Do có mâu thuẫn với T (hàng xóm), A gọi con trai lớn là B (21 tuổi) mang dao đi đánh T. Thấy bố và anh trai mang dao đi đánh hàng xóm C (17 tuổi), D (15 tuổi) là em trai của B cũng mang dao đi theo. Sau khi trèo qua tường rào vào nhà, thấy T đang ngồi uống nước, cả 4 bố con nhà A xông vào đánh, đâm, chém làm T tử vong. Sau khi giết người, cả 4 bố con nhà A bỏ trốn nhưng chỉ một ngày sau tất cả bị bắt, bị khởi tố về tội danh theo khoản 1 Điều 123 BLHS.
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
-BÀI TẬP HỌC KỲ
MÔN LUẬT HÌNH SỰ
ĐỀ BÀI: 02
HỌ VÀ TÊN :
MSSV :
LỚP :
Trang 2BÀI TẬP HỌC KỲ
MÔN LUẬT HÌNH SỰ
ĐỀ BÀI: 02
HỌ VÀ TÊN :
MSSV :
LỚP :
Trang 3Bài tập số 2:
Do có mâu thuẫn với T (hàng xóm), A gọi con trai lớn là B (21 tuổi) mang dao đi đánh
T Thấy bố và anh trai mang dao đi đánh hàng xóm C (17 tuổi), D (15 tuổi) là em trai của B cũng mang dao đi theo Sau khi trèo qua tường rào vào nhà, thấy T đang ngồi uống nước, cả
4 bố con nhà A xông vào đánh, đâm, chém làm T tử vong Sau khi giết người, cả 4 bố con nhà A bỏ trốn nhưng chỉ một ngày sau tất cả bị bắt, bị khởi tố về tội danh theo khoản 1 Điều
123 BLHS
Câu hỏi:
1 Xác định lỗi đối với hành vi phạm tội của A, B trong trường hợp trên (2 điểm)
2 Tội phạm mà A, B, C, D thực hiện trong trường hợp nêu trên thuộc loại tội nào theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS? (1,5 điểm)
3 C và D có bị coi là đồng phạm trong vụ án nêu trên không? hình phạt nặng nhất mà
C và D có thể phải chịu trong trường hợp nêu trên (2 điểm)
4 Nếu vừa chấp hành xong bản án 3 năm tù về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (khoản 2 Điều 134 BLHS), chưa được xoá án tích lại phạm tội nêu trên thì trường hợp phạm tội của A là tái phạm hay tái phạm nguy hiểm? (1,5 điểm)
BÀI LÀM
Điều 6 Công ước ICCPR ghi nhận: "Mọi người đều có quyền cố hữu là được sống Quyền này phải được pháp luật bảo vệ Không ai có thể bị tước mạng sống một cách tùy tiện" Quyền sống là “quyền cơ bản của con người mà trong bất cứ hoàn cảnh nào, kể cả trong tình trạng khẩn cấp của quốc gia, cũng không thể bị vi phạm ”
Như vậy, quyền sống của con người là quyền tự nhiên, thiêng liêng và cao quý nhất, không một quyền nào có thể so sánh được Khi quyền sống của con người bị xâm phạm thì mục tiêu
Trang 4người luôn được đặt lên hàng đầu đối với mọi dân tộc, mọi quốc gia, mọi thời đại và mọi chế
độ Cũng vì ý nghĩa đặc biệt quan trọng của quyền sống của con người mà trong BLHS năm
1999, ngay sau các tội phạm an ninh quốc gia, nhà làm luật đã qui định các tội xâm phạm nhân thân Trong số các tội xâm phạm nhân thân thì tội giết người được quy định đầu tiên và
là một trong ba tội có hình phạt nghiêm khắc nhất- tử hình
Cùng với sự phát triển của xã hội, nhất là trong giai đoạn thời kì kinh tế nước ta hội nhập với nền kinh tế thế giới thì các loại tội phạm ngày càng trở nên phức tạp hơn và tội phạm giết người cũng ngày càng có những chiêu trò nguy hiểm, manh nha hơn Nhận thức được tầm quan trọng của viêc phòng chống tội phạm, đặc biệt là tội phạm giết người, cùng với kiến thức về lí luận và thực tiễn, em đã mạnh dạn chọn đề tài số 2 cho bài tập môn Luật hình sự Việt Nam Đây là tình huống liên quan đến tội giết người được quy định tại Điều 123 BLHS 2017
1 Lỗi đối với hành vi phạm tội của A, B trong trường hợp trên là “lỗi cố ý trực tiếp”
Lỗi là thái độ tâm lý bên trong của người phạm tội đối với hành vi gây nguy hiểm cho xã hội
của mình và hậu quả do hành vi đó gây ra thể hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô ý Lỗi bao gồm lỗi cố ý và vô ý Lỗi cố ý bao gồm lỗi cố ý trực tiếp và cố ý gián tiếp Lỗi cố ý gồm lỗi
vô ý vì quá tự tin và lỗi vô ý do cẩu thả
Lỗi cố ý trực tiếp được quy định tại Khoản 1 Điều 10 Bộ luật Hình Sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 (BLHHS) như sau: Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra
Lỗi cố ý gián tiếp được quy định tại Khoản 1 Điều 10 Bộ luật Hình Sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 (BLHHS) như sau: Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra
Lỗi vô ý vì quá tự tin được quy định tại Khoản 1 Điều 11 BLHS 2017 như sau: Người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được
Trang 5Lỗi vô ý do cẩu thả quy định tại Khoản 2 Điều 11 BLHS 2017 như sau: Người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó
Căn cứ vào thời điểm hình thành sự cố ý có thể phân biệt hai loại cố ý Cố ý có dự mưu và cố
ý đột xuất
+ Cố ý có dự mưu là trường hợp người phạm tội đã có sự suy nghĩ, cân nhắc kĩ càng trước khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội
