tiểu luận quản lý nhà nước về du lịch

Lời mở đầuhttp://www.hocthue.net/ Thực hiện đờng lối đổi mới của Đảng và Nhà nớc, nền kinh tế của đất nớc ta đã có những bớc phát triển nhảy vọt với tốc độtăng tổng sản phẩm trong nớc G

Lời mở đầu

http://www.hocthue.net/

Thực hiện đờng lối đổi mới của Đảng và Nhà nớc, nền kinh

tế của đất nớc ta đã có những bớc phát triển nhảy vọt với tốc độtăng tổng sản phẩm trong nớc ( GDP ) bình quân 7%/năm, cơcấu ngành nghề ngày càng đa dạng, phong phú theo hớng côngnghiệp, dịch vụ Đặc biệt trong 15 năm đổi mới vừa qua, cácngành dịch vụ ở nớc ta đã có bớc phát triển đặc biệt và đónggóp đáng kể vào nền kinh tế.Trong cơ cấu các ngành dịch vụ,ngành du lịch ngày càng có vị trí và vai trò quan trọng, đặcbiệt khi Việt Nam thực hiện quá trình hội nhập nền kinh tế thếgiới, tham gia vào quá trình toàn cầu hoá kinh tế

Để ''Du lịch thực sự trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn'',một yêu cầu không thể thiếu đó là vai trò quản lý Nhà nớc về

Du lịch Bởi lẽ, thông qua quản lý Nhà nớc về Du lịch, Nhà nớc sẽ

định hớng cho du lịch phát triển về mọi mặt, khai thác lợi thếtối đa với mục tiêu đem lai lợi nhuận đóng góp ngày càng nhiềucho nền kinh tế Cùng với sự ra đời của Tổng cục du lịch năm

1992, hệ thống cơ quan quản lý Nhà nớc về du lịch đã đợchình thành đồng bộ ở nớc ta từ trung ơng đến địa phơng

Hệ thống cơ quan quản lý đó đã thực hiện tốt công tác quản lýNhà nớc trên lĩnh vực du lịch, thể hiện bằng việc tạo lập môi tr-ờng pháp lý về du lịch, xây dng các chơng trình phát triển du

lịch quy mô toàn quốc, ngành, địa phơng tổ chức thực hiệncác chơng trình du lịch, quản lý hệ thống doanh nghiệp hoạt

động du lịch, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động

du lịch, nâng cao vị thế du lịch Việt Nam trên trờng quốc tế

Sự phát triển và đóng góp của công tác quản lý Nhà nớc về dulịch trong việc phát triển ngành du lịch nớc ta trong thời gianvừa qua là rất quan trọng Tuy nhiên, trong tiến trình đổi mới,trớc những biến đổi sâu sắc trong cả nớc và thế giới, ngành dulịch nớc ta đang đứng trớc thời cơ và thách thức to lớn trongviệc phát triển

Để đáp ứng đợc những điều kiện đổi mới, công tác quản lýNhà nớc về du lịch phải không ngừng đợc hoàn thiện Đó chính

là lý do để tác giả chọn đề tài ''Quản lý Nhà nớc về du lịch

- Thực trạng và giải pháp'' làm đề tài nghiên cứu cho đề án

môn học Kinh tế du lịch

Nội dung của đề án đợc chia làm ba chơng:

Chơng I: Cơ sở lý luận chung về quản lý Nhà nớc và vai trò của

quản lý Nhà nớc về du lịch trong nền kinh tế thị trờng định ớng xã hội chủ nghĩa

h-Chơng II: Thực trạng công tác quản lý Nhà nớc về du lịch ở nớc

ta hiện nay

Chơng III: Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý

Nhà nớc về du lịch

Đây là một đề tài rộng và phức tạp, hơn nữa do khả năng vàthời gian có hạn nên không tranh khỏi những thiếu sót Rấtmong đợc sự góp ý và giúp đỡ của thày cô giáo và các bạn để

đề án đợc hoàn thiện hơn

Chơng I

Cơ sở lý luận về quản lý Nhà nớc và vai trò của quản lý Nhà nớc về du lịch

trong nền kinh tế thị trờng định hớng Xã hội chủ nghĩa

I Du lịch, vị trí và vai trò của ngành du lịch đối với nền kinh tế quốc dân.

