CHỦ đề TRUYỆN NGỤ NGÔN CHUẨN

Đặc điểm nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn.. Bước 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và vận dụng cao Nêu nhữn

Ngày soạn : ………

Ngày giảng: ………

CHỦ ĐỀ: TRUYỆN NGỤ NGÔN Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học:

Kĩ năng đọc-hiểu truyện ngụ ngôn

Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học:

- Gồm các bài: Tiết 39 Ếch ngồi đáy giếng,

Tiết 40 Thầy bói xem voi,

- Số tiết: 02

Bước 3: Xác định mục tiêu bài học

1 Kiến thức.

Đặc điểm thể loại truyện ngụ ngôn

Đặc điểm nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn

Ý nghĩa giáo huấn của truyện ngụ ngôn

Nghệ thuật đặc sắc của truyện ngụ ngôn

2 Kĩ năng

Đọc – hiểu văn bản truyện ngụ ngôn

Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống hoàn cảnh thực tế

Kể và kể sáng tạo truyện

3 Thái độ: Biết liên hệ câu chuyện với hoàn cảnh, tình huống trong thực tế.

4 Phát triển năng lực: năng lực đọc – hiểu văn bản, tự học, giải quyết vấn đề, cảm thụ

thẩm mĩ, giao tiếp, hợp tác

Bước 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu

Mức độ

nhận biết

Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và

vận dụng cao

Nêu những đặc

điểm của thể loại

truyện ngụ ngôn

Phân tích được những giá trị đặc trưng nội dung, nghệ thuật theo đặc điểm thể loại truyện ngụ ngôn

Kể lại truyện bằng lời văn của mình Tạo kết thúc mới cho truyện ngụ ngôn

Nắm được cốt

truyện, sự việc

trong văn bản Chia

được bố cục văn

bản…

Khái quát nội dung của từng phần theo bố cục và toàn văn bản

Chọn sự việc, sự kiện tiêu biểu nhất, trình bày cảm nhận của cá nhân

Nêu, kể, liệt kê

được các chi tiết

Hiểu, cắt nghĩa được các Đánh giá ý nghĩa của các chi tiết trong

khắc họa nhân vật chi tiết khắc họa nhân vật… việc khắc họa nhân vật và thể hiện chủ đề

tư tưởng của văn bản

Đánh giá nét đặc sắc trong nghệ thuật khắc họa nhân vật …

Xây dựng tình huống sắm vai

Bước 5: Biên soạn câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng

và vận dụng cao

?Khái niệm truyện ngụ ngôn?

?Phương thức biểu đạt chính

của văn bản?

?Liệt kê các sự việc chính?

?Tóm tắt truyện ngụ ngôn

thông qua hình ảnh cho sẵn?

?Theo em văn bản có thể chia

làm mấy phần?Nội dung của

từng phần?

?Nhân vật chính trong truyện

“Ếch ngồi đáy giếng” và

“Thầy bói xem voi”?

Nêu nội dung, ý nghĩa và nét

đặc sắc của các truyện cổ tích

?Vì sao ếch chết?

?Bài học rút ra từ câu chuyện

“Ếch ngồi đáy giếng”, “Thầy bói xem voi” và “Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng” là gì?

? Em rút ra được cho mình những bài học về kĩ năng sống nào thông qua 3 văn bản?

?So sánh điểm giống và khác nhau giữa ba truyện?

?So sánh điểm giống và khác nhau giữa các thể loại:

Truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn?

