đktc)

a Tìm tên kim loại kiềm

b Tìm thể tích dung dịch HCl phản ứng?

c Tìm nồng độ mol/l của dung dịch muối

4 Cho 3,9 gam một kim loại kiềm tác dụng với H2O dư thu được 1,12 lit H2 (đktc).Xác định tên kim loại đó

Hãy xác định ô nguyên tố, chu kì, nhóm; Công thức hợp chất khí với hiđro (nếu có), Công thức oxit, hiđroxit cao nhất, hiđroxit cao nhất có tính chất gì?

5 Cho các ntố sau: K( Z =19) , Mg( Z =12), Ca( Z = 20) Ghi các công thức hidroxit tương ứng và sắp xếp các hidroxit theo thứ tự tăng dần tính bazo

6 Oxit cao nhất của nguyên tố R có công thức R2O5 Trong hợp chất khí của R với hiđro, hiđro chiếm 17,647% theo khối lượng

a/ Cho biết hóa trị cao nhất của R với oxi? Viết công thức hợp chất khí của R với hiđro

b/ Xác định tên của nguyên tố R

(Cho MC = 12, MN = 14, MP = 31, MAl = 27, MMg = 24, MCa = 40, MBa = 137, MSi = 28, MK = 39)

7 Oxit cao nhất của một nguyên tố là RO3 , trong hợp chất của nó với hidro có 5,88%H về khối lượng Xác định nguyên tử khối của nguyên tố đó

8 Hợp chất khí với hidro của một nguyên tố là RH4 Oxit cao nhất của nó có chứa 53,24% oxi về khối lượng Tìm nguyên tử khối của nguyên tố đó

5.Viết CTCT và công thức e, trình bày sự hình thành liên kết trong hợp chất CHT và ion:

1 Viết CTCT và công thức e của các phân tử : HCl, H2S, HNO3, H2SO4, H3PO4, Cl2O7, N2, NH3, CO2, CH4

2 Trình bày sự hình thành liên kết trong các hợp chất sau: NaCl, AlCl3, Al2O3, MgCl2

6 Trạng thái lai hóa của các nguyên tử trung tâm trong các phân tử:

Hãy xác định kiểu lai hóa của các nguyên tử trung tâm trong các phân tử sau: NH3, CH4, C2H2, C2H4, H2O, BF3, BeH2, PCl3, BeCl2

7 Cân bằng phản ứng oxi hĩa khử và xác định vai trị của các chất trong phản ứng:

Lập phương trình hóa học của các phản ứng oxi hóa–khử dưới đây và xác định vai trò của từng chất trong phản ứng :

1 Na2SO3 + KMnO4 + H2O → Na2SO4 + MnO2 + KOH

2 Cu + HNO3 → Cu(NO3)2 + NO + H2O

3 Fe + H2SO4 → Fe2(SO4)3 + SO2 + H2O

4 FeSO4 + K2Cr2O7 + H2SO4 →Fe2(SO4)3 + K2SO4 + Cr2(SO4)3 + H2O

5 NaClO + KI + H2SO4 → I2 + NaCl + K2SO4 + H2O

6 Cr2O3 + KNO3 + KOH → K2CrO4 + KNO2 + H2O

7 Mg + HNO3 → Mg(NO3)2 + NH4NO3 + H2O

8 KMnO4 + HCl → KCl + MnCl2 + Cl2 + H2O

8 M ột số bài tốn hỗ hợp

1 Cho 6,2g hỗn hợp 2 kim loại kiềm thuộc 2 chu kì liên tiếp tác dụng với H2O thu được 2,24 lít khí (đktc)

a Xác định 2 kim loại kiềm

b Tính khối lượng 2 hidroxit thu được

c Tính V dung dịch H2SO4 1M cần trung hịa hết 2 hidroxit này

2 Hai nguyên tố X,Y ở cùng 1 nhĩm A và thuộc 2 chu kì liên tiếp trong BTH cĩ tổng số proton là 32

a Xác định số hiệu nguyên tử của X, Y tên của X, Y?

b Hịa tan hết 4,4 gam hỗn hợp X, Y vào dung dịch HCl vừa đủ, thu được 3,36 lít khí H2 (đktc) Tính khối lượng muối khan thu được

3. Hịa tan 1,8 gam muối sunfat của kim loại R nhĩm IIA vào H2O rồi pha lỗng thành 50ml dung dịch B Để phản ứng hết với 50ml dd B cần 200ml dd BaCl2 0,75M

a Xác định kim loại R, cho biết vị trí của R trong BTH

b Tính nồng độ mol của dd B

4. Cho 11,2 gam hỗn hợp 2 kim loại kiềm A,B ở 2 chu kì liên tiếp trong BTH vào 200ml H2O thu được 4,48 lít khí ( đktc) và dung dịch X

a Xác định A,B

b Tính C % các chất cĩ trong dd X

c Để trung hịa dd X trên cần dùng bao nhiêu ml dd H2SO4 1M ?

5 Cho m gam kim loại R nhĩm IIA tác dụng hồn tồn với dung dịch HCl, thu được 125 gam dung dịch X trong đĩ muối cĩ nồng độ 30,4% và 0,8 gam H2.

a Xác định kim loại R, tính giá trị m ?

b Tính khối lượng dd HCl ?

6 Cho phản ứng M2Ox + HNO3 → M(NO3)3 +

1) Phản ứng trên thuộc loại phản ứng trao đổi khi x cĩ giá trị bằng bao nhiêu?

2) Phản ứng trên thuộc loại phản ứng oxi hố - khử khi x cĩ giá trị bằng bao nhiêu?