1 Khái niệm về du lịch.

Ngành kinh tế du lịch đợc hình thành và phát triển từ khi xãhội loài ngời bớc vào quá trình phân công lao động lớn Lúc

đầu có thể là những hiện tợng riêng lẻ và cá biệt, sau đó trởthành một hiện tợng xã hội phổ biến và trở thành nhu cầukhông thể thiếu của con ngời

Trớc thực tế phát triển của du lịch, việc nghiên cứu, thảo luận

để đi đến thống nhất một số khái niệm cơ bản về du lịch,trong đó khái niệm du lịch là một đòi hỏi cần thiết Tuy nhiên

do hoàn cảnh khác nhau, dới góc độ nghiên cứu khác nhau, mỗingời có một cách hiểu về du lịch khác nhau

ở nớc ta, trong cuốn '' Du lịch và kinh doanh du lịch''(1), tiến

sĩ Trần Nhạn đã viết: '' Du lịch là quá trình hoạt động của conngời rời khỏi quê hơng đến một nơi khác với mục đích là đợcthẩm nhận những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc, độc

đáo và khác lạ với quê hơng, không nhằm mục đích sinh lời đợctính bằng đồng tiền''

Hiện nay, tổ chức du lịch thế giới WTO (Word Torismorganisation) đã thống nhất khái niệm du lịch phản ánh các mốiquan hệ có tính bản chất bên trong làm cơ sở cho việc nghiêncứu các xu hớng và quy luật phát triển của nó Theo đó '' Dulịch là tổng thể của những hiện tợng và những mối quan hệphát sinh do sự tác động qua lại khách du lịch, ngời kinh doanh

du lịch, chính quyền sở tại và cộng đồng dân c địa phơng

này đã nêu bật lên đợc mối quan hệ, tác động qua lại của cả hệthống con ngời, tổ chức thực hiện du lịch.

Nh vậy, du lịch đợc coi nh một quá trình mà ở đớ có sự gặpnhau giữa lợi ích tinh tần của khách du lịch và lợi ích kinh tếcủa ngời kinh doanh du lịch Nhu cầu của khách du lịch càngcao thì đòi hỏi của hệ thống tổ chức thực hiện, kinh doanh dulịch càng phải hoàn thiện

2 Vị trí và vai trò của ngành du lịch trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế ở n-

tế mũi nhọn của một số nớc, ngành ''công nghiệp không khói''.Hiện nay, ngành ''công nghiệp'' này chỉ đứng sau công nghiệpdầu khí và ô tô Đối với các nớc đang phát triển thì du lịch đợccoi là một trong những cứu cánh để vực dậy nền kinh tế ốmyếu của quốc gia

Nớc ta là một nớc đang phát triển, nền kinh tế trong nhữngnăm gần đây đã có nhiều bớc phát triển so với thời kỳ nhữngnăm 80 song so với một số nớc trong khu vực thì nền kinh tế

của chúng ta vẫn còn thấp kém bởi nớc ta phải trải qua hai cuộcchiến tranh lớn và hậu quả mà chúng để lại là một khó khănthách thức lớn đôí với nớc ta Khi đất nớc ta bớc vào thời kỳ đổimới, Đảng và Nhà nớc đã chủ trơng phát triển du lịch và coi dulịch nh một ngành kinh tế thực sự.

Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp đóng vai trò quantrong trong việc thúc đẩy nền kinh tế nớc ta phát triển Nhữnglợi ích mà ngành du lịch nói riêng cũng nh ngành dịch vụ nóichung đem lại rất to lớn Nhận thức đợc tầm quan trọng của dulịch, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nớc ta đã đặcbiệt quan tâm đến việc định hớng và phát triển nhằm đa dulịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nớc thểhiện ở những chơng trình phát triển du lịch, gắn phát triển

du lịch với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc,gắn phát triển du lịch với bảo vệ và hoàn thiện môi trờng Biểuhiện cụ thể của những nhính sách đó là chơng trình hành

động quốc gia về du lịch:'' Việt Nam - điểm đến của thiênniên kỷ mới'' Vì vậy tại đại hội Đảng IX, Đảng và Nhà nớc ta đãkhẳng định phát triển du lịch gắn liền với tăng cờng quản lýNhà nớc, làm cho du lịch phát triển đúng định hớng xã hội chủnghĩa, có nghĩa là làm sao cho du lịch thực sự là cơ hội của

đông đảo quần chúng nhân dân

II Sự cần thiết của quản lý Nhà nớc về du lịch.

