bài dự thi kiến thức liên môn công nghệ

Đồng thời tạo thói quen cho mọi người trong việc trồng và sử dụng các sản phẩm nông nghiệp sạch, hạn chế sử dụng thuốc BVTV, sử dụng thuốc BVTV đúng cách trong sản xuất nông nghiệp để gó

BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI

QUYẾT TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN

1 Tình huống

Huệ đang bước vào lớp thì thấy Hằng mặt tái mét, đang ngồi ôm bụng Huệ liền tiến lại gần và bảo:

- Bạn bị làm sao vậy?

Hằng ngước mắt lên bảo:

- Không hiểu làm sao tớ đau bụng, buồn nôn quá?

Huệ bảo: - Để tớ đưa bạn xuống phòng y tế

Huệ dìu Hằng vào phòng y tế, vừa nằm vào giường thì Hằng nôn thốc, nôn tháo Cô nhân viên y tế kiểm tra và bảo bạn Hằng có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm Cô nhân viên y tế báo với giáo viên chủ nhiệm, gia đình bạn Hằng, phối hợp đưa bạn Hằng đến bệnh viện Tại đây, Hằng được các bác sỹ khám Bác sỹ hỏi mẹ Hằng:

- Trưa nay gia đình ăn cái gì?

Mẹ Hằng bảo: Trưa nay gia đình ăn lẩu gà, chỉ có gà và các loại rau Gà nhà nuôi được, rau thì một số thì nhà có, một số thì mua ngoài chợ

Bác sỹ hỏi: Từ khi ăn xong, chị có thấy hiện tượng gì không?

Mẹ Hằng: Tôi thấy có cảm giác buồn nôn, đau bụng và đi ngoài Tôi nghĩ mình bị rối loạn tiêu hóa nên mua thuốc về uống Còn cháu ăn xong, nghỉ ngơi một lúc thì đi học

Sau khi được khám và làm các xét nghiệm cần thiết, Hằng được kết luận là bị ngộ độc thực phẩm do ăn phải rau đã phun thuốc bảo vệ thực vật(BVTV) quá liều hoặc chưa đủ thời gian cách ly đã thu hoạch, hoặc đất trồng rau bị ô nhiễm thuốc BVTV Độc tố tích lũy trong rau và gây ngộ độc

Như vậy, khi sử dụng thuốc BVTV không đúng cách sẽ gây ra những tác hại tới sức khỏe con người, môi trường sống Vậy những tác hại đó như nào, làm thế nào

để chúng ta khắc phục những tác hại đó để bảo vệ sức khỏe con người và bảo vệ môi trường?

2 Mục tiêu giải quyết tình huống

2.1 Gia đình Hằng, Hằng và mọi người hiểu rõ những tác hại của việc sử dụng thuốc BVTV không đúng cách Đồng thời tạo thói quen cho mọi người trong việc trồng và

sử dụng các sản phẩm nông nghiệp sạch, hạn chế sử dụng thuốc BVTV, sử dụng thuốc BVTV đúng cách trong sản xuất nông nghiệp để góp phần bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ cây trồng, bảo vệ môi trường sống Biết khắc phục những tác hại do việc sử dụng thuốc BVTV

2.2 HS hiểu sâu hơn kiến thức các môn Sinh học 7, Công nghệ 7, GDCD 7, Địa Lý

7, Tin học, Toán học, Ngữ văn; tăng kỹ năng vận dụng kiến thức các môn để giải quyết các tình huống cụ thể trong thực tế đời sống

2.3 Tuyên truyền cho học sinh trong nhà trường có ý thức bảo vệ môi trường

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống

3.1 Phương pháp nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu bằng các phương pháp:

- Thu thập thông tin, tìm hiểu tư liệu liên quan: Tìm hiểu một số khái niệm về thuốc BVTV, tác hại của thuốc BVTV, cách khắc phục những hậu quả có hại của thuốc BVTV đối với môi trường qua sách, báo chí, mạng internet

- Thống kê: Thống kê tình hình thuốc BVTV được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp, thống kê kết quả điều tra về tình hình sử dụng thuốc BVTV trên 150 hộ tại địa phương