7 Hồ tan 8,4 g sắt bột vào dung dịch axit sunfurric đặc, nĩng, đủ, sau phản ứng thu được dung dịch A và

5,04 lít khí SO2(đktc) Tính khối lượng muối khan khi cơ cạn dung dịch A

8 Khi cho 3 g hỗn hợp Cu và Al tác dụng với dung dịch HNO3 đặc dư, đun nĩng, sinh ra 4,48 lít khí duy nhất là

NO2 (đktc).Xác định phần trăm khối lượng mỗi kim loại trong hỗn hợp

1) Hãy tính số p, n, e của các nguyên tử có ký hiệu hoá học sau đây: 24

12Mg; 35

17Cl 2) Cho 1 nguyên tử S có các hạt: p=16, n=16 Nguyên tử S được ký hiệu như thế nào?

3) Đồng có hai đồng vị bền: 65

29Cu và 63

29Cu NTK TB của Cu là 63,54 Tính thành phần phần trăm số nguyên tử của mỗi đồng vị

4) Cho biết số e tối đa của các phân lớp s, p, d , f là bao nhiêu?

5)Lớp thứ N có tối đa bao nhiêu electron?

6)Hãy viết cấu hình e của các nguyên tử có số hiệu nguyên tử lần lượt bằng: 11, 15, 17, 19

7)Nguyên tử A cócấu hình e ở phân lớp ngoài cùng là: 3s1 Hãy viết cấu hình e đầy đủ của A

Chương II:

I Lý Thuyết:Bảng tuần hoàn và sự biến đổi tuần hoàn cấu hình e các nguyên tố hoá học-Sự biến đổi tuần

hoàn các nguyên tố hoá học

1) Những nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố vào bảng tuần hoàn

2)Chu kì là gì? Nhóm nguyên tố là gì? Đặc điếm của chu kì và nhóm nguyên tố (nhóm A)

3)Đặc điểm của electron ở lớp ngoài cùng cho ta biết điều gì?

4)Sự biến thiên tính chất của các nguyên tố trong 1 chu kì và 1 nhóm A

5)Tìm hoá trị cao nhất của các nguyên tố khi tạo hợp chất với Oxi và hiđro

6)Viết công thức oxit và hiđroxit tương ứng

7)So sánh tính axit, bazơ của các oxit và hiđroxit trong cùng 1 chu kì và cùng 1 nhóm A

8)Tìm vị trí của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn khi biết cấu hình e hay số thứ tự nguyên tố

9)Từ vị trí suy ra cấu tạo và tính chất của 1 nguyên tử nào đó

II Bài Tập:

1) Cho 2 nguyên tử P(z=15) và S(z=16)

-Tìm hoá trị cao nhất của P với O và H Hoá trị cao nhất của S với O và H

-Viết công thức oxit và hiđroxit tương ứng của 2 nguyên tố trên ( nếu có)

- Tìm vị trí và cấu tạo của 2 nguyên tố trên trong bảng tuần hoàn

-Hai nguyên tố trên có tính chất gì: KL, PK hay khí hiếm?

2) Nguyên tử A có cấu hình e là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4

-Cho biết vị trí của A trong bảng tuần hoàn

- Cho biết cấu tạo của A và tìm hoá trị cao nhất của A với H và O ( nếu có)

- Viết công thức oxit và hiđroxit tương ứng của A (nếu có)

3) Hợp chất khí của 1 nguyên tố R với H là RH4 Hợp chất của nó với O có 53,3%O về khối lượng Tìm NTK của R

Chương III:

I Lý Thuyết:Liên kết hoá học, hoá trị và số oxi hoá

1) Thế nào là ion, ion dương , ion âm? Viết phương trình hình thành ion của chúng

2) Liên kết CHT và LK ion là gì? Tính chất chung của hợp chất có liên kết CHT và hợp chất có LK ion? 3) Viết công thức electron của những phân tử có LK CHT

4) Xác định hoá trị của các nguyên tố trong hợp chất ion và hợp chất CHT?

5) Các quy tắc xác định số oxi hoá

6) dựa vào các quy tắc xác định số oxh tính số oxi hoá của các nguyên tố trong phân tử đơn chất, phân tử hợp chất, ion đơn nguyên tử, ion đa nguyên tử

II Bài Tập:

1) Viết phương trình hình thành ion của các nguyên tử: Na(z=11); Mg(z=12); S(z=16); Cl(z=17)

2) Cho các ion: 11Na+; 2

16S − Viết cấu hình e của các ion và tính số p, n, e của các ion

3)Hãy viết công thức electron và công thức cấu tạo của các phân tử: H2O; H2S; CH4; NH3; N2; CO2; HCl; C2H4 4) Tính số oxi hoá của các nguyên tố trong các ion và phân tử sau đây: NO2; NO3-; HNO3; H2SO4; KMnO4; HClO4; K2Cr2O7; KClO3; NH4+, SO42-; Fe2+

Chương IV:

I Lý Thuyết: Phản ứng oxi hoá- khử

1) Các khái niệm: chất oxh, chất khử, qt oxh, qt khử là gì?

2) Lập phương trình hoá học của phản ứng oxh khử bằng phương pháp thăng bằng electron

II Bài Tập:

*** Cho các phương trình phản ứng:

a) Cu + HNO3(loãng)  Cu(NO3)2 + NO + H2O

b) NH3 + CuO →t C o Cu + N2 + H2O

c) MnO2 + HCl→t C o MnCl2 + Cl2 + H2O

d) P + HNO3 (đặc) →t C o H3PO4 + NO2 + H2O

e) Mg + HNO3 (loãng) lanh→Mg(NO3)2 + NH4NO3 + H2O

g) SO2 + Br2 + H2O →t C o H2SO4 + HBr

- Hãy xác định chất oxi hoá và chất khử của các phương trình phản ứng trên

- Hãy cân bằng các ptpư trên bằng phương pháp thăng bằng electron