1 Khái niệm quản lý Nhà nớc và quản lý Nhà nớc về du lịch.

Kể từ khi xã hội phân chia giai cấp, Nhà nớc xuất hiện thìquản lý Nhà nớc cũng xuất hiện Nhà nớc nào cũng có chức năngquản lý đất nớc, đảm bảo sự an toàn quốc gia và quản lý kinh

tế vĩ mô Tuy nhiên vai trò kinh tế của Nhà nớc trong mỗi giai

đoạn lịch sử không giống nhau Vậy thế nào gọi là quản lý?Thuật ngữ quản lý có thể hiểu là công tác phối hợp có hiệu quảcác hoạt động của những ngời cộng sự khác cùng chung một tổchức Tuy nhiên theo quan điểm chung nhất thì: '' Quản lý là sựtác động của chủ thể quản lý lên đối tợng quản lý nhằm đật đ-

ợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trờng.Dựa trên khái niệm quản lý, ta có thể hiểu: Quản lý Nhà nớc

về kinh tế hay còn gọi là quản lý hành chính kinh tế là sự tác

động của Nhà nớc đối với toàn bộ nền kinh tế bằng quyền lựccủa Nhà nớc thông qua các công cụ nh: pháp luật, chính sách,chơng trình phát triển kinh tế, làm cho các thành phần kinh tếphát triển theo một trật tự, quỹ đạo nhất định với mục tiêu pháttriển tối đa các nguồn lực trong và ngoài nớc nhằm phát triểnkinh tế

Du lịch là một ngành kinh tế tơng đối mới mẻ đối với các nớc

đang phát triển, đặc biệt là đối với nớc ta Tuy vậy đây là mộtngành kinh doanh dịch vụ mang tính chiến lợc trong giai đoạnphát triển của đất nớc Do vậy, quản lý Nhà nớc về du lịch là

hết sức cần thiết Bởi vì quản lý Nhà nớc về du lịch chính làlàm cho du lịch phát triển đúng định hớng xã hội chủ nghĩa,phát huy mọi tiềm năng du lịch, thu hút ngày càng nhiều khách

du lịch đóng góp vào ngân sách Nhà nớc

Quản lý Nhà nớc về du lịch là quá trình tác động của Nhà nớc

đến du lịch thông qua hệ thống chính sách pháp luật với mụctiêu phát triển du lịch đúng định hớng của Nhà nớc tạo nên trật

tự trong hoạt động du lịch, làm cho du lịch thực sự là mộtngành kinh tế mũi nhọn Đối tợng của quản lý đó chính là hoạt

động du lịch, cơ quan tổ chức hoạt động du lịch và cả chínhcác du khách

2 Sự cần thiết của quản lý Nhà nớc về du lịch.

2.1_ Đối với nền kinh tế thị trờng ở nớc ta.

Thực tế chỉ ra rằng, mọi nền kinh tế đều cần có sự quản lýcủa Nhà nớc Song do tính đa dạng của thực tiễn ở các nớc làkhác nhau, do đó, việc quản lý Nhà nớc ở mỗi nền kinh tế, mỗiquốc gia là không giống nhau Thực tế cho thấy, nền kinh tếmuốn phát triển nhanh đòi hỏi đất nớc phải có cơ sở hạ tầng(phục vụ sản xuất và đời sống) hiện đại, lĩch vực mà ngoàiNhà nớc ra không ai đảm nhiệm đợc Cho nên ngời ta ngày càng

ý thức rõ kinh tế phát triển ngày càng cao, xã hội hoá sản xuấtngày càng mở rộng, thị trờng ngày càng phát triển, càng cần có

sự quản lý của Nhà nớc về kinh tế

ở nớc ta, trong quá trình xây dựng nền kinh tế hàng hoánhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng định hớng xãhội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nớc Bên cạnh lập trờng củachủ nghĩa Mac - Lênin và t tởng Hồ Chí Minh, Một yêu cầu đặt

ra là chúng ta phải biết tiếp thu những tinh hoa văn hoá củanhân loại Đặc biệt là những t tởng, học thuyết về kinh tế thịtrờng, một vấn đề hết sức mới mẻ ở nớc ta

Do xu hớng hội nhập nền kinh tế của nớc ta vào nền kinh tếthế giới, mở rộng hợp tác, giao lu quốc tế Cho nên Nhà nớc co vaitrò quan trọng trong việc ổn định môi trờng chính trị, xã hội,tạo cơ hội tốt cho nền kinh tế phát triển, thu hút đầu t nớcngoài Mặt khác, do định hớng phát triển kinh tế nớc ta là pháttriển kinh tế thị trờng có sự quản lý vĩ mô của Nhà nớc, cho nên

sự quản lý Nhà nớc đối với nền kinh tế là tất yếu khách quan.Chỉ có Nhà nớc mới co đủ sức mạnh và cơ sở vật chất để thựchiện chức năng quản lý nền kinh tế

2.2_ Đối với ngành du lịch.