- Tích hợp: Vận dụng kiến thức các môn Sinh học 7, Công nghệ 7, GDCD 7, Địa Lý 7, Tin học, Toán học, Ngữ văn với thực tế cuộc sống để giải quyết tình huống

cụ thể

- Phân tích, đánh giá: Trình bày khái quát, đánh giá về các vấn đề

3.2 Cơ sở các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống

Vận dụng kiến thức liên môn để nghiên cứu, giải quyết tình huống

- Môn Công nghệ: - Công ngệ 7: Bài 13 Phòng trừ sâu, bệnh hại; Bài 14 Thực hành nhận biết một số loại thuốc và nhãn hiệu của thuốc trừ sâu, bệnh hại

- Môn Sinh học: - Sinh học 7: bài 59: Bảo vệ sự đa dạng sinh học; bài 60 Tầm quan trọng thực tiễn của động vật

- Môn Địa Lý : - Môn Địa Lý 7: Bài 17 Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa

- Môn GDCD: - GDCD 7: Bài 14 Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

- Môn Toán: Thống kê các số liệu liên quan

- Môn Ngữ văn: Kỹ năng thuyết minh, nghị luận Bài thuyết trình có bố cục rõ ràng, diễn đạt mạch lạc, lập luận chặt chẽ

- Môn Tin học: Biết soạn thảo văn bản, chèn ảnh Biết khai thác thông tin trên mạng internet

4 Giải pháp giải quyết tình huống

- Bước 1: Thu thập tư liệu, hình ảnh, số liệu

+ Tư liệu sử dụng: Bài học trong sách giáo khoa, các bài viết trên sách báo

+ Khai thác thông tin trên mạng internet

- Bước 2: Phát phiếu điều tra tới 150 hộ gia đình sản xuất nông nghiệp về tình hình sử dụng thuốc BVTV, thu lại, thống kê số liệu

- Bước 3: Từ các tư liệu, số liệu, hình ảnh giải quyết các vấn đề:

1 Tình hình sử dụng thuốc BVTV trong sản xuất nông nghiệp hiện nay?

2 Một số khái niệm về thuốc BVTV?

3 Những tác hại của thuốc BVTV đối với cây trồng, động vật, con người, môi trường?

4 Những biện pháp để khắc phục những tác hại của thuốc BVTV đối với cây trồng, động vật, con người, môi trường

- Bước 4: Hoàn thành bài viết

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống

Theo điều tra, hiện nay lượng thuốc BVTV được sử dụng tại Việt Nam tăng quá nhanh Theo PGS Vân, danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng đến năm 2013

đã lên tới 1.643 hoạt chất Trong khi các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia chỉ có khoảng 400 - 600 loại

Sau khi phát phiếu điều tra tới 150 hộ gia đình sản xuất nông nghiệp tại địa phương, thu lại phiếu và thống kê số liệu cho thấy: 100%(150/150) hộ gia đình đều

sử dụng thuốc BVTV trong quá trình sản xuất nông nghiệp, 86.7%(130/150) hộ sử dụng liều lượng, nồng độ không theo quy định trên bao bì mà theo hướng dẫn của người bán hàng hoặc tự bản thân quyết định liều lượng, nồng độ sử dụng, 83,3% (125/150) hộ không sử dụng dụng cụ bảo hộ trong quá trình sử dụng thuốc, 86,7%(130/150) hộ đổ luôn thuốc còn lại trong bình ra mương, ruộng hoặc hồ, rửa bình phun tại đó 93,3%(140/150) hộ vất bao bì, chai lọ đựng thuốc sau khi sử dụng tại ruộng hoặc nơi pha thuốc 46,7%(70/150) hộ không tuân thủ thời gian cách ly, có thể phun thuốc sau 2 - 3 ngày thu hoạch luôn 10%(15/150) biết tác hại của việc sử dụng thuốc BVTV đối với con người và môi trường

Ngoài ra, trong quá trình điều tra cho thấy mô hình thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV vẫn chưa được triển khai tại thôn, xóm

Chai lọ, bao bì thuốc BVTV sau khi dùng vất luôn tại ruộng

Khi phun thuốc BVTV không tuân theo quy định về an toàn lao động

Hiện nay, việc lạm dụng thuốc BVTV tràn lan, không tuân thủ theo các quy tắc

4 đúng(đúng lúc, đúng liều, đúng loại, đúng kỹ thuật) và các biện pháp an toàn lao động nên dẫn đến nhiều ảnh hưởng xấu tới môi trường và hệ sinh thái như gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí Liều lượng sử dụng cao có thể kiềm chế sự phát triển cây trồng, gây hiện tượng kháng thuốc ở các loài sinh vật gây bệnh, tiêu diệt các sinh vật có ích

