Đề cương ôn tập môn LLChung

Để thực hiện quyền lực quản lý xã hội, nhà nước phải có một tầng lớp người chuyên làmnhiệm vụ quản lý, lớp người này được tổ chức thành các cơ quan nhà nước và hình thành một bộmáy đại d

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP LÝ LUẬN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Phần I: Lý luận chung về nhà nước

Câu 1: Bản chất, đặc trưng, vai trò của nhà nước.

I Bản chất nhà nước:

- Các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác khẳng định: nhà nước, xét về bản chất, trước hết làmột bộ máy trấn áp đặc biệt của giai cấp này đối với giai cấp khác, là bộ máy duy trì sự thống trịgiai cấp

- Tính giai cấp:

Trong xã hội có giai cấp đối kháng, sự thống trị của giai cấp này đối với giai cấp khác thểhiện trên 3 mặt: kinh tế, chính trị, tư tưởng

Muốn đạt được hiệu quả thống trị, giai cấp thống trị sử dụng nhà nước như là một công

cụ sắc bén nhất, thông qua nhà nước, quyền lực kinh tế đủ sức mạnh để duy trì quan hệ bóc lột

Có trong tay công cụ nhà nước, giai cấp chiếm ưu thế về kinh tế bảo vệ quyền sở hữu của mình,đàn áp được sự phản kháng của giai cấp bị bóc lột Trở thành giai cấp thống trị về chính trị

Thông qua nhà nước giai cấp thống trị tổ chức và thực hiện quyền lực chính trị của mình.Hợp pháp hóa ý chí của giai cấp mình thành ý chí của nhà nước, buộc các giai cấp khác phải tuântheo trật tự phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị

Nắm quyền lực kinh tế và chính trị bằng con đường nhà nước, giai cấp thống trị xây dựng

hệ thống tư tưởng giai cấp mình thành hệ tư tưởng thống trị xã hội buộc các giai cấp khác lệthuộc về tư tưởng

Nhà nước mang bản chất giai cấp sâu sắc vì nó củng cố và bảo vệ lợi ích của giai cấpthống trị

Ví dụ: Nhà nước chiếm hữu nô lệ, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản: nhà nước cóđặc điểm chung là bộ máy đặc biệt duy trì sự thống trị về chính trị, kinh tế, tư tưởng của thiểu sốđối với đông đảo quần chúng lao động, thực hiện chuyên chính của giai cấp bóc lột

Nhà nước XHCN là bộ máy củng cố địa vị thống trị và bảo vệ lợi ích của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động, đảm bảo sự thống trị của đa số đối với thiểu số

+ Nhà nước giải quyết mọi vấn đề nảy sinh trong xã hội, đảm bảo các giá trị xã hội

đã đạt được, bảo đảm xã hội trật tự, ổn định và phát triển, thực hiện chức năng này hoặc chứcnăng khác phù hợp yêu cầu của xã hội, cũng đảm bảo lợi ích nhất định của các giai cấp trongchừng mực lợi ích đó không đối lập găy gắt với lợi ích giai cấp thống trị

* Trong bản chất nhà nước, tính giai cấp và xã hội của nhà nước luôn luôn thống nhất vớinhau

-Trong các nhà nước khác nhau hoặc trong cùng một nhà nước, ở những giai đoạn pháttriển khác nhau, tùy thuộc vào các yếu tố khách quan (tương quan lực lượng giai cấp, đảngphái ) và các yếu tố chủ quan (quan điểm, nhận thức, trình độ văn hóa ) bản chất nhà nướcđược thể hiện khác nhau

Ví dụ: Trong nhà nước Việt Nam, trong điệu kiện đổi mới đất nước, kinh tế phát triển, đờisống nhân dân nâng cao, nhà nước quan tâm thực hiện các chính sách xã hội nhiều hơn so vớithời kỳ chiến tranh, thời kỳ bao cấp, chính sách đối với thương binh, liệt sỹ, xóa đói, giảmnghèo

II Đặc trưng nhà nước.

- Đặc trưng nhà nước cho phép phân biệt nhà nước với tổ chức của xã hội thị tộc bộ lạc;phân biệt với tổ chức chính trị xã hội khác

- Đặc trưng nhà nước thể hiện vai trò, vị trí trung tâm của nhà nước trong hệ thống chínhtrị

5 đặc trưng:

1 Nhà nước thiết lập một quyền lực công cộng đặc biệt không còn hòa nhập với dân cưtrong chế độ thị tộc nữa mà hầu như tách rời khỏi xã hội Quyền lực công cộng này là quyền lựcchung Chủ thể là giai cấp thống trị chính trị, xã hội

Để thực hiện quyền lực quản lý xã hội, nhà nước phải có một tầng lớp người chuyên làmnhiệm vụ quản lý, lớp người này được tổ chức thành các cơ quan nhà nước và hình thành một bộmáy đại diện cho quyền lực chính trị có sức mạnh cưỡng chế duy trì địa vị giai cấp thống trị, bắtgiai cấp khác phục tùng theo ý chí của giai cấp thống trị

2 Nhà nước phân chia dân cư theo các đơn vị hành chính lãnh thổ không phụ thuộc vàochính kiến, nghề nghiệp, huyết thống, giới tính Việc phân chia này quyết định phạm vi tácđộng của nhà nước trên quy mô rộng lớn nhất và dẫn đến hình thành cơ quan quản lý trong bộmáy nhà nước Không một tổ chức xã hội nào trong xã hội có giai cấp lại không có lãnh thổ riêngcủa mình

Lãnh thổ là dấu hiệu đặc trưng của nhà nước Nhà nước thực thi quyền lực trên phạm vitoàn lãnh thổ Mỗi nhà nước có một lãnh thổ riêng, trên lãnh thổ ấy lại phân thành các đơn vịhành chính như tỉnh, quận, huyện, xã, Dấu hiệu lãnh thổ xuất hiện dấu hiệu quốc tịch

3 Nhà nước có chủ quyền quốc gia: Nhà nước là một tổ chức quyền lực có chủ quyền.Chủ quyền quốc gia mang nội dung chính trị pháp lý thể hiện ở quyền tự quyết của nhà nước vềchính sách đối nội và đối ngoại không phụ thuộc yếu tố bên ngoài

Chủ quyền quốc gia có tính tối cao, không tách rời nhà nước Thể hiện quyền lực nhànước có hiệu lực trên toàn đất nước, đối với tất cả dân cư và tổ chức xã hội, không trừ một ai

4 Nhà nước ban hành pháp luật và thực hiện sự quản lý bắt buộc đối với mọi công dân

Là lực lượng đại diện xã hội, có phương tiện cưỡng chế Nhà nước thực hiện sự quản lý củamình đối với công dân của đất nước Các quy định của nhà nước đối với công dân thể hiện trongpháp luật do nhà nước ban hành Mối quan hệ nhà nước và pháp luật: Không thể có nhà nước màthiếu pháp luật và ngược lại Trong xã hội chỉ nhà nước có quyền ban hành pháp luật, các tổ chứckhác không có quyền này và chính nhà nước bảo đảm cho pháp luật được thực thi trong cuộcsống

5 Nhà nước quy định và thực hiện thu các loại thuế dưới hình thức bắt buộc: quyết định

và thực hiện thu thuế để bổ sung nguồn ngân sách nhà nước, làm kinh phí xây dựng và duy trì cơ

sở vật chất kỹ thuật, trả lương cho cán bộ công chức Dưới góc độ thuế nhà nước gắn chặt với xãhội và dân chứ không tách rời Cần phải xây dựng một chính sách thuế đúng đắn, công bằng vàhợp lý, đơn giản,tiện lợi

- Định nghĩa nhà nước: Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có bộmáy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện chức năng quản lý xã hội nhằm thể hiện vàbảo vệ trước hết lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội có giai cấp đối kháng, của giai cấp

công nhân và nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản trong xã hội xã hội chủnghĩa.

III Vai trò của nhà nước:

1 Nhà nước và kinh tế.

- Nhà nước được quy định bởi kinh tế, do điều kiện kinh tế quyết định Từ sự xuất hiệncủa nhà nước, bản chất, chức năng, hình thức, bộ máy nhà nước đều phụ thuộc vào đòi hỏi kháchquan của cơ sở kinh tế

- Không phụ thuộc tuyệt đối, chỉ tương đối thể hiện ở 2 phương diện:

+ Nhà nước cùng các bộ phận khác của kinh tế tác động tích cực đến sự pháttriển kinh tế, thúc đẩy phát triển nhanh thông qua các chính sách kinh tế có căn cứ khoa học vàphù hợp với quy luật tiến hóa của nhân loại trong chừng mực nó phù hợp với lợi ích giai cấpthống trị

Ví dụ: Nhà nước XHCN, nhà nước Tư sản trong giai đoạn đầu phát triển xã hội tư bản:xác lập và củng cố quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

Chính sách kinh tế nhiều thành phần định hướng XHCN đã làm cho kinh tế nước

ta từ 1986 đến nay phát triển mạnh

+ Nhà nước có thể đóng vai trò tiêu cực, cản trở sự phát triển kinh tế Thể hiệnchính sách kinh tế lỗi thời, không còn phù hợp với sự phát triển chung của thế giới,kìm hãm sựphát triển của quan hệ sản xuất tiến bộ

Ví dụ: Nhà nước chiếm hữu nô lệ, phong kiến vào giai đoạn cuối trong quá trình pháttriển lịch sử

+ Trong một thời kỳ lịch sử nhất định, nhà nước đồng thời có tác động tích cựchoặc tiêu cực đối với kinh tế phụ thuộc vào khả năng nhận thức và nắm bắt kịp thời hoặc khôngkịp thời các phương diện khác nhau của quy luật vận động của kinh tế cũng như phụ thuộc vàolợi ích của giai cấp thống trị

2 Nhà nước và tổ chức chính trị- xã hội.

Các tổ chức chính trị của xã hội là những hình thức và phương diện bảo đảm thực hiệnquyền lực chính trị trong xã hội có giai cấp

- Trong các tổ chức chính trị xã hội, nhà nước là trung tâm vì:

+ Nhà nước là tổ chức quyền lực chính trị công cộng đặc biệt, là tổ chức màquyền lực của nó bắt buộc đối với mọi người trong quốc gia thông qua pháp luật

+ Nhà nước là công cụ sắc bén nhất của quyền lực chính trị, là tổ chức có sứcmạnh cưỡng chế đủ sức thực hiện những nhiệm vụ mà không một tổ chức chính trị nào làm nổi

vì nhà nước có bộ máy chuyên cưỡng chế như: Tòa án, quân đội, cảnh sát, nhà tù nắm trong taynguồn tài nguyên, có quyền đặt ra và thu thuế

+ Nhà nước là tổ chức chính trị độc lập có chủ quyền, thực hiện quyển đối nội,đối ngoại độc lập không phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào

Nhà nước thực sự là trung tâm của đời sống chính trị của hệ thống chính trị xã hội, là bộphận không thể thay thế được của bộ máy chuyên chính giai cấp, là tổ chức thực hiện chức năngquản lý xã hội hiệu quả nhất

- Trong các tổ chức chính trị, Đảng chính trị có vai trò đặc biệt, là lực lượng có vai tròlãnh đạo, định hướng sự phát triển xã hội Các đảng chính trị là tổ chức của các giai cấp, thể hiệnlợi ích giai cấp và gồm những đại biểu tích cực nhất đấu tranh cho lợi ích giai cấp mình Đảngchính trị cầm quyền vạch ra chính sách lớn định hướng cho hoạt động của nhà nước, kiểm tra

hoạt động Đảng viên trong việc thực hiện chính sách Đảng, các đảng viên giữ chức vụ lãnh đạotrong bộ máy nhà nước.