Ngành kinh doanh du lịch giống nh một cơ thể sống và luôn

đòi hỏi sự quản lý sáng tạo để duy trì và phát triển Việcthành công hay thất bại của ngành du lịch cũng nh nhu cầu nềnkinh tế của một nớc phụ thuộc hoàn toàn vào việc xây dựngmột cách sáng tạo những chính sách thích hợp với điều kiện vàtrình độ phát triển của một đất nớc Do vậy, vấn đề quản lýNhà nớc đối với du lịch là một vấn đề cần thiết đợc đặt lên

hàng đầu Hơn nữa, du lịch mới trong giai đoạn đầu pháttriển, còn gặp nhiều khó khăn và thách thức lớn do vậy cần có

sự tham gia chỉ đạo và định hớng của Nhà nớc để du lịch pháttriển Vì vậy, quản lý du lịch trong nền kinh tế thị trờng củaNhà nớc là cần thiết và khách quan:

- Một mặt do những khuyết tật và hạn chế của cơ chế thị ờng gây nên, mặt khác, do Nhà nớc đóng vai trò chủ đạo trongnền kinh tế, thể hiện ở việc định hớng phát triển kinh tế xã hộinói chung cũng nh ngành kinh tế du lịch nói riêng trong từngthời kỳ

tr Để giải quyết các mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trờng,duy trì sự ổn định cũng nh thúc đẩy tăng trởng và phát triểnkinh tế

- Tạo ra sự thống nhất trong tổ chức và phối hợp các hoạt độngcủa cơ quan quản lý Nhà nớc về du lịch Đồng thời giúp cho việckhai thác các thế mạnh của từng vùng, từng địa phơng đạt kếtquả Hơn nữa, phát huy lợi thế so sánh của quốc gia trong pháttriển du lịch quốc tế

- Du lịch là một ngành kinh tế mũi nhon của nớc ta Nó liênquan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau do vậy cần

có sự quản lý của Nhà nớc để điều hoà mối quan hệ giữa dulịch với các ngành, các lĩnh vực liên quan

Tóm lại, khi nền kinh tế của đất nớc cần đến sự quản lý củaNhà nớc thì công tác quản lý đối với một ngành trong nền kinh

tế là tất yếu khách quan

3 Chức năng và nội dung của quản lý Nhà nớc về du lịch.

3.1_ Chức năng quản lý.

a_ Chức năng hoạch định.

- Nhà nớc thực hiện chức năng hoạch định để định hớng hoạt

động du lịch, xác lập các chơng trình, các dự án, cụ thể hoácác chiến lợc, đặc biệt là các lộ trình hội nhập khu vực và quốctế

- Thiết lập khuôn khổ pháp lý thông qua việc ban hành và tổchức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về du lịch, tạo

ra môi trờng pháp lý cho hoạt động du lịch

- Chức năng hoạch định giúp cho các doanh nghiệp du lịch cóphơng hớng hình thành các phơng án chiến lợc, kế hoạch kinhdoanh Nó vừa giúp tạo lập môi trờng kinh doanh vừa cho phépNhà nớc có thể kiểm soáthoạt động của cacs doanh nghiệp vàcác chủ kinh doanh du lịch trên thị trờng

b_ Chức năng tổ chức và phối hợp.

- Nhà nớc bằng việc tạo lập các cơ quan và hệ thống tổ chứcquản lý về du lịch, sử dụng bộ máy này để hoạch đinh cácchiến lợc, quy hoạch, các chính sách,các văn bản quy phạm phápluật đồng thời thực hiện những vấn đề thuộc về quản lý Nhà

nớc nhằm đa chính sách phù hợp về du lịch và thực tiễn, biếnquy hoạch, kế hoạch thành hiện thực, tạo điều kiện cho du lịchphát triển.

- Hình thành cơ chế phối hợp hữu hiệu giữa cơ quan quản lýNhà nớc về du lịch với các cấp trong hệ thống quản lý du lịchcủa trung ơng, tỉnh ( thành phố), quận (huyện, thị xã)

- Trong lĩnh vực du lịch quốc tế, chức năng này đợc thể hiện

ở sự phối hợp giữa các quốc gia có quan hệ song phơng hoặctrong cùng một khối kinh tế, thơng mại du lịch trong nỗ lựcnhằm đa dạng hoá đa phơng thức quan hệ hợp tác quốc tếtrong du lịch đạt tới các mục tiêu và đảm bảo thực hiện cáccam kết đã ký

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dỡng và phát triểnnguồn nhân lực du lịch, nghiên cứu ứng dụng khoa học côngnghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch , môi trờng, giữ gìn và pháthuy bản sắc văn hoá, thuần phong mỹ tục của dân tộc tronghoạt động du lịch

c_ Chức năng điều tiết các hoạt động du lịch và can thiệp thị trờng.

