Sóng - XQ

Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn và niềm khát khao hạnh phúc của người phụ nữ trong tình yêu.. Ở Xuân Quỳnh khát vọng sống, khát vọng tình yêu chân thành, mãnh liệt luôn gắn với cảm thức lo

Tiết theo PPCT: 37

SÓNG

Xuân Quỳnh

Ngày soạn: 6.11.10

Ngày giảng:

Sĩ số:

Điểm KT miệng:

A Mục tiêu bài học

Qua bài giảng, nhằm giúp HS:

1 Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn và niềm khát khao hạnh phúc của người phụ nữ trong tình yêu

2 Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật kết cấu, về xây dựng hình ảnh, nhịp điệu và ngôn từ của bài thơ

B Phương tiện thực hiện

- Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn 12

- SGK, SGV Ngữ văn 12

- Một số tài liệu tham khảo khác

C Cách thức tiến hành

- Đọc hiểu

- Đàm thoại phát vấn

- Thuyết trình

D Tiến trình giờ giảng

1 Ổn định

2 KTBC (không kt)

3 GTBM

4 Hoạt động dạy học

Hoạt động của Thầy và Trò Yêu cầu cần đạt

GV: Dựa vào Tiểu dẫn, hãy giới thiệu đôi

nét về tác giả XQ ?

HS trả lời GV ghi bảng

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Xuân Quỳnh (1942 - 1988), Hà Tây

- Cuộc đời đa đoan, nhiều thiệt thòi, lo

âu, vất vả, trái tim đa cảm , luôn khao khát tình yêu, gắn bó hết mình với cuộc sống, luôn chăm chút nâng niu hạnh phúc

GV: Giới thiệu một số bài thơ khác của

Xuân Quỳnh

o Trình chiếu minh họa một số bài thơ

nổi tiếng của Xuân Quỳnh: Thuyền và

biển Hoa cỏ may, Sóng, Thư tình cuối

mùa thu, …

GV: Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?

GV: Nhan đề phần nào thuyết minh cho

người đọc biết đề tài: thiên nhiên sóng

biển

GV: Bài thơ của Xuân Quỳnh có phải

chỉ nói về sóng biển ?

GV: Gọi 1 HS đọc diễn cảm bài thơ GV:

Trình chiếu văn bản bài thơ – hình nền là

hình ảnh sóng

GV: Hình tượng nào bao trùm và xuyên

suốt bài thơ ? Theo em hình tượng đó có

ý nghĩa gì ?

bình dị, đời thường

- Cái “ Tôi” giàu vẻ đẹp nữ tính, rất thành thật, giàu đức hi sinh, vị tha Ở Xuân Quỳnh khát vọng sống, khát vọng tình yêu chân thành, mãnh liệt luôn gắn với cảm thức lo âu về sự phai tàn, đổ vỡ, những dự cảm bất trắc

-Tác phẩm tiêu biểu: SGK

- Nhà thơ tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời chống Mỹ, cũng là gương mặt nhà thơ nữ đáng chú ý của nền thơ ca Việt Nam hiện đại

- Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa chân thành, đằm thắm

và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc đời thường

2 Văn bản

a Hoàn cảnh sáng tác

- Sáng tác năm 1967, được in trong tập

thơ Hoa dọc chiến hào ( 1968 )

- Tiêu biểu cho hồn thơ của Xuân Quỳnh

b Hình tượng Sóng

- Hình tượng sóng xuyên suốt và bao

trùm bài thơ, song hành với “Em”, có lúc

tách đôi có lúc hòa nhập cộng hưởng

- Có ý nghĩa biểu tượng cho khát vọng tình yêu của Xuân Quỳnh -> hình tượng đẹp và xác đáng

GV: Ngoài sóng biển còn có hình ảnh

nào? Hai hình ảnh đó có mối quan hệ như

thế nào ?

GV: Mượn sóng để nói tình yêu, sự liên

tưởng của tác giả có gì mới lạ?

GV: Thể hiện nét riêng độc đáo của XQ

trong bài thơ ở chỗ nào ?

GV: Tìm bố cục bài thơ ?

Hướng dẫn tìm hiểu Sóng - đối tượng

cảm nhận tình yêu (khổ 1 & 2)

GV: Gọi HS đọc khổ 1

GV: Hình tượng sóng được tác giả miêu

tả như thế nào?