- Nhà nước và tổ chức xã hội: Tổ chức xã hội có vai trò quan trọng tùy thuộc vào quy

mô, tính chất của tổ chức đó Quan trọng nhất: công đoàn, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội nôngdân, mặt trận tổ quốc Việt Nam thực hiện chức năng nhiệm vụ khác nhau dưới sự lãnh đạo củađảng Chúng có vai trò khác nhau trong đời sống chính trị Nhà nước và tổ chức xã hội có quan

hệ chặt chẽ theo nguyên tắc hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau

3 Nhà nước và chính trị.

Chính trị với tư cách hiện tượng phổ biến xác định quan hệ giai cấp, tương quan lựclượng giai cấp, là sự biểu hiện tập trung của kinh tế trong xã hội có giai cấp Trong xã hội, nó làsợi dây liên kết giữa nhà nước với cơ sở hạ tầng kinh tế với các bộ phận khác trong kiến trúcthượng tầng

Các tổ chức chính trị đểu thông qua chính trị để tác động lẫn nhau, đồng thời tác độngđến các bộ phận khác của kiến trúc thượng tầng cũng như tác động đến cơ sở kinh tế của xã hội

4 Nhà nước và pháp luật: Pháp luật là công cụ để nhà nước duy trì sự thống trị, thực hiện

chức năng, nhiệm vụ

Quyền lực của nhà nước dựa trên cơ sở pháp luật, được thực hiện thông qua pháp luật và

bị hạn chế bởi pháp luật

Câu 2: Chức năng, hình thức, bộ máy nhà nước.

I Chức năng của nhà nước.

1 Khái niệm chức năng:

- Bản chất và vai trò của nhà nước thể hiện trực tiếp trong nhiệm vụ và chức năng củanhà nước, gắn bó chặt chẽ với nhiệm vụ và chức năng ấy

+Nhiệm vụ của nhà nước là mục tiêu mà nhà nước cần đạt tới, là những vấn đề đặt

ra mà nhà nước cần giải quyết

+ Chức năng của nhà nước là những phương diện, loại hoạt động cơ bản của nhànước nhằm thực hiện những nhiệm vụ đặt ra trước nhà nước

Chức năng của nhà nước là phương tiện, công cụ để thực hiện nhiệm vụ, được quy địnhtrực tiếp bởi nhiệm vụ

Một nhiệm vụ cơ bản chiến lược thường được thực hiện bởi nhiều chức năng Ví dụ:nhiệm vụ chung xây dựng CNXH, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự xã hội Một chức năng có thể

là phương tiện thực hiện nhiều nhiệm vụ cụ thể, cấp bách Ví dụ: chức năng kinh tế thực hiệnnhiều nhiệm vụ như: đảm bảo tự túc lương thực trong nước và xuất khẩu, chống lạm phát, ổnđịnh đời sống nhân dân

- Xét ở phạm vi bao quát hơn, chức năng nhà nước được quy định một cách khách quanbởi cơ sở kinh tế- xã hội(kết cấu giai cấp)

Ví dụ: Chức năng cơ bản của kiểu nhà nước bóc lột (bảo vệ, duy trì chế độ tư hữu về tưliệu sản xuất, trấn áp phản kháng của giai cấp bị trị, tiến hành xâm lược hòng nô dịch các dântộc khác ) bị quy định bởi quyền tư hữu tư liệu sản xuất và chế độ bóc lột nhân dân lao động

- Chức năng nhà nước XHCN khác chức năng nhà nước bóc lột: thể hiện ở nội dung vàphương thức thực hiện Cơ sở kinh tế của nhà nước XHCN là chế độ công hữu với tư liệu sảnxuất và nhà nước là tổ chức chính trị thể hiện ý chí, lợi ích, nguyện vọng của nhân dân lao động,

là nhà nước của dân, do dân, vì dân Các chức năng cơ bản của nhà nước luôn được bổ sungbằng những nội dung mới phù hợp với nhiệm vụ và tình hình của mỗi giai đoạn phát triển xã hội

Ví dụ: nhiệm vụ quan trọng hiện nay là xây dựng nền kinh tế phát triển- nền kinh tế hàng hóanhiều thành phần có sự điều tiết của nhà nước Chức năng quản lý kinh tế có nhiều nội dung mới

và phương thức thực hiện năng động nhạy bén phù hợp với cơ chế quản lý mới

- Chức năng nhà nước và chức năng cơ quan nhà nước:

+ Chức năng nhà nước là phương diện chủ yếu của cả bộ máy nhà nước mà mỗi cơquan nhà nước đều phải tham gia thực hiện ở những mức độ khác nhau Ví dụ: chức năng bảo vệpháp luật và tăng cường pháp chế thuộc về các cơ quan: Quốc Hội, Tòa án, Viện kiểm sát

+ Chức năng của một cơ quan nhà nước là những phương diện hoạt động của cơquan đó nhằm góp phần thực hiện chức năng chung của nhà nước Ví dụ: Tòa án thực hiện chứcnăng xét xử vi phạm pháp luật và giải quyết tranh chấp Chức năng của Viện kiểm sát là công tố

và kiểm sát các hoạt động tư pháp

2 Phân loại chức năng:

- Căn cứ vào tính chất chức năng phân thành: + Chức năng cơ bản

+ Chức năng không cơ bản

- Căn cứ vào thời gian thực hiện chức năng: + Chức năng lâu dài

+ Chức năng tạm thời

- Căn cứ vào đối tượng của chức năng: + Chức năng đối nội (là chức năng cơ bản)

+ Chức năng đối ngoại

2 loại chức năng này có quan hệ mật thiết với nhau, các chức năng đối ngoại luôn xuấtphát từ việc thực hiện chức năng đối nội và phục vụ chức năng đối nội Thực hiện tốt chức năngđối nội sẽ thuận lợi cho thực hiện chức năng đối ngoại và ngược lại

Chức năng đối nội quan trọng và có vai trò quyết định đối với sự tồn tại của nhà nước

3 Hình thức và phương pháp thực hiện chức năng:

- Hình thức thực hiện chức năng:

+ Hình thức mang tính pháp lý: Hoạt động xây dựng và ban hành pháp luật Tổ chức thực hiện pháp luật

Bảo vệ pháp luật

+ Hình thức mang tính tổ chức kỹ thuật- kinh tế- xã hội

- Phương pháp thực hiện chức năng: 2 phương pháp : thuyết phục và cưỡng chế

Sự khác nhau căn bản giữa nhà nước XHCN và nhà nước bóc lột: phương pháp chủ yếucủa nhà nước XHCN là thuyết phục, giáo dục còn cưỡng chế chỉ được áp dụng khi thuyết phục,giáo dục không đạt kết quả và cũng chỉ với mục đích cải tạo người xấu thành người tốt có lợi íchcho xã hội, ngăn ngừa hiện tượng tiêu cực chứ hoàn toàn không mang tính chất đàn áp

Nhà nước bóc lột: cưỡng chế là phương pháp cơ bản, được áp dụng rộng rãi mà chủ yếu

là để áp bức , bóc lột nhân dân lao động

- Hình thức chính thể gồm 2 dạng cơ bản:

+ Chính thể quân chủ: quyền lực tối cao của nhà nước tập trung toàn bộ hay một phần trong tayngười đứng đầu nhà nước ( vua, hoàng đế ) theo nguyên tắc thừa kế.

Chính thể quân chủ được chia thành:

Chính thể quân chủ tuyệt đối: người đứng đầu nhà nước ( vua, hoàngđế ) có quyền lực vô hạn

Chính thể quân chủ hạn chế: quyền lực tối cao được trao cho người đứngđầu nhà nước và một cơ quan cấp cap khác

+ Chính thể cộng hòa: quyền lực nhà nước được thực hiện bởi các cơ quan đại diện do bầu ratrong một thời gian nhất định

Chính thể cộng hòa có 2 hình thức:

Chính thể cộng hòa dân chủ: pháp luật quy định quyền của công dântham gia bầu cử thành lập cơ quan đại diện của nhà nước Nhưng vấn đề này thực hiện đượchoặc không thực hiện được còn phụ thuộc vào nhà nước thuộc giai cấp nào

Chính thể cộng hòa quý tộc: quyền tham gia bầu cử để thành lập các cơquan đại diện của nhà nước chỉ dành riêng cho giới quý tộc (dưới chế độ nô lệ và phong kiến)

2 Hình thức cấu trúc:

- Là sự tổ chức nhà nước theo đơn vị hành chính lãnh thổ và tổ chức quan hệ giữa các bộphận cấu thành nhà nước, giữa các cơ quan nhà nước trung ương với cơ quan nhà nước ở địaphương

- Có 2 hình thức cấu trúc nhà nước chủ yếu:

+ Nhà nước đơn nhất: là nhà nước có lãnh thổ toàn vẹn, thống nhất, các bộ phậnhợp thành nhà nước là các đơn vị hành chính lãnh thổ không có chủ quyền quốc gia và các đặcđiểm của nhà nước Có hệ thống cơ quan nhà nước thống nhất từ trung ương đến địa phương Vídụ: Việt Nam, Lào, Trung Quốc

+ Nhà nước liên bang: không chỉ liên bang có dấu hiệu nhà nước mà các nhà nướcthành viên ở mức độ này hay mức độ khác cũng có các dấu hiệu của nhà nước, chủ quyền quốcgia Nhà nước liên bang có 2 hệ thống cơ quan nhà nước và 2 hệ thống pháp luật Ví dụ: Mỹ,Liên Xô cũ, Braxin

- Có một loại hình nhà nước khác nữa là nhà nước liên minh: nhà nước liên minh chỉ ra là

sự liên kết tạm thời của các quốc gia để thực hiện những nhiệm vụ và mục tiêu nhất định Saukhi hoàn thành nhiệm vụ và đạt được mục đích Nhà nước liên minh tự giải tán Cũng có trườnghợp phát triển thành nhà nước liên bang Ví dụ: Từ năm 1776 đến năm 1787, Hợp chủng quốcHoa Kỳ là nhà nước liên minh sau trở thành nhà nước liên bang

III Bộ máy nhà nước.

1 Khái niệm Bộ máy nhà nước.

- Bộ máy nhà nước là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương,được tổ chức thực hiện theo nguyên tắc tập trung thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ đểthực hiện nhiệm vụ và chức năng của nhà nước

- Bộ phận cấu thành nhà nước là cơ quan nhà nước Cơ quan nhà nước là tổ chức chínhtrị có tính độc lập tương đối về cơ cấu tổ chức, bao gồm những cán bộ, viên chức nhà nước Cán

bộ, viên chức nhà nước là những con người được giao quyền hạn nhất định để thực hiện nhiệm

vụ, chức năng trong phạm vi luật định

- Cơ quan nhà nước khác tổ chức xã hội:

Chỉ cơ quan nhà nước mới được nhân danh nhà nước thực hiện quyền lực nhà nước.Phạm vi thực hiện quyền lực nhà nước được pháp luật quy định chặt chẽ, là tổng thể quyền và

nghĩa vụ được nhà nước giao cho, thể hiện qua việc ra quyết định có tính bắt buộc thi hành đốivới các đối tượng liên quan.