+ Cố ý đột xuất là trường hợp người phạm tội vừa có ý định phạm tội đã thực hiện ngay ý định đó, chưa có sự cân nhắc kĩ
Căn cứ vào mức độ cụ thể của sự hình dung về hậu quả nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, có thể phân biệt cố ý xác định và cố ý không xác định
+ Cố ý xác định là trường hợp người phạm tội hình dung được một cách rõ ràng và cụ thể hậu quả nguy hiểm cho xã hội mà hành vi của họ gây ra
+ Cố ý không xác định là trường hợp người phạm tội tuy thấy trước hậu quả nguy hiểm cho
xã hội nhưng chưa hình dung được một cách cụ thể hậu quả đó
Rõ ràng A ý thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, biết rằng hành động cầm dao đến đánh T có thể gây chết người nhưng A vẫn thực hiện và còn rủ thêm con trai lớn là B
tham gia cùng B cũng mắc “lỗi cố ý trực tiếp” bởi B 21 tuổi, đủ tuổi để nhận thức được hành
động cầm dao đi đánh người khác là hành động có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, nhưng B không do dự mà vẫn cầm dao đi với bố Như vậy cả A và B dù nhận thức được hậu quả sẽ xảy ra đối với hành động cầm dao đi đánh người của mình nhưng vẫn thực hiện
Do đề bài chưa nêu rõ là A vừa có mâu thuẫn với T rồi cầm dao đi đánh T luôn hay là A và T
đã có mâu thuẫn từ trước nên chưa thể xác định rõ hành vi của A là cố ý dự mưu hay cố ý đột xuất Nếu A và T có mâu thuẫn từ trước, A đã suy nghĩ, cân nhắc kĩ càng trước khi thực hiện hành vi phạm tội thì sẽ được coi là cố ý dự mưu Ngược lại, A và T vừa xáy ra mâu thuẫn và
Trang 62 Tội phạm mà A, B, C, D thực hiện trong trường hợp nêu trên thuộc loại tội phạm
đặt biệt nghiêm trọng theo phân loại tội phạm tại Điều 9 BLHS
Điều 9 BLHS 2017 có nêu:
“1 Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi được quy định trong
Bộ luật này, tội phạm được phân thành tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
a Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ gây nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do bộ luật này quy định đối với tội ấy là phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm
b Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ gây nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 3 năm tù đến 7 năm tù
c Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ gây nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do bộ luật này quy định đối với tội
ấy là từ trên 7 năm tù đến 15 năm tù
d Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ gây nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình
Theo cách phân loại tội phạm của BLHS, tội phạm tuy có chung các dấu hiệu (tính nguy hiểm cho xã hội, tính có lỗi, tính trái pháp luật và tính chịu hình phạt) nhưng những hành vi phạm tội cụ thể có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội khác nhau Chính vì sự khác nhau như vậy mà vấn đề phân hóa và cụ thể hóa tôi phạm được đặt ra như là nguyên tắc của luật Hình sự Việt Nam Theo khoản 1 Điều 9 BLHS, căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi được quy định trong bộ luật, tội phạm được chia thành 4 loại: tội phạm ít nghiệm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đăc biệt nghiêm trọng Và mỗi loại tội phạm được gắn với một khung hình phạt khác nhau được quy định tại khoản 1 điều 9 BLHS
Giết người là hành vi cố ý tước đoạt tính mạng của người khác một cách trái pháp luật A, B,C,D phạm tội giết người vì động cơ đê hèn, có tính côn đồ theo khoản 1, Điều 123
Trang 7BLHS.Chủ thể của tội phạm là A,B,C,D Khách thể của tội phạm là quyền sống của anh T, hành vi phạm tội là dùng dao gây án dẫn đến hậu quả là anh T chết.A,B đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và mặc nhiên được thừa nhận có năng lực trách nhiệm hình sự
Theo điều 12, bộ Luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, có hiệu lực từ ngày 01/01/2018 có quy định về độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự như sau:
- Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác
- Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều sau đây:
+) Điều 143 (tội cưỡng dâm); Điều 150 (tội mua bán người); Điều 151 (tội mua bán người dưới 16 tuổi);
+) Điều 170 (tội cưỡng đoạt tài sản); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 173 (tội trộm cắp tài sản); Điều 178 (tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản)…… ”
Như vậy người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm Người từ
đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp
dâm người dưới 16 tuổi…… Do vậy cả C và D cũng đều đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm của mình.