GV: Từ những trạng thái của sóng tác giả

liên tưởng đến điều gì ? Sự liên tưởng đó

có phù hợp?

GV: Em hiểu 2 câu thơ “Sông không hiểu

….tận bể” như thế no ?

GV: Gợi ý :

o “sông”?

 không gian nhỏ

o “bể” ?

 không gian rộng lớn

GV: Gọi HS đọc khổ 2

- Hình tượng quen thuộc nhưng trong bài thơ của Xuân Quỳnh sóng vẫn mang một

vẻ đẹp riêng, độc đáo: mãnh liệt mà đầy

nữ tính

d Bố cục

- 2 khổ đầu: Sóng biển và tình yêu

- 5 khổ giữa: Sóng – tâm hồn em suy nghĩ, trăn trở về tình yêu

- 2 khổ cuối: Sóng – tâm hồn em khát vọng tình yêu, hạnh phúc

II Đọc - hiểu văn bản

1 Sóng - đối tượng cảm nhận tình yêu

- Khổ 1 :

+ “Dữ dội – dịu êm trạng thái đối cực

của

Ồn ào – lặng lẽ” sóng

 nhịp của những con sóng lòng nhiều cung bậc, sắc thái cảm xúc trong trái tim người phụ nữ đang yêu : khi sôi nổi – say đắm khi dịu dàng – sâu lắng

+ “ Sông không …

….tận bể”

o Sông không hiểu nỗi mình: con sóng

mang khát vọng lớn lao

o “Sóng tìm ra tận bể” : hành trình tìm

ra tận bể chất chứa sức sống tiềm tàng, bền bỉ để vươn tới giá trị tuyệt đích của chính mình

 Tình yêu của XQ luôn hướng tới những gì lớn lao, cao cả

- Khổ 2 : + Quy luật của sóng : xưa – nay  vẫn

GV: Nhà thơ đã phát hiện ra điều gì

tương đồng giữa sóng và tình yêu ?

GV: Liên hệ:

o “Làm sao sống được mà không yêu

Không nhớ, không thương một kẻ nào?”

( Xuân Diệu )

o Bài hát : Vẫn hát lời tình yêu – Trịnh

Công Sơn

GV: Một tình yêu mãnh liệt và nhiều

khát vọng đã được Xuân Quỳnh bộc lộ

như thế nào ?

GV: Khổ 3 & 4 , tác giả bộc lộ điều gì?

Cách thể hiện như thế nào?

GV: Liên hệ

o Thơ Xuân Diệu : “ Làm sao cắt nghĩa

được tình yêu”

o Câu nói của nhà toán học Pascan :

“trái tim có những lí lẽ riêng mà lí trí

không thể nào hiểu nổi”

 Nghệ thuật tương đồng trong cảm

nhận

GV: Sau nỗi trăn trở suy tư là tâm trạng

gì trong trái tim của người phụ nữ này ?

GV: Nỗi nhớ trong tình yêu là cảm xúc

tự nhiên của con người, đã được miêu tả

rất nhiều trong thơ ca xưa cũng như nay:

o Nhớ ai bổi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa, như ngồi đống than

(Ca dao)

o “Nhớ chàng đằng đẵng đường lên

bằng trời”

(Chinh phụ ngâm)

o “Anh nhớ tiếng, anh nhơ hình, anh nhớ

thế + Quy luật của tình cảm : Tình yêu luôn

là khát vọng muôn đời của tuổi trẻ

- Khổ 3 & 4: Nỗi trăn trở truy tìm khởi nguồn của tình yêu :

+“ Sóng bắt đầu từ gió Gió bắt đầu từ đâu ?

Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau”

 Cách cắt nghĩa tình yêu rất hồn nhiên, chân thành , nữ tính và trực cảm

ảnh Anh nhớ em, anh nhớ lắm Em ơi!.”

(Xuân Diệu) GV: Nỗi nhớ của nữ sĩ Xuân Quỳnh

được thể hiện như thế nào ?

GV: Tìm các biện pháp tu từ được sử

dụng để tác giả thể hiện nỗi nhớ?

GV: Khổ thơ này có gì đặc biệt so với

các khổ thơ trong bài ?