- Phân loại cơ quan nhà nước

+ Theo chức năng: cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp

+ Theo vị trí, tính chất, thẩm quyền: cơ quan quyền lực, cơ quan quản lý, Tòa án,Viện kiểm sát

2 Sự phát triển của bộ máy nhà nước qua các kiểu nhà nước trong lịch sử.

a) Tính tất yếu khách quan của sự phát triển bộ máy nhà nước

- Bộ máy nhà nước là phạm trù năng động, luôn vận động, biến đổi để thích nghi với điềukiện khách quan của xã hội

- Bộ máy nhà nước chịu sự quy định của yếu tố kinh tế, bản chất nhà nước, tương quanlực lượng chính trị- xã hội, hoàn cảnh lịch sử, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán

- Bộ máy nhà nước chịu sự quy định của yếu tố chủ quan: quan điểm, nhận thức

b) Quy luật phát triển của bộ máy nhà nước qua các kiểu nhà nước

- Bộ máy nhà nước được tổ chức từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoànthiện trên cơ sở thừa kế những điểm tiến bộ của bộ máy nhà nước trước đó

- Bộ máy nhà nước luôn được cải cách, đổi mới để thích nghi

Câu 3: Bản chất, đặc điểm của nhà nước CHXHCN Việt Nam.

I Bản chất nhà nước CHXHCN Việt Nam.

- Bản chất bao trùm nhất, chi phối mọi lĩnh vực đời sống nhà nước Việt Nam hiện nay từ

tổ chức đến hoạt động thực tiễn là tính nhân dân của nhà nước Điều 2- Hiến pháp 1992 quyđịnh:" nhà nước CHXHCN Việt Nam là nhà nước của dân, do dân và vì dân Tất cả quyền lựcnhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân

và tầng lớp trí thức"

- Như vậy, quyền lực nhà nước không thuộc một đẳng cấp, một tổ chức xã hội hoặc mộtnhóm người nào Quyền lực nhà nước phải hoàn toàn thuộc về nhân dân lao động bao gồm giaicấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức và những người lao động khác mà nòng cốt làliên minh công nhân- nông dân- trí thức Nông dân là người chủ sở hữu duy nhất toàn bộ tài sảnvật chất và tinh thần của nhà nước, có quyền quản lý toàn bộ công việc của nhà nước và xã hội,giải quyết tất cả công việc có liên quan đến vận mệnh đất nước, đến đời sống chính trị, kinh tế,văn hóa, tư tưởng của toàn thể dân tộc

Bản chất nhà nước CHXHCN Việt Nam được thể hiện rõ thông qua đặc điểm của nó

II Đặc điểm của nhà nước CHXHCN Việt Nam.

1 Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước.

- Nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đã tiến hành đấutranh cách mạng trải qua nhiều gian khổ đánh đuổi quân xâm lược, làm nên cuộc Cách mạngTháng Tám năm 1945, tự mình thiết lập nên nhà nước của mình Nhà nước CHXHCN VN hiệnnay là nhà nước do nhân dân mà nòng cốt là liên minh công nông trí tự tổ chức thành, tự mìnhđịnh đoạt quyền lực nhà nước

- Nhân dân với tư cách là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước thực hiện quyền lựcnhà nước dưới nhiều hình thức khác nhau Hình thức cơ bản nhất là thông qua bầu cử, lập ra các

cơ quan đại diện quyền lực của mình Điều 6 Hiến pháp 1992 quy định:" nhân dân sử dụngquyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là những cơ quan đại

diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhândân".

Ngoài ra, nhân dân còn thực hiện quyền lực của mình dưới hình thức trực tiếp tham giavào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội, tham gia thảo luận Hiến pháp và pháp luật, trựctiếp thể hiện ý chí của mình khi có trưng cầu dân ý Nhân dân trực tiếp bầu ra các đại biểu củamình vào các cơ quan quyền lực nhà nước Trung ương và địa phương và có quyền bãi nhiệm cácđại biểu đó khi họ tỏ ra không xứng đáng, không làm tròn trách nhiệm Các đại biểu Quốc hội vàHội đồng nhân dân phải báo cáo công việc của mình trước cử tri

2 Nhà nước CHXHCN VN là nhà nước của tất cả các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam, là biểu hiện tập trung của khối đại đoàn kết các dân tộc anh em.

Tính dân tộc của nhà nước Việt Nam là vấn đề có tính lịch sử, truyền thống lâu dài, chính

là nguồn gốc sức mạnh của nhà nước Điều 5 Hiến pháp 1992 quy định" nhà nước CHXHCN VN

là nhà nước của các dân tộc cùng sing sống trên đất nước Việt Nam "

Nhà nước đảm bảo để trong các cơ quan đại diện quyền lực nhà nước (Quốc hội vàHĐND) các thành phần dân tộc thiểu số có số đại biểu thích đáng (Điều 10 Luật bầu cử đại biểuQuốc hội), các đại diện dân tộc được chú ý lựa chọn bầu giữ chức vụ trong chính quyền địaphương

- Có các hình thức tổ chức trong các cơ quan quyền lực nhà nước để thực hiện lợi ích dântộc và tham gia quyết định các chính sách dân tộc như Hội đồng dân tộc trong Quốc hội và cácban dân tộc trong HĐND Các cơ quan này đặc biệt là Hội đồng dân tộc không chỉ được quyềntham gia, giám sát, kiến nghị các vấn đề dân tộc mà còn được quyền tham gia các phiên họp của

Uỷ ban thường vụ Quốc hội, các phiên họp của Chính phủ bàn về chính sách dân tộc, đượcChính phủ tham khảo ý kiến khi quyết định các chính sách dân tộc(Điều 94- Hiến pháp 1992)

- Nhà nước thực hiện chính sách bình đẳng dân tộc, đoàn kết tương trợ giữa các dân tộc,nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị chia rẽ dân tộc, thực hiện chính sách phát triển về mọi mặt, từngbước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số

3 Nhà nước CHXHCN VN được tổ chức và hoạt động trên cơ sở nguyên tắc bình đẳng trong các mối quan hệ giữa nhà nước và công dân.

- Trước đây trong điều kiện nhà nước cực quyền, mối quan hệ nhà nước và công dân làmối quan hệ lệ thuộc Nhà nước với tính cách là bộ máy quan liêu luôn áp đặt, đè nén nhân dân.Người dân bị lệ thuộc vào nhà nước, các quyền tự do, dân chủ bị hạn chế Quyền thì ít nhưngnghĩa vụ thì lại nhiều Trước nhà nước, người dân chỉ thấy bổn phận và nghĩa vụ mà không cóquyền đòi hỏi

- Ngày nay, khi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, mối quan hệ giữa bộ máy nhànước và công dân đã thay đổi, công dân có đầy đủ các quyền tự do, dân chủ trên tất cả lĩnh vựccủa đời sống xã hội Đồng thời công dân cũng tự giác thực hiện mọi nghĩa vụ trước nhà nước Vềphần mình, nhà nước XHCN cũng tôn trọng các quyền tự do dân chủ của công dân, ghi nhậnđảm bảo cho các quyền tự do được thực hiện đầy đủ

- Mối quan hệ nhà nước và công dân được xác lập trên cơ sở tôn trọng lợi ích giữa cácbên Luật pháp không chỉ quy định địa vị pháp lý của công dân mà còn buộc các cơ quan nhànước phải tôn trọng và đưa ra các đảm bảo thực tế cho các quyền ấy, tránh mọi nguy cơ xâm hại

từ phía các cơ quan nhà nước, các nhà chức trách

4 Tính chất dân chủ rộng rãi của nhà nước CHXHCN VN, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế- xã hội.

- Dân chủ hóa đời sống kinh tế - xã hội không chỉ là nhu cầu bức thiết của thời đại màcòn là đòi hỏi có tính nguyên tắc xuất phát từ bản chất dân chủ của nhà nước CHXHCN VNtrong điều kiện hiện nay.

-Hiến pháp 1992 đã thể chế hóa đường lối xây dựng kinh tế của Đảng, quy định nội dungchính sách kinh tế mới của nhà nước Chế độ kinh tế được Hiến pháp 1992 quy định là một sựkhẳng định pháp lý không chỉ đối với công cuộc cải cách kinh tế hiện nay mà còn là biểu hiện cụthể của tính chất dân chủ của nhà nước ta trong lĩnh vực kinh tế

+" Nhà nước phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sựquản lý của nhà nước theo định hướng XHCN " (Điều 15 Hiến pháp 1992) Cần phải hiểu kinh

tế thị trường nhiều thành phần không phải là mục đích tự thân của CNXH mà nhà nước ta chủtrương sử dụng cơ chế thị trường để tận dụng mặt tích cực của cơ chế đó (ví dụ năng suất laođộng, hiệu quả sản xuât) đồng thời định hướng nó phục vụ các mục tiêu công bằng ổn định vàtiến bộ xã hội, ngăn ngừa những mặt tiêu cực (nạn thất nghiệp, đầu cơ, phân hóa giàu nghèo )

mà cơ chế này luôn tiềm ẩn trước định hướng XHCN

+ Nhà nước thừa nhận"cơ cấu kinh tế nhiều thành phần với các hình thức tổ chức, kinhdoanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân trong đó sở hữutập thể làm nền tảng " (Điều 15)

+ Nhà nước khuyến khích" phát huy mọi tiềm năng của các thành phần kinh tê: kinh tếquốc doanh, kinh tế tập thể, kinh tế, cá thể, kinh tế tư bản tư nhân và kinh tế tư bản nhà nướcnhiều dưới hình thức " (Điều 16)

Các thành phần kinh tế được tự do, tự chủ trong kinh doanh, được liên doanh, liên kết với

cá nhân, tổ chức kinh tế trong và ngoài nước, bình đẳng với nhau trước pháp luật, có quyền hợptác và cạnh tranh với nhau một cách lành mạnh

5 Nền kinh tế thị trường trong các điều kiện của CNXH không thể không làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội, đòi hỏi sự quan tâm giải quyết của nhà nước và toàn xã hội.

- Nhà nước CHXHCN VN một mặt tạo mọi điều kiện thuận lợi về mặt chính trị, pháp lý,kinh tế để đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế, mặt khác quan tâm giải quyết các vấn đề xã hội nảysinh trong điều kiện kinh tế thị trường (có công ăn việc làm, thất nghiệp, người về hưu, người già

cô đơn, người tàn tật, trẻ mồ côi ) , chính trên lĩnh vực này bản chất nhân đạo của nhà nướcđược thể hiện rõ nét nhất

- Giải quyết những vấn đề xã hội nhà nước CHXHCN VN xuất phát từ sự tôn trọng cácgiá trị của con người, từ nhân quyền có một nội dung, ý nghĩa thực sự

6 Sức mạnh bạo lực của nhà nước XHCN không nhằm bảo vệ sự thống trị chính trị của một cá nhân nào, một nhóm người nào mà nhằm bảo vệ quyền lực của nhân dân, bảo vệ chế độ chính trị, chế độ kinh tế đã được quy định trong Hiến pháp 1992.

- Để đạt mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, nhà nước CHXHCN

VN không thể không áp dụng các biện pháp kiến quốc mạnh mẽ nhằm chống lại mọi âm mưu, ý

đồ gây mất ổn định chính trị của đất nước, những hành vi vi phạm pháp luật, xâm hại đến anninh quốc gia, quyền và lợi ích của công dân

- Bạo lực không còn là hoạt động cơ bản của nhà nước CHXHCN VN nhưng nó vẫn luôncần thiết cho sự ổn định và phát triển của xã hội, cho an ninh xã hội và mỗi công dân song việc

sử dụng nó phải theo đúng quy định của pháp luật để loại trừ mọi khả năng sử dụng bạo lực tùytiện

7 Chính sách đối ngoại của nhà nước CHXHCN VN thể hiện tính cởi mở, hòa bình, hợp tác hữu nghị với tất cả các quốc gia, không phân biệt chế độ chính trị.