- Nhà nớc hớng dẫn, kích thích các doanh nghiệp du lịch hoạt

động theo định hớng đã vạch ra Can thiệp, điều tiết thị trờngkhi cần thiết đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô

- Nhà nớc sử dụng nhiều công cụ, biện pháp khác nhau để

điều tiết, can thiệp thị trờng và hoạt động kinh doanh du lịch,

xử lý đúng đắn mẫu các quan hệ trao đổi

- Nhà nớc hỗ trợ cho các doanh nghiệp về thông tin, tài chính,kết cấu hạ tầng của thị trờng và bảo vệ kinh tế Nhà nớc đúngpháp luật nhằm chống thất thoát, đảm bảo sinh lợi và tăng thucho nhân sách Nhà nớc

d_ Chức năng kiểm soát.

- Giám sát hoạt động của mọi chủ thể kinh doanh du lịch cũng

nh chế độ quản lý của các chủ thể đó Cấp và thu hồi giấyphép, giấy hoạt động trong hoạt động du lịch

- Phát hiện những lệch lạc, nguy cơ chệch hớng hoặc vi phạppháp luật và những quy định của Nhà nớc

- Kiểm tra đánh giá sức mạnh của hệ thống tổ chức quản lý

du lịch của Nhà nớc cũng nh năng lực của đội ngũ cán bộ côngchức quản lý Nhà nớc về du lịch

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dỡng và phát triểnnguồn nhân lực du lịch, nghiên cứu, ứng dụng khoa học côngnghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch, môi trờng, giữ gìn và pháthuy bản sắc văn hoá, thuần phong mỹ tục của dân tộc

3.1_ Nội dung quản lý Nhà nớc về du lịch

Tại điều 41 của pháp lệnh về du lịch có quy định nội dungquản lý Nhà nớc về du lịch nh sau:

- Ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật

về du lịch

- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lợc, quy hoạch, kếhoạch và chính sách phát triển du lịch

- Quy định về tổ chức bộ máy quản lý Nhà nớc về du lịch,

về việc phối hợp của các cơ quan Nhà nớc trong việc quản lýNhà nớc về du lịch

- Tổ chức và quản lý công tác xúc tiến và hợp tác quốc tế về

du lịch

- Cấp, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thực tế đã chỉ rõ, hoạt động du lịch trong cơ chế thị trờngcũng nh trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hôị chủnghĩa ở nớc ta hiện nay rất cần đến sự điều hành, quản lý củaNhà nớc đặc biệt trong xu thế toàn cầu hoá, khu vực hoá củahoạt động du lịch, việc hợp tác, liên kết luôn đi liền với cạnhtranh đòi hỏi mỗi nớc phải có chiến lợc phát triển tổng thể dulịch Xuất phát từ điều kiện của mình, mỗi nớc phải vừa biếtphát huy đặc thù, huy động nội lực để tăng khả năng hấp dẫnkhách du lịch, vừa phù hợp với thông lệ quốc tế, tranh thủ đợc

điều kiện bên ngoài để có điều kiện hội nhập Đây là vấn đềthuộc quyền Nhà nớc và cũng là trách nhiệm của Nhà nớc trongphát triển du lịch

Chơng II Thực trạng công tác quản lý Nhà nớc về du lịch ở

nớc ta hiện nay

I Khái quát chung về sự ra đời Tổng cục du lịch - cơ quan quản lý Nhà nớc về du lịch.

1 Sự ra đời của Tổng cục du lịch

Tính đến nay ngành du lịch Việt Nam đã có hơn 40 nămhình thành và phát triển Nghị định 26/CP ngày 09/07/1960của Hội đồng chính phủ, Công ty du lịch Việt Nam đầu tiên đ-

ợc thành lập là mốc đánh dấu sự ra đời của ngành du lịch ViệtNam Là một công ty trực thuộc Bộ ngoại thơng nhng nhiệm vụcủa công ty du lịch đầu tiên là phục vụ cho các đoàn khách của