? Vẽ tranh mô tả truyện “Ếch

ngồi đáy giếng” có thuyết minh

? Kể chuyện “Ếch ngồi đáy giếng” bằng một bài thơ

? Kể truyện “Ếch ngồi đáy giếng” theo một kết cục mới

? Chuyển thể tác phẩm “Thầy bói xem voi” thành hoạt cảnh

Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học

Tiến trỡnh giờ dạy – giỏo dục

Tiết 39: Văn bản ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG

Hoạt động 1: Khởi động

Cỏc bạn cựng khởi động tinh thần cho buổi học với trũ chơi “Ghộp hỡnh đoỏn

truyện”.Mỗi nhúm sẽ cú một gúi cỏc hỡnh ảnh, nhiệm vụ của cỏc em là sắp xếp cỏc hỡnh ảnh

để tỡm ra cõu chuyện ngụ ngụn mà hỡnh ảnh đú muốn nhắc tới Cỏc bạn nhỏ rất nhanh nhẹn,

ngay lập tức sắp xếp hỡnh ảnh và tỡm ra những cõu chuyện cho nhúm mỡnh: “Thầy búi xem voi”, “Rựa và thỏ”, “Ếch ngồi đỏy giếng”

Gv dẫn vào bài:

Kho tàng truyện cổ dõn gian Việt Nam vụ cựng phong phỳ, mang vẻ đẹp nhõn văn kỡ

diệu Nếu như cỏc cõu chuyện truyền thuyết, cổ tớch đem đến cho ta những giấc mơ đẹp thỡ truyện ngụ ngụn lại cho ta những bài học luõn lớ vụ cựng sõu sắc Vậy thế nào là truyện ngụ ngụn? Truyện ngụ ngụn mang đến cho chỳng ta những bài học nào thỡ với chủ đề này cụ cựng cỏc em sẽ khỏm phỏ nột riờng độc đỏo của mỗi truyện

G

Giới thiệu vào chủ đề

GV giải thớch ô ngụ ngụn ằ :

- “ngụ”: hàm chứa kớn đỏo

- “ngụn”: lời núi

=> ngụ ngụn nghĩa là lời núi cú ngụ ý, kớn đỏo để người

đọc, người nghe tự suy ra mà hiểu

? Qua phần chuẩn bị bài ở nhà em hóy cho biết thế nào

là truyện ngụ ngụn?

-HS trỡnh bày khỏi niệm theo chỳ thớch SGK/100

GV chiếu

- Đặc điểm:

+/ Hỡnh thức: Kể bằng văn xuụi hoặc văn vần

+/ Đối tượng và nội dung phản ỏnh: mượn truyện đồ vật

loài vật hoặc chớnh con người để núi búng giú kớn đỏo

truyện con người

+/ Mục đớch: Khuyờn nhủ răn dạy người ta bài học nào đú

trong cuộc sống

GV giới thiệu :

* Các nhà sáng tác ngụ ngôn nổi tiếng thế

giới:

- Ê-dốp (Hi lạp - cổ đại)

- Phe-đơ-rơ (Lamã - cổ đại)

- Trang Tử - Liệt Tử (Trung Hoa -Cổ đại)

A Khỏi quỏt chủ đề

1 Khỏi niệm về truyện ngụ ngụn

(sgk)

2 Đặc điểm của truyện ngụ ngụn

- La-ph«ng-ten (Ph¸p-TK XVII)

- Cr-lèp (Nga - TK XIX)