Chính sách và hoạt động đối ngoại của nhà nước ta thể hiện khát vọng hòa bình của nhândân, thể hiện mong muốn hợp tác trên tinh thần hòa bình, hữu nghị, cùng có lợi với tất cả cácquốc gia Điều 14 Hiến pháp 1992 khẳng định "Nước CHXHCN VN thực hiện chính sách hòabình, hữu nghị, mở rộng giao lưu và hợp tác với tất cả các nước trên thế giới, không phân biệtchế độ chính trị và xã hội khác nhau, trên cơ sở tôn trọng độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổcủa nhau, bình đẳng, các bên cùng có lợi, tăng cường đoàn kết hữu nghị và quan hệ hợp tác vớicác nước XHCN và các nước láng giềng, tích cực ủng hộ và góp phần vào cuộc đấu tranh chungcủa nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

- Chính thể nhà nước CHXHCN VN, thông qua nguyên tắc bầu cử bình đẳng, phổ thông,trực tiếp và bỏ phiếu kín nhân dân đã bỏ phiếu bầu ra cơ quan đại diện của mình (Quốc hội,HĐND các cấp)

Quyền lực nhà nước tối cao thuộc về Quốc hội Quốc hội được bầu theo nhiệm kỳ 5 năm,

có quyền lập pháp, quyền giám sát tối cao đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước, quyếtđịnh những vấn đề quan trọng của đất nước

- Chính thể cộng hòa dân chủ của nhà nước CHXHCN VN có nhiều đặc điểm riêng khácvới cộng hòa dân chủ tư sản

1 Chính thể CHXHCN VN qua Hiến pháp khẳng định việc tổ chức quyền lực nhà nước phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam.

- Đảng cộng sản Việt Nam trong hệ thống chính trị có vai trò lãnh đạo nhà nước và xãhội

- Điều 4 Hiến pháp 1992: Đảng cộng sản Việt Nam đội tiên phong của giai cấp côngnhân, đại biểu trung thành quyền lợi giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc,theo chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội.Mọi tổ chức của Đảng hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật

+ Đảng đề ra đường lối, chủ trương, chính sách, định hướng cho sự phát triểncủa nhà nước trên tất cả các lĩnh vực trong từng thời kỳ

+ Đảng vạch ra phương hướng và nguyên tắc nhằm xây dựng nhà nước ViệtNam thực sự của dân, do dân, vì dân Nhà nước có bộ máy nhà nước chính quy, quy chế làm việckhoa học, đội ngũ cán bộ nhân viên nhà nước làm việc tận tụy vì lợi ích nhân dân

+ Đảng phát hiện bồi dưỡng đảng viên ưu tú và người ngoài đảng, giới thiệu giữchức vụ quan trọng trong cơ quan nhà nước thông qua bầu cử, bổ nhiệm

+ Đảng giáo dục đảng viên nêu cao vai trò tiên phong, gương mẫu, tập hợp quầnchúng động viên họ tham gia quản lý nhà nước và xã hội, thực hiện đường lối của Đảng và chấphành pháp luật của nhà nước

+ Đảng kiểm tra tổ chức của đảng trong tổ chức và thực hiện đường lối, chủtrương, chính sách, nghị quyết Đảng Đảng kiểm tra cơ quan nhà nước phát hiện sai lầm, hạn chế

từ đó có biện pháp khắc phục, tổng kết, rút kinh nghiệm để không ngừng bổ sung đường lối củamình

2 Nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước theo nguyên tắc tập quyền XHCN nhưng có sự phân công, phân nhiệm rạch ròi giữa các cơ quan.

- Theo nguyên tắc này quyền lực nhà nước tập trung trong tay Quốc Hội- cơ quan duynhất do nhân dân cả nước bầu ra nhưng có sự phân công, phối hợp giữa Quốc hội và những cơquan nhà nước khác trong thực hiện quyền lực nhà nước tạo thành cơ chế đồng bộ góp phần thựchiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước

+ Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, trong phạm vi quyền hạn củamình thực hiện tốt chức năng lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh đồng bộ, phùhợp

+ Chính phủ là cơ quan quản lý mọi mặt của đời sống xã hội

+ Tòa án tuân theo pháp luật, phụ thuộc vào pháp luật để thực hiện chức năng xétxử

+ Viện kiểm sát thực hiện chức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp

- Sự tập quyền thể hiện quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, thể hiện:

+ Nhân dân là chủ sở hữu tối cao của quyền lực nhà nước, quyền lực nhà nước làcủa nhân dân, không thuộc tổ chức nào, giai cấp nào

+ Nhân dân là chủ sở hữu tài sản vật chất và tinh thần của nhà nước

+ Nhân dân giải quyết mọi vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, an ninh quốcphòng

+ Nhân dân quản lý mọi công việc của xã hội

- Nhân dân thực hiện quyền lực của mình thông qua bỏ phiếu, thông qua cơ quan đại diệnQuốc hội, HĐND do nhân dân bầu ra

3 Chính thể nhà nước CHXHCN VN được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ.

- Bản chất nguyên tắc tập trung dân chủ thể hiện ở sự thống nhất giữa chế độ tập trung lợiích nhà nước với sự trực thuộc, phục tùng của cơ quan nhà nước cấp dưới trước cơ quan nhànước cấp trên, chế độ dân chủ tạo điều kiện cho sự sáng tạo, chủ động trong giải quyết công việcthuộc thẩm quyền của mình

- Nội dung: + Các cơ quan nhà nước được thành lập bằng con đường bầu cử, bổ nhiệm + Làm việc theo chế độ tập thể, cá nhân chịu trách nhiệm với phần việc đượcgiao theo chế độ thủ trưởng

+ Cơ quan cấp dưới phải phục tùng cơ quan nhà nước cấp trên

+ Khi ra quyết định cơ quan nhà nước cấp trên phải tính đến lợi ích cơ quannhà nước cấp dưới

+ Trong phạm vi quyền hạn của mình cơ quan nhà nước được chủ động vàphát huy sáng tạo trong giải quyêt mọi công việc, cơ quan nhà nước cấp trên không được canthiệp

4 Chính thể CHXHCN VN mang bản chât giai cấp công nhân, mục tiêu xây dựng CNXH.

- Nhà nước Việt Nam là nhà nước dân chủ, lợi ích giai cấp công nhân gắn liền với lợi íchgiai cấp khác và nhân dân lao động

- Nhà nước Việt Nam thực hiện dân chủ với nhân dân, nhưng chuyên chế với kẻ thù, âmmưu chống phá nhà nước

- Hiện nay, bản chất chuyên chính vô sản được thể hiện dưới dạng nhà nước của dân, dodân và vì dân.

5 Trong chính thể nhà nước CHXHCN VN, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức xã hội có vai trò quan trọng.

- Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của quyền lựcnhà nước

- Mặt trận tổ quốc thống nhất khối đại đoàn kết toàn dân, động viên nhân dân phát huyquyền làm chủ, thực hiện mục tiêu xây dựng CNXH, xây dựng xã hội giàu mạnh, công bằng, vănminh

- Mặt trận tổ quốc đóng vai trò quan trọng trong thiết lập cơ quan nhà nước, quản lý nhànước, xây dựng pháp luật Trong phạm vi quyền hạn của mình có quyền kiểm tra, giám sát hoạtđộng của cơ quan, đơn vị, tổ chức theo quy định của pháp luật, có quyền đề nghị bãi miễn đạibiểu không xứng đáng và tham gia vào tổ chức thực hiện quyền bãi miễn đó

- Các tổ chức xã hội là phương tiện để nhân dân tham gia quản lý nhà nước, cùng với cơquan nhà nước, tổ chức xã hội tạo ra sức mạnh tổng hợp để xây dựng cuộc sống phồn vinh, hạnhphúc, nhà nước của dân , do dân và vì dân

II Hình thức cấu trúc nhà nước:

- Hình thức cấu trúc nhà nước là sự tổ chức nhà nước theo đơn vị hành chính lãnh thổ vàtính chất quan hệ giữa các bộ phận cấu thành nhà nước, giữa các cơ quan nhà nước trung ương

và cơ quan nhà nước địa phương

- Hình thức cấu trúc nhà nước CHXHCN VN là nhà nước đơn nhất, được Hiến pháp 1992quy định tại điều 1: Nước CHXHCN VN là một nhà nước độc lập, có chủ quyền, thống nhất vàtoàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, các hải đảo, vùng biển và vùng trời

- Nhà nước CHXHCN VN là nhà nước đơn nhất, có độc lập, chủ quyền, có một hệ thốngpháp luật thống nhất, có hiệu lực trên phạm vi toàn quốc

+ Nhà nước Việt Nam có lãnh thổ thống nhất, không phân chia thành các tiểu banghoặc cộng hòa tự trị mà chia thành các đơn vị hành chính trực thuộc Tương ứng mỗi đơn vị hànhchính là cơ quan hành chính nhà nước Các đơn vị hành chính không có chủ quyền quốc gia vàđặc điểm như nhà nước

+ Nhà nước Việt Nam là tổ chức duy nhất trong hệ thống chính trị có chủ quyềnquốc gia, là chủ thể quan hệ quốc tế toàn quyền đối nội, đối ngoại, quyết định mọi vấn đề của đấtnước

+ Một hệ thống pháp luật thống nhất với một Hiến pháp, hiệu lực Hiến pháp vàpháp luật trải rộng trên phạm vi toàn quốc Các cơ quan nhà nước trong khi thực hiện chức năng,nhiệm vụ của mình có quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trên cơ sở cụ thể hóaHiến pháp, pháp luật, phù hợp với Hiến pháp và pháp luật

+ Nhà nước Việt Nam là nhà nước thống nhất của các dân tộc trên lãnh thổ ViệtNam Nhà nước thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, giữ gìn và phát huy phong tục, tậpquán của dân tộc

Câu 5: Bộ máy nhà nước CHXHCN VN.

- Bộ máy nhà nước là hệ thống cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương, được tổchức theo nguyên tắc tập trung thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ thực hiện chức năng,nhiệm vụ của nhà nước.

- Bộ máy nhà nước CHXHCN VN là hệ thống cơ quan nhà nước từ trung ương đến địaphương, có tính độc lập tương đối về cơ cấu tổ chức, được thành lập và có thẩm quyền theo quyđịnh của pháp luật, nhân danh nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước bằng hìnhthức, phương pháp đặc thù

- Bộ máy nhà nước Việt Nam gồm: Quốc hội, Chính phủ, Chủ tịch nước, Tòa án, Việnkiểm sát, chính quyền địa phương

I Quốc hội:

- Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước caonhất của nhà nước CHXHCN VN Quốc hội có quyền lập pháp, quyết định những vấn đề cơ bảnquan trọng của đất nước, quyền giám sát tối cao

Quốc hội là cơ quan nhà nước do nhân dân cả nước bầu ra, có nhiệm kỳ là 5 năm

- Hoạt động của Quốc hội thông qua kỳ họp là chủ yếu Quốc hội họp mỗi năm 2 lần,trong trường hợp cần thiết Uỷ ban thường vụ Quốc hội có thể triệu tập kỳ họp bất thường

- Cơ cấu: UBTVQH, Hội đồng dân tộc và các Uỷ ban

1 UBTVQH:

- Là cơ quan thường trực của Quốc hội, do Quốc hội thành lập và chịu trách nhiệm trướcQuốc hội

- Cơ cấu: Chủ tịch, phó chủ tịch, ủy viên

Nhiệm vụ, quyền hạn: + Tổ chức, chuẩn bị, triệu tập và chủ trì kỳ họp Quốc hội

+ Công bố và chủ trì đại biểu Quốc hội

+ Điều hành và phối hợp hoạt động của các Hội đồng và ủy ban + Hướng dẫn và tạo điều kiện đại biểu Quốc Hội hoạt động + Thay mặt Quốc hội trong hoạt động đối ngoại