Đảng và Chính phủ Tổ chức du lịch đầu tiên của Việt Nam ra

đời với cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn, lạc hậu, đội ngũ côngnhân viên it ỏi về số lợng, non kém về nghiệp vụ nên gặpnhiều khó khăn trong công tác phục vụ và đón tiếp khách Nhngvới tráh nhiệm và lòng nhiệt tình, với tính cần cù vốn có của 112cán bộ nhân viên đầu tiên của ngành du lịch Việt Nam đã hoànthành nhiệm vụ đợc giao Về ý nghĩa, tổ chức này đã đặtnền móng cho sự hình thành một ngành kinh tế mới mẻ ở nớc ta

Do lợng khách ngày một tăng và nhu cầu tham quan, du lịch

ra nớc ngoài xuất hiện đòi hỏi ngành du lịch phải không ngừng

đầu t về mọi mặt nhằm giảm bớt nhứng khó khăn về tài chính.Trớc sự phát triển không ngừng về mọi mặt của ngành du lịch,một đòi hỏi thực tiễn là phải có một cơ quan có đủ thẩmquyền và chức năng quản lý du lịch Với sự đầu t lớn mạnh vềcơ sở vật chất, quyền hạn, chức năng quản lý mở rộng, giai

đoạn này Tổng cục du lịch Việt Nam trực tiếp quản lý trên 30công ty du lịch trong cả nớc cùng với hàng trăm khách sạn, nhàhàng, biệt thự, hàng ngàn phơng tiện, hàng vạn cán bộ côngnhân viên có trình độ và kinh nghiêm để phục vụ khách dulịch trong và ngoài nớc Tình hình hoạt động kinh doanh dulịch ngày một phong phú đa dạng và là một lĩnh vực khôngthể thiếu đợc trong ngành du lịch

Do trực thuộc một bộ, không mang tính kinh tế, cha đợc sựchỉ đạo phù hợp về mặt chuyên môn và đặc biệt còn non vềmặt hoạt động kinh doanh, nhiều công ty lâm vào tình trạngthua lỗ, vi phạm quy chế, pháp luật, gây thiệt hại không nhỏ chonền kinh tế nớc nhà Bên cạnh đó còn phải kể đến công tácquản lý cha sát với thực tế, chuyên môn do trình độ thấp kémnên sản phẩm du lịch khá đơn điệu, chất lợng thấp Bản chấtcủa du lịch không chỉ là một ngành kinh tế nên công tác tổchức, quản lý còn một số vớng mắc nhất định, hiệu quả củahoạt động du lịch cha đồng bộ

2 Bộ máy quản lý của Tổng cục du lịch.

Xuất phát từ mục tiêu, phơng hớng phát triển của mỗi quốc gia,

từ chức năng nhiệm vụ của ngành du lịch mà mỗi quốc gia thiếtlập một hệ thống cơ quan quản lý Nhà nớc tơng ứng nhằm đảmbảo hiệu lực quản lý và sự linh hoạt Các nớc trên thế giới vàtrong khu vực châu á - Thái Bình Dơng lựa chọn những môhình tổ chức hệ thống cơ quan quản lý Nhà nớc khác nhau

ở nớc ta, bộ máy quản lý hành chính Nhà nớc về du lịch cấpTrung ơng hiện nay ở nớc ta là Tổng cục du lịch, dới Tổng cục

du lịch là các Sở du lịch và Sở thơng mại du lịch

Tổng cục du lịch là một cơ quan độc lập trực thuộc chínhphủ Tại điều 1 Nghị định 53/CP đã quy định cơ cấu tổ chứccủa Tổng cục du lịch nh sau:

Chính phủ

Tỉnh ,Thành

phố

Tổng cục dulịch

- Các tổ chức giúp Tổng cục du lịch thực hiện chức năngquản lý Nhà nớc về du lịch.

- Tổng số các đơn vị giúp Tổng cục trởng thực hiện chứcnăng quản lý Nhà nớc về du lịch là 7 đơn vị gồm 6 vụ và 2 cơquan ngang vụ là văn phòng Tổng cục và thanh tra Tổng cục

Vụ du lịch và khách sạn ở Nghị định 20/CP đợc tách ra thànhhai vụ riêng biệt là Vụ lữ hành và Vụ khách sạn

Tại điều 4 của Nghị định 20/CP đã quy định: '' Tổngcục trởng Tổng cục du lịch chịu trách nhiệm trớc Thủ tớngchính phủ điều hành hoạt động của Tổng cục du lịch CácTổng cục phó do Tổng cục trởng phân công công tác và chịutrách nhiệm về công việc đợc phân trớc Tổng cục trởng Tổngcục trởng và các Tổng cục phó do Thủ tớng chính phủ bổnhiệm và miễn nhiệm''