Theo SGK công nghệ 7, sách nghề BVTV thì thuốc BVTV là những hợp chất độc có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp hóa học được dùng để phòng trừ sâu bệnh,

cỏ dại, chuột…hại cây trồng và nông sản Thuốc BVTV chia làm nhiều nhóm và có nhiều dạng khác nhau

Thuốc BVTV

Khái niệm về dư lượng thuốc BVTV: Dư lượng thuốc BVTV là những chất đặc thù tồn đọng trong lương thực, thực phẩm, trong sản phẩm nông nghiệp mà do sử dụng thuốc gây nên Từng loại thuốc đối với từng loại nông sản đều được quy định mức dư lượng tối đa tức là lượng hợp chất độc cao nhất được phép tồn dư trong nông sản mà không gây ảnh hưởng tới cơ thể con người và động vật khi sử dụng chúng làm thức ăn

Thời gian cách li: Thời gian cách li là khoảng thời gian tính từ ngày cây trồng được xử lí thuốc lần cuối cùng, cho đến ngày được thu hoạch nông sản làm thức ăn cho con người và vật nuôi mà không tổn hại đến cơ thể

Theo SGK Sinh học 7, Công nghệ 7 thì thuốc BVTV có thể giết chết các sinh vật có ích khác trong ruộng, phá vỡ cân bằng hệ sinh thái làm cho môi trường thay đổi

Bên cạnh đó, thuốc BVTV có thể gây ngộ độc đối với con người Có hai hình thức ngộ độc là ngộ độc cấp tính và ngộ độc mãn tính Ngộ độc cấp tính thuốc BVTV

là do nhiễm một lượng hóa chất cao trong thời gian ngắn như tiếp xúc nghề nghiệp(sản xuất, sử dụng…), tiếp xúc do sự cố(uống nhận, vận chuyển thuốc BVTV chung với thực phẩm, do thực phẩm tồn dư lượng thuốc BVTV cao…), tiếp xúc cố

ý(đầu độc, tự tự…) Ngộ độc mãn tính xảy ra khi một người nhiễm nhiều lần độc tố trong thời gian dài nhưng chỉ nhiễm liều lượng nhỏ vào cơ thể mỗi lần thường là do tiếp xúc nghề nghiệp hoặc sinh sống trong môi trường bị ô nhiễm thuốc BVTV hoặc gián tiếp qua thực phẩm, nước uống, không khí, bụi Những tổn thương do nhiễm độc thuốc BVTV cấp, mãn tính chủ yếu bao gồm: Tổn thương da, nhiễm độc thần kinh, tổn thương xương tủy, vô sinh, tổn thương nhiễm sắc thể, sảy thai, dị tật thai nhi, thay đổi tình trạng miễn dịch cơ thể, hen, tổn thương gan, thận, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn Ngoài ra còn gây ra các tổn thương khác: Yếu cơ, tăng nước bọt, chảy nước mắt, viêm đượng hô hấp

Trong tình huống trên, bạn Hằng bị ngộ độc cấp tính do tiếp xúc sự cố, do bạn Hằng đã ăn phải rau đã phun thuốc BVTV quá liều hoặc chưa đủ thời gian cách ly đã thu hoạch

Ngoài ra, theo SGK Địa Lý 7 việc sử dụng thuốc BVTV không đúng cách sẽ gây ra ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí

Ô nhiễm môi trường không khí: Không khí dễ dàng bị ô nhiễm trong quá trình phun, khi phun thuốc BVTV dạng thành phẩm ở thể sữa, các hạt nhỏ bay hơi tạo thành những hạt cực nhỏ bay rất xa theo chiều gió