+ Giám sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động cơ quan nhànước

+ Ban hành pháp luật, Nghị quyết trong phạm vi vấn đề đượcgiao

+ Thay mặt Quốc hội, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn Quốc hộitrong thời gian giữa 2 kỳ họp

+ Nghiên cứu, kiến nghị với Quốc hội những vấn đề dân tộc

+ Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc và chinh sách phát triểnkinh tế- xã hội ở miền núi và vùng có đồng bào dân tộc thiểu số

Chủ tịch Hội đồng dân tộc được tham gia phiên họp UBTVQH bàn về chính sách dântộc, được Chính phủ tham khảo ý kiến khi thực hiện chính sách dân tộc

Hội đồng dân tộc còn có quyền hạn như ủy ban

3 Các Uỷ ban (7 ủy ban).

- Do Quốc hội thành lập, chịu trách nhiệm và báo cáo trước Quốc hội

- Gồm: UB pháp luật, UB khoa học công nghệ và môi trường, UB văn hóa giáo dục thanhniên, thiếu niên và nhi đồng, UB quốc phòng và an ninh, UB đối ngoại, UB các vấn đề xã hội,

+ Thực hiện quyền giám sát trong phạm vi luật định

+ Kiến nghị những vấn đề thuộc thẩm quyền của UB

+ Nhóm quyền hạn liên quan đến hoạt động đối nội, đối ngoại

Ví dụ: cử đại sứ, triệu hồi đại sứ, tiếp nhận đại sứ

+ Nhóm quyền hạn liên quan đến sự phối hợp các thiết chế nhà nước trongviệc thực hiện chức năng lập pháp, hành pháp, tư pháp

Ví dụ: Trình dự án luật, kiến nghị sửa đổi luật

Bổ nhiệm thẩm phán, đề nghị Quốc hội bầu Chánh án Tòa án nhân dân tối cao,Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Tham gia thành lập Chính phủ

+ Ban hành luật, Quyết định thực hiện quyền hạn của mình

- Chủ tịch nước là biểu tượng cho sự ổn định, bền vững và thống nhất của quốc gia, thaymặt nhà nước trong hoạt động đối nội, đối ngoại

UB quốc phòng và an ninh là cơ quan thuộc chủ tịch nước, do chủ tịch nước làm chủ tịch,phó chủ tịch và các thành viên do Quốc hội phê chuẩn trên cơ sở đề nghị của chủ tịch nước UB

có quyền huy động toàn bộ lực lượng và khả năng nước nhà để bảo vệ tổ quốc

+ Thống nhất quản lý mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng và

an ninh, đối ngoại

+ Tổ chức thực hiện và bảo đảm thực hiện Hiến pháp, pháp luật trên phạm vi toànquốc

+ Bảo đảm tính hiệu lực của bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương

+ Phát huy quyền làm chủ của nhân dân

- Cơ cấu: Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ

+ Bộ trưởng và thành viên Chính phủ thống nhất quản lý trên phạm vi toàn quốc lĩnhvực, ngành mình phụ trách

+ Trên cơ sở văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, chủ tịch nước, UBTVQH,Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên chính phủ ban hành thông tư, quyết định, chỉ thị và kiểm traviệc thực hiện những văn bản đó trên toàn quốc.

+ Bộ trưởng và thành viên chính phủ báo cáo công tác trước Quốc hội, Thủ tướng vềlĩnh vực ngành mình

IV Chính quyền địa phương.

1 Hội đông nhân dân.

- HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọngcủa nhân dân địa phương, quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịutrách nhiệm trước nhân dân địa phương

- HĐND là một mắt xích quan trọng trong mối liên hệ cơ quan nhà nước với nhân dân địaphương

- Gồm: + Thường trực HĐND do HĐND thành lập (chỉ từ cấp huyện trở lên)

+ Các ban thuộc HĐND: giúp nghiên cứu, thẩm tra trước báo cáo, nghị quyết( dựthảo); giúp thực hiện Nghị quyết; vận động nhân dân thực hiện Nghị quyết

- Trên cơ sở Hiến pháp, HĐND ra quyết định về việc thi hành Hiến pháp và pháp luật,đường lối thực hiện chính sách kinh tế- xã hội của địa phương, nâng cao đời sống nhân dân

- Hoạt động thông qua kỳ họp và tổ chức kinh tế ở cơ sở

- Nhiệm vụ: + Quản ly mọi mặt của đời sống xã hộ ở địa phương

+ Thực hiện văn bản cơ quan hành chính cấp trên và Nghị quyết của HĐND

V Tòa án.

- Là cơ quan xét xử đảm bảo tính pháp chế, công bằng, duy trì trật tự pháp luật và ổn định

xã hội

- Gồm: + Tòa án nhân dân tối cao

+ Các tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

+ Các tòa án nhân dân huyện, quân, thị xã, thành phố thuộc tỉnh

+ Tòa án quân sự trung ương

+ Các tòa án quân sự quân khu

+ Các tòa án quân sự khu vực

- Nguyên tắc: + Công khai trong xét xử

+ Xét xử có hội thẩm nhân dân

+ Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập, tuân theo pháp luật

+ Mọi công dân bình đẳng trước pháp luật

+ Công dân có quyền dùng tiếng nói, chữ viết dân tộc mình

+ Bảo đảm quyền bào chữa

+ Xét xử tập thể và quyết định theo đa số

- Thẩm phán do Chủ tịch nước bổ nhiệm, chánh án tòa án nhân dân tối cao do Quốc hộibầu theo giới thiệu của chủ tịch nước

- Tòa án chịu trách nhiệm trước HĐND cùng cấp

- Chánh án tòa án nhân dân tối cao chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội,UBTVQH.

VI Viện kiểm sát.

- Là cơ quan thực hiện chức năng công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạtđộng cơ quan nhà nước

- Gồm: + VKS nhân dân tối cao

+ VKS nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

+ VKS huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh

+ Các VKS quân sự

- Nguyên tắc: + Tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành

+ Độc lập với cơ quan nhà nước ở địa phương

- Viện trưởng do Quốc hội bầu theo giới thiệu của Chủ tịch nước; Có quyền bổ nhiệm, bãimiễn các thành viên khác

- Hoạt động theo chế độ thủ trưởng

Câu 6: Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN.

- Nhà nước pháp quyền là con đẻ của Cách mạng tư sản Châu Âu thế kỷ XII, của phongtrào giải phóng nhân loại khỏi chế độ phong kiến chuyên chế

- Các tác giả học thuyết nhà nước pháp quyền khi xây dựng học thuyết nay đã tiếp thucác thành quả tư tưởng của các lĩnh vực có liên quan của nhân loại Ví dụ: học thuyết pháp luật

tự nhiên, học thuyết về nhân quyền, tư tưởng nhân trị

- Hiện nay nhà nước pháp quyền đang trở thành giá trị văn minh của nhân loại mà mọinhà nước muốn trở thành nhà nước dân chủ, nhà nước văn minh đều phải hướng tới không phânbiệt chế độ chính trị

- ở Việt Nam, nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN, nhà nước của dân, do dân và vìdân đã được Đại hội VII, VIII, IX của Đảng đặt sự quan tâm và mong muốn thiết lập

- Để thực hiện đường lối đúng đắn của Đảng cộng sản Việt Nam về việc xây dựng nhànước pháp quyền của dân, do dân và vì dân ở Việt Nam, chúng ta cần tìm hiểu một số vấn đề lýluận về nhà nước pháp quyền

I Những vấn đề lý luận chung về nhà nước pháp quyền.

1 Khái niệm nhà nước pháp quyền.

Hiện nay, xung quanh vấn đề khái niệm nhà nước pháp quyền có nhiều quan điểm khácnhau, thậm chí mâu thuẫn nhau

- Nhà nước pháp quyền chỉ là nhà nước tồn tại trong học thuyết, là mô hình nhà nước lýtưởng được các học giả tư sản đặt ra để các quốc gia phấn đấu chứ không thể trở thành hiện thực

- Nhà nước pháp quyền là sản phẩm, là phạm trù tư tưởng tư sản chỉ tồn tại và phù hợpvới các nước phương Tây Còn các quốc gia phương đông chỉ tiếp cận mang tính chất nghiên cứuchứ không thể vận dụng được

- Nhà nước pháp quyền được coi là xu thế chung của thời đại, của nhiều quốc gia trên thếgiới

- Nhà nước pháp quyền là một kiểu nhà nước, một hình thức nhà nước

- Nhà nước pháp quyền là nhà nước gắn liền với xã hội công dân

* ở Việt Nam, vấn đề nhà nước pháp quyền là một vấn đề mới cả về phương diện lý luậnnhận thức và thực tiễn Chưa được nghiên cứu nhiều song mục tiêu xây dựng nhà nước phápquyền Việt Nam XHCN đã được đề cập đến trong văn kiện Đại Hội đại biểu lần thứ VII, VIII,

IX của Đảng cộng sản Việt Nam

* Mặc dù hiện nay chưa có một quan điểm chính thống, một khái niệm hoàn chỉnh, chínhxác về nhà nước pháp quyền nhưng ở góc độ khái quát nhất có thể hiểu: nhà nước pháp quyền lànhà nước mà trong đó mọi chủ thể (kể cả nhà nước) đều phải nghiêm chỉnh phục tùng pháp luật-một hệ thống pháp luật có tính pháp lý cao, phù hợp với lý trí thể hiện đầy đủ những giá trị cao

cả nhất của xã hội, của con người

2 Đặc điểm nhà nước pháp quyền.

Trên cơ sở những nghiên cứu khác nhau, có thể chỉ ra những đặc điểm cơ bản nhất củanhà nước pháp quyền

- Là nhà nước có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, có giá trị pháp lý và có hiệu lực bắt buộcđối với mọi chủ thể trong đó Hiến pháp đóng vai trò tối thượng

+ Hiến pháp được coi là luật cơ bản, có hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thốngcác văn bản pháp luật Các đạo luật, bộ luật và những văn bản pháp luật khác phải phù hợp vớiHiến pháp

+ Mọi cơ quan, tổ chức xã hội, người có chức vụ và công dân đều phải nghiêmchỉnh tuân theo pháp luật và bình đẳng trước pháp luật

- Là nhà nước trong đó mối quan hệ nhà nước và công dân là mối quan hệ bình đẳng vềquyền và nghĩa vụ

Trong nhà nước pháp quyền, công dân có đầy đủ quyền tự do, dân chủ trên các lĩnh vựccủa đời sống xã hội Đồng thời công dân cũng tự giác thực hiện mọi nghĩa vụ trước nhà nước Vềphần mình, nhà nước pháp quyền cũng tôn trọng quyền tự do, dân chủ của công dân, ghi nhận vàbảo đảm cho các quyền đó được thực hiện đầy đủ Mối quan hệ nhà nước và công dân được xáclập trên cơ sở tôn trọng lợi ích giữa các bên

- Là nhà nước trong đó các quyền tự do, dân chủ và lợi ích chính đáng của con ngườiđược pháp luật bảo đảm và bảo vệ toàn vẹn

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của công dân phải đi liền với việc đấu tranhkhông khoan nhượng với biểu hiện độc quyền, quan liêu, hách dịch cửa quyền và tham nhũngcủa những người có chức vụ trong cơ quan nhà nước và những hành vi vi phạm pháp luật khácxâm phạm quyền và lợi ích chính đáng của công dân đều bị nghiêm trị

- Là nhà nước thống nhất quyền lực có sự phân công hợp lý, rành mạch giữa các cơ quan lậppháp, hành pháp, tư pháp