* ë ViÖt Nam, truyÖn ngô ng«n lµ s¸ng t¸c

d©n gian do nhµ v¨n ho¸ NguyÔn V¨n Ngäc vµ

nhiÒu gi¸o sư , nhµ nghiªn cøu sưu tÇm

*Một số truyện NN nổi tiếng như: Rùa và Thỏ, Con Cáo

và tổ ong, Chó Sói và Cừu non…

* Chủ đề “ Truyện ngụ ngôn” gồm bài: Ếch ngồi đáy

giếng, Thầy bói xem voi, đọc thêm: Chân, Tay, Tai, Mắt,

Miệng

+ Được phân chia trong PPCT hiện hành là tiết 37,38,42

Sắp xếp theo chủ đề gồm các tiết: 37,38

+ Số tiết dạy: 2 tiết

+ Hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em tìm hiểu Tiết 1 của

chủ đề

( Tiết 37 theo PPCT): Văn bản Ếch ngồi đáy giếng

Dựa vào phương pháp đọc hiểu truyện ngụ ngôn mà tiết

học hôm nay cô hướng dẫn, các em sẽ tự tìm hiểu hai văn

bản còn lại sau đó ở tiết 38 cô sẽ định hướng kiến thức cơ

bản và giúp các em luyện tập các dạng bài tập củng cố cả 3

văn bản của chủ đề

B Các văn bản Tiết 39: Văn bản : Ếch ngồi đáy giếng

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

G

H

Bước 1: Đọc, chú thích

- Mục đích: Hs biết cách đọc, bước đầu nắm được sự việc

và nhân vật trong truyện

- Phương pháp: Giới thiệu, đọc mẫu, đọc sáng tạo

- Hình thành NL đọc sáng tạo, NL giải quyết vấn đề, NL

sử dụng từ ngữ

- Thời gian: 5 phút

- Cách thức tiến hành:

?Nêu PTBĐ của văn bản

- Nêu yêu cầu đọc: rõ ràng, mạch lạc, thể hiện rõ sự ngông

nghênh, kiêu ngạo của ếch, xen chút hài hước

- đọc mẫu

Đọc -> HS khác nhận xét cách đọc

- giải thích từ chúa tể, nhâng nháo

Trò chơi « Ai nhanh hơn »

GV chiếu 4 tranh (ko theo thứ tự)->HS sắp xếp theo thứ

tự

-> Tóm tắt truyện

- Kể tóm tắt truyện : Ếch sống trong giếng đã lâu ngày, nó

1 Đọc, chú thích

cứ nghĩ mình là chúa tể, trời mưa to, nước dềnh lên đưa

ếch ta ra ngoài, nó đi lại nghênh ngang, cuối cùng bị trâu

giẫm bẹp

H

?

?

Bước 2: Kết cấu, bố cục

- Mục đích: Hs nắm được bố cục văn bản

- Phương pháp: Vấn đáp

- Hình thành NL giải quyết vđ, NL sáng tạo

- Thời gian: 1 phút

- Cách thức tiến hành:

HS lên trình bày bài tập dự án đã chuẩn bị:

- Các sự việc chính

- Xác định bố cục

GV chiếu bố cục

Nhân vật chính trong truyện ngụ ngôn là ai? Nhân vật

ấy được xây dựng bằng biện pháp NT nào? Tác dụng

của biện pháp ấy?

H: Nhân vật chính là 1 con ếch-> được xây dựng bằng

biện pháp nghệ thuật nhân hoá-> làm cho con ếch trở nên

gần gũi với con người

Nhân vật chính trong truyện có gì đặc biệt ?

HS: - ếch được nhân hóa dựa trên những đặc tính rất phù

hợp

GV: mặc dù được nhân hóa nhưng ếch vẫn mang những

đặc tính của loài ếch như mắt to lồi, nhâng nháo, kêu to,

sống nơi ẩm thấp, gần nước

2 Kết cấu, bố cục

- Bố cục: 2 phần

Bước 3: Phân tích

- Mục đích:HS nắm được diễn biến sự việc, ý nghĩa giáo

huấn và nghệ thuật đặc sắc của truyện

- Phương pháp: gợi mở, động não, nêu vấn đề, giảng bình,

trình bày một phút

- Hình thành NL tự học, NL giải quyết VĐ, NL cảm thụ,

NL hợp tác, NL sử dụng ngôn ngữ

- Thời gian: 15p

- Cách thức tiến hành:

3 Phân tích.

HS đọc lại đoạn 1->Nêu nội dung

Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm

* Hình thức: Nhóm bàn

* Thời gian: 3 phút

* Nội dung: (Gv chiếu câu hỏi thảo luận lên màn hình,

Hs quan sát, thảo luận và ghi chép nội dung thống nhất

a Khi ếch ở trong giếng.

trong nhóm ra phiếu học tập)

Câu 1: Nêu hoàn cảnh sống của ếch? Nhận xét về môi

trường sống và tầm nhìn của ếch?