Ô nhiễm môi trường đất: Đất có thể ô nhiễm thuốc BVTV trong trường hợp đất được xử lý để diệt côn trùng, gian hay mầm bệnh hoặc trong khi phun thuốc cho cây trồng hoặc diệt cỏ sẽ rơi xuống đất Một số thuốc BVTV nhất là hợp chất Chlor hữu

cơ tồn tại nhiều năm trong đất Ngoài ra, tồn lưu thuốc BVTV trong đất cũng có thể gây nên ô nhiễm nguồn nước mặt hoặc ngầm qua quá trình ngấm, xói mòn, rửa trôi

Ô nhiễm môi trường nước: Nước nhiễm thuốc BVTV do được phun trực tiếp như phun hóa chất diệt cỏ hoặc tiêu diệt vector truyền bệnh Nước cũng có thể ô nhiễm thuốc BVTV do thải bỏ thuốc BVTV sau khi phun hoặc nước dùng để cọ rửa thiết bị phun, tràn đổ sự cố, rắc thuốc BVTV để diệt cá Trong nước thuốc BVTV có thể tồn tại ở các dạng khác nhau và đều có thể ảnh hưởng tới vi sinh vật qua quá trình

hòa tan, hấp thụ hoặc lắng đọng Thuốc BVTV tan trong nước có thể tồn tại bền vững

và duy trì đặc tính lý hóa trong quá trình di chuyển và phân bố

Trong tình huống trên, bạn Hằng có thể đã ăn phải rau trồng trong môi trường

bị nhiễm thuốc BVTV, thuốc BVTV trong quá trình di chuyển và phân bố đã tích tụ lại rau một lượng lớn thuốc BVTV và gây ngộ độc

Để phòng tránh những tác hại của thuốc BVTV lên cơ thể con người như gây ngộ độc cho nhà bạn Hằng, cũng như hạn chế gây ra ô nhiễm môi trường thì trong quá trình sử dụng chúng ta cần lưu ý như sau:

- Cách sử dụng thuốc:

+ Nên sử dụng các loại thuốc thảo mộc (HBVT, cây thuốc lá, cây duốc cá, cây

củ đậu…) và thuốc vi sinh như chế phẩm BT, chế phẩm vi rút, nấm trừ sâu hại có tác dụng diệt sâu, bệnh hại tốt mà không làm ô nhiễm môi trường như thuốc hóa học.

+ Dùng đúng thuốc: Căn cứ tình hình sâu hại, loại cây, cây trồng cần được phun thuốc để chọn loại thuốc, dạng thuốc cho phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao, an toàn cho người, vật nuôi, bảo vệ sự cân bằng sinh thái Đặc biệt chú ý không dùng

thuốc ngoài danh mục quy định cho phép dùng của Nhà nước Không dùng thuốc không có nhãn hiệu, không rõ nguồn gốc

+ Dùng thuốc đúng lúc: Dùng thuốc khi sâu hại còn ở diện hẹp và ở giai đoạn phát triển dễ mẫn cảm với thuốc Nên phun thuốc vào lúc trời mát, tránh nắng gay gắt

+ Dùng thuốc đúng nồng độ, liều lượng: Mỗi loại thuốc dùng để diệt một loại sâu trên một cây trồng cụ thể đều có quy định liều lượng và nồng độ

+ Phun thuốc đúng kỹ thuật: Đảm bảo phun đúng lượng thuốc đã chỉ định cho một đơn vị diện tích Có thể dùng thuốc hỗn hợp để phun một lần trừ nhiều loại sâu bệnh khác nhau

- Cần tuân theo những quy định an toàn khi tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật: + Người đang có bệnh kinh niên, bệnh ngoài da, người mới ốm dậy, phụ nữ mang thai hay cho con bú, trẻ em dưới 16 tuổi không được tiếp xúc với thuốc

+ Người sử dụng thuốc phải có hiểu biết cần thiết về tính chất thuốc và cách phòng độc thuốc Khi tiếp xúc với thuốc phải chuẩn bị đầy đủ các phương tiện, dụng

cụ bảo hộ lao động(kính, mũ, áo, găng tay, khẩu trang, xà phòng…)

+ Không dùng tay không tiếp xúc với thuốc, không để thuốc dính vào quần áo, không phun thuốc ngược chiều gió hay phun vào lối đi trước mặt

+ Trong lúc làm việc không được ăn, uống, hút thuốc

+ Sau khi làm việc với thuốc phải tắm rửa sạch bằng xà phòng và thay quần áo + Thuốc còn lại sau khi sử dụng cùng với dụng cụ phải được xử lý cẩn thận xa

hồ, ao, sông, suối Thuốc thừa và nước rửa bình phun cùng với chai lọ bao bì cần được chôn sâu vào đất nơi không có mạch nước ngầm