Là nhà nước trong đó quyền lực nhà nước được tổ chức một cách khoa học, có sự phânquyền giữa các cơ quan Lập pháp, hành pháp, tư pháp tạo thành cơ chế đồng bộ

Quan điểm khởi thủy của tư tưởng nhà nước pháp quyền về tổ chức bộ máy quyền lựcnhà nước là quan niệm về sự phân quyền là yêu cầu về sự sắp xếp quyền lực và phối hợp thực thiquyền lực nhằm tạo ra sự đồng bộ, hiệu quả của quá trình sử dụng quyền lực nhà nước

- Là nhà nước trong đó mọi công dân đều có ý thức pháp luật đúng đắn Trên cơ sở đómỗi công dân sẽ nhận thức được những hành vi nào được phép thực hiện, hành vi nào khôngđược phép thực hiện, những hành vi nào buộc phải thực hiện, đảm bảo cho pháp luật được thựchiện một cách tự giác, triệt để, phát huy tính đúng đắn của nó trong thực tế

Trên đây là những quan điểm chung của nhà nước pháp quyền- nhà nước mà mọi mặt tổchức và hoạt động đều trên cơ sở pháp luật, chịu sự quản lý thống nhất của pháp luật, là một " cơ

thể" phức tạp nhưng vận động hài hòa, đồng bộ, đảm bảo sự thống nhất cao trong tổ chức vàquản lý xã hội.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã đưa ra quan điểm nhà nướcpháp quyền XHCN:

- Nhà nước của dân, do dân và vì dân

- Quyền lực nhà nước thống nhất có sự phân công phân nhiệm và phối hợp giữa cơ quannhà nước thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

- Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, côngdân có nhiệm vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật

- Cải cách tổ chức và hoạt động của nhà nước gắn liền với xây dựng chỉnh đốn Đảng Đổimới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước

II Phương hướng xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN.

1 Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam.

- Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp chuyển sang nền kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng XHCN đã làmtăng trưởng kinh tế Đi đôi với nó là nhu cầu thiết lập sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế,tạo hành lang pháp lý cho mọi chủ thể tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh

- Mở rộng và thực hiện dân chủ hóa trong đời sống xã hội, bảo đảm ngày càng tốt hơnquyền tự do, dân chủ của nhân dân, thực hiện tốt nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhândân, phát huy bản chất dân chủ của nhân dân và hội nhập với xu thế chung của nhiều quốc giatrên thế giới

Xây dựng nhà nước pháp quyền là một vấn đề có tính tất yếu khách quan và tính thời đại,

là mục tiêu toàn đảng, toàn dân hướng tới và phấn đấu thực hiện

2 Nguyên tắc xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN.

a) Nguyên tắc nhà nước của dân, do dân và vì dân

Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhànước, biểu hiện tính chất dân chủ và tính nhân dân sâu sắc của Bộ máy nhà nước XHCN

- Mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Nhân dân thực hiện quyền của mình mộtcách trực tiếp thông qua việc bầu ra đại diện của mình vào cơ quan đại diện quyền lực nhà nước.Nhân dân có thể trực tiếp thực hiện quyền lực của mình hoặc thông qua cơ quan đại diện do nhândân bầu ra (Quốc hội, HĐND các cấp), Quốc hội, HĐND là những cơ quan đại diện cho ý chínhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân

- Ngoài ra, nhân dân còn tham gia quản lý nhà nước thông qua các tổ chức chính trị xãhội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế

- Để thực hiện nguyên tắc này nhà nước cần tạo mọi điều kiện để nhân dân nâng cao trình

độ văn hóa chung, đồng thời bảo đảm điều kiện vật chất và thông tin đầy đủ cho nhân dân biếttình hình mọi mặt của đất nước để họ trở thành chủ nhân thực sự của đất nước

b) Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

- Sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định sự tồn tại của chế độnhà nước ta, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng là một nguyên tắc quan trọng trong vấn đề xây dựngnhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN

- Hiến pháp xác định" Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhânViệt Nam, đại biểu trung thành của quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của

cả dân tộc theo chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo nhà nước

và xã hội" (Điều 4)

- Nội dung: + Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước dựa trên cơ sở đường lối chínhsách của Đảng.

+ Đảng giới thiệu để bầu ra cán bộ Đảng vào những cơ quan nhà nước, bồidưỡng đào tạo để bổ nhiệm chức vụ quan trọng trong cơ quan nhà nước

+ Pháp luật ghi nhận các tổ chức thích hợp của Đảng trong cơ quan nhà nước

để thực sự đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng như chi bộ, Đảng bộ

+ Bảo đảm sự thể chế hóa đường lối của Đảng bằng Pháp luật

+ Bảo đảm sự kiểm tra của Đảng đối với hoạt động của cơ quan nhà nước

- Để thực hiện vai trò của mình, Đảng cộng sản không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo

và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng tổ chức cơ sở Đảng vững manh, kiện toàn tổ chức, đổi mớicông tác cán bộ và phương thức lãnh đạo cho phù hợp với tình hình mới của đất nước

c) Nguyên tắc tập trung dân chủ

- Để khắc phục sự tùy tiện và lộng quyền của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức trong

cơ quan nhà nước, trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN cần áp dụngnguyên tắc tập trung dân chủ

- Nguyên tắc tập trung dân chủ được quy định trong Điều 6 Hiến pháp: Quốc hội, HĐND

và các cơ quan khác của nhà nước đều phải tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dânchủ Thể hiện:

+ Sự phụ thuộc của cơ quan hành chính nhà nước vào cơ quan quyền lực nhànước cùng cấp

+ Sự phục tùng của cấp dưới với cấp

+ Quyền lực nhà nước thống nhất từ trung ương đến địa phương

- Nguyên tắc này được quy định tại Điều 12: nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật,không ngừng tăng cường pháp chế XHCN

- Nội dung:

+ Việc tổ chức và hoạt động của cơ quan nhà nước phải tiến hành theo pháp luật

và trên cơ sở pháp luật

+ Mọi cán bộ, nhân viên phải nghiêm chỉnh tôn trọng pháp luật trong thực hiệnquyền hạn, nhiệm vụ của mình

+ Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và sử lý nghiêm minh các hành vi viphạm pháp luật

3 Phương hướng xây dựng nhà nước pháp quyền.

3.1 Đổi mới lập pháp và giám sát tối cao của Quốc hội

- Nâng cao chất lượng đại biểu QH, quy định ứng cử, bầu cử đại biểu QH trên cơ sở pháthuy dân chủ, tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách

- Đổi mới công tác lập pháp, xây dựng chương trình dài hạn về lập pháp theo hướng xâydựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, đồng bộ, khoa học,khách quan, công bằng và nhân đạo, bãi

bỏ quy định pháp luật đã lạc hậu, khắc phục sự chồng chéo, mâu thuẫn trong quy định của vănbản quy phạm pháp luật

- Làm tốt chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định phân

bổ ngân sách, quản lý việc sử dụng vốn và tài sản nhà nước, thực hiện quyền giám sát tối cao

3.2 Cải cách nền hành chính Quốc gia

a) Cải cách thể chế hành chính

- Hòan thành về cơ bản và vận hành thông suốt, hiệu quả thiết chế kiến trúc thượng tầng,trước hết bãi bỏ những quy định mang tính chất quan liêu, cửa quyền, gây khó khăn và sáchnhiễu nhân dân, cản trở sự phát triển xã hội

- Hòan thiện khung pháp lý, tháo gỡ mọi rào cản đối với hoạt động sản xuất kinh doanh,đảm bảo hoạt động tối đa nguồn lực từ các thành phần kinh tế

- Đổi mới phương thức xây dựng thể chế, cải tiến sự phối hợp giữa các cấp, các ngành cóliên quan, coi trọng việc sử dụng chuyên gia liên ngành, dành vai trò quan trọng cho tiếng nóidoanh nghiệp và nhân dân, tăng cường công tác chỉ đạo, nâng cao ý thức kỷ luật trong thực hiệnpháp luật

b) Đẩy mạnh công cuộc cải cách bộ máy hành chính

- Đổi mới chức năng và cải cách phương thức hoạt động của Chính phủ theo hướngChính phủ thực hiện chức năng quản lý vĩ mô đối với việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế, chính trị,văn hóa- xã hội, an ninh quốc phòng và đối ngoại Chính phủ và cơ quan hành chính không trựctiếp can thiệp vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phân biệt chức năng hoạtđộng sản xuất kinh doanh với chức năng quản lý nhà nước về kinh tế

- Quy định nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn của các bộ theo hướng bộ quản lý đa ngành,

- Tách cơ quan hành chính công quyền ra khỏi tổ chức sự nghiệp, khuyến khích hoạtđộng không vì lợi nhuận, tạo điều kiện để tổ chức thực hiện một số dịch vụ công dưới sự giámsát của cộng đồng

- Hiện đại hóa công tác hành chính, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin, kiện toàn

bộ máy hành chính theo hướng tinh giảm biên chế, có cơ chế giải quyết thỏa đáng số người dôira

c) Nâng cao năng lực, phẩm chất cán bộ công chức

- Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức với chương trình và nội dungsát hợp, chú trọng đội ngũ cán bộ phường, xã

- Thực hiện nghiêm chỉnh quy chế tuyển dụng, khen thưởng, kỷ luật, nghỉ hưu thanhlọc những kẻ tham nhũng trong cơ quan nhà nước, chuyển đổi công tác cán bộ công chức không

đủ năng lực

- Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để nhân dân được tiếp xúc với cơquan công quyền

3.3 Cải cách tư pháp

- Viện kiểm sát làm tốt chức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp

- Tòa án: kiện tòan tổ chức hệ thống tòa án, phân định thẩm quyền tòa án các cấp mộtcách hợp lý, nâng cao số lượng và chất lượng Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân Thực hiện tốtnguyên tắc xét xử công khai, khách quan, giản tiện và hiệu quả

- Cơ quan điều tra và Thi hành án: kiện toàn tổ chức cơ quan điều tra và thi hành án theonguyên tắc gọn , đổi mới; Các bản án có hiệu lực pháp luật phải được thực hiện.

- Kiện toàn tổ chức và quy chế hoạt động của các đoàn Luật sư, Công ty luật

Cải cách tư pháp theo định hướng đổi mới công tác bắt, giam giữ, điều tra, khởi tố, xét xử, thihành án đảm bảo không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội

3.4 Đẩy mạnh công tác đấu tranh chống tham nhũng

- Tăng cường tổ chức và đẩy mạnh công tác đấu tranh chống tham nhũng trong cơ quannhà nước, hệ thống chính trị, cơ quan Đảng đoàn thể từ trung ương đến cơ sở Gắn chống thamnhũng với chống lãng phí, chống lạm dụng chức quyền làm giàu bất chính

- Hoàn thiện quản điểm về cơ chế, chính sách Đảng và nhà nước trong việc quản lý và sửdụng ngân sách nhà nước, quỹ của tổ chức, đoàn thể, quỹ do nhân dân đóng góp hoặc do nướcngoài tài trợ Liên tục thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm kê tài sản nhà nước và các quỹtrên

- Mọi cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, đoàn thể quần chúng và mọi công dân có tráchnhiệm phát hiện và tố cáo hành vi tham nhũng, có biện pháp bảo vệ và khen thưởng những ngườiphát hiện và tố cáo

- Quy định trách nhiệm hình sự, trách nhiệm kỷ luật với cán bộ công chức có hành vitham nhũng, lợi dụng chức vụ quyền hạn để chiếm đoạt tài sản nhà nước

- Nâng cao đời sống người hưởng lương bằng cách cải cách chế độ tiền lương

- Bồi dưỡng, giáo dục nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng cán bộ côngnhân viên nhà nước

- Cụ thể và chi tiết hóa điều cấm đối với cán bội công chức, đặc biệt cán bộ quản lý,cán bộ chủ chốt Những cán bộ đứng đầu cơ quan quản lý, lãnh đạo các cấp,các ngành, doanhnghiệp nhà nước phải kê khai tài sản cá nhân và gia đình Xử lý nghiêm minh những người có tàisản có nguồn gốc bất minh

- Xem xét trách nhiệm hình sự và biện pháp kỷ luật với những cán bộ lãnh đạo cơ quan

có hành vi tham nhũng lớn, gây hậu quả nghiêm trọng

Câu 7: Tổ chức bộ máy nhà nước Việt Nam qua các bản Hiến pháp.