Câu 2: Ở trong giếng ếch có suy nghĩ như thế nào? Vì sao

ếch lại nghĩ như vây?

Câu 3: Chỉ ra biện pháp nghệ thuật của đoạn truyện?

Hết thời gian

Các nhóm ổn định

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả->Nhóm khác nhận xét

->GV chữa bài trên camera vật thể

Câu 1: * Hoàn cảnh sống

- Sống: trong giếng cạn

- Xung quanh: vài con cua , ốc bé nhỏ

- tiếng kêu: các con vật hoảng sợ

-> Không gian chật hẹp không thay đổi

->Tầm nhìn hạn chế,nông cạn

Câu 2: * Suy nghĩ:

- Bầu trời chỉ bé bằng cái vung

- Nó oai như vị chúa tể

Vì: chủ quan, kiêu ngạo

Câu 3: Biện pháp nghệ thuật so sánh, sử dụng tính từ

GV nhắc HS bổ sung vào phiếu làm tư liệu học tập

GV nhận xét, bổ sung và chốt:

?Em có nhận xét gì về sự hiểu biết và tính cách của ếch?

=> Tầm nhìn hạn hẹp, hiểu biết nông cạn nhưng laị huênh hoang kiêu ngạo.

GV: ếch thuộc loại người “thùng rỗng kêu to”, “mục hạ vô

nhân”(dưới mắt không coi ai ra gì ), kiêu căng, ngạo mạn hết

sức đáng ghét

Thế giới bên ngoài vô cùng rộng lớn và phong phú, biết

bao điều cần học, biết bao điều chúng ta chưa biết.Thái độ

của ếch thật ngông cuồng và ngạo mạn không biết mình,

biết người, “coi trời bằng vung” như câu thành ngữ mà

ông cha ta thường nói

H

GV chuyển ý: Với suy nghĩ thật đơn giản, hạn chế và sự ít

hiểu biết kéo dài lâu ngày trong “vương quốc” đáy giếng,

rồi đến một ngày ếch có cơ hội được ra khỏi giếng Ở

không gian mới liệu ếch có thay đổi được cách nhìn nhận

của mình không? Chúng ta cùng tìm hiểu tiếp câu chuyện

Đoc “1 năm….hết”->Nêu nội dung

Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm

b Khi ếch ra khỏi giếng.

* Hình thức: Nhóm bàn

* Thời gian: 3 phút

* Nội dung: (Gv chiếu câu hỏi thảo luận lên màn hình,

Hs quan sát, thảo luận và ghi chép nội dung thống nhất

trong nhóm)

Câu 1: Nguyên nhân nào đưa ếch ra khỏi giếng?Nhận xét

gì về không gian bên ngoài?

Câu 2: Thái độ và hành động của ếch khi đó như thế nào?

Tại sao ếch lại có thái độ và hành động như vậy?

Câu 3: Con ếch gặp chuyện gì và kết cục ra sao?

Hết thời gian

Các nhóm ổn định

GV: Sau đây cô xin mời bạn … sẽ lên điều khiển cho các

bạn báo cáo kết quả và cô sẽ là thư kí tổng hợp lại ý kiến

cho các em

Đại diện các nhóm lần lượt báo cáo -> nhóm khác bổ sung

Nhóm1

- Nguyên nhân: Mưa to, nước tràn bờ, đưa ếch ta ra ngoài.

->Không gian rộng mở

Nhóm2

- Hành động: Nghênh ngang, nhâng nháo, chẳng thèm để

ý

->Tính cách không đổi

Nhóm3

- Hậu quả: bị một con trâu giẫm bẹp

*Chỉ huy có thể hỏi thêm các nhóm câu hỏi liên quan

đến bài học:

?Theo bạn cái chết của ếch liệu có thể tránh bằng cách

nào?