3 Chức năng quản lý của Tổng cục du lịch.

Điều 1 của Nghị định 20/CP ngày 27/12/1992 quy định: ''Tổng cục du lịch là cơ quan thuộc chính phủ, thực hiện chứcnăng quản lý Nhà nớc đối với các hoạt động du lịch trong phạm

vi cả nớc Bao gồm: hoạt động về du lịch của các thành phầnkinh tế, cơ quan, đoàn thể, tổ chức xã hội, công dân Việt Nam

Tại điều 43 của pháp lệnh du lịch ngày 20/12/1999 quy

định:'' Tổng cục du lịch là cơ quan thuộc chính phủ, chịutrách nhiệm trớc chính phủ, thực hiện chức năng quản lý Nhà n-

ớc về du lịch''

II Thực trạng công tác quản lý Nhà nớc về du lịch ở nớc ta.

1 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật.

Để quản lý đợc các hoạt động kinh tế xã hội của đất nớc, Nhànớc phải sử dụng các công cụ quản lý Một trong những công cụhữu hiện nhất của Nhà nớc là ban hành pháp luật vì pháp luậttạo ra môi trờng pháp lý để điều chính các hoạt động quản lý,hoạt động kinh doanh du lịch, ghi nhận quyền hạn và tráchnhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc kinhdoanh và phát triển du lịch Với công cụ pháp lý, Nhà nớc sẽ điềuchỉnh vĩ mô hoạt động du lịch Pháp luật cũng là kênh quantrọng để đa những chủ trơng chính sách của Đảng và pháttriển du lịch ở nớc ta vào cuộc sống

Các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực du lịch đã baoquát đợc những vấn đề cấp bách và thời sự của hoạt động kinhdoanh du lịch Về quan hệ quốc tế, Những văn bản quy phạmpháp luật về du lịch cũng đã tạo ra sự tin tởng yên tâm của bạn

bè quốc tế đến với Việt Nam tham gia hợp tác vào lĩnh vực kinh

tế, du lịch

Nhìn chung các công tác ban hành và thực hiện các văn bảnquy phạm pháp luật du lịch trong thời gian qua là hợp lý, cầnthiết và đạt đợc kết quả to lớn, thể hiện ở lợt khách, cơ sở vậtchất, đội ngũ lao động đều co bớc phát triển nhanh chóng và

đáng ghi nhận Tuy nhiên bên cạnh đó còn bộc lộ những hạnchế cần đợc giải quyết

2 Công tác tổ chức bộ máy quản lý du lịch và việc phối hợp các cơ quan quản lý Nhà nớc về du lịch.

Du lịch đợc coi là một ngành kinh tế tổng hợp, có liên quan

đến nhiều ngành kinh tế Do đó công tác quản lý du lịch làphải làm sao phối hợp đợc với các ngành, các cấp liên quan đếnngành du lịch nhằm đa du lịch pháp triển cùng với sự phát triểncủa nền kinh tế Bộ máy quản lý Nhà nớc về du lịch từ Trung -

ơng đến địa phơng đang dần đợc hoàn thiện và phát huychức năng quản lý Nhà nớc về du lịch

Tổng cục du lịch - cơ quan quản lý Nhà nớc về du lịch đợcthành lập đã góp phần vào công tác chỉ đạo, phối hợp thực hiện

kế hoạch quy hoạch, phát triển du lịch Từ khi thành lập đếnnay, Tổng cục du lịch, các Sở du lịch và Sở thơng mại - Du lịch

đã từng bớc tăng cờng hiệu lực quản lý của mình đối với hoạt

động du lịch: rà soát, cấp giấy phép kinh doanh, đặc biệt làlĩnh vực kinh doanh lữ hành quốc tế

Bên cạnh đó, cùng với các sở địa phơng, Tổng cục du lịch đã

hoạch du lịch đều đặn cho các Sở du lịch điều chỉnh, sửa

đổi bổ sung các chính sách cho phù hợp với điều kiện của từng

địa phơng, từng doanh nghiệp Đây là bớc cố gắng của Tổngcục Du lịch, cũng nh của các sở Du lịch trong quản lý thông tinhai chiều từ Tổng cục Du lịch tới các doanh nghiệp và ngợc lại

3 Quản lý Nhà nớc đối với các doanh nghiệp.

'' Doanh nghiệp du lịch là tổ chức kinh doanh một hoặc một

số dịch vụ du lịch có t cách pháp nhân, hạch toán kinh tế độclập và hoạt động theo pháp luật''