1 ở trung ương BMNN gồm: Nghị viện nhân dân, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao

- Nghị viện nhân dân (thực chất là Quốc hội do hoàn cảnh kháng chiến Nghị viện nhândân đã không được thành lập mà Quốc hội lập hiến đã thay thế Nghị viện nhân dân) + Là cơ quan có quyền lực cao nhất, do nhân dân trực tiếp bầu ra, có quyền giảiquyết những vấn đề chung quan trọng của đất nước, đặt ra pháp luật, biểu quyết ngân sách,chuẩn y các hiệp ước mà Chính phủ ký với nước ngoài

+ Lập ra Chính phủ, thông qua ban thường vụ để kiểm soát và phê bình Chínhphủ

- Chính phủ: là cơ quan hành chính cao nhất của toàn quốc, do Chủ tịch nước đứng đầu

+ Gồm: Chủ tịch nước, phó chủ tịch nước, Nội các.(Nội các gồm: Thủ tướng, bộtrưởng, thứ trưởng, có thể có phó thủ tướng).

+ Chính phủ chưa hoàn toàn là cơ quan chấp hành của Nghị viện, ngược lại còn

có thể (qua vai trò của Chủ tịch nước) phủ quyết luật của Nghị viện (Điều 31)

+ Nội các mất tín nhiệm phải từ chức (Điều 54)

- Tòa án nhân dân tối cao: + Đứng đầu hệ thống cơ quan tư pháp gồm Tòa án nhân dântối cao, các tòa án phúc thẩm, các tòa án đệ nhị cấp và sơ cấp

+ Thẩm phán do chính phủ bổ nhiệm

+ Chưa có Viện Kiểm sát mà trong thành phần của Tòa án ngoài thẩm phán xét xửcòn có thẩm phán buộc tội (công tố)

2 Chính quyền địa phương: Gồm Hội đồng nhân dân và Uỷ ban hành chính.

Riêng ở cấp bộ (Bắc- Trung- Nam) và huyện chỉ có Uỷ ban hành chính HĐND do nhândân bầu ra, Uỷ ban hành chính do HĐND bầu ra Cấp nào không có HĐND thì do các HĐNDcấp dưới bầu ra HĐND quyết nghị các vấn đề thuộc địa phương mình Uỷ ban hành chính cótrách nhiệm thi hành các mệnh lệnh của cấp trên và các Nghị quyết của HĐND, chỉ huy côngviệc hành chính trong địa phương

II Hiến pháp 1959.

* Hoàn cảnh: Miền bắc chuyển sang chế độ XHCN Bộ máy nhà nước được xây dựng lạitheo hướng bộ máy kiểu XHCN mà đặc trưng là vận dụng nguyên tắc tập quyền XHCN một cáchmạnh mẽ

1 ở trung ương có: Quốc hội, chủ tịch nước, Hội động chính phủ, tòa án nhân dân tối

cao, viện kiểm sát nhân dân tối cao

- Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất

- Chủ tịch nước không còn đồng thời là người đứng đầu nhà nước, tuy còn nghiêng nhiều

về chính phủ

- Hội đồng chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà nướccao nhất của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

- Tòa án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử duy nhất

- Viện kiểm sát được Quốc hội lập ra để thực hiện quyền giám sát (kiểm sát việc thựchiện theo pháp luật) đối với các cơ quan nhà nước từ Bộ trở xuống, bảo đảm việc tuân thủ phápluật để pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất và thực hiện quyền công tố

Các cơ quan đều được Quốc Hội thành lập và chịu sự giám sát của Quốc hội, chịu tráchnhiệm trước Quốc hội

2 Chính quyền địa phương: ở tất cả các cấp hành chính (tỉnh, khu tự trị, thành phố trực

thuộc trung ương, huyện, khu phố, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, xã, thị trấn)

- HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương

- Uỷ ban hành là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địaphương

3 Tòa án và Viện kiểm sát: Tổ chức theo lãnh thổ.

+ Gồm Viện kiểm sát nhân dân tối cao, viện kiểm sát nhân dân địa phương (tỉnh,huyện) và viện kiểm sát quân sự.

+ Tổ chức theo nguyên tắc tập trung thống nhất, lãnh đạo trong ngành, khôngchịu trách nhiệm trước HĐND, chỉ có Viện trưởng Viện kiểm sát tối cao chịu trách nhiệm và báocáo trước Quốc hội

Về cơ bản, bộ máy nhà nước theo Hiến pháp 1959 tuân theo mô hình XHCN song vẫncòn yếu tố dân chủ nhân dân thể hiện trong chế định chủ tịch nước và Hội đồng chính phủ Chủtịch nước chọn bầu trong nhân dân (không bầu trong Quốc hội) có vai trò phối hợp với các cơquan nhà nước Hội đồng chính phủ tuy xác định là cơ quan chất hành của Quốc hội song vẫn là

cơ quan hành chính cao nhất của nhân dân (không phải của Quốc hội như sau này)

III Hiến pháp 1980.

* Hoàn cảnh: Nhà nước được thiết kế theo đúng mô hình Bộ máy nhà nước XHCN tìnhhình lúc bấy giờ ở các nước XHCN (Liên Xô, các nước Đông âu, Trung Quốc) Nguyên tắc tậpquyền XHCN được vận dụng một cách triệt để

1 Trung ương.

- Quốc hội được xây dựng một cách đầy đủ hơn về mặt tổ chức cũng như thẩm quyềntheo hướng cơ quan có toàn quyền"Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quanquyền lực nhà nước cao nhất"

- Chế định chủ tịch nước cá nhân được thiết kế lại sao cho gắn bó với Quốc hội

- Hội đồng nhà nước được thiết lập là cơ quan cáo nhất hoạt động thường xuyên củaQuốc hội, là chủ tịch tập thể của nước CHXH CN VN

- Hội đồng chính phủ đổi thành Hội đồng Bộ trưởng với tính chất là cơ quan chấp hành

và hành chính cao nhất của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất Hội đồng bộ trưởng do Quốchội thành lập bằng cách bầu ra từ chủ tịch đến thành viên, chịu trách nhiệm trước Quốc hội

Hội đồng bộ trưởng- cơ quan trước đây vốn có nhiều độc lập đã lệ thuộc hoàn toàn vào

cơ quan quyền lực( về mặt lý thuyết)

2 Chính quyền địa phương: Hội đồng nhân dân và UBND ở tất cả các cấp.

-Thay đổi quan trọng: Tăng cường vai trò HĐND ở mỗi cấp: quyết định vấn đề xây dựngđịa phương; bầu ra UBND

Trong các quyền này, HĐND hầu như toàn quyền Vai trò cơ quan hành chính cấp trênkhông rõ rệt Thật ra là có việc phê chuẩn đối với một số quyết định quan trọng như Nghị quyết

về kế hoạch- ngân sách về bầu UBND song chỉ mang tính hình thức Cơ quan hành chính cấptrên không có quyền điều động, cách chức, miễn nhiệm đối với chủ tịch, phó chủ tịch UBND cấpdưới, kể cả Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng với chủ tịch UBND cấp tỉnh cũng như vậy Cách tổchức này đã hạn chế tính chỉ đạo thống nhất trong hệ thống hành chính nhà nước- Sau được sửađổi

3 Tòa án- Viện kiểm sát: Về cơ bản được giữ nguyên như trước.

- Quốc hội thànhlập Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao

- HĐND tỉnh, huyện thành lập Tòa án nhân dân tương ứng

- Viện kiểm sát nhân dân các cấp tổ chức theo nguyên tắc thống nhất từ trên

IV Hiến pháp 1992.

* Hiến pháp 1992 xây dựng lại Bộ máy nhà nước trên tinh thần đổi mới Nguyên tắc tậpquyền XHCN được nhận thức lại và vận dụng hợp lý hơn

Hiến pháp 1992 tiếp tục khẳng định quyền lực nhà nước là thống nhất ( thống nhất vàoQuốc hội) chứ không phân chia các quyền Mặt khác, cần thiết phải có sự phân công phối hợpgiữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp chứ khôngchỉ tập trung vào Quốc hôi còn các cơ quan khác lại không được phân định rõ ràng làm hạn chếvài trò và hiệu lực của chúng.

Bộ máy nhà nước xây dựng lại theo hướng vừa bảo đảm thống nhất quyền lực vừa phâncông phân nhiệm rành mạch

- Quốc hội vừa là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thống nhất các quyền Các cơquan khác lập ra phải chịu sự giám sát, chịu trách nhiêm trước Quốc hội Đây là các bảo đảm mặtthống nhất quyền lực

- Sự phân công phối hợp thể hiện ở chỗ quy định phạm vi, chức năng, nhiệm vụ của từng

- Trong tổ chức chính phủ và UBND phân định rõ tính tập thể và trách nhiệm cá nhân củangười đứng đầu

- Xác định rõ quyền giám sát của HĐND với Tòa án và Viện kiểm sát cùng cấp

Câu 8: Hệ thống chính trị Việt Nam.

I Khái niệm hệ thống chính trị và đặc điểm hệ thống chính trị Việt Nam.

2 Đặc điểm.

a) Là một hệ thống tổ chức chặt chẽ, khoa học trên cơ sở phân định rõ chức năng, nhiệm

vụ của mỗi tổ chức Vấn đề đó được thể hiện rõ trong pháp luật nước ta, đặc biệt là Hiến pháp

1992 Tính tổ chức cao của HTCT nước ta được đảm bảo bởi các nguyên tắc chỉ đạo:+ Quyềnlực nhà nước thuộc về nhân dân.

vị trí ,chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng đều nhằm phục vụ lợi ích của nhân dân lao động

c) HTCT XHCN VN có tính dân chủ Dân chủ là mục tiêu, động lực, phương tiện để tổchức vận hành HTCT

- Các thiết chế cấu thành HTCT đều là các thiết chế của nền dân chủ XHCN Đó là những

tổ chức được thành lập ra nhằm thực hiện và đảm bảo các lợi ích, nhu cầu của giai cấp côngnhân, nhân dân lao động

- Các tổ chức trên được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, vừa đảm bảo tậptrung thống nhất vừa tạo điều kiện cho các bộ phận của tổ chức phát huy tính chủ động, sáng tạotrong giải quyết các công việc thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của mình

- Quan hệ giữa các tổ chức trong HTCT nước ta là quanhệ bình đẳng, mọi vấn đề nảysinh trong mối quan hệ đa dạng phức tạp đó được giải quyết theo một cơ chế dân chủ

* Trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay, Đảng và nhà nước chú trọng tiến hànhđổi mới mạnh về kinh tế kết hợp với sự đổi mới từng bước vững chắc HTCT Vấn đề đổi mớiHTCT đòi hỏi phải: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; cải cách và nâng cao hiệu lực quản lý củanhà nước; kiện toàn các tổ chức xã hội

II Cơ cấu HTCT:

1 Đảng cộng sản Việt Nam.