?Bạn thử hình dung xem nếu thoát chết con ếch sẽ thay

đổi tính cách và nhận thức ntn?

GV nhận xét chung, biểu dương HS-> bổ sung

?Em có suy nghĩ gì về kết cục trên?

HS trả lời -> GV chốt

GV: Cái chết của ếch là kết quả tất yếu của những kẻ có

lối sống kiêu căng, hợm hĩnh, hiểu biết hạn hẹp nhưng lại

huênh hoang chủ quan, tự coi mình là nhất

Cơn mưa không phải là nguyên nhân gây nên cái chết của

ếch, nó chỉ là tác nhân giúp cho logic câu chuyện đưa ếch

=>Do tính kiêu ngạo chủ

quan->Kết cục bi thảm

đến một môi trường khác, ở nơi đó nếu ếch không tự biết

mình, ếch sẽ chết Vậy nếu không có cơn mưa ấy thì sao?

Thì cũng sẽ có cơn mưa khác hoặc tác giả sẽ sáng tạo ra

tình huống khác nhằm đặt ếch vào một bối cảnh rộng lớn

Đó là đặc điểm của một thể loại truyện dân gian mang đậm

màu sắc hư cấu như truyện ngụ ngôn

?

G

Bài học gì cần rút ra từ cách sống và cái chết của ếch ?

Nêu ý nghĩa của bài học đó?

GV chiếu

- Hoàn cảnh sống hạn hẹp sẽ ảnh hưởng đến nhận thức về

chính mình và thế giới xung quanh

- Không được chủ quan, kiêu ngạo, coi thường những đối

tượng xung quanh Kẻ chủ quan, kiêu ngạo dễ bị trả giá

đắt, thậm chí bằng tính mạng

- Phải biết hạn chế của mình và mở rộng tầm hiểu biết

bằng nhiều hình thức khác nhau

GV: Những bài học trên có ý nghĩa nhắc nhở và khuyên

bảo tất cả mọi người ở mọi lĩnh vực, nghề nghiệp, công

việc cụ thể ở nhiều h/cảnh khác nhau ý nghĩa của những

bài học mà truyện ngụ ngôn này nêu ra là rất rộng

Câu hỏi rèn KNS:

? Qua câu chuyện trên, em thấy trong cuộc sống chúng

ta cần phải rèn cho mình những KNS cần thiết nào?

- KN tự bảo vệ: Không ngừng học hỏi để biết tự bảo vệ

mình trước những điều nguy hiểm

- KN giao tiếp: Đi nhiều nơi để có dịp mở mang tầm hiểu

biết

-KN giao tiếp, ứng xử: Sống yêu thương, hoà thuận, có

văn hoá, chung sống hoà bình

- KN tự nhận thức :

+ biết mình, biết người

+ Rèn cho mình đức tính khiêm tốn ở bất cứ nơi đâu,bất

cứ hoàn cảnh nào

+ Nếu phải sống và học tập ở môi trường khó khăn, luôn

cố gắng, không được hài lòng với kiến thức của bản thân

GV: Có được KNS này các em được mọi người tôn trọng

và yêu quí

Bước 4 :

-Mục đích: HS khái quát những nội dung và nghệ thuật cơ

4 Tổng kết.

?

?

?

bản của bài

-PP: vấn đáp, trình bày

-Hình thành NL tự học, NL giải quyết VĐ, khái quát vđ

-Thời gian: 5’

- Cách thức tiến hành:

Khái quát nội dung văn bản?

- Mượn truyện con ếch để phê phán những kẻ hiểu biết

hạn hẹp mà huênh hoang

Chỉ ra nét đặc sắc về nghê thuật của văn bản?