GV: Tình yêu của Xuân Quỳnh không

chỉ gắn liền với nỗi nhớ mà còn hướng

tới điều gì ?

GV: “xuôi về phương bắc – ngược về

phương nam” cách nói có gì khác

thường? Nhằm nhấn mạnh điều gì ?

GV: Câu thơ “Hướng về anh một

phương” cho thấy cách thể hiện tình cảm

của tác giả như thế no?

GV: Quan niệm của nh thơ Xuân Quỳnh

về tình yêu thể hiện như thế nào trong

khổ thơ 6 v 7?

GV: Gợi ý

o Mạnh mẽ và chủ động trong tình yêu,

dám bày tỏ tình yêu của mình, nỗi nhớ,

khát khao của lòng mình

o Vẫn giữ vẻ đẹp truyền thống của

người phụ nữ : thủy chung rất mực trong

tình yêu

- Khổ 5 : Nỗi nhớ :

+ Bao trùm cả không gian : “… dưới

lòng sâu… …trên mặt nước ….”

+ Thao thức trong mọi thời gian : “ngày

đêm không ngủ được.”

phép đối thể hiện nỗi nhớ da diết, sâu đậm

+ Tồn tại trong ý thức và đi vào cả

tiềm thức “ Lòng em nhớ ……… còn

thức”

 cách nói cường điệu nhưng hợp lý nhằm tô đậm nỗi nhớ mãnh liệt trong lòng nhà thơ

+ Vừa hóa thân vào sóng vừa trực tiếp

xưng “em” để bộc lộ nỗi nhớ

 tình yêu mãnh liệt + Phép điệp

 âm điệu nồng nàn, tha thiết cho lời thơ

- Khổ 6 : Lòng thủy chung

+ “Em”: phương bắc – phương nam 

“Hướng về anh một phương”

 lời thề thủy chung tuyệt đối

- Khổ 7 : Bến bờ hạnh phúc

+ “sóng” : ngoài đại dương  “Con nào

chẳng tới bờ”

 quy luật tất yếu

+ Lòng thủy chung là sức mạnh vượt qua mọi trở ngại để tình yêu đến bến bờ hạnh phúc

=> Lời khẳng định cho một cái tôi của

GV: Gọi HS đọc khổ 8

GV: Em hiểu như thế nào về khổ thơ

này?

GV: Gợi ý cho HS tìm hiểu các quan hệ

từ trong các câu thơ 1&2, 3&4

o …tuy … (nhưng)…

 quan hệ đối lập

o … dẫu … (nhưng ) …

 quan hệ đối lập

Cuộc đời > < năm tháng

 sự nhạy cảm và lo âu của XQ về giới

hạn của cuộc đời trước sự trôi chảy của

thời gian

GV: Gọi HS đọc khổ 9

GV: Khép lại bài thơ Sóng, nhà thơ bộc

lộ cảm xúc gì ?

GV: Đánh giá về nghệ thuật của bài thơ ?

Nhận xét về thể thơ, nhịp thơ và hình

tượng “sóng” ?

một con người luôn vững tin ở tình yêu

2 Sóng - Khát vọng tình yêu của Xun Quỳnh

- Khổ 8 : + Sự nhạy cảm và lo âu của XQ về cuộc đời trước sự trôi chảy của thời gian + Nhịp thơ chùng lại, thấm đẫm suy tư

- Khổ 9 :

+ “Làm sao … khao khát sẻ chia và

hòa

Thành trăm ” nhập vào cuộc đời + “Giữa biển … khát vọng đc sống

mãi

Để ngàn … ” trong TY, bất tử với

TY

 khát vọng khôn cùng về tình yêu bất

diệt.

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Thể thơ 5 chữ tạo nên âm hưởng nhịp nhàng vừa mô phỏng được nhịp điệu dào dạt của sóng vừa diễn tả được những trạng thái tinh tế của tình yêu

- Hình tượng “sóng” có sự gợi cảm phong phú bất ngờ trong sự đối sánh với nhân vật trữ tình “em” -> Khát vọng tình yêu của nhà thơ

2 Nội dung

Sóng là một bài thơ hay thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ đang yêu

5 Củng cố và dặn dò

- Nhắc lại kiến thức cơ bản và chuẩn bị bài tiếp theo