Trong hệ thống doanh nghiệp du lịch, bên cạnh phân loạidoanh nghiệp theo hình thức sở hữu, theo quy mô nh cácngành kinh tế khác thì theo các bộ phân cấu thành trong hệthống kinh doanh du lịch, hệ thống các doanh nghịêp du lịch

đợc phân thành: doanh nghiệp lữ hành, doanh nghiệp kháchsạn, doanh nghiệp vận chuyển khách du lịch, và cũng theocác quan niêm về doanh nghiệp nêu trên, đồng thời dựa trên cơ

sở pháp lệnh du lịch Việt Nam hiên hành, các loại doanh nghiệp

đó có thể đợc hiểu:

- Doanh nghiệp lữ hành: làm nhiêm vụ giao dịch ký kết với các

tổ chức kinh doanh du lịch trong và ngoài nớc để xây dựng vàthực hiện các chơng trình du lịch bán cho khách du lịch

- Doanh nghiệp khách sạn: làm nhiệm vụ tổ chức, đón tiếp,phục vụ việc lu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, bán hàng chokhách du lịch

- Doanh nghiệp vân chuyển khách du lịch: đợc thành lậpnhằm mục đích sinh lời bằng việc kinh doanh dịch vụ, vânchuyển thông qua các phơng tiện vận chuyển, phục vụ các ch-

ơng trình du lịch của khách

Ngoài các loại hình doanh nghiệp trên, trong hệ thống cácdoang nghiệp du lịch còn có các loại hình doanh nghiệp dulịch khác cung ứng các dịch vụ nh: tuyên truyền, quảng cáo dulịch; t vấn, đầu t du lịch; cung ứng các hoạt động giải trí

Các công tác quản lý Nhà nớc đối với các loại hình doanhnghiệp du lịch chủ yếu tập trung vào việc ban hành các vănbản quản lý, quy chế, quy định, tạo môi trờng pháp lý thôngthoáng cho các doanh nghiệp du lịch hoạt động; kiểm tra việckinh doanh, hoạt động của các doanh nghiệp; cấp, đình chỉ,thu hồi giấy phép kinh doanh du lịch

Hiện nay, văn bản quản lý Nhà nớc đối với các doanh nghiệp

du lịch nói chung đợc thực hiện theo nghị định số 09/CP ngày05/02/1994 của Thủ tớng chính phủ về tổ chức và quản lý cácdoanh nghiệp du lịch Thông t số 715/TCDL ngày 09/07/1994của Tổng cục du lịch hớng hẫn thực hiện nghị định 09/CP Đây

là văn bản cao nhất của Nhà nớc về quản lý các doanh nghiệp

du lịch

4 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch và chiến lợc phát triển du lịch.

Từ năm 1992, sau khi đợc thành lập, Tổng cục du lịch dới sựlãnh đạo của chính phủ đã bắt tay vào xây dựng quy hoạch, kếhoạch và chiến lợc phát triển du lịch Việt Nam trong từng giai

đoạn cụ thể Đến tháng 8/1994, bản quy hoạch tổng thể pháttriển du lịch Việt Nam giai đoạn 1995 - 2010 đã đợc Tổng cục

du lịch hoàn tất và đợc Thủ tớng chính phủ phê duyệt theoquyết định số 307/TT ngày 25/05/1995

Có thể nói trong những năm qua việc thực hiện quản lý Nhànớc đối với công tác quy hoạch, kế hoạch của ngành du lịch đã

đợc triển khai mạnh mẽ và có kết quả Những nội dung và kếtquả nghiên cứu, quy hoạch của ngành đã đóng góp tích cực vàoviệc xây dựng chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của đất nớc ta

và mỗi địa phơng Mặt khác, quy hoạch du lịch cũng có cơ sởgiúp cho ngành trong công tác chỉ đạo, quản lý, xây dựng các

kế hoạch phát triển du lịch của cả nớc, đồng thời phối hợp với các

bộ, ngành, địa phơng trong việc quản lý thực hiện quy hoạchtạo điều kiện cho du lịch phát triển

5 Quản lý Nhà nớc đối với công tác đào tạo, bồi dỡng nguồn nhân lực cho ngành du lịch.

Do tình hình phát triển nhanh của các doanh nghiệp trongngành du lịch đã thu hút đợc một lực lợng lao động trực tiếpkhá lớn Năm 1993, cả nớc có 43.210 lao động trực tiếp trongngành du lịch, năm 1997 đã lên đến 150.000 lao động và năm

2001 là 200.000 lao động Tuy nhiên chất lợng cha đáp ứng đợc