- Xây dựng hình tượng gần gũi với đời sống

- Cách nói bằng ngụ ngôn, cách giáo huấn tự nhiên, đặc

sắc

- Cách kể bất ngờ, hài hước

GV chiếu ND, NT

Truyện phê phán điều gì? khuyên răn điều gì?

Đọc ghi nhớ trong SGK

- Phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh

hoang

- Khuyên nhủ người ta phải biết mở rộng tầm hiểu biết,

không được chủ quan kiêu ngạo

- Phải biết hạn chế của mình và phải biết mở rộng tầm hiểu

biết bằng nhiều hình thức khác nhau

Nêu ý nghĩa văn bản?

a.Nội dung:

b Nghệ thuật:

c Ghi nhớ( SGK)

* ý nghĩa

- Ngụ ý phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh hoang, đồng thời khuyên nhủ chúng ta phải mở rộng tầm hiểu biết, không chủ quan kiêu ngạo

* Củng cố

? Qua tiết học, em hãy nêu các bước tìm hiểu một tác phẩm truyện ngụ ngôn?

HS trình bày

GV chiếu các bước

Bước 1: Đọc văn bản, chú thích xác định tác giả, thể loại, xuất xứ của truyện.

Bước 2: Đọc – hiểu văn bản

- Đọc kĩ truyện, xác định nhân vật

- Xác định tình huống truyện.

- Liệt kê các sự việc chính.

- Xác định bố cục của văn bản và chỉ ra nội dung chính của mỗi phần.

- Phân tích nội dung thông qua trả lời các câu hỏi trong SGK và hệ thống câu hỏi của giáo

viên giao

- Rút ra ý nghĩa, bài học và nét đặc sắc về nghệ thuật trong cách kể chuyện của tác giả.

* Hướng dẫn về nhà

Nội dung 1: a.Tự học văn bản: Thầy bói xem voi

1 Xác định tác giả, xuất xứ,thể loại, PTBĐ

2 Xác định tình huống truyện của hai văn bản và nhân vật, đặc điểm của nhân vật trong mỗi văn bản

3 Liệt kê các sự việc chính của hai văn bản?

4 Xác định bố cục? Nội dung từng phần của mỗi văn bản

5 Phân tích văn bản theo hệ thống câu hỏi sau:

a Hãy nêu hoàn cảnh xem voi của các thầy? Cách các thầy xem voi và phán về voi như thế nào? Thái độ của các thầy bói khi phán về voi?

b Các thầy có nói đúng phần họ sờ hay không ? Tại sao các thầy lại nói không đúng về voi?

c Kết quả của sự việc xem voi? Nguyên nhân nào dẫn đến kết quả đó?

d Hãy rút ra bài học từ câu chuyện? Em có biết bài ca dao nào chế giễu thầy bói và những người xem bói hay không?

e Chỉ ra nét đặc sắc về nghệ thuật trong cách kể chuyện của tác giả?

6 Hoàn thành phiếu học tập sau:

- Hoàn cảnh xem voi:

- Cách các thầy xem voi:

- Cách các thầy phán về voi:

- Hậu quả:

- Nội dung

- Nghệ thuật:

- Bài học:

Nội dung 2: Phân công học sinh chuẩn bị phần luyện tập:

Dạng 1: Vẽ tranh mô tả truyện “Ếch ngồi đáy giếng” có thuyết minh (Tổ 1)

Dạng 2: Kể chuyện “Ếch ngồi đáy giếng” bằng một bài thơ (Tổ 2)

Dạng 3: Kể truyện “Ếch ngồi đáy giếng” theo một kết cục mới Để làm dạng bài này các em cần nắm thật chắc chắn các sự việc chính và tình huống nảy sinh câu chuyện (Tổ 3)

Dạng 4: Chuyển thể tác phẩm “Thầy bói xem voi” thành hoạt cảnh

Để thể hiện thành công hoạt cảnh, GV cử bạn Thành làm nhóm trưởng