A, B, C, D giết T do mâu thuẫn và hành động này mang tính côn đồ và A, B, C,D sẽ bị truy
tố theo khoản 1 điều 123 BLHS, mà mức cao nhất của khung hình phạt theo khoản này là tử
hình nên A, B,C,D là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
3 C và D có bị coi là đồng phạm trong vụ án nêu trên không? hình phạt nặng nhất
Trang 81 Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.
2 Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm
3 Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp sức
Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm
Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm Người chủ mưu là người đề xướng chủ trương, phương hướng hoạt động của nhóm đồng phạm Người chủ mưu có thể trực tiếp điều khiển hoạt động của tổ chức nhưng cũng
có thể không Người cầm đầu là người đứng đầu, người thành lập nhóm đồng phạm hoặc tham gia vào việc soạn thảo kế hoạch, phân công, giao nhiệm vụ cho đồng bọn cũng như đôn đốc, điều khiển hoạt động của nhóm đồng phạm Người chỉ huy là người điều khiển trực tiếp của nhóm đồng phạm có vũ trang hoặc bán vũ trang
Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm
4 Người đồng phạm không cần phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành”
Theo đó A được coi là chủ mưu, là người đề xướng chủ trương C và D được coi là đồng phạm của vụ án nêu trên
Theo khoản 4 điều 17 của BLHS thì Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự
về hành vi vượt quá của người thực hành”
“Hành vi vượt quá” mà chúng ta vẫn thường gọi là hành vi thái quá nhưng đó phải là hành vi vượt quá của người thực hành, tức là hành vi của người trực tiếp thực hiện tội phạm Ví dụ: những người đồng phạm chỉ thống nhất cùng đi trộm cắp tài sản, nhưng người trực tiếp thực hiện hành vi trộm cắp lại hiếp dâm người bị hại hoặc thực hiện hành vi phạm tội khác thì
Trang 9những người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về các hành vi phạm tội đó của người thực hành
B, C, D được coi là đồng phạm của A nhưng nếu B, C, D chỉ tham gia vào đánh T, không trực tiếp giết T thì B,C,D không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người mà chỉ chịu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích cho người khác Ngược lại nếu B, C, D cùng
A đánh anh T và cùng giết anh T thì B, C, D phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người giống như A theo điều 123 của BLHS 2017
Khi quyết định hình phạt tòa án thường dựa vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình thiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự Xét về trường hợp của C và D, C và D được coi là đồng phạm của A, theo điều 52 BLHS 2017 về các tình thiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì đây là vụ án phạm tội
có tổ chức Theo khoản 1d điều 9 BLHS 2017: “Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm
có tính chất và mức độ gây nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình”
Do vậy C và D phải chịu khung hình phạt cao nhất là tử hình cho hành vi phạm tội của mình
4 Nếu vừa chấp hành xong bản án 3 năm tù về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (khoản 2 Điều 134 BLHS), chưa được xoá
án tích lại phạm tội nêu trên thì trường hợp phạm tội của A là tái phạm hay tái phạm nguy hiểm? (1,5 điểm)
Xóa án tích là một chế định mang tính nhân đạo của pháp Luật Hình sự, thể hiện sự thừa
nhận về mặt pháp lý người bị kết án không còn mang án tích nữa và vì vậy không phải tiếp tục gánh chịu hậu quả do việc kết án mang lại
Người bị kết án được xóa án tích theo quy định tại các điều từ Điều 70 đến Điều 73 của Bộ luật này
Trang 10Người được xóa án tích coi như chưa bị kết án Người bị kết án do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và người được miễn hình phạt không bị coi là có án tích
Bộ luật hình sự 2015 quy định về Tái phạm, tái phạm nguy hiểm như sau:
“1 Tái phạm là trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý hoặc thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do vô ý
2 Những trường hợp sau đây được coi là tái phạm nguy hiểm:
a) Đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý;
b) Đã tái phạm, chưa được xóa án tích mà lại thực hiện hành vi phạm tội do cố ý.”
Do vậy, nếu A chưa được xóa án tích mà lại phạm tội nêu trên (giết người, cố ý gây thương
tích) thì A sẽ được coi là tội phạm tái phạm nguy hiểm Bởi trước đó A đã bị kết án về tội
rất nghiêm trọng do cố ý gây thương tích cho anh T
Như vậy A, B, C, D phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, mắc lỗi cố ý trực tiếp C và D được coi
là đồng phạm của A và nếu vừa chấp hành xong bản án 3 năm tù về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (khoản 2 Điều 134 BLHS), chưa được xoá án tích lại phạm tội nêu trên thì trường hợp phạm tội của A là tái phạm nguy hiểm