- ĐCSVN, đội tiên phong giai cấp công nhân, đại biểu trung thành lợi ích nhân dân laođộng và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnhđạo nhà nước và xã hội (Điều 4 Hiến pháp 1992)

- Trong HTCT VN, ĐCSVN là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội Vai trò lãnh đạocủa Đảng được xác lập dựa trên những đặc điểm sau:

+ ĐCS VN bao gồm những người được trang bị thế giới quan của Chủ nghĩaMác- Lênin, trên cơ sở học thuyết Mác- Lênin và sự phân tích một cách khách quan điều kiệnXHCN, ĐCSVN đã đề ra đường lối, chính sách và phương hướng phát triển

+ ĐCSVNđược chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, tư tưởng Hồ ChíMinh được vận dụng và là bộ phận quan trọng của kho tàng tri thức lý luận của Đảng Tác phong

và nhân cách chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được Đảng kế thừa và phát huy

+ ĐCS VN có khả năng tổ chức to lớn Điều này đã được kiểm nghiệm qua thựctiễn cách mạng Việt Nam Đảng có khả năng tập hợp mọi tầng lớp nhân dân lao động trong việcđấu tranh cách mạng, thực hiện mục tiêu cách mạng, thực hiện đường lối chính sách của mình + ĐCS VN luôn ủng hộ phong trào đấu tranh vì hòa bình, đấu tranh giải phóngdân tộc và phong trào công nhân trên thế giới nên uy tín của Đảng rất to lớn Đảng nhận được sựủng hộ nhiệt liệt của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

* Mối quan hệ Đảng và nhà nước

- Trong mối quan hệ Đảng- nhà nước, Đảng lãnh đạo nhà nước dưới các hình thức sau:

+ Đảng đề ra đường lối, chủ trương, chính sách, phương hướng phát triển chotừng giai đoạn.

+ Đảng đào tạo, bồi dưỡng đảng viên và những người ngòai Đảng có phẩmchất, năng lực để giới thiệu vào giữ các chức vụ quan trọng trong cơ quan nhà nước thông qua cơchế bầu cử, bổ nhiệm

+ Đảng kiểm tra công tác tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng,kiểm tra họat động của các cơ quan nhà nước trên cơ sở đó phát hiện những sai lầm, tổng kết rútkinh nghiệm để không ngừng bổ sung và hòan thiện đường lối, chính sách của mình

+ Đảng giáo dục đảng viên gương mẫu trong thực hiện đường lối chính sáchcủa Đảng và pháp luật của nhà nước

Phương pháp lãnh đạo của Đảng là giáo dục, thuyết phục Đảng lãnh đạo chính trị mangtính chất định hướng

- Trong quan hệ với Đảng, nhà nước thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng bằngpháp luật và tổ chức thực hiện đường lối, chính sách trong thực tiễn Pháp luật của nhà nướccũng là một phương tiện để Đảng kiểm tra tính đúng đắn trong đường lối, chính sách của mình

Về phía mình, dựa trên đường lối, chính sách của Đảng nhà nước xây dựng pháp luật Mọiđường lối, chính sách của Đảng phải phù hợp với Hiến pháp và pháp luật

2 Nhà nước.

Nhà nước XHCN có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, đứng ở vị trí trung tâm của HTCT

vì nó có một số điều kiện sau:

- Nhà nước XHCN là đại diện chính thức cho mọi giai cấp và tầng lớp trong xã hội Điều

đó tạo cho nhà nước XHCN một cơ sở xã hội rộng rãi có thể triển khai nhanh chóng và thực hiệnnhững quyết định, chính sách của mình

- Nhà nước XHCN là chủ thể của quyền lực chính trị, có một bộ máy đặc biệt chuyên làmchức năng quản lý Hệ thống lực lượng vũ trang, nhà tù, tòa án là những phương tiện mà qua đónhà nước XHCN có thể duy trì trật tự và ổn định xã hội Chức năng quản lý của nhà nước baotrùm mọi lĩnh vực đời sống xã hội

- Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và thông qua hoạt động của các cơ quan chứcnăng đảm bảo pháp luật được thực hiện trong đời sống Nhờ có pháp luật , mọi chủ trương, chínhsách của nhà nước được triển khai rộng rãi và thống nhất trên quy mô tòan xã hội

- Nhà nước là tổ chức duy nhất trong HTCT có chủ quyền quốc gia Đó là quyền tối caocủa nhà nước trong quyết định những vấn đề đối nội và đối ngoại của đất nước Nhà nước là tổchức duy nhất của HTCT được coi là chủ thể của công pháp quốc tế

- Nhà nước là chủ sở hữu tối cao đối với tư liệu sản xuất quan trọng nhất của xã hội.Thông qua việc nắm giữ các tư liệu sản xuất đó nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô đối với nềnkinh tế, đảm bảo cho nó phát triển vì lợi ích của nhân dân thông qua chính sách tài chính, tíndụng, chính sách thuế Nhà nước nắm trong tay nguồn vật chất tài chính to lớn, nó không chỉđảm bảo cho sự họat động của nhà nước mà còn tạo điều kiện vật chất cho các tổ chức xã hộihoạt động

Những ưu thế trên đã quy định vị trí trung tâm của nhà nước trong HTCT Vị trí trung tâm củanhà nước trong hệ thống chính trị xác định tầm quan trọng của cải cách nhà nước trong đổi mớiHTCT Hiện nay chúng ta chủ trương cải cách bộ máy nhà nước theo hướng xây dựng nhà nướcpháp quyền Đó là yêu cầu khách quan, là con đường đưa đất nước ta trở thành một đất nước vănminh, quản lý tốt đời sống xã hội

3 Tổ chức chính trị xã hội.

- ở nước ta nhân dân lao động thực hiện quyền lực của mình không chỉ bằng nhà nước màcòn thông qua các tổ chức xã hội Với tư cách là một bộ phận cấu thành HTCT VN, các tổ chức

xã hội được gọi là tổ chức chính trị xã hội và có các đặc điểm sau:

+ Được thànhlập một cách tự nguyện và hoạt động theo nguyên tắc tự quảnnhằm thỏa mãn lợi ích các thành viên

+ Các quyết định của các tổ chức xã hội chỉ có hiệu lực đối với nội bộ tổchức đó

+ Tài sản của tổ chức chính trị xã hội hình thành bằng sự đóng góp củathành viên, bằng tài trợ của các tổ chức quốc tế, bằng hoạt động sản xuất kinh doanh và mộtphần là của nhà nước

+ Hoạt động bằng phương pháp giáo dục, thuyết phục, bằng biện pháp tácđộng xã hội

Đó là đặc điểm chung của các tổ chức chính trị xã hội, từng tổ chức cụ thể lại có nhữngđặc điểm riêng

- Tổ chức chính trị xã hội gồm:

+ Mặt trận tổ quốc Việt Nam: là liên minh chính trị của các giai cấp, tầnglớp nhân dân, dân tộc và tôn giáo, nhiệm vụ của MTTQVN là củng cố khối đại đoàn kết toàndân, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, động viên nhân dân tích cực tham gia và quản lý nhànước

+ Tổng liên đoàn lao động Việt Nam: là tổ chức của giai cấp công nhân vàcán bộ viên chức nhà nước, bảo đảm đời sống vật chất của các thành viên và bảo vệ lợi ích củahọ

+ Đoàn TNCSHCM là tổ chức rèn luyện và bồi dưỡng thế hệ trẻ, lực lượngxung kích trong lao động sản xuất và nghiên cứu khoa học

+ Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam: là tổ chức của phụ nữ Việt Nam, cónhiệm vụ giáo dục thành viên hiểu rõ vai trò của họ đối với Tổ quốc, động viên họ nâng cao tinhthần phấn đấu vương lên trong mọi lĩnh vực xã hội

+ Hội nông dân Việt Nam: là đại biểu của giai cấp nông dân , có nhiệm vụđộng viên nông dân hăng hái lao động sản xuất và tham gia xây dựng, quản lý nhà nước

- Mối quan hệ nhà nước và tổ chức xã hội

+ Nhà nước quy định về mặt pháp lý hình thức để các tổ chức chính trị xãhội tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để các tổ chức chính trị xãhội hoạt động

+ Các tổ chức chính trị xã hội là chỗ dựa của nhà nước, là cơ sở chính trịcủa chính quyền nhân dân, là cầu nối nhân dân với nhà nước

+ Trong mối quan hệ nhà nước- tổ chức xã hội, các tổ chức chính trị xã hộitham gia vào hoạt động quản lý nhà nước bằng cách tham gia trong tổ chức bầu cử cơ quanquyền lực nhà nước, tham gia xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật, đấu tranh chốnghành vi vi phạm pháp luật và hành vi tham nhũng,hối lộ trong bộ máy nhà nước thông quakiểm tra mang tính xã hội đối với hoạt động bộ máy nhà nước

Câu 10: Các chức năng cơ bản của nước CHXHCN VN.

Chức năng của nhà nước là những phương diện hoạt động của nhà nước nhằm thực hiệnnhiệm vụ đặt ra trước nhà nước.

I Chức năng đối nội.

- Củng cố và phát triển các hình thức sở hữu với phương châm đảm bảo vai trò chủ đạocủa sở hữu quốc doanh và sở hữu tập thể, tạo điều kiện phát triển lực lượng sản xuất, áp dụngtiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất

- Tạo lập các tiền đề cần thiết và đảm bảo các điều kiện thuận lợi để các đơn vị kinh tếthuộc các thành phần vươn tới thị trường nước ngoài, tham gia có hiệu quả vào sự hợp tác kinh tếquốc tế

* Để thực hiện nhiệm vụ trên, nhà nước đổi mới phương thức chỉ đạo và điều hành đốivới hoạt động kinh tế theo hướng điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế

Hoạt động điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế của nhà nước, một mặt tạo điều kiện chocác đơn vị kinh tế khả năng độc lập tự giải quyết mọi vấn đề phát sinh trong hoạt động sản xuấtkinh doanh, tự chủ để nhà nước thực hiện hoạt động kiểm tra, giám sát tòan bộ hoạt động kinh tếcủa đất nước trên cơ sở đó có giải pháp cụ thể, hợp lý giải quyết mọi biến động của nền kinh tế

b) Nội dung:

- Xây dựng và thông qua các chương trình phát triển kinh tế ngắn hạn và dài hạn, trên cơ

sở đó định hướng cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân phát triển trong các điều kiện thị trường

- Xây dựng, thông qua, tổ chức thực hiện một chính sách tài chính, tiền tệ hợp lý, đảmbảo giá trị đồng tiền quốc gia, góp phần ổn định thị trường vốn

- Xây dựng và thực hiện một chính sách đầu tư hợp lý, xác định các lĩnh vực được ưu tiênđầu tư, khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực cần thiết cho nền kinh tế quốc dân thông qua chínhsách ưu đãi về thuế, tín dụng

- Nhà nước áp dụng các biện pháp bảo vệ sản xuất trong nước, chống độc quyền, hànggiả, buôn lậu qua biên giới

- Phương pháp tác động của nhà nước đối với nền kinh tế không còn là các biện pháphành chính mà chủ yếu là biện pháp đòn bẩy kinh tế và được thực hiện bằng pháp luật

2 Chức năng xã hội.

- Thể hiện bản chất nhà nước- giải quyết vấn đề xã hội Việc giải quyết vấn đề xã hội gópphần xây dựng xã hội dân chủ, văn minh, nhân đạo vì các giá trị cao cả của con người

- Trong điều kiện hiện nay, với cơ chế thị trường việc giải quyết vấn đề xã hội nảy sinh từ

cơ chế này là đòi hỏi bức thiết Chức năng xã hội của nhà nước càng quan trọng