+ Khu vực phun thuốc cấm người và gia súc qua lại ít nhất 24 giờ sau khi phun

- Triển khai sâu rộng mô hình thu gom và xử lý bao bì thuốc BVTV tới từng thôn, xóm

Mô hình thu gom và xứ lý ao bì thuốc BVTV

Theo SGK GDCD 7, mỗi người đều phải có trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ môi trường Mỗi HS nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, mỗi bạn có ý thức vận động tuyên truyền gia đình và những người xung quanh bảo vệ môi trường

Vận động HS về tuyên truyền gia đình và những người xung quanh hạn chế sử dụng thuốc BVTV, khi sử dụng thuốc BVTV cần sử dụng đúng loại thuốc, nồng độ và liều lượng, phun đúng kỹ thuật, tuân thủ những quy định an toàn khi tiếp xúc với thuốc BVTV Tăng cường sản xuất các sản phẩm nông nghiệp sạch Đồng thời nhóm phối hợp với các bạn trong trường tuyên truyền tới các hộ sản xuất nông nghiệp Sau một tháng thì nhóm phát phiếu điều tra lại đến 150 hộ trước, thu phiếu và thống kê số liệu như sau: 66,7%(150/150) hộ gia đình đều sử dụng thuốc BVTV trong quá trình sản xuất nông nghiệp, 46.7%(70/150) hộ sử dụng liều lượng, nồng độ không theo quy định trên bao bì mà theo hướng dẫn của người bán hàng hoặc tự bản thân quyết định liều lượng, nồng độ sử dụng, 60% (90/150) hộ không sử dụng dụng cụ bảo hộ trong quá trình sử dụng thuốc, 50%(75/150) hộ đổ luôn thuốc còn lại trong bình ra mương, ruộng hoặc hồ, rửa bình phun tại đó 60%(90/150) hộ vất bao bì, chai lọ đựng thuốc sau khi sử dụng tại ruộng hoặc nơi pha thuốc 33,3%(50/150) hộ không tuân thủ thời gian cách ly, có thể phun thuốc sau 2 - 3 ngày thu hoạch luôn, 50%(75/150) biết tác hại của việc sử dụng thuốc BVTV đối với con người và môi trường

Đối chiếu với kết quả ban đầu Tuy mọi người vẫn chưa thay đổi thói quen, vẫn còn thói quen sử dụng thuốc BVTV Tuy nhiên, số lượng hộ gia đình nhận thức về tác hại của thuốc BVTV tăng lên từ 10% lên 50%, đặc biệt giảm mạnh số hộ đổ luôn thuốc còn lại trong bình ra mương, ruộng hoặc hồ(từ 86,7% xuống còn 50%), số hộ vất bao bì, chai lọ đựng thuốc sau khi sử dụng vất tại ruộng hoặc nơi pha thuốc từ 93,3% xuống còn 60% Qua đó, nhận thấy ý thức của người dân về bảo vệ môi trường bằng cách hạn chế tác hại của thuốc BVTV đối với môi trường tăng lên

Vận động HS, hàng tháng tổ chức một buổi lao động thu gom bao bì, chai lọ thuốc BVTV để xử lý

HS lao động thu gom bao bì thuốc BVTV

Tham mưu với BGH đề xuất với khuyến nông xã triển khai mô hình thu gom

và xử lý bao bì thuốc BVTV tại thôn, xóm

6 Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống

Việc giải quyết tình huống đó giúp cho HS biết vận dụng kiến thức các môn Công nghệ 7, Sinh học 7, GDCD 7, Địa Lý 7, Tin học, Toán, Ngữ Văn để giải thích được bạn Hằng bị ngộ độc thực phẩm là do ăn phải rau đã phun thuốc BVTV quá liều hoặc chưa đủ thời gian cách ly đã thu hoạch, hoặc đất trồng rau bị ô nhiễm thuốc BVTV Qua đó, hiểu rõ hơn việc sử dụng thuốc BVTV không đúng cách gây ảnh hướng tới sức khỏe con người và gây ô nhiễm môi trường